వాయుపురాణమ్

సన్ధారణార్థం భూతానాం మాయైషా విశ్వనిర్మితా। అనయా మాయయా వ్యాప్తం త్రైలోక్యం సచరాచరమ్ ।। ౫౧.

ప్రాణుల నిలువటానికి ఈ మాయను సృష్టించిందీ జగత్తు. ఈ మాయతోనే త్రిలೋಕమంతా, చరాచరమూ నిండిపోయాయి.

విశ్వేశో లోకకృద్దేవః సహస్రాంశుః ప్రజాపతిః। ధాతా కృత్స్నస్య లోకస్య ప్రభు ర్విష్ణుర్దివాకరః ।। ౫౧.

ఈ జగత్తు యజమాని, లోకాలను సృష్టించేవాడు, వెయ్యి కిరణాలున్న దేవుడు, ప్రాణుల పాలకుడు, లోకాన్ని పోషించేవాడు, అధిపతి — విష్ణువు, సూర్యుడు.

సర్వలౌకికమమ్భో వై యత్సోమాన్నభసః స్నుతమ్। సోమాధారం జగత్సర్వమేతత్తథ్యం ప్రకీర్తితమ్ ।। ౫౧.

ఆకాశం నుంచి జారే నీటంతా సోమమని అంటారు. ఈ లోకమంతా సోమమే ఆధారం అని నిజంగా చెప్పబడింది.

సూర్యాదుష్ణం నిస్రవతే సోమాచ్ఛీతం ప్రవర్త్తతే। శీతోష్ణవీర్యౌ ద్వావేతౌ యుక్తౌ ధారయతో జగత్ ।। ౫౧.

సూర్యుని నుంచి వేడి, చంద్రుని నుంచి చల్లదనం వస్తుంది. ఈ రెండు శక్తులు, వేడి-చలిమి కలసి లోకాన్ని నిలబెడతాయి.

సోమాధారా నదీ గఙ్గా పవిత్రా విమలోదకా। సోమపుత్రపురోగాశ్చ మహానద్యో ద్విజోత్తమాః ।। ౫౧.

సోమానికి ఆధారమైనది పవిత్రమైన గంగా నది, నిర్మలమైన నీటితో నిండినది. సోముని కుమారులు ముందుండే మహానదులు కూడా అలాగే ఉన్నాయి, ద్విజోత్తమా!

సర్వభూతశరీరేషు ఆపో హ్యనుగతాశ్చ యాః । తేషు సన్దహ్యమానేషు జఙ్గమస్థావరేషు చ। ధూమభూతాస్తు తా ఆపో నిష్క్రామన్తీహ సర్వశః ।। ౫౧.

ప్రతి ప్రాణిలో ఉన్న నీళ్లు, చరాచరములన్నీ కాల్చబడినప్పుడు, ఆ నీళ్లు పొగగా మారి అన్ని దిశలకూ వెళ్ళిపోతాయి.

తేన చాభ్రాణి జాయన్తే స్థానమత్రామ్భసాం స్మృతమ్ । ఆర్కన్తేజో హి భూతేభ్యో హ్యాదత్తే రశ్మిభిర్జలమ్ ।। ౫౧.

అలా మేఘాలు ఏర్పడతాయి. ఇదే నీటికి స్థానం అని చెప్పబడింది. సూర్యుడు తన కిరణాలతో భూతాల నుంచి నీటిని ఎత్తుకుంటాడు.

సముద్రాద్వాయుసంయోగాద్వహన్త్యాపో గభస్తయః। యతస్త్వృతువశాత్ కాలే పరివర్త్తో దివాకరః। యచ్ఛత్యపో హి మేఘేభ్యః శుక్లాః శుక్లగభస్తిభిః ।। ౫౧.

సముద్రం నుంచి గాలితో కలసి కిరణాలు నీటిని ఎత్తుకుపోతాయి. కాలానుసారం, ఋతువుల ప్రకారం సూర్యుడు మార్పు చేస్తాడు. తెల్లటి ప్రకాశవంతమైన కిరణాలతో మేఘాలకు నీళ్లు ఇస్తాడు.

అభ్రస్థా ప్రపతన్త్యాపో వాయునా సముదీరితాః। సర్వభూతహితార్థాయ వాయుభిశ్చ సమన్తతః ।। ౫౧.

మేఘాల్లో ఉన్న నీళ్లు, గాలిచేత ఆడించబడి, ప్రాణులందరికీ మేలు కోసం కింద పడతాయి. గాలులు వాటిని అన్ని వైపులా వ్యాపింపజేస్తాయి.

తతో వర్షతి షణ్మాసాన్ సర్వభూతవివృద్ధయే। వాయవ్యం స్తనితఞ్చైవ వైద్యుతఞ్చాగ్నిసంభవమ్ ।। ౫౧.

ఆ తరువాత ఆరు నెలలు వర్షం కురిసి, సమస్త ప్రాణుల అభివృద్ధికి సహాయపడుతుంది. గాలితో కూడిన మోగుడు, అగ్నిలోంచి పుట్టిన మెరుపు కూడా ఉంటాయి.

మేహనాచ్చ మిహేర్ద్ధాతోర్మేఘత్వం వ్యఞ్జయన్తి చ। న భ్రశ్యన్తి యతస్త్వాపస్తదభ్రం కవయో విదుః ।। ౫౧.

వర్షం కురవడం వల్ల మేఘ స్వభావం తెలుస్తుంది. నీళ్లు పడిపోకుండా ఉండటంవల్ల, దాన్ని మేఘమని జ్ఞానులు తెలుసుకుంటారు.

మేఘానాం పునరుత్పత్తిస్త్రివిధా యోనిరుచ్యతే। ఆగ్నేయా బ్రహ్మజాశ్చైవ పక్షజాశ్చ పృథగ్విధాః। త్రిధా ఘనాః సమాఖ్యాతాస్తేషాం వక్ష్యామి సమ్భవమ్ ।। ౫౧.

మేఘాల ఉద్భవం మూడు విధాలుగా చెప్పబడింది: అగ్నిలోంచి పుట్టినవి, బ్రహ్మలోంచి పుట్టినవి, రెక్కలలోంచి పుట్టినవి. ఈ మూడు రకాల మేఘాల ఉత్పత్తిని నేను వివరించబోతున్నాను.

ఆగ్నేయాస్త్వర్ణజాః ప్రోక్తాస్తేషాం తస్మాత్ ప్రవర్త్తనమ్। శీతదుర్దినవాతా యే స్వగుణాస్తే వ్యవస్థితాః ।। ౫౧.

అగ్నిలోంచి పుట్టినవే అగ్నేయ మేఘాలు. వాటి కదలిక కూడా అక్కడినుంచే వస్తుంది. చలిమి, చెడు వాతావరణం, గాలి లక్షణాలు ఉన్నవీ వాటి స్వభావంలోనే ఉంటాయి.

మహిషాశ్చ వరాహాశ్చ మత్తమాతఙ్గగామినః। భూత్వా ధరణిమభ్యేత్య విచరన్తి రమన్తి చ ।। ౫౧.

మహిషులు, వరాహాలు, మత్తుగా ఉన్న ఏనుగులు రూపం తీసుకుని భూమిపైకి వచ్చి తిరుగుతూ ఆనందిస్తాయి.

జీమూతా నామ తే మేఘా ఏతేభ్యో జీవసమ్భవాః। విద్యుద్గుణవిహీనాశ్చ జలధారావలమ్బినః ।। ౫౧.

ఆ మేఘాలను జీమూతాలు అంటారు. వాటి వల్ల ప్రాణులు పుడతారు. అవి మెరుపు లక్షణం లేకుండా, నీటి ప్రవాహాలతో నిలబడతాయి.

మూకా ఘనా మహాకాయా ప్రవాహస్య వశానుగాః। క్రోశమాత్రాచ్చ వర్షన్తి క్రోశార్ద్ధాదపి వా పునః ।। ౫౧.

నిశ్శబ్దంగా, పెద్దగా ఉండే మేఘాలు గాలి బలానికి లోబడి, ఒక క్రోశం లేదా అర క్రోశం దూరం నుంచి వర్షం కురిపిస్తాయి.

పర్వతాగ్రనితమ్బేషు వర్షన్తి చ రమన్తి చ। బలాకాగర్భదాశ్చైవ బలాకాగర్భధారిణః ।। ౫౧.

మేఘాలు పర్వత శిఖరాలు, కొండ దారుల్లో వర్షం కురిపిస్తూ ఆనందిస్తాయి. బలాకా గర్భాన్ని ధరించే మేఘాలు కూడా అలాగే ఉంటాయి.

బ్రహ్మజానామ తే మేఘా బ్రహ్మనిఃశ్వాససమ్భవాః। తే హి విద్యుద్గుణోపేతాః స్తనయన్తి స్వనప్రియాః ।। ౫౧.

ఓ మేఘాలారా, మేము మీను బ్రహ్మదేవుని ఊపిరి నుండి పుట్టినవారిగా తెలుసు. మీరు మెరుపులతో కూడి, గర్జిస్తూ, ఆ శబ్దంలో ఆనందిస్తూ ఉంటారు.

తేషాం శబ్దప్రణాదేన భూమిః స్వాఙ్గరుహోద్ఘమా। రాజ్ఞీ రాజ్ఞాభిషిక్తేవ పునర్యౌవనమశ్రుతే। తేష్వియం ప్రీతిమాసక్తా భూతానాం జీవితోద్భవా ।। ౫౧.

మీ గర్జన శబ్దంతో భూమి మీద మొక్కలు మొలుస్తాయి. అది రాజు అభిషేకం చేసిన రాణిలా మళ్లీ యవ్వనాన్ని పొందుతుంది. ఈ మేఘాల పట్ల భూమికి ఎంతో ప్రేమ ఉంది, ఎందుకంటే జీవుల జీవితం వీటివల్లే కలుగుతుంది.

జీమూతా నామ తే మేఘాస్తేభ్యో జీవస్య సమ్భవః। ద్వితీయం ప్రవహం వాయుం మేఘాస్తే తు సమాశ్రితాః ।। ౫౧.

ఈ మేఘాలను జీమూతాలు అంటారు. వీటివల్లే జీవుల ఉద్భవం. ఇవి రెండవ గాలి ప్రవాహానికి ఆధారంగా ఉంటాయి.

ఏతే యోజనమాత్రాచ్చ సార్ద్ధార్ద్ధాన్నిష్కృతాదపి। వృష్టిసర్గస్తథా తేషాం ధారాసారాః ప్రకీర్త్తితాః। పుష్కరావర్త్తకా నామ యే మేఘాః పక్షసమ్భవాః ।। ౫౧.

ఒక యోజనన్నర దూరం నుంచీ, ఇంకా దూరం నుంచీ వీటి వర్షం కురుస్తుంది. వీటి జలధారలు ఎడతెరిపిలేని వరదలా ఉంటాయి. రెక్కలతో పుట్టిన మేఘాలను పుష్కరావర్తకాలు అంటారు.

శక్రేణ పక్షాశ్ఛిన్నా యే పర్వతానాం మహోజసామ్। కామగానాం ప్రవృద్ధానాం భూతానాం శివమిచ్ఛతా ।। ౫౧.

ఇంద్రుడు శక్తివంతమైన పర్వతాల రెక్కలను తెగతెచ్చాడు. అవి స్వేచ్ఛగా సంచరించేవి, పెరుగుతూ జీవులకు మేలు కోరేవి.

పుష్కరా నామ తే మేఘా బృహన్తస్తోయ మత్సరాః। పుష్కరావర్త్తకాస్తేన కారణేనేహ శబ్దితాః ।। ౫౧.

వాటి పేరే పుష్కరాలు. అవి గొప్పవిగా, నీటితో నిండినవిగా, పరస్పర పోటీలో ఉన్నవిగా ఉంటాయి. అందుకే వాటిని పుష్కరావర్తకాలు అని పిలుస్తారు.

నానారూపధరాశ్చైవ మహాఘోరతరాశ్చ తే। కల్పాన్తవృష్టేః స్రష్టారః సంవర్త్తాగ్నేర్నియామకాః ।। ౫౧.

అవి అనేక రూపాలు ధరించి, అత్యంత భయంకరంగా ఉంటాయి. యుగాంతంలో వర్షాన్ని కురిపించేవి, సంహారాగ్ని ప్రవాహాన్ని నియంత్రించేవి కూడా ఇవే.

వర్షన్త్యేతే యుగాన్తేషు తృతీయాస్తే ప్రకీర్త్తితాః। అనేకరూపసంస్థానాః పూరయన్తో మహీతలమ్ । వాయుం పరం వహన్తః స్యురాశ్రితాః కల్పసాధకాః ।। ౫౧.

ఇవి మూడవ రకంగా చెప్పబడ్డాయి. యుగాంతంలో వర్షాన్ని కురిపిస్తూ, అనేక రూపాలు, ఆకారాలు ధరించి, భూమి మీదను నింపుతూ, పరమవాయువును మోసుకుంటూ, సృష్టి చక్రాన్ని నడిపేవిగా ఉంటాయి.

యాన్యస్యాణ్డకపాలస్య ప్రాకృతస్యాభవంస్తదా। తస్మాద్బ్రహ్మా సముత్పన్నశ్చతుర్వక్త్రః స్వయమ్భువః। తాన్యేవాణ్డకపాలస్య సర్వే మేఘాః ప్రకీర్త్తితాః ।। ౫౧.

ప్రపంచం ఆండకవచం నుండి పుట్టినప్పుడు, దానినుండే స్వయంభూ బ్రహ్మదేవుడు నాలుగు ముఖాలతో జన్మించాడు. ఆండకవచానికి సంబంధించిన మేఘాలన్నీ ఇదే విధంగా చెప్పబడ్డాయి.

తేషామాప్యాయనం ధూమః సర్వేషామవిశేషతః । తేషాం శ్రేష్ఠస్తు పర్జ్జన్యశ్చత్వారశ్చైవ దిగ్గజాః ।। ౫౧.

వాటికి పోషణ ధూమం ద్వారా సమానంగా లభిస్తుంది. వాటిలో పర్జన్యుడు ఉత్తముడు, అలాగే నాలుగు దిక్కుల ఏనుగులు కూడా ప్రాముఖ్యమైనవారు.

గజానాం పర్వతానాఞ్చ మేఘానాం భోగిభిః సహ। కులమేకం పృథగ్భూతం యోనిరేకా జలం స్మృతమ్ ।। ౫౧.

ఏనుగులు, పర్వతాలు, మేఘాలు, పాములతో కలిసి ఒకే కుటుంబంగా, వాటికి మూలం నీరేనని భావిస్తారు.

పర్జన్యో దిగ్గజాశ్చైవ హేమన్తే శీతసమ్భవాః। తుషారవృష్టిం వర్షన్తి సర్వసస్యవివృద్ధయే ।। ౫౧.

పర్జన్యుడు, దిక్కుల ఏనుగులు శీతాకాలంలో చలితో ఉద్భవించి, మంచు వర్షాన్ని కురిపించి అన్నివిధాల పంటలకు వృద్ధిని కలిగిస్తారు.