వాయుపురాణమ్

ఖే తస్యోత్తరతశ్చైవ శ్రృఙ్గవాన్నామ పర్వతః। త్రీణి తస్య తు శ్రృఙ్గాణి స్పృశన్తీవ నభస్తలమ్ ॥ ౫౦.

ఆకాశంలో, దక్షిణానికి ఉత్తరంగా శృంగవాన్ అనే పర్వతం ఉంది. దానికి మూడు శిఖరాలు ఉండి, అవి ఆకాశాన్ని తాకుతున్నట్టు కనిపిస్తాయి.

తైశ్చాపి శ్రృఙ్గవాన్నామ సర్వతశ్చైవ విశ్రుతః। ఏకమార్గశ్చ విస్తారో విష్కమ్భశ్చాపి కీర్తితః ॥ ౫౦.

ఆ మూడు శిఖరాల వలన అది శృంగవాన్ అని అందరికీ ప్రసిద్ధి చెందింది. దానికి ఒకే మార్గం, వెడల్పు, విస్తృతి ఉన్నట్లు చెప్పబడింది.

తస్య వై సర్వతః శ్రృఙ్గం మధ్యమన్తద్ధిరణ్మయమ్। దక్షిణం రాజతఞ్చైవ శ్రృఙ్గం తు స్ఫటికప్రభమ్ ॥ ౫౦.

అందులో మధ్యలోని శిఖరం బంగారంతో ఉంది. దక్షిణ శిఖరం వెండి వర్ణంలో, మరొకటి స్ఫటికం వంటి ప్రకాశంతో మెరిసిపోతుంది.

సర్వరత్నమయం చైకం శ్రృఙ్గముత్తరముత్తమమ్। ఏవం కూటైస్రిభిః శైలైః శ్రృఙ్గవానితి విశ్రుతః ॥ ౫౦.

ఉత్తర దిశలో ఉన్న అత్యున్నత శిఖరం అన్ని రత్నాలతో తయారై ఉంది. ఇలాంటి శిఖరాలతో శృంగవాన్ పర్వతం ప్రసిద్ధి చెందింది.

యత్తద్విషువతం శ్రృఙ్గన్తదర్కః ప్రతిపద్యతే। శరద్వసన్తయోర్మధ్యే మధ్యమాం గతిమాస్థితః। అహస్తుల్యామథో రాత్రిం కరోతి తిమిరాపహః ॥ ౫౦.

విషువత్క్రమంలో ఉన్న ఆ శిఖరాన్ని సూర్యుడు శరదృతువు, వసంత ఋతువుల మధ్యలో చేరుతాడు. అప్పుడాయన మధ్య మార్గాన్ని తీసుకుని, పగలు రాత్రి సమంగా చేసి, చీకటిని తొలగిస్తాడు.

హరితాశ్చ హయా దివ్యాస్తే నియుక్తా మహారథే। అనులిప్తా ఇవాభాన్తి పఝరక్తైర్గభస్తిభిః ॥ ౫౦.

పచ్చని రంగులో ఉన్న దివ్యమైన గుర్రాలు మహారథానికి జోడించబడ్డాయి. అవి సూర్యకిరణాల వలన ఎర్రగా అలంకరించబడినట్టు మెరిసిపోతున్నాయి.

మేషాన్తే చ తులాన్తే చ భాస్కరోదయతః స్మృతాః । ముహూర్త్తా దశ పఞ్చైవ అహోరాత్రిశ్చ తావతీ ॥ ౫౦.

మేషం చివర, తులా చివర సూర్యోదయానికి పదిహేను ముహూర్తాలు లెక్కించబడతాయి. ఆ సమయంలో పగలు, రాత్రి సమంగా ఉంటాయి.

కృత్తికానాం యదా సూర్యః ప్రథమాంశగతో భవేత్ । విశాఖానాం తథా జ్ఞేయశ్చతుర్థాంశే నిశాకరః॥ ౫౦.

సూర్యుడు కృత్తికా నక్షత్రంలో మొదటి అంశంలో ప్రవేశించినప్పుడు, చంద్రుడు విశాఖ నక్షత్రంలో నాలుగవ అంశంలో ఉన్నట్టు తెలుసుకోవాలి.

విశాఖాయాం యదా సూర్య శ్చ్రతేంఽశం తృతీయకమ్। తదా చన్ద్రం విజానీయాత్ కృత్తికాశిరసి స్థితమ్ ॥ ౫౦.

సూర్యుడు విశాఖ నక్షత్రంలో మూడవ అంశంలో ఉన్నప్పుడు, చంద్రుడు కృత్తికా శిరస్సులో ఉన్నట్టు తెలుసుకోవాలి.

విషువన్తం తదా విద్యాదేవమాహుర్మహర్షయః। సూర్యేణ విషువం విద్యాత్ కాలం సోమేన లక్షయేత్ ॥ ౫౦.

అప్పుడు విషువత్క్రమం జరుగుతుందని మహర్షులు చెప్పారు. విషువత్క్రమాన్ని సూర్యుని ద్వారా, కాలాన్ని చంద్రుని ద్వారా తెలుసుకోవాలి.

సమా రాత్రిరహశ్చైవ యదా తద్విషువద్భవేత్। తదా దానాని దేయాని పితృభ్యో విషువత్యపి। బ్రాహ్మణేభ్యో విశేషేణ ముఖమేతత్తు దైవతమ్ ॥ ౫౦.

పగలు, రాత్రి సమంగా ఉన్నప్పుడు అదే విషువత్క్రమం. ఆ సమయంలో పితృదేవతలకు, ముఖ్యంగా బ్రాహ్మణులకు దానాలు ఇవ్వాలి. ఇదే దేవతలకు అగ్ర కాలం.

ఊనరాత్రాధిమాసౌ చ కలాకాష్ఠాముహూర్త్తకాః। పౌర్ణమాసీ తథా జ్ఞేయా అమావాస్యా తథైవ చ। సినీవాలీ కుహూశ్చైవ రాకా చానుమతి స్తథా ॥ ౫౦.

చిన్న రాత్రులు కలిగిన నెలలు, అదనపు నెలలు, కలా, కాష్ఠ, ముహూర్తాలు, పౌర్ణమి, అమావాస్య, సీనీవాళి, కుహూ, రాకా, అనుమతి ఇవన్నీ తెలుసుకోవాలి.

తపస్తపస్యౌ మధుమాధవౌ చ శుక్రః శుచిశ్చాయనముత్తరం స్యాత్। నభో నభశ్యోఽథ ఇషుః సహోర్జః సహఃసహస్యావితి దక్షిణం స్యాత్ ॥ ౫౦.

తప, తపస్య, మధు, మాధవ, శుక్ర, శుచీ ఇవి ఉత్తరాయణానికి పేర్లు. నభ, నభస్య, ఇషు, సహ, సహస్య, అవితి ఇవి దక్షిణాయణానికి పేర్లు.

సంవత్సరాస్తతో జ్ఞేయాః పఞ్చాబ్దా బ్రబ్మణః సుతాః। తస్మాత్తు ఋతవో జ్ఞేయా ఋతవో హ్యన్తరాః స్మృతాః ॥ ౫౦.

ఆ తరువాత సంవత్సరాలు ఏర్పడతాయని తెలుసుకోవాలి. ఆ అయిదు సంవత్సరాలు బ్రహ్మదేవుని సంతానంగా చెప్పబడ్డాయి. వాటి నుంచే ఋతువులు ఏర్పడతాయని, ఋతువులు మధ్యకాలంగా భావించబడతాయని తెలుసుకోవాలి.

తస్మాదనుముఖా జ్ఞేయా అమావాస్యాస్య పర్వణః. తస్మాత్తు విషువం జ్ఞేయం పితృదైవహితం సదా ॥ ౫౦.

అదే విధంగా, అమావాస్యలు చంద్రగ్రహణ దశలకు ముఖాలుగా తెలుసుకోవాలి. అలాగే, విషువత్కాలం ఎప్పుడూ పితృదేవతలకు మేలు చేసే కాలంగా గుర్తించాలి.

ఏవం జ్ఞాత్వా న ముహ్యేత దైవే పిత్ర్యే చ మానవః। తస్మాత్ స్మృతం ప్రజానాం వై విషువత్సర్వగం సదా ॥ ౫౦.

ఇలా తెలుసుకున్నవాడు దేవతలకైనా, పితృదేవతలకైనా సంబంధించిన కర్మల్లో అయోమయం చెందడు. అందుకే విషువత్కాలాన్ని అన్ని ప్రజలకు సాధారణంగా ఎప్పుడూ గుర్తుంచుకుంటారు.

ఆలోకాన్తః స్మృతో లోకో లోకాన్తో లోక ఉచ్యతే। లోకపాలాః స్థితాస్తత్ర లోకాలోకస్య మధ్యతః ॥ ౫౦.

ప్రపంచం వెలుగుకు చివర వరకు ఉన్నదిగా చెప్పబడింది. దాని తర్వాత ఉన్నది 'లోకాలాంతం' అని అంటారు. ఆ లోకాలకు రక్షకులు అక్కడే, లోకానికి, లోకాలాంతానికి మధ్యలో స్థిరంగా ఉన్నారు.

చత్వారస్తే మహాత్మానస్తిష్ఠన్త్యాభూతసమ్ప్లవాత్। సుధామా చైవ వైరాజః కర్ద్దమః శఙ్‌కృపస్తథా। హిరణ్యలోమా పర్జ్జన్యః కేతుమాన్ జాతనిశ్చయః ॥ ౫౦.

ఆ భూతాల వినాశానికి ముందే ఉన్న నాలుగు మహాత్ములు అక్కడ నిలిచి ఉన్నారు. వారు సుధామా, వైరాజ, కర్దమ, శంకృప. అలాగే హిరణ్యలోమా, పర్జన్య, కేతుమాన్, జాతనిశ్చయ కూడా ఉన్నారు.

నిర్ద్వన్ద్వా నిరభీమానా నిస్తన్త్రా నిష్పరిగ్రహాః। లోకపాలాః స్థితా హ్యేతే లోకాలోకే చతుర్దిశమ్ ॥ ౫౦.

ఈ లోకపాలకులు ద్వంద్వాలు లేని వారు, అహంకారం లేని వారు, బంధనాలు లేని వారు, స్వార్థం లేని వారు. వారు లోకానికి, లోకాలాంతానికి మధ్య నాలుగు దిక్కులలో స్థిరంగా ఉన్నారు.

ఉత్తరం యదగస్త్యస్య అజవీథ్యాశ్చ దక్షిణమ్। పితృయాణః స వై పన్థా వైశ్వానరపథాద్బహిః ॥ ౫౦.

అగస్త్యుని ఉత్తరంగా, అజవీథి దక్షిణంగా ఉన్న ప్రాంతం పితృయాణ మార్గం. అది వైశ్వానరపథానికి బయట ఉంది.

తత్రాసతే ప్రజావన్తో మునయో హ్యగ్నిహోత్రిణః । లోకస్య సన్తానకరాః పితృయాణే పథి స్థితాః ॥ ౫౦.

అక్కడ సంతానంతో ఉన్న, అగ్నిహోత్ర యజ్ఞాలు చేసే మునులు నివసిస్తున్నారు. వారు లోకాన్ని కొనసాగించే వారు, పితృయాణ మార్గంలో స్థిరంగా ఉన్నారు.

భూతారమ్భ కృతం కర్మ ఆశిషా ఋత్విగుచ్యతే । ప్రారభన్తే లోకకామాస్తేషాం పన్థాః స దక్షిణః ॥ ౫౦.

ప్రాణుల ఆరంభానికి జరిగే కర్మాన్ని ఋత్వికులు ఆశిష అని అంటారు. లోకాన్ని కోరేవారు దాన్ని ఆచరిస్తారు. వారికోసం ఆ దక్షిణ మార్గం ఉంది.

చలితన్తే పునర్ద్ధర్మం స్థాపయన్తి యుగే యుగే। సన్తత్యా తపసా చైవ మర్యాదాభిః శ్రుతేన చ ॥ ౫౦.

వారు మార్గం తప్పినప్పుడు, ప్రతి యుగంలో ధర్మాన్ని తిరిగి స్థాపిస్తారు. సంతానం, తపస్సు, నియమాలు, వేద జ్ఞానం ద్వారా ధర్మాన్ని నిలబెడతారు.

జాయమానాస్తు పూర్వే వై పశ్చిమానాం గృహేషు చ। పశ్చిమాశ్చైవ జాయన్తే పూర్వేషాం నిధనేష్వపి। ఏవ మావర్త్తమానాస్తే తిష్ఠన్త్యాభూతసమ్ప్లవాత్ ॥ ౫౦.

ముందుగా పుట్టినవారు తరువాత పుట్టిన వారి ఇళ్లలో ఉంటారు. తరువాత పుట్టినవారు ముందువారి మరణ సమయంలో పుడతారు. ఇలా తిరుగుతూ, వారు భూతాల వినాశానికి ముందే ఉంటారు.

అష్టాశీతిసహస్రాణి మునీనాం గృహమేధినామ్। సవితుర్ద్దక్షిణం మార్గం శ్రితా హ్యాచన్ద్రతారకమ్। క్రియావతాం ప్రసఙ్ఖ్యేయా యే శ్మశానాని భేజిరే ॥ ౫౦.

ఎనభై నాలుగు వేల మంది గృహస్థ మునులు, సూర్యుని దక్షిణ మార్గాన్ని, చంద్ర తారల వరకు చేరుకున్నారు. కర్మలు చేసే వారు, శ్మశానాలను చేరినవారు, వీరిని లెక్కించాలి.

లోకశంవ్యవహారేణ భూతారమ్భకృతేన చ। ఇచ్ఛాద్వేషప్రకృత్యా చ మైథునోపగమేన చ ॥ ౫౦.

ప్రపంచపు వ్యవహారాల ద్వారా, ప్రాణుల ఆరంభానికి జరిగే కర్మల ద్వారా, ఇష్ట ద్వేష స్వభావం ద్వారా, మైథున సంబంధం ద్వారా,

తథా కాయకృతేనేహ సేవనాద్విషయస్య చ। ఏతైస్తైః కారణైః సిద్ధాః శ్మశానాని హి భేజిరే। ప్రజైషిణస్తే మునయో ద్వాపరేష్విహ జజ్ఞిరే ॥ ౫౦.

అలాగే, శరీరంతో చేసే పనుల ద్వారా, ఇంద్రియ సుఖాల అనుభవం ద్వారా, ఈ వివిధ కారణాల వల్ల సిద్ధులు శ్మశానాలను చేరారు. సంతానం కోరిన ఆ మునులు ద్వాపరయుగాల్లో ఇక్కడ జన్మించారు.

నాగవీథ్యుత్తరే యచ్చ సప్తర్షిభ్యశ్చ దక్షిణమ్ । ఉత్తరః సవితుః పన్థా దేవయానస్తు స స్మృతః ॥ ౫౦.

నాగవీథి ఉత్తరంగా, సప్తర్షుల దక్షిణంగా ఉన్న ప్రాంతం సూర్యుని ఉత్తర మార్గం. దానిని దేవయాన మార్గంగా గుర్తిస్తారు.

యత్ర తే వాసినః సిద్ధా విమలా బ్రహ్మచారిణః। సతతన్తే జుగుప్సన్తే తస్మాన్మృత్యుర్జ్జితస్తు తైః ॥ ౫౦.

అక్కడ సిద్ధులు, పవిత్రులు, బ్రహ్మచారులు నివసిస్తున్నారు. వారు ఎప్పుడూ నియమంగా ఉంటారు, అనురాగం లేకుండా ఉంటారు. వారివల్ల మృత్యువు జయించబడింది.