పూతనా మాతృసామాన్యాస్తథా భూతభయఙ్కరాః। బాలానాం మానుషే లోకే గ్రహా వైమానహేతుకాః ॥ ౮.
పూతనాలు మాతృగణంలో సాధారణంగా ఉంటారు. ఇవి భూతాలకు భయంకరమైనవారు. మానవ లోకంలో పిల్లలకు హాని చేసే గ్రహాలుగా ఉంటారు.
స్కన్దగ్రహాదయశ్చైవ ఆపకాస్త్రాసకాదయః। కౌమారాస్తే తు విజ్ఞేయా బాలానాం గ్రహవృత్తయః ॥ ౮.
స్కందగ్రహ, ఆపక, త్రాసక మొదలైనవారు బాల్యంలో ప్రభావం చూపే గ్రహాలు. ఇవి పిల్లలను బాధించే గ్రహచర్యలు.
స్కన్దగ్రహవిశేషాణాం మాయికానాం తథైవ చ। పూతనానామభూతానాం యే చ లోకవినాయకాః ॥ ౮.
స్కందగ్రహాలలో ప్రత్యేకమైనవి, మాయతో కూడినవి, పూతనాలు, భూతాలు, లోకానికి నాయకులైనవారు కూడా ఇందులో ఉంటారు.
సహస్రశత సఙ్ఖ్యానాం మర్త్యలోకవిచారిణామ్। ఏవం గణశతాన్యేవ చరన్తి పృథివీమిమామ్ ॥ ౮.
వందల, వేల సంఖ్యలో మానవ లోకంలో సంచరించే ఇలాంటి గణాలూ ఈ భూమిపై విస్తరిస్తూ తిరుగుతుంటాయి.
యక్షాః పుణ్యతమా నామ తథా యే కేఽపి గుహ్యకాః। యక్షా దేవజనా శ్చైవ తథా పుణ్యజనాశ్చ యే ॥ ౮.
యక్షులు అత్యంత పుణ్యశీలులు అని పిలవబడతారు. అలాగే గుహ్యకులు, యక్షులు, దేవతలు, పుణ్యజనులు కూడా ఉన్నారు.
గుహ్యకానాఞ్చ సర్వేషామగస్త్యా యే చ రాక్షసాః । పౌలస్త్యా రాక్షసా యే చ విశ్వామిత్రాశ్చ యే స్మృతాః ॥ ౮.
అన్ని గుహ్యకుల్లో అగస్త్యునికి చెందినవారు, అలాగే రాక్షసులు, పౌలస్త్యునికి చెందిన రాక్షసులు, విశ్వామిత్రుని వంశస్థులు కూడా ఉంటారు.
యక్షాణాం రాక్షసానాఞ్చ పౌలస్త్యాగస్త్యయశ్చ యే । తేషాం రాజా మహారాజః కుబేరో హ్యలకాధిపః ॥ ౮.
యక్షులు, రాక్షసులు, పౌలస్త్యులు, అగస్త్యునికి చెందినవారందరికీ రాజు, మహారాజు అయిన కుబేరుడు అలకాపురికి అధిపతి.
యక్షా దృష్ట్వా పిబన్తీహ నృణాం మాంసమసృగ్వసామ్। రక్షాంస్యనుప్రవేశేన పిశాచాః పరిపీడనైః ॥ ౮.
యక్షులు మనుషుల మాంసం, రక్తాన్ని చూస్తూనే ఇక్కడ పానం చేస్తారు. రాక్షసులు లోపలికి ప్రవేశించి, పిశాచులు బాధిస్తూ హింసిస్తారు.
సర్వలక్షణసమ్పన్నాః సమక్షేత్రాశ్చ దైవతైః। భాస్వరా బలవన్తశ్చ ఈశ్వరాః కరామరూపిణః ॥ ౮.
అన్ని లక్షణాలతో, దేవతలతో సమానమైన ప్రదేశాల్లో, ప్రకాశవంతంగా, బలంగా, స్వేచ్ఛగా రూపాలు మార్చుకునే అధిపతులుగా ఉంటారు.
అనాభిభక్షా విక్రాన్తాః సర్వలోకనమస్కృతాః। సూక్ష్మాశ్చౌజస్వినో మేధ్యా వరదా యజ్ఞియాశ్చ యే ॥ ౮.
వారు ఎవరి చేతిలోనూ భక్షించబడరు, ధైర్యవంతులు, అన్ని లోకాలవారు గౌరవించేవారు, సూక్ష్మంగా, శక్తివంతంగా, పవిత్రంగా, వరాలిచ్చేవారు, యజ్ఞాలకు యోగ్యులు.
దేవానాం తుల్యధర్మాణాం హ్యసురాః సర్వశః స్మృతాః। త్రిభిః పాధైస్తు గన్ధర్వా దేవై ర్హీనాః ప్రభావతః ॥ ౮.
దేవతలకు సమానమైన ధర్మాలు ఉన్న అసురులు అని గుర్తించబడతారు. గంధర్వులు శక్తిలో దేవతలకు మూడవంతు తక్కువ.
గన్ధర్వేభ్యస్త్రిభిః పాదైర్హీనా వై సర్వగుహ్యకాః। ప్రభావతుల్యా యక్షాణాం విజ్ఞేయాః సర్వరాక్షసాః। ఐశ్వర్యహీనా యక్షేభ్యః పిశాచాస్త్రి గుణం పునః ॥ ౮.
గంధర్వులకు మూడవంతు తక్కువగా అన్ని గుహ్యకులు ఉంటారు. రాక్షసులు యక్షులకు సమానమైన శక్తి కలవారు. పిశాచులు యక్షులకు మూడురకాలుగా తక్కువ.
ఏవం ధనేన రూపేణ ఆయుషా చ బలేన చ। ధర్మైశ్వర్యేణ బుద్ధ్యా చ తపఃశ్రుతపరాక్రమైః ॥ ౮.
ఇలా ధనం, అందం, ఆయుర్దాయం, బలం, ధర్మం, ఐశ్వర్యం, బుద్ధి, తపస్సు, విద్య, పరాక్రమంలో తేడాలు ఉంటాయి.
దేవాసురేభ్యో హీయన్తే త్రీన్ పాదాన్ వై పరస్పరమ్। గన్ధర్వాద్యాః పిశాచాన్తాశ్చతస్రో దేవయోనయః ॥ ౮.
దేవతలు, అసురులు పరస్పరం మూడవంతు తక్కువగా ఉంటారు. గంధర్వులు మొదలుకొని పిశాచులు వరకు నలుగురు దైవ వంశాలు.
అతః శ్రృణుత భద్రం వః ప్రజాః క్రోధవశత్మకాః । క్రోధాయాం కన్యకా జజ్ఞే ద్వాదశ హ్యాత్మసమ్భవాః। తా భార్యాః పులహస్యాసన్నామతస్తా నిబోధత ॥ ౮.
కాబట్టి, కోపానికి లోనైన ప్రజలారా, మీరు శుభంగా వినండి. కోపంలో ఒక కన్యక జన్మించింది. ఆమె నుండి పన్నెండు కుమార్తెలు పుట్టారు. ఆ పన్నెండు మంది పులహుని భార్యలయ్యారు. ఇప్పుడు ఆ పేర్లను మీరు తెలుసుకోండి.
మృగీ చ మృగమన్దా చ హరిభద్రా ఇరావతీ। భూతా చ కపిశా దంష్ట్రా నిశా తిర్యా తథైవ చ। శ్వేతా చైవ స్వరా చైవ సురసా చేతి విశ్రుతాః ॥ ౮.
మృగీ, మృగమందా, హరిభద్రా, ఇరావతీ, భూతా, కపిశా, దంష్ట్రా, నిశా, తిర్యా, శ్వేతా, స్వరా, సురసా — ఇవే ప్రసిద్ధమైన ఆ పన్నెండు పేర్లు.
మృగ్యాస్తు హరిణాః పుత్రా మృగాశ్చాన్యే శశాస్తథా। న్యఙ్కవః శరభా యే చ రురవః పృషతాశ్చ యే ॥ ౮.
మృగీ నుండి జింకలు పుట్టాయి. మృగమందా నుండి మరికొన్ని జింకలు, మొసళ్లూ పుట్టాయి. న్యంకవులు, శరభములు, రురువులు, పృషతములు కూడా ఆమె వంశంలో పుట్టారు.
మృగరాజా మృగమన్దాయా గవయాశ్చాపరే తథా। మహిషోష్ట్రవరాహాశ్చ ఖడ్గగౌరముఖాస్తథా ॥ ౮.
మృగమందా నుండి మృగరాజు పుట్టాడు. అలాగే గవయములు, మేకలు, ఒంటెలు, పందులు, ఖడ్గములు, గౌరముఖులు కూడా పుట్టారు.
హరేస్తు హరయః పుత్రా గోలాఙ్గులతరక్షవః । వానరాః కిన్నరాశ్చైవ వ్యాఘ్రాః కిమ్పురుషాస్తథా। ఇత్యేవమాదయోఽన్యేఽపి ఇరావత్యా నిబోధత ॥ ౮.
హరిలోకనుండి హరులు, గోలాంగూలులు, తరక్షులు, కోతులు, కిన్నరులు, పులులు, కింపురుషులు పుట్టారు. ఇరావతీ నుండి కూడా ఇతర జాతులు పుట్టాయి — వాటిని వినండి.
సూర్యస్యాణ్డకపాలే ద్వే సమానీయ తు భౌవనః। హస్తాభ్యాం పరిగృహ్యాథ రథన్తరమగాయత ॥ ౮.
భౌవనుడు సూర్యుని గుడ్డను రెండు భాగాలుగా చేసి, తన చేతులతో పట్టుకుని, రథంతర సామవేదాన్ని పాడాడు.
సామ్నా ప్రసూయమానేన సద్య ఏవ గజోఽభవత్। స ప్రాయచ్ఛదిరావత్యై పుత్రార్థం స తు భౌవనః ॥ ౮.
ఆ సామవేదాన్ని పాడిన వెంటనే ఒక ఏనుగు పుట్టింది. భౌవనుడు ఆ ఏనుగును ఇరావతీకి కుమారునిగా ఇచ్చాడు.
ఇరావత్యాః సుతో యస్మాత్తస్మాదైరావతః స్మృతః । దేవరాజోపవాహ్యత్వాత్ ప్రథమః స మతఙ్గరాట్। శుభ్రాభ్రభాశ్చతుర్ద్దంష్ట్రః శ్రీమానైరావతో గజః ॥ ౮.
ఇరావతీ కుమారుడైనందున అతడిని ఐరావతుడు అంటారు. దేవేంద్రుని రథానికి అతడిని జోడించడంతో, అతడు ఏనుగులలో ప్రధానుడయ్యాడు. ఐరావతుడు తెల్ల మేఘంలా మెరిసే, నాలుగు దంతాలు కలిగిన, మహిమగల ఏనుగు.
అప్సుజస్యైకమూలస్య సువర్ణాభస్య హస్తినః । షడ్దన్తస్య హి భద్రస్య ఔపావాహ్యశ్చ వై బలః ॥ ౮.
అప్సుజుని వంశంలో పుట్టిన, బంగారు వర్ణమున్న, ఆరు దంతాలు కలిగిన, శుభ్రమైన భద్ర అనే ఏనుగు రథానికి జోడించబడింది. బలుడు అతని శక్తి.
తస్య పుత్రోఽఞ్జనశ్చైవ సుప్రతీకోఽథ వామనః। పద్మశ్చైవ చతుర్థోఽభూద్ధస్తినీ చాభ్రముస్తథా ॥ ౮.
ఆయన కుమారులు అంజనుడు, సుప్రతీకుడు, వామనుడు, పద్ముడు. నాలుగవవాడు పద్ముడు. హస్తినీ, ఆభ్రమూ అనే సంతానమూ పుట్టాయి.
thumb|400px|దిగ్గజ1 దిగ్గజాంస్తాంశ్చ చత్వారః శ్వేతాఽజనయతాశుగాన్ । భద్రం మృగఞ్చ మన్దం చ సఙ్కీర్ణం చతురః సుతాన్ ॥ ౮.
శ్వేతా నాలుగు దిక్కుల వేగవంతమైన ఏనుగులను కనింది. అవి భద్రుడు, మృగుడు, మందుడు, సంకీర్ణుడు — ఈ నలుగురు కుమారులు.
సఙ్కీర్ణోఽప్యఞ్జనో యస్తు ఉపవాహ్యో యమస్య తు। భద్రో యః సుప్రతీకస్తు హరితః స హ్యపామ్పతేః ॥ ౮.
సంకీర్ణుడు అంటే అంజనుడు, అతడు యముని రథానికి జోడించబడతాడు. భద్రుడు అంటే సుప్రతీకుడు, అతడు ఆకుపచ్చ వర్ణంలో ఉండి, సముద్రాధిపతికి చెందాడు.
పద్మో మన్దస్తు యో గౌరో ద్విపో హ్యైలవిలస్య సః। మృగః శ్యామస్తు యో హస్తీ ఉపవాహ్యః స పావకైః ॥ ౮.
పద్ముడు అంటే మందుడు, అతడు తెల్లగా ఉండి, ఐలవిలుని ఏనుగు. మృగుడు అంటే శ్యాముడు, అతడు అగ్నిదేవతలకు జోడించబడిన ఏనుగు.
పద్మోత్తరస్తు యః పద్మౌ గజో వై వరుణో గణః। ఉపలేపనమేషశ్చ తస్యాష్టౌ జజ్ఞిరే సుతాః ॥ ౮.
పద్మోత్తరుడు అంటే పద్ముడు, అతడు వరుణుని గణానికి చెందిన ఏనుగు. ఉపలేపన అనే మేషపక్షి ఎనిమిది మంది కుమారులను కనింది.
ఉదగ్రభావేనోపేతా జాయన్తే తస్య చాన్వయే। శ్వేతబాలనఖాః పిఙ్గా వర్ష్మవన్తో మతఙ్గజాః। మతఙ్గజాన్ ప్రవక్ష్యామి నాగానన్యానపి క్రమాత్ ॥ ౮.
ఆ వంశంలో పుట్టినవారు, గొప్ప శక్తితో, తెల్ల పంజాలున్న, పసుపు వర్ణంలో, పెద్ద శరీరమున్న ఏనుగులు. నేను ఇప్పుడు ఏనుగులు, ఇతర నాగులను క్రమంగా వివరించబోతున్నాను.
కపిలః పుణ్డరీకశ్చ సుమనాభో రథాన్తరః। జాతౌ నామ్నా సుతౌ తాభ్యాం సుప్రతిష్ఠప్రమర్ద్దనౌ ॥ ౮.
కపిలుడు, పుండరీకుడు, సుమనాభుడు, రథాంతరుడు — వీరిలో ఇద్దరు కుమారులు ప్రసిద్ధిగా పుట్టారు. వారు బలవంతులు, స్థిరంగా నిలిచినవారు.