వాయుపురాణమ్

ఏకవింశతిభిశ్చైవ యోజనైరధికైర్హి తే। ఏతత్ప్రమాణమాఖ్యాతం యోజనైర్మణ్డలం హి తత్ ॥ ౫౦.

ఇంకా ఇరవై ఒకటి యోజనలు కలిపి, ఇదే ఆ వలయ పరిమాణం యోజనలలో చెప్పబడింది.

విష్కమ్భో మణ్డలస్యైష తిర్యక్ స తు విధీయతే। ప్రత్యహఞ్చరతే తాని సూర్యో వై మణ్డలక్రమమ్ ॥ ౫౦.

ఇది ఆ వలయానికి వ్యాసం. సూర్యుడు ప్రతి రోజూ ఆ వలయాలను క్రమంగా చుట్టుకుంటూ పోతాడు.

కులాలచక్రపర్యన్తో యథా శీఘ్రం నివర్త్తతే। దక్షిణే ప్రక్రమే సూర్యస్తథా శీఘ్రం నివర్త్తతే ॥ ౫౦.

మట్టికొలువు చక్రం చివర వేగంగా తిరిగి వస్తుందిలా, సూర్యుడు కూడా దక్షిణ సంధి వద్ద వేగంగా తిరిగి వస్తాడు.

తస్మాత్ ప్రకృష్టాం భూమిఞ్చ కాలేనాల్పేన గచ్ఛతి। సూర్యో ద్వాదశభిః శీఘ్రం ముహూర్త్తేర్దక్షిణోత్తరే ॥ ౫౦.

అందుకే, సూర్యుడు తక్కువ సమయంలోనే భూమిపై పెద్ద దూరాన్ని దాటి పోతాడు. దక్షిణ, ఉత్తర సంధుల వద్ద పన్నెండు ముహూర్తాలలో వేగంగా ప్రయాణిస్తాడు.

త్రయోదశార్ద్ధమృక్షాణామహ్నానుచరతే రవిః। ముహూర్త్తైస్తావదృక్షాణి నక్తమష్టాదశైశ్చరన్ ॥ ౫౦.

సూర్యుడు పగలు పదమూడు నక్షత్రాలు, అర భాగం వరకు దాటి పోతాడు. రాత్రి కూడా అదే నక్షత్రాలను పద్దెనిమిది ముహూర్తాలలో దాటి పోతాడు.

కులాలచక్రమధ్యస్తు యథా మన్దం ప్రసర్పతి। తథోదగయనే సూర్యః సర్పతే మన్దవిక్రమః ॥ ౫౦.

మట్టికొలువు చక్రం మధ్య భాగం మెల్లగా కదిలినట్లు, ఉత్తరాయణంలో సూర్యుడు కూడా మెల్లగా ముందుకు సాగుతాడు.

త్రయోదశార్ద్ధమర్ద్ధేన ఋక్షాణాం చరతే రవిః। తస్మాద్దీర్ఘేణ కాలేన భూమిమిల్పాం నిగచ్ఛతి ॥ ౫౦.

సూర్యుడు పదమూడు నక్షత్రాలు, అర భాగం నెమ్మదిగా దాటి పోతాడు. అందువల్ల ఎక్కువ కాలంలో భూమి అంతటినీ దాటి పోతాడు.

అష్టాదశముహూర్త్తైస్తు ఉత్తరాయణపశ్చిమమ్। అహర్భవతి తచ్చాపి చరతే మన్దవిక్రమః ॥ ౫౦.

పద్దెనిమిది ముహూర్తాలలో ఉత్తరాయణ పశ్చిమ దినంగా మారుతుంది. అప్పుడు సూర్యుడు మెల్లగా కదులుతూ పోతాడు.

త్రయోదశార్ద్ధమర్ధేన ఋక్షాణాఞ్చరతే రవిః। ముహూర్త్తైస్తావదృక్షాణి నక్తమష్టాదశైశ్చరన్ ॥ ౫౦.

సూర్యుడు పదమూడు నక్షత్రాలు, అర భాగం నెమ్మదిగా దాటి పోతాడు. రాత్రి కూడా అదే నక్షత్రాలను పద్దెనిమిది ముహూర్తాలలో దాటి పోతాడు.

తతో మన్దతరం తాభ్యాఞ్చక్రం భ్రమతి వై యథా। మృత్పిణ్డ ఇవ మధ్యస్థో ధ్రువో భ్రమతి వై యథా ॥ ౫౦.

ఆ రెండు అంచుల మధ్య ఆ చక్రం నెమ్మదిగా తిరుగుతుంది. మధ్యలో పెట్టిన మట్టిపిండిలా, స్థిరంగా ఉన్న ధ్రువుడు కూడా అలాగే తిరుగుతాడు.

త్రింశన్ముహూర్త్తానే వాహురహోరాత్రం ధ్రువో భ్రమన్ । ఉభయోః కాష్ఠయోర్మధ్యే భ్రమతే మణ్డలాని సః ॥ ౫౦.

ముప్పది ముహూర్తాలు తిరుగుతూ ధ్రువుడు పగలు, రాత్రిని ఏర్పరుస్తూ, ఆ రెండు అంచుల మధ్య చుట్టూ తిరుగుతాడు.

కులాలచక్రనాభిస్తు యథా తత్రైవ వర్త్తతే। ధ్రువస్తథా హి విజ్ఞేయస్తత్రైవ పరివర్త్తతే ॥ ౫౦.

మట్టి చక్రానికి మధ్యలో ఉండే నాభిలా, ధ్రువుడు కూడా అక్కడే ఉండి తిరుగుతాడని తెలుసుకోవాలి.

ఉభయోః కాష్ఠయోర్మధ్యే భ్రమతో మణ్డలాని తు। దివా నక్తఞ్చ సూర్యస్య మన్దా శీఘ్రా చ వై గతిః ॥ ౫౦.

ఆ రెండు అంచుల మధ్య చక్రాలు తిరుగుతున్నప్పుడు, సూర్యుని నడక పగలు నెమ్మదిగా, రాత్రి వేగంగా ఉంటుంది.

ఉత్తరే ప్రక్రమే త్విన్దో ర్దివా మన్దా గతిః స్మృతా। తథైవ చ పునర్నక్తం శీఘ్రా సూర్యస్య వై గతిః ॥ ౫౦.

ఉత్తర దిశలో సూర్యుని పగలు నడక నెమ్మదిగా ఉంటుందని చెబుతారు. అలాగే రాత్రి అతని నడక వేగంగా ఉంటుంది.

దక్షిణే ప్రక్రమే చైవ దివా శీఘ్రం విధీయతే । గతిః సూర్యస్య నక్తం వై మన్దా చాపి తథా స్మృతా ॥ ౫౦.

దక్షిణ దిశలో సూర్యుని పగలు నడక వేగంగా, రాత్రి నడక మాత్రం నెమ్మదిగా ఉంటుందని గుర్తించాలి.

ఏవం గతివిశేషేణ విభజన్ రాత్ర్యహాని తు। తథా విచరతే మార్గం సమేన విషమేణ చ ॥ ౫౦.

ఇలా నడకలో తేడా వల్ల పగలు, రాత్రి విడిపోతాయి. సూర్యుని మార్గం కొన్నిసార్లు సమంగా, కొన్నిసార్లు అసమంగా సాగుతుంది.

లోకాలోకే స్థితా యే తే లోకపాలాశ్చతుర్దిశమ్। అగస్త్యశ్చరతే తేషాముపరిష్టాజ్జవేన తు । భజన్నసావహోరాత్రమేవఙ్గతివిశేషణైః ॥ ౫౦.

లోకలోకంలో ఉండే నాలుగు దిశల లోకపాలకుల పైన, అగస్త్యుడు వేగంగా సంచరిస్తూ, ఈ నడక తేడాల వల్ల పగలు, రాత్రిని విడగొడతాడు.

దక్షిణే నాగవీథ్యాయాం లోకాలోకస్య చోత్తరమ్। లోకసన్తారకో హ్యేష వైశ్వానరపథాద్బహిః ॥ ౫౦.

దక్షిణ నాగవీధిలో, లోకలోక పర్వతానికి ఉత్తర భాగంలో, లోకాలను పోషించే వాడు వైశ్వానరపథానికి బయట ఉంటాడు.

పృష్ఠే యావత్ ప్రభా సౌహీ పురస్తాత్ సమ్ప్రకాశతే। పార్శ్వయోః పృష్ఠతస్తావల్లోకాలోకస్య సర్వతః ॥ ౫౦.

వెనుక వెలుగు ఉన్నంత కాలం, అది ముందుగా కనిపిస్తుంది. అలాగే రెండు వైపులా, వెనుకా, లోకలోకంలో అంతటా ప్రకాశిస్తుంది.

యోజనానాం సహస్రాణి దశోర్ద్ద్వన్తూచ్ఛ్రితో గిరిః। ప్రకాశశ్చాప్రకాశశ్చ సర్వతః పరిమణ్డలః ॥ ౫౦.

పది వేల యోజనాల ఎత్తైన ఒక పర్వతం ఉంది. వెలుగు, చీకటి దానిని చుట్టూ పూర్తిగా ఆవరించాయి.

నక్షత్రచన్ద్రసూర్యాశ్చ గ్రహాస్తారాగణైః సహ। అభ్యన్తరం ప్రకాశన్తే లోకాలోకస్య వై గిరేః ॥ ౫౦.

నక్షత్రాలు, చంద్రుడు, సూర్యుడు, గ్రహాలు, తారాగణాలు — ఇవన్నీ లోకలోక పర్వతం లోపలిని ప్రకాశింపజేస్తాయి.

ఏతావానేవ లోకస్తు నిరాలోకస్త్వతః పరమ్। లోకాలోక ఏకధా తు నిరాలోకస్త్వనేకధా ॥ ౫౦.

ఈ లోకం ఇంతవరకే. దాని తరువాత చీకటి ఉంటుంది. లోకలోక పర్వతం ఒక్కటే, కానీ చీకటి అనేక విధాలుగా విస్తరించి ఉంటుంది.

లోకాలోకన్తు సన్ధత్తే యస్మాత్ సూర్యః పరిగ్రహమ్। తస్మాత్సన్ధ్యేతి తామాహురుషావ్యుష్ట్యోర్యదన్తరమ్ । ఉషా రాత్రిః స్మృతా విప్రైర్వ్యుష్టిశ్చాపి త్వహః స్మృతమ్ ॥ ౫౦.

సూర్యుడు లోకలోకాన్ని చుట్టి తిరుగుతాడు కాబట్టి, అది సరిహద్దు అవుతుంది. అందుకే ఉషా, వ్యుష్టి మధ్య ఉన్న సమయాన్ని సంధ్య అని అంటారు. ఉషాను ఋషులు రాత్రిగా, వ్యుష్టిని పగలుగా గుర్తించారు.

సూర్యం హి గ్రసమానానాం సన్ధ్యాకాలే హి రక్షసామ్। ప్రజాపతినియోగేన శాపస్తేషాం దురాత్మనామ్ । అక్షయత్వఞ్చ దేహస్య ప్రాపితా మరణం తథా ॥ ౫౦.

సంధ్య సమయానికి రాక్షసులు సూర్యుని మింగేందుకు ప్రయత్నించినప్పుడు, ప్రజాపతి ఆజ్ఞతో ఆ దుష్టులకు శాపం వచ్చి, వారి శరీరానికి అమరత్వం, మరణం రెండూ కలిగాయి.

తిస్రః కోట్యస్తు విఖ్యాతా మన్దేహా నామ రాక్షసాః। ప్రార్థయన్తి సహస్రాంశుముదయన్తి దినే దినే। తాపయన్తో దురాత్మానః సూర్యమిచ్ఛన్తి ఖాదితుమ్ ॥ ౫౦.

మూడు కోట్ల మందేహ రాక్షసులు ప్రసిద్ధి చెందారు. వారు ప్రతి రోజూ సహస్రకిరణుడైన సూర్యుని కోరుతూ, దుష్టులను బాధిస్తూ, సూర్యుని మింగాలని ఆశపడతారు.

అథ సూర్యస్య తేషాఞ్చ యుద్ధమాసీత్ సుదారుణమ్। తతో బ్రహ్మా చ దేవాశ్చ బ్రాహ్మణాశ్చైవ సత్తమాః। సన్ధ్యేతి సముపాసన్తః క్షేపయన్తి మహాజలమ్ ॥ ౫౦.

అప్పుడు సూర్యుని, రాక్షసుల మధ్య భయంకరమైన యుద్ధం జరిగింది. ఆ తరువాత బ్రహ్మ, దేవతలు, ఉత్తమ బ్రాహ్మణులు సంధ్యను ఆరాధిస్తూ, గొప్ప నీటిని పోస్తారు.

ఓఙ్కారబ్రహ్మసంయుక్తం గాయత్ర్యా చాభిమన్త్రితమ్। తేన దహ్యన్తి తే దైత్యా వజ్రభూతేన వారిణా ॥ ౫౦.

ఓంకారబ్రహ్మతో కలిపి, గాయత్రీ మంత్రంతో అభిమంత్రించిన ఆ నీరు వజ్రంలా మారి, ఆ దానవులను కాల్చేస్తుంది.

తతః పునర్మహాతేజా మహాద్యుతిపరాక్రమః. యోజనానాం సహ స్రాణి ఊర్ద్ధ్వముత్తిష్ఠతే శతమ్ ॥ ౫౦.

ఆ మహాతేజస్సు, అపారమైన ప్రభావం కలవాడు, కాంతులతో కలిసి నూట యోజనాల ఎత్తుకు మళ్లీ పైకి ఎగసిపోతాడు.

తతః ప్రయాతి భగవాన్ బ్రాహ్మణైః పరివారితః। వాలఖిల్యైశ్చ మునిభిః కృతార్థైః సమరీచిభిః ॥ ౫౦.

అప్పుడతడు, బ్రాహ్మణులు మరియు వాలఖిల్యమునులు అనే సిద్ధులైన ఋషులతో చుట్టుముట్టబడి, కాంతివంతంగా ముందుకు సాగుతాడు.