వాయుపురాణమ్

అణ్డస్యాన్తస్త్విమే లోకాః సప్తద్వీపా చ మేదినీ। భూర్లోకస్వ భువశ్చైవ తృతీయః స్వరితి స్మృతః । మహర్లోకో జనశ్చైవ తపః సత్యశ్చ సప్తమః ॥ ౫౦.

ఈ అండంలోనే ఏడు లోకాలు, ఏడు ద్వీపాలతో కూడిన భూమి ఉన్నాయి. అవి: భూలోకం, భువలోకం, మూడవది స్వర్గం, మహర్లోకం, జనలోకం, తపోలోకం, ఏడవది సత్యలోకం.

ఏతే సప్త కృతా లోకాశ్ఛత్రాకారా వ్యవస్థితాః। స్వకైరావరణైః సూక్ష్మైర్ధార్యమాణాః పృథక్ పృథక్ ॥ ౫౦.

ఈ ఏడు లోకాలు గొడుగు ఆకారంలో స్థిరంగా ఉన్నాయి. ప్రతి ఒక్కటి తనకు తానే సున్నితమైన ఆవరణాలతో విడివిడిగా నిలబడినవి.

దశభాగాధికాభిశ్చ తాభిః ప్రకృతిభిర్బహిః। ధార్యమాణా విశేషైశ్చ సముత్పన్నైః పరస్పరమ్ ॥ ౫౦.

ప్రతి లోకం బయటకు దశభాగాల ఎక్కువగా ఉన్న తన స్వంత మూలికలతో, పరస్పరం ఏర్పడే ప్రత్యేక లక్షణాలతో నిలబడినది.

అస్యాణ్డస్య సమన్తాచ్చ సన్నివిష్టో ఘనోదధిః। పృథివీమణ్డలం కృత్స్నం ఘనతోయేన ధార్యతే ॥ ౫౦.

ఈ అండం చుట్టూ దట్టమైన సముద్రం ఉంది. భూమి వృత్తం అంతా ఆ ఘనమైన నీటితో మునిగిపోయి నిలబడింది.

ఘనోదధిపరేణాథ ధార్య్యతే ఘనతేజసా। బాహ్యతో ఘనతేజస్తు తిర్య్యగూర్ద్ధ్వన్తు మణ్డలమ్ ॥ ౫౦.

దట్టమైన సముద్రం తరువాత, దట్టమైన అగ్ని దానిని మోయుతుంది. బయటపక్కన ఆ ఘనమైన అగ్ని అడ్డంగా, పైకి కూడా వలయంలా ఉంది.

సమన్తాద్వనవాతేన ధార్య్యమాణం ప్రతిష్ఠితమ్। ఘనవాతాత్తథాకాశమాకాశఞ్చ మహాత్మనా ॥ ౫౦.

అన్నీ వైపులా దట్టమైన గాలి దీనిని మోయిస్తూ స్థిరంగా ఉంచుతుంది. ఆ దట్టమైన గాలిలోంచి ఆకాశం, ఆ ఆకాశంలోంచి మహాత్మా ఉద్భవిస్తారు.

భూతాదినా వృతం సర్వ్వం భూతాధిర్మహతా వృతః । వృతో మహాననన్తేన ప్రధానేనావ్యయాత్మనా ॥ ౫౦.

ఈ సృష్టి అంతా భూతాది తత్త్వంతో ఆవరించబడి ఉంది. ఆ భూతాది మహత్త్వంతో, ఆ మహత్తు అనంతమైన, అవినాశి ప్రధానంతో ఆవరించబడి ఉంది.

పురాణి లోకపాలానాం ప్రవక్ష్యామి యథాక్రమమ్ । జ్యోతిర్గణప్రచారస్య ప్రమాణం పరివక్ష్యతే ॥ ౫౦.

ఇప్పుడు లోకపాలకుల పురాణ నగరాలు, అలాగే నక్షత్రాల గమన పరిమాణాన్ని క్రమంగా వివరించబోతున్నాను.

మేరోః ప్రాచ్యాం దిశి తథా మానసస్యైవ మూర్ద్ధని। వస్వోకసారా మాహేన్ద్రీ పుణ్యా హేమపరిష్కృతా । ౫౦.

మేరుపర్వతానికి తూర్పు వైపున, మానస సరస్సు శిఖరంపై, వస్వోకసార అనే పవిత్రమైన, బంగారు అలంకారాలతో అలంకరించబడిన మహేంద్రపురి ఉంది. ఇది ఇంద్రునికి చెందింది.

దక్షిణేన పునర్మేరోర్మానసస్యైవ మూర్ద్ధని। వైవస్వతో నివసతి యమః సంయమనే పురే ॥ ౫౦.

మళ్ళీ మేరుపర్వతానికి దక్షిణ వైపున, మానస సరస్సు శిఖరంపై, వైవస్వతుడు అయిన యముడు, సంయమన నగరంలో నివసిస్తున్నాడు.

ప్రతీచ్యాన్తు పునర్మేరోర్మానసస్యైవ మూర్ద్ధని। సుఖా నామ పురీ రమ్యా వరుణస్యాథ ధీమతః ॥ ౫౦.

మళ్ళీ మేరుపర్వతానికి పడమర వైపున, మానస సరస్సు శిఖరంపై, సుఖా అనే ఆహ్లాదకరమైన నగరం ఉంది. అది ధీమంతుడు అయిన వరుణునికి చెందింది.

దిశ్యుత్తరస్యాం మేరోస్తు మానసస్యైవ మూర్ద్ధని। తుల్యా మాహేన్ద్రపుర్య్యా తు సోమస్యాపి విభావరీ ॥ ౫౦.

మేరుపర్వతానికి ఉత్తర వైపున, మానస సరస్సు శిఖరంపై, సోమునికి చెందిన విభావరి అనే నగరం ఉంది. అది మహేంద్రపురితో సమానంగా ఉంది.

మానసోత్తరపృష్ఠే తు లోకపాలాశ్చతుర్ద్దిశమ్। స్థితా ధర్మ్మవ్యవస్థాయై లోకసంరక్షణాయ చ ॥ ౫౦.

మానస సరస్సు ఉత్తర భాగంలో, లోకపాలకులు నలుమూలలా ధర్మాన్ని స్థాపించేందుకు, లోకాల రక్షణ కోసం నిలబడి ఉంటారు.

లోకపాలోపరిష్టాత్తు సర్వ్వతో దక్షిణాయనే। కాష్ఠాగతస్య సూర్య్యస్య గతిర్యా తాం నిబోధత ॥ ౫౦.

లోకపాలకుల పైన, దక్షిణాయన కాలమంతా, సూర్యుడు తన మార్గంలో ఎలా ప్రయాణిస్తాడో విను.

దక్షిణే ప్రక్రమే సూర్య్యః క్షిప్తేషురివ సర్పతి। జ్యోతిషాఞ్చక్రమాదాయ సతతం పరిగచ్ఛతి ॥ ౫౦.

దక్షిణ దిశలో ప్రయాణించే సూర్యుడు, వదిలిన బాణంలా వేగంగా కదులుతూ, నక్షత్రాల వలయాన్ని ఎప్పుడూ చుట్టుకుంటూ తిరుగుతాడు.

మధ్యగశ్చామరావత్యాం యదా భవతి భాస్కరః। వైవస్వతే సంయమనే ఉదయస్తత్ర ఉచ్యతే ॥ ౫౦.

అమరావతిలో సూర్యుడు మధ్యలో ఉన్నప్పుడు, వైవస్వతుడి లోకంలో అది ఉదయం అని పిలుస్తారు.

సుఖాయామర్ద్ధరాత్రఞ్చ మధ్యగః స్యాద్రవిర్యదా। సుఖాయామథ వారుణ్యాముత్తిష్ఠన్ స తు దృశ్యతే ॥ ౫౦.

సుఖా లోకంలో సూర్యుడు మధ్యలో ఉన్నప్పుడు అది అర్ధరాత్రి అవుతుంది. సుఖా లేదా వరుణి లోకాల్లో సూర్యుడు ఉదయిస్తే, అక్కడ కనిపించటం మొదలవుతుంది.

విభాయామర్ద్ధరాత్రం స్యాన్మాహేన్ద్య్రామస్తమేతి చ। తదా దక్షిణపూర్వ్వేషామపరాహ్నో విధీయతే ॥ ౫౦.

విభా లోకంలో అర్ధరాత్రి అయినప్పుడు, మహేంద్ర లోకంలో సూర్యుడు అస్తమిస్తాడు. ఆ సమయంలో దక్షిణా-తూర్పు ప్రాంతాల్లో మధ్యాహ్నం అవుతుంది.

దక్షిణాపర దేశ్యానాం పూర్వ్వాహ్నః పరికీర్త్త్యతే। తేషామపరరాత్రఞ్చ యే జనా ఉత్తరాపథే ॥ ౫౦.

దక్షిణా-పడమర దేశాల్లో ఉన్నవారికి అది ఉదయం అవుతుంది. ఉత్తర ప్రాంతాల్లో ఉన్నవారికి అదే సమయం అర్ధరాత్రి అవుతుంది.

దేశా ఉత్తరపూర్వ్వా యే పూర్వ్వరాత్రన్తు తాన్ ప్రతి। ఏవమేవోత్తరేష్వర్కో భవనేషు విరాజతే ॥ ౫౦.

ఉత్తర-తూర్పు దేశాల్లో ఉన్నవారికి అది ప్రథమ రాత్రి అవుతుంది. అలాగే, ఉత్తర ప్రాంతాల్లో సూర్యుడు వారి ఇళ్లలో ప్రకాశిస్తాడు.

సుఖాయామథ వారుణ్యాం మధ్యాహ్నే చార్య్యమా యదా। విభావర్య్యాం సోమపుర్య్యాముత్తిష్ఠతి విభావసుః ॥ ౫౦.

సుఖా లేదా వరుణి లోకాల్లో మధ్యాహ్నం అయ్యే సమయానికి, విభా లేదా సోమపురిలో సూర్యుడు ఉదయిస్తాడు.

రాత్ర్యర్ద్ధం చామరావత్యామస్తమేతి యమస్య చ। సోమపుర్యాం విభాయాన్తు మధ్యాహ్నే స్యాద్ధివాకరః ॥ ౫౦.

అమరావతిలో అర్ధరాత్రి అయినప్పుడు, యముని లోకంలో సూర్యుడు అస్తమిస్తాడు. సోమపురిలో ఉదయం సమయంలో, సూర్యునికి అది మధ్యాహ్నం అవుతుంది.

మహేన్ద్రస్యామరావత్యాముత్తిష్ఠతి యదా రవిః। అర్ద్ధరాత్రం సంయమనే వారుణ్యామస్తమేతి చ ॥ ౫౦.

మహేంద్రుని అమరావతిలో సూర్యుడు ఉదయిస్తే, సంయమన లోకంలో అర్ధరాత్రి అవుతుంది. వరుణి లోకంలో సూర్యుడు అస్తమిస్తాడు.

స శీగ్రమేతి పర్య్యేతి భాస్కరోఽలాతచక్రవత్। భ్రమన్ వై భ్రమమాణాని ఋక్షాణి గగనే రవిః ॥ ౫౦.

సూర్యుడు అతి వేగంగా, అగ్ని చక్రంలా తిరుగుతూ, ఆకాశంలో నక్షత్రాల మధ్య చక్కర్లు కొడుతూ ప్రయాణిస్తాడు.

ఏవం చతుర్షు ద్వీపేషు దక్షిణాన్తేన సర్పతి। ఉదయాస్తమనేనాసావుత్తిష్ఠతి పునః పునః ॥ ౫౦.

ఇలా, నలుగురు ద్వీపాల్లో సూర్యుడు దక్షిణ దారిలో ప్రయాణిస్తూ, మళ్లీ మళ్లీ ఉదయస్తమయాలు చేస్తూ తిరుగుతాడు.

పూర్వ్వాహ్నే చాపరాహ్నే తు ద్వౌ ద్వౌ దేవాలయౌ తు సః। తపత్యేకన్తు మధ్యాహ్నే తైరేవ తు సరశ్మిభిః ॥ ౫౦.

ఉదయం, మధ్యాహ్నం సమయాల్లో సూర్యుడు రెండు రెండు దేవాలయాలపై ప్రకాశిస్తాడు. మధ్యాహ్నం సమయంలో తన కిరణాలతో వాటిని వేడెక్కిస్తాడు.

ఉదితో వర్ద్ధమానాభిరామధ్యాహ్నం తపన్ రవిః। అతః పరం హ్రసన్తీభిర్గోభిరస్తం స గచ్ఛతి ॥ ౫౦.

ఉదయించి, సూర్యుడు మధ్యాహ్నం వరకు వేడి పెంచుతాడు. ఆ తరువాత, కిరణాలు తగ్గిపోతూ, సూర్యుడు అస్తమయానికి చేరుకుంటాడు.

ఉదయాస్తమయాభ్యాం హిస్మృతే పూర్వాపరే దిశో। యావత్పురస్తాత్తపతి తావత్ పృష్ఠే తు పార్శ్వయోః ॥ ౫౦.

ఉదయం, సాయంత్రం ద్వారా తూర్పు, పడమర దిశలు తెలుస్తాయి. సూర్యుడు ముందుగా ప్రకాశించేంత కాలం, వెనుక, పక్కలవైపూ ఉంటుంది.

యత్రోద్యన్ దృశ్యతే సూర్యస్తేషాం స ఉదయః స్మృతః। యత్ర ప్రణాశమాయాతి తేషామస్తః స ఉచ్యతే ॥ ౫౦.

ఎక్కడ సూర్యుడు ఉదయిస్తున్నట్టు కనిపిస్తే, అక్కడ వారికి అది ఉదయం అవుతుంది. ఎక్కడ కనిపించకుండా పోతే, అక్కడ వారికి అది అస్తమయం అవుతుంది.