వాయుపురాణమ్

పృథివ్యా వార్ధవిస్తారో యోజనాగ్రాత్ప్రకీర్త్తితః । మేరుమధ్యాత్ ప్రతి దిశం కోటిరేకాదశ స్మృతాః ॥ ౫౦.

భూమి సగం విస్తారం మేరూ శిఖరంనుండి లెక్కించబడుతుంది. మేరూ మధ్యం నుండి ప్రతి దిశకూ పదకొండు కోట్ల యోజనలుగా చెప్పబడింది.

తథా శతసహస్రాణి ఏకోననవతిః పునః। పఞ్చాశచ్చ సహస్రాణి పృథివ్యా వార్ధవిస్తరః ॥ ౫౦.

అలాగే, తొంభై తొమ్మిది లక్షలు, ఐదు వేలు యోజనలూ భూమి సగం విస్తారంగా చెప్పబడింది.

పృథివ్యా విస్తరం కృత్స్నం యోజనైస్తన్నిబోధత। తిస్రః కోట్యస్తు విస్తారః సంఖ్యాతః స చతుర్దిశమ్ ॥ ౫౦.

ఇప్పుడు భూమి మొత్తం విస్తారాన్ని యోజనల్లో వినండి. అన్ని నాలుగు దిశల్లో కలిపి మూడు కోట్ల విస్తారంగా లెక్కించబడింది.

తథా శతసహస్రాణామేకోనాశీతిరుచ్యతే। సప్తద్వీపసముద్రాయాః పృథివ్యాస్త్వేష విస్తరః ॥ ౫౦.

అలాగే, భూమి ఏడు ద్వీపాలు, సముద్రాలతో కలిపి యొబై తొమ్మిది లక్షలు యోజనల విస్తారంగా చెప్పబడింది.

విస్తారాత్ త్రిగుణ़ఞ్చైవ పృథివ్యన్తస్య మణ్డలమ్। గణితం యోజనాగ్రన్తు కోట్యస్త్వేకాదశ స్మృతాః ॥ ౫౦.

భూమి వలయం దాని విస్తారానికి మూడు రెట్లు ఉంటుంది. యోజనల్లో లెక్కిస్తే, పదకొండు కోట్లుగా చెప్పబడింది.

తథా శతసహస్రన్తు సప్త త్రింశాధికాని తు। ఇత్యేతద్వై ప్రసఙ్ఖ్యాతం పృథివ్యన్తస్య మణ్డలమ్ ॥ ౫౦.

అలాగే, ఏడున్నర లక్షలు ముప్పై వేలు యోజనలూ భూమి వలయంగా లెక్కించబడింది.

తారకాసన్నివేశస్య దివి యావద్ధి మణ్డలమ్। పర్యాసః సన్నివేశస్య భూమస్తావత్తు మణ్డలమ్ ॥ ౫౦.

ఆకాశంలో నక్షత్రాల వలయం ఎంత విస్తారంగా ఉందో, భూమి ఏర్పాటులో కూడా అంతే విస్తారం ఉంటుంది.

పర్యాసపారిమాణ్డేన భూమేస్తుల్యం దివం స్మృతమ్। సప్తానామపి లోకానామేతన్మానం ప్రకీర్తితమ్ ॥ ౫౦.

భూమి ఎంత పరిమాణంలో ఉందో, ఆకాశం కూడా అంతే విస్తారంగా ఉందని పండితులు చెబుతారు. ఈ కొలతే ఏడు లోకాలకూ వర్తిస్తుంది.

పర్యాసపారిమాణ్డేన మణ్డలానుగతేన చ। ఉపర్యుపరి లోకానాం ఛత్రవత్పరిమణ్డలమ్ ॥ ౫౦.

అదే పరిమాణంతో, వృత్తాకారంగా ఉన్న లోకాలు ఒక్కొక్కటి పైకి మరోటి ఉండేలా, గొడుగు ఆకారంలో ఏర్పడినట్టు ఉన్నాయి.

సంస్థితిర్విహితా సర్వా యేషు తిష్ఠన్తి జన్తవః। ఏతదణ్డకటాహస్య ప్రమాణం పరికీర్త్తితమ్ ॥ ౫౦.

ఈ లోకాలన్నింటిలో జీవులు నివసిస్తారు. ఈ అండాకార పాత్ర యొక్క నిర్మాణం ఇలాగే వివరించబడింది.

అణ్డస్యాన్తస్త్విమే లోకాః సప్తద్వీపా చ మేదినీ। భూర్లోకస్వ భువశ్చైవ తృతీయః స్వరితి స్మృతః । మహర్లోకో జనశ్చైవ తపః సత్యశ్చ సప్తమః ॥ ౫౦.

ఈ అండంలోనే ఏడు లోకాలు, ఏడు ద్వీపాలతో కూడిన భూమి ఉన్నాయి. అవి: భూలోకం, భువలోకం, మూడవది స్వర్గం, మహర్లోకం, జనలోకం, తపోలోకం, ఏడవది సత్యలోకం.

ఏతే సప్త కృతా లోకాశ్ఛత్రాకారా వ్యవస్థితాః। స్వకైరావరణైః సూక్ష్మైర్ధార్యమాణాః పృథక్ పృథక్ ॥ ౫౦.

ఈ ఏడు లోకాలు గొడుగు ఆకారంలో స్థిరంగా ఉన్నాయి. ప్రతి ఒక్కటి తనకు తానే సున్నితమైన ఆవరణాలతో విడివిడిగా నిలబడినవి.

దశభాగాధికాభిశ్చ తాభిః ప్రకృతిభిర్బహిః। ధార్యమాణా విశేషైశ్చ సముత్పన్నైః పరస్పరమ్ ॥ ౫౦.

ప్రతి లోకం బయటకు దశభాగాల ఎక్కువగా ఉన్న తన స్వంత మూలికలతో, పరస్పరం ఏర్పడే ప్రత్యేక లక్షణాలతో నిలబడినది.

అస్యాణ్డస్య సమన్తాచ్చ సన్నివిష్టో ఘనోదధిః। పృథివీమణ్డలం కృత్స్నం ఘనతోయేన ధార్యతే ॥ ౫౦.

ఈ అండం చుట్టూ దట్టమైన సముద్రం ఉంది. భూమి వృత్తం అంతా ఆ ఘనమైన నీటితో మునిగిపోయి నిలబడింది.

ఘనోదధిపరేణాథ ధార్య్యతే ఘనతేజసా। బాహ్యతో ఘనతేజస్తు తిర్య్యగూర్ద్ధ్వన్తు మణ్డలమ్ ॥ ౫౦.

దట్టమైన సముద్రం తరువాత, దట్టమైన అగ్ని దానిని మోయుతుంది. బయటపక్కన ఆ ఘనమైన అగ్ని అడ్డంగా, పైకి కూడా వలయంలా ఉంది.

సమన్తాద్వనవాతేన ధార్య్యమాణం ప్రతిష్ఠితమ్। ఘనవాతాత్తథాకాశమాకాశఞ్చ మహాత్మనా ॥ ౫౦.

అన్నీ వైపులా దట్టమైన గాలి దీనిని మోయిస్తూ స్థిరంగా ఉంచుతుంది. ఆ దట్టమైన గాలిలోంచి ఆకాశం, ఆ ఆకాశంలోంచి మహాత్మా ఉద్భవిస్తారు.

భూతాదినా వృతం సర్వ్వం భూతాధిర్మహతా వృతః । వృతో మహాననన్తేన ప్రధానేనావ్యయాత్మనా ॥ ౫౦.

ఈ సృష్టి అంతా భూతాది తత్త్వంతో ఆవరించబడి ఉంది. ఆ భూతాది మహత్త్వంతో, ఆ మహత్తు అనంతమైన, అవినాశి ప్రధానంతో ఆవరించబడి ఉంది.

పురాణి లోకపాలానాం ప్రవక్ష్యామి యథాక్రమమ్ । జ్యోతిర్గణప్రచారస్య ప్రమాణం పరివక్ష్యతే ॥ ౫౦.

ఇప్పుడు లోకపాలకుల పురాణ నగరాలు, అలాగే నక్షత్రాల గమన పరిమాణాన్ని క్రమంగా వివరించబోతున్నాను.

మేరోః ప్రాచ్యాం దిశి తథా మానసస్యైవ మూర్ద్ధని। వస్వోకసారా మాహేన్ద్రీ పుణ్యా హేమపరిష్కృతా । ౫౦.

మేరుపర్వతానికి తూర్పు వైపున, మానస సరస్సు శిఖరంపై, వస్వోకసార అనే పవిత్రమైన, బంగారు అలంకారాలతో అలంకరించబడిన మహేంద్రపురి ఉంది. ఇది ఇంద్రునికి చెందింది.

దక్షిణేన పునర్మేరోర్మానసస్యైవ మూర్ద్ధని। వైవస్వతో నివసతి యమః సంయమనే పురే ॥ ౫౦.

మళ్ళీ మేరుపర్వతానికి దక్షిణ వైపున, మానస సరస్సు శిఖరంపై, వైవస్వతుడు అయిన యముడు, సంయమన నగరంలో నివసిస్తున్నాడు.

ప్రతీచ్యాన్తు పునర్మేరోర్మానసస్యైవ మూర్ద్ధని। సుఖా నామ పురీ రమ్యా వరుణస్యాథ ధీమతః ॥ ౫౦.

మళ్ళీ మేరుపర్వతానికి పడమర వైపున, మానస సరస్సు శిఖరంపై, సుఖా అనే ఆహ్లాదకరమైన నగరం ఉంది. అది ధీమంతుడు అయిన వరుణునికి చెందింది.

దిశ్యుత్తరస్యాం మేరోస్తు మానసస్యైవ మూర్ద్ధని। తుల్యా మాహేన్ద్రపుర్య్యా తు సోమస్యాపి విభావరీ ॥ ౫౦.

మేరుపర్వతానికి ఉత్తర వైపున, మానస సరస్సు శిఖరంపై, సోమునికి చెందిన విభావరి అనే నగరం ఉంది. అది మహేంద్రపురితో సమానంగా ఉంది.

మానసోత్తరపృష్ఠే తు లోకపాలాశ్చతుర్ద్దిశమ్। స్థితా ధర్మ్మవ్యవస్థాయై లోకసంరక్షణాయ చ ॥ ౫౦.

మానస సరస్సు ఉత్తర భాగంలో, లోకపాలకులు నలుమూలలా ధర్మాన్ని స్థాపించేందుకు, లోకాల రక్షణ కోసం నిలబడి ఉంటారు.

లోకపాలోపరిష్టాత్తు సర్వ్వతో దక్షిణాయనే। కాష్ఠాగతస్య సూర్య్యస్య గతిర్యా తాం నిబోధత ॥ ౫౦.

లోకపాలకుల పైన, దక్షిణాయన కాలమంతా, సూర్యుడు తన మార్గంలో ఎలా ప్రయాణిస్తాడో విను.

దక్షిణే ప్రక్రమే సూర్య్యః క్షిప్తేషురివ సర్పతి। జ్యోతిషాఞ్చక్రమాదాయ సతతం పరిగచ్ఛతి ॥ ౫౦.

దక్షిణ దిశలో ప్రయాణించే సూర్యుడు, వదిలిన బాణంలా వేగంగా కదులుతూ, నక్షత్రాల వలయాన్ని ఎప్పుడూ చుట్టుకుంటూ తిరుగుతాడు.

మధ్యగశ్చామరావత్యాం యదా భవతి భాస్కరః। వైవస్వతే సంయమనే ఉదయస్తత్ర ఉచ్యతే ॥ ౫౦.

అమరావతిలో సూర్యుడు మధ్యలో ఉన్నప్పుడు, వైవస్వతుడి లోకంలో అది ఉదయం అని పిలుస్తారు.

సుఖాయామర్ద్ధరాత్రఞ్చ మధ్యగః స్యాద్రవిర్యదా। సుఖాయామథ వారుణ్యాముత్తిష్ఠన్ స తు దృశ్యతే ॥ ౫౦.

సుఖా లోకంలో సూర్యుడు మధ్యలో ఉన్నప్పుడు అది అర్ధరాత్రి అవుతుంది. సుఖా లేదా వరుణి లోకాల్లో సూర్యుడు ఉదయిస్తే, అక్కడ కనిపించటం మొదలవుతుంది.

విభాయామర్ద్ధరాత్రం స్యాన్మాహేన్ద్య్రామస్తమేతి చ। తదా దక్షిణపూర్వ్వేషామపరాహ్నో విధీయతే ॥ ౫౦.

విభా లోకంలో అర్ధరాత్రి అయినప్పుడు, మహేంద్ర లోకంలో సూర్యుడు అస్తమిస్తాడు. ఆ సమయంలో దక్షిణా-తూర్పు ప్రాంతాల్లో మధ్యాహ్నం అవుతుంది.

దక్షిణాపర దేశ్యానాం పూర్వ్వాహ్నః పరికీర్త్త్యతే। తేషామపరరాత్రఞ్చ యే జనా ఉత్తరాపథే ॥ ౫౦.

దక్షిణా-పడమర దేశాల్లో ఉన్నవారికి అది ఉదయం అవుతుంది. ఉత్తర ప్రాంతాల్లో ఉన్నవారికి అదే సమయం అర్ధరాత్రి అవుతుంది.