వాయుపురాణమ్

పర్యాసపారిమాణ్యన్తు చాన్ద్రాదిత్యౌ ప్రకాశతః। పర్యాసపారిమాణ్యేన భూమేస్తుల్యం దివం స్మృతమ్ ॥ ౫౦.

చంద్రుడు, సూర్యుడు ఎంత పరిమాణంలో ఉన్నారో స్పష్టంగా చెప్పబడింది. వారి పరిమాణంతో ఆకాశం కూడా భూమితో సమానంగా ఉందని భావించబడింది.

అవతి త్రీనిమాన్ లోకాన్ యస్మాత్ సూర్యః పరిభ్రమన్। అవధాతుః ప్రకాశాఖ్యో హ్యవనాత్స రవిః స్మృతః ॥ ౫౦.

సూర్యుడు తిరుగుతూ ఈ మూడు లోకాలను కాపాడుతున్నందున, ఆయనను 'అవధాతు', 'ప్రకాశకుడు', 'రవిః' అని పిలుస్తారు. భూమిపై వెలుగును ప్రసరించేవాడిగా ఆయన ప్రసిద్ధి.

అతః పరం ప్రవక్ష్యామి ప్రమాణం చన్ద్రసూర్యయోః। మహితత్వాన్మహీశబ్దో హ్యస్మిన్ వర్షే నిపాత్యతే ॥ ౫౦.

ఇప్పుడు చంద్రుడు, సూర్యుని పరిమాణాన్ని వివరంగా చెప్పబోతున్నాను. వీరి గొప్పతనం వల్ల ఇక్కడ 'మహీ' అనే పదం ఉపయోగించబడింది.

అస్య భారతవర్షస్య విష్కమ్భన్తు సువిస్తరమ్। మణ్డలం భాస్కరస్యాథ యోజనానాం నిబోధత ॥ ౫౦.

ఈ భారతదేశానికి ఎంత విస్తారం ఉందో, అలాగే సూర్యుని వలయాన్ని యోజనాలలో ఎంత ఉందో వినండి.

నవయోజనసాహస్రో విస్తారో భాస్కరస్య తు। విస్తారాత్ర్రిగుణశ్చాస్య పరిణాహోఽథ మణ్డలమ్। విష్కమ్బో మణ్జలస్యైవ భాస్కరాద్ ద్విగుణః శశీ ॥ ౫౦.

సూర్యుని విస్తారం తొమ్మిది వేలు యోజనలుగా చెప్పబడింది. దాని వలయం మూడు రెట్లు ఎక్కువగా ఉంటుంది. చంద్రుని వ్యాసం సూర్యుని కంటే రెండు రెట్లు పెద్దది.

అతః పృథివ్యాం వక్ష్యామి ప్రమాణం యోజనైః సహ। సప్తద్వీపసముద్రాయా విస్తారో మణ్జలఞ్చ యత్ ॥ ౫౦.

ఇప్పుడు భూమి పరిమాణాన్ని యోజనాలతో సహా, ఏడు ద్వీపాలు, సముద్రాల విస్తారంతో పాటు చెప్పబోతున్నాను.

ఇత్యేతదిహ సఙ్ఖ్యాతం పురాణం పరిమాణతః। తద్వక్ష్యామి ప్రసఙ్ఖ్యాయ సామ్ప్రతైరభిమానిభిః ॥ ౫౦.

ఇంతవరకు పురాణంలో ఈ పరిమాణాలు వివరించబడ్డాయి. ఇప్పుడు ప్రస్తుత కాలంలో గణనచేసేవారి ప్రకారం వాటిని వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.

అభిమానివ్యతీతా యే తుల్యాస్తే సామ్ప్రతైరిహ। దేవా యే వై హ్యతీతాస్తే రూపైర్నామభిరేవ చ ॥ ౫౦.

అహంకారం దాటి పోయినవారు ప్రస్తుతవారితో సమానంగా భావించబడతారు. గతంలో ఉన్న దేవతలు వారి రూపాలు, పేర్ల ద్వారానే గుర్తించబడతారు.

తస్మాత్తు సామ్ప్రతైర్దేవైర్వక్ష్యామి వసుధాతలమ్। దివస్తు సన్నివేశో వై సామ్ప్రతైరేవ కృత్స్నశః ॥ ౫౦.

అందువల్ల, ప్రస్తుత దేవతలు చెప్పినట్టు భూమి ఉపరితలాన్ని వివరించబోతున్నాను. అలాగే, ఆకాశపు ఏర్పాటును కూడా ప్రస్తుత దేవతలే పూర్తిగా వివరించారు.

శతార్ద్ధ కోటివిస్తారా పృథివీ కృత్స్నతః స్మృతా। తస్యా వార్ధప్రమాణేన మేరోర్వై చాతురన్తరమ్ ॥ ౫౦.

భూమి మొత్తం విస్తారం ఒకున్నర వంద కోట్లుగా చెప్పబడింది. దాని సగం మేరూ పర్వతాన్ని చుట్టుముట్టిన ప్రాంతంగా ఉంటుంది.

పృథివ్యా వార్ధవిస్తారో యోజనాగ్రాత్ప్రకీర్త్తితః । మేరుమధ్యాత్ ప్రతి దిశం కోటిరేకాదశ స్మృతాః ॥ ౫౦.

భూమి సగం విస్తారం మేరూ శిఖరంనుండి లెక్కించబడుతుంది. మేరూ మధ్యం నుండి ప్రతి దిశకూ పదకొండు కోట్ల యోజనలుగా చెప్పబడింది.

తథా శతసహస్రాణి ఏకోననవతిః పునః। పఞ్చాశచ్చ సహస్రాణి పృథివ్యా వార్ధవిస్తరః ॥ ౫౦.

అలాగే, తొంభై తొమ్మిది లక్షలు, ఐదు వేలు యోజనలూ భూమి సగం విస్తారంగా చెప్పబడింది.

పృథివ్యా విస్తరం కృత్స్నం యోజనైస్తన్నిబోధత। తిస్రః కోట్యస్తు విస్తారః సంఖ్యాతః స చతుర్దిశమ్ ॥ ౫౦.

ఇప్పుడు భూమి మొత్తం విస్తారాన్ని యోజనల్లో వినండి. అన్ని నాలుగు దిశల్లో కలిపి మూడు కోట్ల విస్తారంగా లెక్కించబడింది.

తథా శతసహస్రాణామేకోనాశీతిరుచ్యతే। సప్తద్వీపసముద్రాయాః పృథివ్యాస్త్వేష విస్తరః ॥ ౫౦.

అలాగే, భూమి ఏడు ద్వీపాలు, సముద్రాలతో కలిపి యొబై తొమ్మిది లక్షలు యోజనల విస్తారంగా చెప్పబడింది.

విస్తారాత్ త్రిగుణ़ఞ్చైవ పృథివ్యన్తస్య మణ్డలమ్। గణితం యోజనాగ్రన్తు కోట్యస్త్వేకాదశ స్మృతాః ॥ ౫౦.

భూమి వలయం దాని విస్తారానికి మూడు రెట్లు ఉంటుంది. యోజనల్లో లెక్కిస్తే, పదకొండు కోట్లుగా చెప్పబడింది.

తథా శతసహస్రన్తు సప్త త్రింశాధికాని తు। ఇత్యేతద్వై ప్రసఙ్ఖ్యాతం పృథివ్యన్తస్య మణ్డలమ్ ॥ ౫౦.

అలాగే, ఏడున్నర లక్షలు ముప్పై వేలు యోజనలూ భూమి వలయంగా లెక్కించబడింది.

తారకాసన్నివేశస్య దివి యావద్ధి మణ్డలమ్। పర్యాసః సన్నివేశస్య భూమస్తావత్తు మణ్డలమ్ ॥ ౫౦.

ఆకాశంలో నక్షత్రాల వలయం ఎంత విస్తారంగా ఉందో, భూమి ఏర్పాటులో కూడా అంతే విస్తారం ఉంటుంది.

పర్యాసపారిమాణ్డేన భూమేస్తుల్యం దివం స్మృతమ్। సప్తానామపి లోకానామేతన్మానం ప్రకీర్తితమ్ ॥ ౫౦.

భూమి ఎంత పరిమాణంలో ఉందో, ఆకాశం కూడా అంతే విస్తారంగా ఉందని పండితులు చెబుతారు. ఈ కొలతే ఏడు లోకాలకూ వర్తిస్తుంది.

పర్యాసపారిమాణ్డేన మణ్డలానుగతేన చ। ఉపర్యుపరి లోకానాం ఛత్రవత్పరిమణ్డలమ్ ॥ ౫౦.

అదే పరిమాణంతో, వృత్తాకారంగా ఉన్న లోకాలు ఒక్కొక్కటి పైకి మరోటి ఉండేలా, గొడుగు ఆకారంలో ఏర్పడినట్టు ఉన్నాయి.

సంస్థితిర్విహితా సర్వా యేషు తిష్ఠన్తి జన్తవః। ఏతదణ్డకటాహస్య ప్రమాణం పరికీర్త్తితమ్ ॥ ౫౦.

ఈ లోకాలన్నింటిలో జీవులు నివసిస్తారు. ఈ అండాకార పాత్ర యొక్క నిర్మాణం ఇలాగే వివరించబడింది.

అణ్డస్యాన్తస్త్విమే లోకాః సప్తద్వీపా చ మేదినీ। భూర్లోకస్వ భువశ్చైవ తృతీయః స్వరితి స్మృతః । మహర్లోకో జనశ్చైవ తపః సత్యశ్చ సప్తమః ॥ ౫౦.

ఈ అండంలోనే ఏడు లోకాలు, ఏడు ద్వీపాలతో కూడిన భూమి ఉన్నాయి. అవి: భూలోకం, భువలోకం, మూడవది స్వర్గం, మహర్లోకం, జనలోకం, తపోలోకం, ఏడవది సత్యలోకం.

ఏతే సప్త కృతా లోకాశ్ఛత్రాకారా వ్యవస్థితాః। స్వకైరావరణైః సూక్ష్మైర్ధార్యమాణాః పృథక్ పృథక్ ॥ ౫౦.

ఈ ఏడు లోకాలు గొడుగు ఆకారంలో స్థిరంగా ఉన్నాయి. ప్రతి ఒక్కటి తనకు తానే సున్నితమైన ఆవరణాలతో విడివిడిగా నిలబడినవి.

దశభాగాధికాభిశ్చ తాభిః ప్రకృతిభిర్బహిః। ధార్యమాణా విశేషైశ్చ సముత్పన్నైః పరస్పరమ్ ॥ ౫౦.

ప్రతి లోకం బయటకు దశభాగాల ఎక్కువగా ఉన్న తన స్వంత మూలికలతో, పరస్పరం ఏర్పడే ప్రత్యేక లక్షణాలతో నిలబడినది.

అస్యాణ్డస్య సమన్తాచ్చ సన్నివిష్టో ఘనోదధిః। పృథివీమణ్డలం కృత్స్నం ఘనతోయేన ధార్యతే ॥ ౫౦.

ఈ అండం చుట్టూ దట్టమైన సముద్రం ఉంది. భూమి వృత్తం అంతా ఆ ఘనమైన నీటితో మునిగిపోయి నిలబడింది.

ఘనోదధిపరేణాథ ధార్య్యతే ఘనతేజసా। బాహ్యతో ఘనతేజస్తు తిర్య్యగూర్ద్ధ్వన్తు మణ్డలమ్ ॥ ౫౦.

దట్టమైన సముద్రం తరువాత, దట్టమైన అగ్ని దానిని మోయుతుంది. బయటపక్కన ఆ ఘనమైన అగ్ని అడ్డంగా, పైకి కూడా వలయంలా ఉంది.

సమన్తాద్వనవాతేన ధార్య్యమాణం ప్రతిష్ఠితమ్। ఘనవాతాత్తథాకాశమాకాశఞ్చ మహాత్మనా ॥ ౫౦.

అన్నీ వైపులా దట్టమైన గాలి దీనిని మోయిస్తూ స్థిరంగా ఉంచుతుంది. ఆ దట్టమైన గాలిలోంచి ఆకాశం, ఆ ఆకాశంలోంచి మహాత్మా ఉద్భవిస్తారు.

భూతాదినా వృతం సర్వ్వం భూతాధిర్మహతా వృతః । వృతో మహాననన్తేన ప్రధానేనావ్యయాత్మనా ॥ ౫౦.

ఈ సృష్టి అంతా భూతాది తత్త్వంతో ఆవరించబడి ఉంది. ఆ భూతాది మహత్త్వంతో, ఆ మహత్తు అనంతమైన, అవినాశి ప్రధానంతో ఆవరించబడి ఉంది.

పురాణి లోకపాలానాం ప్రవక్ష్యామి యథాక్రమమ్ । జ్యోతిర్గణప్రచారస్య ప్రమాణం పరివక్ష్యతే ॥ ౫౦.

ఇప్పుడు లోకపాలకుల పురాణ నగరాలు, అలాగే నక్షత్రాల గమన పరిమాణాన్ని క్రమంగా వివరించబోతున్నాను.

మేరోః ప్రాచ్యాం దిశి తథా మానసస్యైవ మూర్ద్ధని। వస్వోకసారా మాహేన్ద్రీ పుణ్యా హేమపరిష్కృతా । ౫౦.

మేరుపర్వతానికి తూర్పు వైపున, మానస సరస్సు శిఖరంపై, వస్వోకసార అనే పవిత్రమైన, బంగారు అలంకారాలతో అలంకరించబడిన మహేంద్రపురి ఉంది. ఇది ఇంద్రునికి చెందింది.