వాయుపురాణమ్

స తు నేత్రసహస్రేణ ద్విగుణేన విరాజతా। బాలసూర్య్యాభితామ్రేణ శోభతే స్నిగ్ధమణ్డలః ॥ ౫౦.

వెయ్యి కళ్ళతో, రెట్టింపు కాంతితో, ఉదయించే సూర్యుడి వర్ణంతో, మెరిసే రూపంతో అందంగా కనిపిస్తాడు.

తస్య కున్దేన్దువర్ణస్య అక్షమాలా విరాజతే । తరుణాదిత్యమాలేవ శ్వేతపర్వ్వతమూర్ద్ధని ॥ ౫౦.

ఆయన తలపై మల్లెపువ్వు, చంద్రుడిలా తెల్లగా మెరిసే కళ్ల మాల ప్రకాశిస్తోంది. అది యువ సూర్యుడు మంచు పర్వతంపై ప్రకాశించునట్లు ఉంది.

జటాకరాలో ద్యుతిమాన్ లక్ష్యతే శయనాసనే। విస్తీర్ణ ఇవ మేదిన్యాం సహస్రశిఖరో గిరిః ॥ ౫౦.

జటాజూటంతో, ప్రకాశవంతంగా, విస్తారంగా భూమిపై వేల శిఖరాల పర్వతంలా పడుకుని ఉన్నట్లు కనిపిస్తాడు.

మహాభోగైర్మహాభాగైర్మహానాగైర్మహాబలైః। ఉపాస్యతే మహాతేజా మహానాగపతిః స్వయమ్ ॥ ౫౦.

ఆ మహానాగపతి, గొప్ప తేజస్సుతో, అదృష్టవంతమైన, బలమైన, మహానాగులచే పూజించబడుతున్నాడు.

స రాజా సర్వనాగానాం శేషో నామ మహాద్యుతిః। సా వైష్ణవీ హ్యహితనుర్మర్యాదాయాం వ్యవస్థితా ॥ ౫౦.

అతడు అన్ని నాగులకు రాజు, శేషుడు అని ప్రసిద్ధి. అతడు వైష్ణవ సర్పుడు, సరిహద్దుగా స్థిరంగా ఉన్నాడు.

సప్తైవమేతే కథితా వ్యవహార్యా రసాతలాః । దేవాసురమహానాగరాక్షసాధ్యుషితాః సదా ॥ ౫౦.

ఇలా ఈ ఏడు రసాతలాలు వివరించబడ్డాయి. ఇవి దేవతలు, అసురులు, మహానాగులు, రాక్షసులు ఎప్పుడూ నివసించే ప్రాంతాలు.

అతఃపరమనాలోక్యమగమ్యం సిద్ధసాధుభిః। దేవా మానప్యవిదితం వ్యవహారవివర్జ్జితమ్ ॥ ౫౦.

ఇవి దాటి, సిద్ధులు, సద్గురు కూడా చూడలేని, దేవతలకు కూడా తెలియని, వ్యవహారాలు లేని ప్రాంతం ఉంది.

పృథివ్యగ్న్యమ్బువాయూనాం నభసశ్చ ద్విజోత్తమాః। మహత్త్వమేవమృషిభిర్వర్ణ్యతే నాత్ర సంశయః ॥ ౫౦.

ద్విజోత్తములారా! భూమి, అగ్ని, నీరు, గాలి, ఆకాశాల మహిమను ఋషులు ఇలా వివరించారు. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

అత ఊర్ద్ధ్వం ప్రవక్ష్యామి సూర్యాచన్ద్రమసోర్గతిమ్। సూర్యాచన్ద్రమసావేతౌ భ్రమన్తౌ యావదేవ తు। ప్రకాశతః స్వభాభిస్తౌ మణ్డలాభ్యాం సమాస్థితౌ ॥ ౫౦.

ఇప్పుడు నేను సూర్యుడు, చంద్రుడు ఎలా సంచరిస్తారో వివరంగా చెబుతాను. ఈ ఇద్దరూ తమ స్వంత కాంతితో, తమ తమ వలయాల్లో తిరుగుతూ ప్రకాశిస్తున్నారు.

సప్తానాఞ్చ సముద్రాణాం ద్వీపానాన్తు స విస్తరః। విస్తరార్ద్ధం పృథివ్యాస్తు భవేదన్యత్ర బాహ్యతః ॥ ౫౦.

ఏడు సముద్రాలు, ద్వీపాలు ఎంత విస్తారంగా ఉన్నాయో వివరించబడింది. వాటి బయట, భూమి విస్తారం అక్కడ సగం మాత్రమే అని చెప్పబడింది.

పర్యాసపారిమాణ్యన్తు చాన్ద్రాదిత్యౌ ప్రకాశతః। పర్యాసపారిమాణ్యేన భూమేస్తుల్యం దివం స్మృతమ్ ॥ ౫౦.

చంద్రుడు, సూర్యుడు ఎంత పరిమాణంలో ఉన్నారో స్పష్టంగా చెప్పబడింది. వారి పరిమాణంతో ఆకాశం కూడా భూమితో సమానంగా ఉందని భావించబడింది.

అవతి త్రీనిమాన్ లోకాన్ యస్మాత్ సూర్యః పరిభ్రమన్। అవధాతుః ప్రకాశాఖ్యో హ్యవనాత్స రవిః స్మృతః ॥ ౫౦.

సూర్యుడు తిరుగుతూ ఈ మూడు లోకాలను కాపాడుతున్నందున, ఆయనను 'అవధాతు', 'ప్రకాశకుడు', 'రవిః' అని పిలుస్తారు. భూమిపై వెలుగును ప్రసరించేవాడిగా ఆయన ప్రసిద్ధి.

అతః పరం ప్రవక్ష్యామి ప్రమాణం చన్ద్రసూర్యయోః। మహితత్వాన్మహీశబ్దో హ్యస్మిన్ వర్షే నిపాత్యతే ॥ ౫౦.

ఇప్పుడు చంద్రుడు, సూర్యుని పరిమాణాన్ని వివరంగా చెప్పబోతున్నాను. వీరి గొప్పతనం వల్ల ఇక్కడ 'మహీ' అనే పదం ఉపయోగించబడింది.

అస్య భారతవర్షస్య విష్కమ్భన్తు సువిస్తరమ్। మణ్డలం భాస్కరస్యాథ యోజనానాం నిబోధత ॥ ౫౦.

ఈ భారతదేశానికి ఎంత విస్తారం ఉందో, అలాగే సూర్యుని వలయాన్ని యోజనాలలో ఎంత ఉందో వినండి.

నవయోజనసాహస్రో విస్తారో భాస్కరస్య తు। విస్తారాత్ర్రిగుణశ్చాస్య పరిణాహోఽథ మణ్డలమ్। విష్కమ్బో మణ్జలస్యైవ భాస్కరాద్ ద్విగుణః శశీ ॥ ౫౦.

సూర్యుని విస్తారం తొమ్మిది వేలు యోజనలుగా చెప్పబడింది. దాని వలయం మూడు రెట్లు ఎక్కువగా ఉంటుంది. చంద్రుని వ్యాసం సూర్యుని కంటే రెండు రెట్లు పెద్దది.

అతః పృథివ్యాం వక్ష్యామి ప్రమాణం యోజనైః సహ। సప్తద్వీపసముద్రాయా విస్తారో మణ్జలఞ్చ యత్ ॥ ౫౦.

ఇప్పుడు భూమి పరిమాణాన్ని యోజనాలతో సహా, ఏడు ద్వీపాలు, సముద్రాల విస్తారంతో పాటు చెప్పబోతున్నాను.

ఇత్యేతదిహ సఙ్ఖ్యాతం పురాణం పరిమాణతః। తద్వక్ష్యామి ప్రసఙ్ఖ్యాయ సామ్ప్రతైరభిమానిభిః ॥ ౫౦.

ఇంతవరకు పురాణంలో ఈ పరిమాణాలు వివరించబడ్డాయి. ఇప్పుడు ప్రస్తుత కాలంలో గణనచేసేవారి ప్రకారం వాటిని వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.

అభిమానివ్యతీతా యే తుల్యాస్తే సామ్ప్రతైరిహ। దేవా యే వై హ్యతీతాస్తే రూపైర్నామభిరేవ చ ॥ ౫౦.

అహంకారం దాటి పోయినవారు ప్రస్తుతవారితో సమానంగా భావించబడతారు. గతంలో ఉన్న దేవతలు వారి రూపాలు, పేర్ల ద్వారానే గుర్తించబడతారు.

తస్మాత్తు సామ్ప్రతైర్దేవైర్వక్ష్యామి వసుధాతలమ్। దివస్తు సన్నివేశో వై సామ్ప్రతైరేవ కృత్స్నశః ॥ ౫౦.

అందువల్ల, ప్రస్తుత దేవతలు చెప్పినట్టు భూమి ఉపరితలాన్ని వివరించబోతున్నాను. అలాగే, ఆకాశపు ఏర్పాటును కూడా ప్రస్తుత దేవతలే పూర్తిగా వివరించారు.

శతార్ద్ధ కోటివిస్తారా పృథివీ కృత్స్నతః స్మృతా। తస్యా వార్ధప్రమాణేన మేరోర్వై చాతురన్తరమ్ ॥ ౫౦.

భూమి మొత్తం విస్తారం ఒకున్నర వంద కోట్లుగా చెప్పబడింది. దాని సగం మేరూ పర్వతాన్ని చుట్టుముట్టిన ప్రాంతంగా ఉంటుంది.

పృథివ్యా వార్ధవిస్తారో యోజనాగ్రాత్ప్రకీర్త్తితః । మేరుమధ్యాత్ ప్రతి దిశం కోటిరేకాదశ స్మృతాః ॥ ౫౦.

భూమి సగం విస్తారం మేరూ శిఖరంనుండి లెక్కించబడుతుంది. మేరూ మధ్యం నుండి ప్రతి దిశకూ పదకొండు కోట్ల యోజనలుగా చెప్పబడింది.

తథా శతసహస్రాణి ఏకోననవతిః పునః। పఞ్చాశచ్చ సహస్రాణి పృథివ్యా వార్ధవిస్తరః ॥ ౫౦.

అలాగే, తొంభై తొమ్మిది లక్షలు, ఐదు వేలు యోజనలూ భూమి సగం విస్తారంగా చెప్పబడింది.

పృథివ్యా విస్తరం కృత్స్నం యోజనైస్తన్నిబోధత। తిస్రః కోట్యస్తు విస్తారః సంఖ్యాతః స చతుర్దిశమ్ ॥ ౫౦.

ఇప్పుడు భూమి మొత్తం విస్తారాన్ని యోజనల్లో వినండి. అన్ని నాలుగు దిశల్లో కలిపి మూడు కోట్ల విస్తారంగా లెక్కించబడింది.

తథా శతసహస్రాణామేకోనాశీతిరుచ్యతే। సప్తద్వీపసముద్రాయాః పృథివ్యాస్త్వేష విస్తరః ॥ ౫౦.

అలాగే, భూమి ఏడు ద్వీపాలు, సముద్రాలతో కలిపి యొబై తొమ్మిది లక్షలు యోజనల విస్తారంగా చెప్పబడింది.

విస్తారాత్ త్రిగుణ़ఞ్చైవ పృథివ్యన్తస్య మణ్డలమ్। గణితం యోజనాగ్రన్తు కోట్యస్త్వేకాదశ స్మృతాః ॥ ౫౦.

భూమి వలయం దాని విస్తారానికి మూడు రెట్లు ఉంటుంది. యోజనల్లో లెక్కిస్తే, పదకొండు కోట్లుగా చెప్పబడింది.

తథా శతసహస్రన్తు సప్త త్రింశాధికాని తు। ఇత్యేతద్వై ప్రసఙ్ఖ్యాతం పృథివ్యన్తస్య మణ్డలమ్ ॥ ౫౦.

అలాగే, ఏడున్నర లక్షలు ముప్పై వేలు యోజనలూ భూమి వలయంగా లెక్కించబడింది.

తారకాసన్నివేశస్య దివి యావద్ధి మణ్డలమ్। పర్యాసః సన్నివేశస్య భూమస్తావత్తు మణ్డలమ్ ॥ ౫౦.

ఆకాశంలో నక్షత్రాల వలయం ఎంత విస్తారంగా ఉందో, భూమి ఏర్పాటులో కూడా అంతే విస్తారం ఉంటుంది.

పర్యాసపారిమాణ్డేన భూమేస్తుల్యం దివం స్మృతమ్। సప్తానామపి లోకానామేతన్మానం ప్రకీర్తితమ్ ॥ ౫౦.

భూమి ఎంత పరిమాణంలో ఉందో, ఆకాశం కూడా అంతే విస్తారంగా ఉందని పండితులు చెబుతారు. ఈ కొలతే ఏడు లోకాలకూ వర్తిస్తుంది.

పర్యాసపారిమాణ్డేన మణ్డలానుగతేన చ। ఉపర్యుపరి లోకానాం ఛత్రవత్పరిమణ్డలమ్ ॥ ౫౦.

అదే పరిమాణంతో, వృత్తాకారంగా ఉన్న లోకాలు ఒక్కొక్కటి పైకి మరోటి ఉండేలా, గొడుగు ఆకారంలో ఏర్పడినట్టు ఉన్నాయి.