వాయుపురాణమ్

తత్రాస్తే సురసాపుత్రః శతశీర్షో ముదా యుతః। కశ్యపస్య సుతః శ్రీమాన్ వాసుకిర్నామ నాగరాట్ ॥ ౫౦.

అక్కడ సురసా కుమారుడు, శతశీర్షుడు, ఆనందంగా ఉన్న కశ్యపుని కుమారుడు, మహిమాన్వితుడు వాసుకి అనే నాగరాజు నివసిస్తున్నాడు.

ఏవం పురసహస్రాణి నాగదానవరక్షసామ్ । షష్ఠే తలేఽస్మిన్ విఖ్యాతే శిలాభౌమే రసాతలే ॥ ౫౦.

ఈ ప్రసిద్ధమైన ఆరో రసాతలంలో, నాగులు, దానవులు, రాక్షసులకు చెందిన వేలాది నగరాలు పండిన పుష్కలమైన రాళ్ల భూమిపై ఉన్నాయి.

సప్తమే తు తలే జ్ఞేయం పాతాలే సర్వ్వపశ్చిమే । పురం బలేః ప్రముదితం నరనారీసమాకులమ్ ॥ ౫౦.

ఏడవ తలమైన పాతాళంలో, పశ్చిమ దిశలో, బలిచక్రవర్తి నగరం ఉంది. అక్కడ పురుషులు, మహిళలు ఆనందంగా నివసిస్తున్నారు.

అసురాశీవిషైః పూర్ణముద్ధృతైర్ద్దేవశత్రుభిః। ముచుకున్దస్య దైత్యస్య తత్ర వై నగరం మహత్ ॥ ౫౦.

అక్కడ ముచుకుందుడు అనే దైత్యునికి గొప్ప నగరం ఉంది. ఆ నగరంలో అసురులు, విషసర్పాలు, దేవతలకు శత్రువులు నిండిపోయి ఉంటారు.

అనేకైర్దితిపుత్రాణాం సముదీర్ణైర్మహాపురైః। తథైవ నాగనగరైఋద్ధిమద్భిః సహస్రశః ॥ ౫౦.

అక్కడ దితిపుత్రుల అనేక పెద్ద నగరాలు, అలాగే నాగుల సంపన్నమైన వేల నగరాలు గూడా ఉన్నాయి.

దైత్యానాం దానవానాఞ్చ సముదీర్ణై ర్మహాపురైః। ఉదీర్ణై రాక్షసావాసైరనేకైశ్చ సమాకులమ్ ॥ ౫౦.

దైత్యులు, దానవులకు చెందిన గొప్ప నగరాలు, రాక్షసుల అనేక నివాసాలతో ఆ ప్రాంతం నిండిపోయి ఉంది.

పాతాలాన్తే చ విప్రేన్ద్రా విస్తీర్ణే బహుయోజనే। ఆస్తే రక్తారవిన్దాక్షో మహాత్మా హ్యజరామరః ॥ ౫౦.

పాతాళం చివరలో, విస్తారమైన ప్రాంతంలో, ఎర్ర కమలపు కన్నులతో, మహాత్ముడైన, వృద్ధాప్యమూ మరణమూ లేని వాడు నివసిస్తున్నాడు.

ధౌతశఙ్ఖోదరవపుర్నీలవాసా మహాభుజః। విశాలభోగో ద్యుతిమాంశ్చిత్రమాలాధరో బలీ ॥ ౫౦.

ఆయన శరీరం మెరిసే శంఖంలా తెల్లగా ఉంటుంది. నీల వస్త్రాలు ధరించి, బలమైన భుజాలు, విశాలమైన ఫణాలు, ప్రకాశవంతంగా, అద్భుతమైన హారాన్ని ధరించి, శక్తివంతుడై ఉంటాడు.

రుక్మశ్రృఙగావదాతేన దీప్తాస్యేన విరాజతా। ప్రభుర్ముఖసహస్రేణ శోభతే వై స కుణ్డలీ ॥ ౫౦.

బంగారు కొమ్ములతో, నిర్మలమైన మెరిసే ముఖంతో, వేల ముఖాలతో ప్రభువుగా ఉన్న ఆ కుండలినాగుడు అద్భుతంగా తళుక్కుమంటూ కనిపిస్తాడు.

స జిహ్వామాలయా దేవో లోలజ్వాలానలార్చిషా। జ్వాలామాలాపరిక్షిప్తః కైలాస ఇవ లక్ష్యతే ॥ ౫౦.

ఆ దేవుడు, నాలుకల హారాన్ని ధరించి, అగ్ని జ్వాలలు లయంగా మెరిసిపోతూ, జ్వాలల మాలతో చుట్టబడి, కైలాస పర్వతంలా కనిపిస్తాడు.

స తు నేత్రసహస్రేణ ద్విగుణేన విరాజతా। బాలసూర్య్యాభితామ్రేణ శోభతే స్నిగ్ధమణ్డలః ॥ ౫౦.

వెయ్యి కళ్ళతో, రెట్టింపు కాంతితో, ఉదయించే సూర్యుడి వర్ణంతో, మెరిసే రూపంతో అందంగా కనిపిస్తాడు.

తస్య కున్దేన్దువర్ణస్య అక్షమాలా విరాజతే । తరుణాదిత్యమాలేవ శ్వేతపర్వ్వతమూర్ద్ధని ॥ ౫౦.

ఆయన తలపై మల్లెపువ్వు, చంద్రుడిలా తెల్లగా మెరిసే కళ్ల మాల ప్రకాశిస్తోంది. అది యువ సూర్యుడు మంచు పర్వతంపై ప్రకాశించునట్లు ఉంది.

జటాకరాలో ద్యుతిమాన్ లక్ష్యతే శయనాసనే। విస్తీర్ణ ఇవ మేదిన్యాం సహస్రశిఖరో గిరిః ॥ ౫౦.

జటాజూటంతో, ప్రకాశవంతంగా, విస్తారంగా భూమిపై వేల శిఖరాల పర్వతంలా పడుకుని ఉన్నట్లు కనిపిస్తాడు.

మహాభోగైర్మహాభాగైర్మహానాగైర్మహాబలైః। ఉపాస్యతే మహాతేజా మహానాగపతిః స్వయమ్ ॥ ౫౦.

ఆ మహానాగపతి, గొప్ప తేజస్సుతో, అదృష్టవంతమైన, బలమైన, మహానాగులచే పూజించబడుతున్నాడు.

స రాజా సర్వనాగానాం శేషో నామ మహాద్యుతిః। సా వైష్ణవీ హ్యహితనుర్మర్యాదాయాం వ్యవస్థితా ॥ ౫౦.

అతడు అన్ని నాగులకు రాజు, శేషుడు అని ప్రసిద్ధి. అతడు వైష్ణవ సర్పుడు, సరిహద్దుగా స్థిరంగా ఉన్నాడు.

సప్తైవమేతే కథితా వ్యవహార్యా రసాతలాః । దేవాసురమహానాగరాక్షసాధ్యుషితాః సదా ॥ ౫౦.

ఇలా ఈ ఏడు రసాతలాలు వివరించబడ్డాయి. ఇవి దేవతలు, అసురులు, మహానాగులు, రాక్షసులు ఎప్పుడూ నివసించే ప్రాంతాలు.

అతఃపరమనాలోక్యమగమ్యం సిద్ధసాధుభిః। దేవా మానప్యవిదితం వ్యవహారవివర్జ్జితమ్ ॥ ౫౦.

ఇవి దాటి, సిద్ధులు, సద్గురు కూడా చూడలేని, దేవతలకు కూడా తెలియని, వ్యవహారాలు లేని ప్రాంతం ఉంది.

పృథివ్యగ్న్యమ్బువాయూనాం నభసశ్చ ద్విజోత్తమాః। మహత్త్వమేవమృషిభిర్వర్ణ్యతే నాత్ర సంశయః ॥ ౫౦.

ద్విజోత్తములారా! భూమి, అగ్ని, నీరు, గాలి, ఆకాశాల మహిమను ఋషులు ఇలా వివరించారు. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

అత ఊర్ద్ధ్వం ప్రవక్ష్యామి సూర్యాచన్ద్రమసోర్గతిమ్। సూర్యాచన్ద్రమసావేతౌ భ్రమన్తౌ యావదేవ తు। ప్రకాశతః స్వభాభిస్తౌ మణ్డలాభ్యాం సమాస్థితౌ ॥ ౫౦.

ఇప్పుడు నేను సూర్యుడు, చంద్రుడు ఎలా సంచరిస్తారో వివరంగా చెబుతాను. ఈ ఇద్దరూ తమ స్వంత కాంతితో, తమ తమ వలయాల్లో తిరుగుతూ ప్రకాశిస్తున్నారు.

సప్తానాఞ్చ సముద్రాణాం ద్వీపానాన్తు స విస్తరః। విస్తరార్ద్ధం పృథివ్యాస్తు భవేదన్యత్ర బాహ్యతః ॥ ౫౦.

ఏడు సముద్రాలు, ద్వీపాలు ఎంత విస్తారంగా ఉన్నాయో వివరించబడింది. వాటి బయట, భూమి విస్తారం అక్కడ సగం మాత్రమే అని చెప్పబడింది.

పర్యాసపారిమాణ్యన్తు చాన్ద్రాదిత్యౌ ప్రకాశతః। పర్యాసపారిమాణ్యేన భూమేస్తుల్యం దివం స్మృతమ్ ॥ ౫౦.

చంద్రుడు, సూర్యుడు ఎంత పరిమాణంలో ఉన్నారో స్పష్టంగా చెప్పబడింది. వారి పరిమాణంతో ఆకాశం కూడా భూమితో సమానంగా ఉందని భావించబడింది.

అవతి త్రీనిమాన్ లోకాన్ యస్మాత్ సూర్యః పరిభ్రమన్। అవధాతుః ప్రకాశాఖ్యో హ్యవనాత్స రవిః స్మృతః ॥ ౫౦.

సూర్యుడు తిరుగుతూ ఈ మూడు లోకాలను కాపాడుతున్నందున, ఆయనను 'అవధాతు', 'ప్రకాశకుడు', 'రవిః' అని పిలుస్తారు. భూమిపై వెలుగును ప్రసరించేవాడిగా ఆయన ప్రసిద్ధి.

అతః పరం ప్రవక్ష్యామి ప్రమాణం చన్ద్రసూర్యయోః। మహితత్వాన్మహీశబ్దో హ్యస్మిన్ వర్షే నిపాత్యతే ॥ ౫౦.

ఇప్పుడు చంద్రుడు, సూర్యుని పరిమాణాన్ని వివరంగా చెప్పబోతున్నాను. వీరి గొప్పతనం వల్ల ఇక్కడ 'మహీ' అనే పదం ఉపయోగించబడింది.

అస్య భారతవర్షస్య విష్కమ్భన్తు సువిస్తరమ్। మణ్డలం భాస్కరస్యాథ యోజనానాం నిబోధత ॥ ౫౦.

ఈ భారతదేశానికి ఎంత విస్తారం ఉందో, అలాగే సూర్యుని వలయాన్ని యోజనాలలో ఎంత ఉందో వినండి.

నవయోజనసాహస్రో విస్తారో భాస్కరస్య తు। విస్తారాత్ర్రిగుణశ్చాస్య పరిణాహోఽథ మణ్డలమ్। విష్కమ్బో మణ్జలస్యైవ భాస్కరాద్ ద్విగుణః శశీ ॥ ౫౦.

సూర్యుని విస్తారం తొమ్మిది వేలు యోజనలుగా చెప్పబడింది. దాని వలయం మూడు రెట్లు ఎక్కువగా ఉంటుంది. చంద్రుని వ్యాసం సూర్యుని కంటే రెండు రెట్లు పెద్దది.

అతః పృథివ్యాం వక్ష్యామి ప్రమాణం యోజనైః సహ। సప్తద్వీపసముద్రాయా విస్తారో మణ్జలఞ్చ యత్ ॥ ౫౦.

ఇప్పుడు భూమి పరిమాణాన్ని యోజనాలతో సహా, ఏడు ద్వీపాలు, సముద్రాల విస్తారంతో పాటు చెప్పబోతున్నాను.

ఇత్యేతదిహ సఙ్ఖ్యాతం పురాణం పరిమాణతః। తద్వక్ష్యామి ప్రసఙ్ఖ్యాయ సామ్ప్రతైరభిమానిభిః ॥ ౫౦.

ఇంతవరకు పురాణంలో ఈ పరిమాణాలు వివరించబడ్డాయి. ఇప్పుడు ప్రస్తుత కాలంలో గణనచేసేవారి ప్రకారం వాటిని వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.

అభిమానివ్యతీతా యే తుల్యాస్తే సామ్ప్రతైరిహ। దేవా యే వై హ్యతీతాస్తే రూపైర్నామభిరేవ చ ॥ ౫౦.

అహంకారం దాటి పోయినవారు ప్రస్తుతవారితో సమానంగా భావించబడతారు. గతంలో ఉన్న దేవతలు వారి రూపాలు, పేర్ల ద్వారానే గుర్తించబడతారు.

తస్మాత్తు సామ్ప్రతైర్దేవైర్వక్ష్యామి వసుధాతలమ్। దివస్తు సన్నివేశో వై సామ్ప్రతైరేవ కృత్స్నశః ॥ ౫౦.

అందువల్ల, ప్రస్తుత దేవతలు చెప్పినట్టు భూమి ఉపరితలాన్ని వివరించబోతున్నాను. అలాగే, ఆకాశపు ఏర్పాటును కూడా ప్రస్తుత దేవతలే పూర్తిగా వివరించారు.