వాయుపురాణమ్

మణిమన్త్రస్య చ పురం కపిలస్య చ మన్దిరమ్। నన్దస్య చోరగపతేర్విశాలస్య చ మన్దిరమ్ ॥ ౫౦.

మణిమంత్రుని నగరం, కపిలుని నివాసం, నాగపతి నందుని, విశాలుని నివాసాలు కూడా ఉన్నాయి.

ఏవం పురసహస్రాణి నాగదానవరక్షసామ్। తృతీయేఽస్మిస్తలే విప్రాః పీతభౌమే న సంశయః ॥ ౫౦.

ఇలా, మూడవ తలంలో పీతభూమిపై నాగులు, దానవులు, రాక్షసుల నగరాలు వేల సంఖ్యలో ఉన్నాయి, మునులారా, ఇందులో ఏమాత్రం సందేహం లేదు.

చతుర్థే దైత్యసింహస్య కాలనేమేర్మహాత్మనః। గజకర్ణస్య చ పురం నగరం కుఞ్జరస్య చ ॥ ౫౦.

నాల్గవ తలంలో మహాత్ముడు కాలనేమి అనే దైత్యపతి నగరం, గజకర్ణుని నగరం, కుంజరుని నగరం ఉన్నాయి.

రాక్షసేన్ద్రస్య చ పురం సుమాలేర్బహువిస్తరమ్। ముఞ్జస్య లోకనాథస్య వృకవక్త్రస్య చాలయమ్ ॥ ౫౦.

అలాగే విస్తారమైన రాక్షసరాజు సుమాలి నగరం, లోకనాథుడు ముంజుని నివాసం, వృకవక్త్రుని నివాసం ఉన్నాయి.

బహుయోజనసాహస్రం బహుపక్షిసమాకులమ్ । నగరం వైనతేయస్య చతుర్థేఽస్మిన్ రసాతలే ॥ ౫౦.

అక్కడ వేల యోజనాల పొడవైన, అనేక పక్షులతో నిండిన నగరం ఉంది; అది వైనతేయుని నగరం, ఈ నాల్గవ రసాతలంలో.

పఞ్చమే శర్కరాభౌమే బహుయోజనవిస్తృతే। విరోచనస్య నగరం దైత్యసింహస్య ధీమతః ॥ ౫౦.

ఐదవ తలంలో, శర్కరలాంటి భూమిపై, విస్తారంగా విరాజిల్లే బుద్ధిమంతుడు దైత్యపతి విరోచనుని నగరం ఉంది.

వైఢూర్య్యస్యాగ్నిజిహ్వస్య హిరణ్యాక్షస్య చాలయమ్। పురఞ్చ విద్యుజ్జిహ్వస్య రాక్షసస్య చ ధీమతః ॥ ౫౦.

వైదూర్యుడు, అగ్నిజిహ్వుడు, హిరణ్యాక్షుడు — వీరి నివాసాలు, అలాగే ధీమంతుడు విద్యుజ్ఝిహ్వ అనే రాక్షసుని నగరం ఉన్నాయి.

మహామేఘస్య చ పురం రాక్షసేన్ద్రస్య శాలినః। కర్మ్మారస్య చ నాగస్య స్వస్తికస్య జయస్య చ ॥ ౫౦.

మహామేఘుని నగరం, రాక్షసరాజు శాలియుని నగరం, నాగుడు కర్మారుడు, స్వస్తికుడు, జయుడు — వీరి నగరాలు కూడా ఉన్నాయి.

ఏవం పురసహస్రాణి నాగదానవరక్షసామ్। పఞ్చమేఽపి తథా జ్ఞేయం శర్కరానిలయే సదా ॥ ౫౦.

ఇలా, ఐదవ తలంలో కూడా శర్కర భూమిలో నాగులు, దానవులు, రాక్షసుల నగరాలు వేల సంఖ్యలో ఎల్లప్పుడూ ఉంటాయని తెలుసుకోవాలి.

షష్ఠే తలే దైత్యపతేః కేసరేర్నగరోత్తమమ్। సుపర్వ్వణః సులోమ్నశ్చ నగరం మహిషస్య చ। రాక్షసేన్ద్రస్య చ పురముత్క్రోశస్య మహాత్మనః ॥ ౫౦.

ఆరవ తలంలో దైత్యపతి కేసరినికి అద్భుతమైన నగరం, సుపర్వణుడు, సులోమ్నుడు, మహిషుడు — వీరి నగరాలు, మహాత్ముడు ఉత్క్రోశ అనే రాక్షసరాజుని నగరం ఉన్నాయి.

తత్రాస్తే సురసాపుత్రః శతశీర్షో ముదా యుతః। కశ్యపస్య సుతః శ్రీమాన్ వాసుకిర్నామ నాగరాట్ ॥ ౫౦.

అక్కడ సురసా కుమారుడు, శతశీర్షుడు, ఆనందంగా ఉన్న కశ్యపుని కుమారుడు, మహిమాన్వితుడు వాసుకి అనే నాగరాజు నివసిస్తున్నాడు.

ఏవం పురసహస్రాణి నాగదానవరక్షసామ్ । షష్ఠే తలేఽస్మిన్ విఖ్యాతే శిలాభౌమే రసాతలే ॥ ౫౦.

ఈ ప్రసిద్ధమైన ఆరో రసాతలంలో, నాగులు, దానవులు, రాక్షసులకు చెందిన వేలాది నగరాలు పండిన పుష్కలమైన రాళ్ల భూమిపై ఉన్నాయి.

సప్తమే తు తలే జ్ఞేయం పాతాలే సర్వ్వపశ్చిమే । పురం బలేః ప్రముదితం నరనారీసమాకులమ్ ॥ ౫౦.

ఏడవ తలమైన పాతాళంలో, పశ్చిమ దిశలో, బలిచక్రవర్తి నగరం ఉంది. అక్కడ పురుషులు, మహిళలు ఆనందంగా నివసిస్తున్నారు.

అసురాశీవిషైః పూర్ణముద్ధృతైర్ద్దేవశత్రుభిః। ముచుకున్దస్య దైత్యస్య తత్ర వై నగరం మహత్ ॥ ౫౦.

అక్కడ ముచుకుందుడు అనే దైత్యునికి గొప్ప నగరం ఉంది. ఆ నగరంలో అసురులు, విషసర్పాలు, దేవతలకు శత్రువులు నిండిపోయి ఉంటారు.

అనేకైర్దితిపుత్రాణాం సముదీర్ణైర్మహాపురైః। తథైవ నాగనగరైఋద్ధిమద్భిః సహస్రశః ॥ ౫౦.

అక్కడ దితిపుత్రుల అనేక పెద్ద నగరాలు, అలాగే నాగుల సంపన్నమైన వేల నగరాలు గూడా ఉన్నాయి.

దైత్యానాం దానవానాఞ్చ సముదీర్ణై ర్మహాపురైః। ఉదీర్ణై రాక్షసావాసైరనేకైశ్చ సమాకులమ్ ॥ ౫౦.

దైత్యులు, దానవులకు చెందిన గొప్ప నగరాలు, రాక్షసుల అనేక నివాసాలతో ఆ ప్రాంతం నిండిపోయి ఉంది.

పాతాలాన్తే చ విప్రేన్ద్రా విస్తీర్ణే బహుయోజనే। ఆస్తే రక్తారవిన్దాక్షో మహాత్మా హ్యజరామరః ॥ ౫౦.

పాతాళం చివరలో, విస్తారమైన ప్రాంతంలో, ఎర్ర కమలపు కన్నులతో, మహాత్ముడైన, వృద్ధాప్యమూ మరణమూ లేని వాడు నివసిస్తున్నాడు.

ధౌతశఙ్ఖోదరవపుర్నీలవాసా మహాభుజః। విశాలభోగో ద్యుతిమాంశ్చిత్రమాలాధరో బలీ ॥ ౫౦.

ఆయన శరీరం మెరిసే శంఖంలా తెల్లగా ఉంటుంది. నీల వస్త్రాలు ధరించి, బలమైన భుజాలు, విశాలమైన ఫణాలు, ప్రకాశవంతంగా, అద్భుతమైన హారాన్ని ధరించి, శక్తివంతుడై ఉంటాడు.

రుక్మశ్రృఙగావదాతేన దీప్తాస్యేన విరాజతా। ప్రభుర్ముఖసహస్రేణ శోభతే వై స కుణ్డలీ ॥ ౫౦.

బంగారు కొమ్ములతో, నిర్మలమైన మెరిసే ముఖంతో, వేల ముఖాలతో ప్రభువుగా ఉన్న ఆ కుండలినాగుడు అద్భుతంగా తళుక్కుమంటూ కనిపిస్తాడు.

స జిహ్వామాలయా దేవో లోలజ్వాలానలార్చిషా। జ్వాలామాలాపరిక్షిప్తః కైలాస ఇవ లక్ష్యతే ॥ ౫౦.

ఆ దేవుడు, నాలుకల హారాన్ని ధరించి, అగ్ని జ్వాలలు లయంగా మెరిసిపోతూ, జ్వాలల మాలతో చుట్టబడి, కైలాస పర్వతంలా కనిపిస్తాడు.

స తు నేత్రసహస్రేణ ద్విగుణేన విరాజతా। బాలసూర్య్యాభితామ్రేణ శోభతే స్నిగ్ధమణ్డలః ॥ ౫౦.

వెయ్యి కళ్ళతో, రెట్టింపు కాంతితో, ఉదయించే సూర్యుడి వర్ణంతో, మెరిసే రూపంతో అందంగా కనిపిస్తాడు.

తస్య కున్దేన్దువర్ణస్య అక్షమాలా విరాజతే । తరుణాదిత్యమాలేవ శ్వేతపర్వ్వతమూర్ద్ధని ॥ ౫౦.

ఆయన తలపై మల్లెపువ్వు, చంద్రుడిలా తెల్లగా మెరిసే కళ్ల మాల ప్రకాశిస్తోంది. అది యువ సూర్యుడు మంచు పర్వతంపై ప్రకాశించునట్లు ఉంది.

జటాకరాలో ద్యుతిమాన్ లక్ష్యతే శయనాసనే। విస్తీర్ణ ఇవ మేదిన్యాం సహస్రశిఖరో గిరిః ॥ ౫౦.

జటాజూటంతో, ప్రకాశవంతంగా, విస్తారంగా భూమిపై వేల శిఖరాల పర్వతంలా పడుకుని ఉన్నట్లు కనిపిస్తాడు.

మహాభోగైర్మహాభాగైర్మహానాగైర్మహాబలైః। ఉపాస్యతే మహాతేజా మహానాగపతిః స్వయమ్ ॥ ౫౦.

ఆ మహానాగపతి, గొప్ప తేజస్సుతో, అదృష్టవంతమైన, బలమైన, మహానాగులచే పూజించబడుతున్నాడు.

స రాజా సర్వనాగానాం శేషో నామ మహాద్యుతిః। సా వైష్ణవీ హ్యహితనుర్మర్యాదాయాం వ్యవస్థితా ॥ ౫౦.

అతడు అన్ని నాగులకు రాజు, శేషుడు అని ప్రసిద్ధి. అతడు వైష్ణవ సర్పుడు, సరిహద్దుగా స్థిరంగా ఉన్నాడు.

సప్తైవమేతే కథితా వ్యవహార్యా రసాతలాః । దేవాసురమహానాగరాక్షసాధ్యుషితాః సదా ॥ ౫౦.

ఇలా ఈ ఏడు రసాతలాలు వివరించబడ్డాయి. ఇవి దేవతలు, అసురులు, మహానాగులు, రాక్షసులు ఎప్పుడూ నివసించే ప్రాంతాలు.

అతఃపరమనాలోక్యమగమ్యం సిద్ధసాధుభిః। దేవా మానప్యవిదితం వ్యవహారవివర్జ్జితమ్ ॥ ౫౦.

ఇవి దాటి, సిద్ధులు, సద్గురు కూడా చూడలేని, దేవతలకు కూడా తెలియని, వ్యవహారాలు లేని ప్రాంతం ఉంది.

పృథివ్యగ్న్యమ్బువాయూనాం నభసశ్చ ద్విజోత్తమాః। మహత్త్వమేవమృషిభిర్వర్ణ్యతే నాత్ర సంశయః ॥ ౫౦.

ద్విజోత్తములారా! భూమి, అగ్ని, నీరు, గాలి, ఆకాశాల మహిమను ఋషులు ఇలా వివరించారు. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

అత ఊర్ద్ధ్వం ప్రవక్ష్యామి సూర్యాచన్ద్రమసోర్గతిమ్। సూర్యాచన్ద్రమసావేతౌ భ్రమన్తౌ యావదేవ తు। ప్రకాశతః స్వభాభిస్తౌ మణ్డలాభ్యాం సమాస్థితౌ ॥ ౫౦.

ఇప్పుడు నేను సూర్యుడు, చంద్రుడు ఎలా సంచరిస్తారో వివరంగా చెబుతాను. ఈ ఇద్దరూ తమ స్వంత కాంతితో, తమ తమ వలయాల్లో తిరుగుతూ ప్రకాశిస్తున్నారు.