వాయుపురాణమ్

పుష్కరే పర్వతః శ్రీమాన్ ఏక ఏవ మహాశిలః। చిత్రై ర్మణిమయైః శీలైః శిఖరైస్తు సముచ్ఛ్రితైః ।। ౪౯.

పుష్కర ద్వీపంలో ఒకే ఒక్క గొప్ప పర్వతం ఉంది. అది పెద్ద రాయితో出来యింది, వివిధ రకాల రత్నాలతో అలంకరించబడిన శిఖరాలతో ఎంతో ఎత్తుగా ఉంది.

ద్వీపస్య తస్య పూర్వార్ద్ధే చిత్రసానుః స్థితో మహాన్। పరిమణ్డలసహస్రాణి విస్తీర్ణః పఞ్చవింశతిః ।। ౪౯.

ఆ ద్వీపం తూర్పు భాగంలో 'చిత్రశిఖరం' అనే గొప్ప పర్వతం ఉంది. అది ఇరవై ఐదు వేల యోజనాల పరిధిలో విస్తరించి ఉంది.

ఊర్ద్ద్వఞ్చైవ చతుస్త్రిశత్సహస్రాణి సమాచితః। ద్వీపార్ద్ధస్య పరిస్తోమః పర్వతో మానసోత్తమః ।। ౪౯.

అది పైకి ముప్పై నాలుగు వేల యోజనాల ఎత్తుకు చేరింది. ఆ ద్వీపం అర భాగానికి చుట్టూ ఉన్న పరిమితి 'మానస పర్వతం' అని పిలుస్తారు.

స్థితో వేలాసమీపే తు నవచన్ద్ర ఇవోదితః। యోజనానాం సహస్రాణి ఊర్ద్ధ్వం పఞ్చశదుచ్ఛ్రితః ।। ౪౯.

అది తీరానికి దగ్గరగా నిలిచి, కొత్తగా ఉదయించిన అర్ధచంద్రంలా కనిపిస్తుంది. అది యాభై వేల యోజనాల ఎత్తుకు పైకి ఎదిగింది.

తావదేవ స విస్తీర్ణః సర్వతః పరిమణ్డలః। స ఏవం ద్వీపపశ్చార్ద్ధే మానసః పృథివీధరః ।। ౪౯.

అది ఎంత ఎత్తులో ఉందో అంతే వెడల్పుగా, అన్ని వైపులా వృత్తాకారంగా ఉంది. అలాగే, ఆ ద్వీపం పడమర భాగంలో మానస పర్వతం భూమిని మోయడానికీ నిలుస్తుంది.

ఏక ఏవ మహాసానుః సన్నివేశాద్ద్విధా కృతః। స్వాదూదకేనోదధినా సర్వతః పరివారితః ।। ౪౯.

అక్కడ ఒకే ఒక్క పెద్ద పర్వత శ్రేణి ఉంది, అది ఏర్పాటులో రెండు భాగాలుగా విడిపోయింది. దాని చుట్టూ అన్ని వైపులా తీపి నీటి సముద్రం ఉంది.

పుష్కరద్వీపవిస్తారాద్విస్తీర్ణోఽసౌ సమన్తతః। తస్మిన్ ద్వీపే స్మృతౌ ద్వౌ తు పుణ్యౌ జనపదౌ శుభౌ। అభితో మానసస్యాథ పర్వతస్యానుమణ్డలౌ ।। ౪౯.

పుష్కర ద్వీపం కంటే ఎక్కువగా అన్ని వైపులా విస్తరించి ఉంది. ఆ ద్వీపంలో మానస పర్వతాన్ని చుట్టూ రెండు పవిత్రమైన, శుభ్రమైన ప్రాంతాలు ఉన్నాయి.

మహావీతన్తు యద్వర్షం బాహ్యతో మానసస్య తత్। తస్యైవాభ్యన్తరే యత్తు ధాతకీఖణ్డముచ్యతే ।। ౪౯.

మానస పర్వతానికి బయట ఉన్న ప్రాంతాన్ని 'మహావీతంతు' అంటారు. దాని లోపల ఉన్నదాన్ని 'ధాతకీఖండం' అని పిలుస్తారు.

దశవర్షసహస్రాణి తత్ర జేవన్తి మానవాః। ఆరోగ్యసుఖభూయిష్ఠా మానసీం సిద్ధిమాస్థితాః ।। ౪౯.

అక్కడ మనుషులు పది వేల సంవత్సరాలు జీవిస్తారు. ఆరోగ్యం, ఆనందం ఎక్కువగా ఉంటుంది, మనస్సు సంపూర్ణతను సాధించి ఉంటారు.

సమమాయుశ్చ రూపఞ్చ తస్మిన్ వర్షద్వయే స్థితమ్। అధమోత్తమౌ న తేష్వాస్తాం తుల్యాస్తే రూపశీలతః ।। ౪౯.

ఆ రెండు ప్రాంతాల్లో అందరికీ ఆయుష్షు, రూపం సమానంగా ఉంటుంది. అక్కడ ఎవరూ తక్కువవారు లేదా ఎక్కువవారు కాదు — అందరూ రూపంలో, స్వభావంలో సమానమే.

న తత్ర వఞ్చకో నేర్ష్యా న స్తేనా న భయం తథా। నిగ్రహో న చ దణ్డోఽస్తి న లోభో న పరిగ్రహః ।। ౪౯.

అక్కడ మోసగాడు, అసూయ, దొంగ, భయం ఎవ్వరూ ఉండరు. దండన, శిక్ష, లోభం, సొమ్ము కూడబెట్టడం కూడా ఉండదు.

సత్యానృతం న తత్రాస్తి ధర్మాధర్మౌ తథైవ చ। వర్ణాశ్రమాణాం వార్త్తా వా పాశుపాల్యం వణిక్క్రియా ।। ౪౯.

అక్కడ నిజం, అబద్ధం, ధర్మం, అధర్మం ఏదీ ఉండదు. వర్ణాశ్రమాల గురించి, పశువుల సంరక్షణ, వ్యాపారం గురించి కూడా ఎవరూ మాట్లాడరు.

త్రయీ విద్యా దణ్డనీతిః శుశ్రూషా శల్యమేవ చ। వర్షద్వయే సర్వమేతత్ పుష్కరస్య న విద్యతే ।। ౪౯.

త్రయీ విద్య, శిక్షా శాస్త్రం, సేవ, శస్త్రచికిత్స — ఇవన్నీ పుష్కర ద్వీపంలోని ఆ రెండు ప్రాంతాల్లో లేవు.

న తత్ర నద్యో వర్షఞ్చ శీతోష్ణం వా న విద్యతే । ఉద్భిజ్జాన్యుదకాన్యత్ర గిరిప్రస్రవణాని చ ।। ౪౯.

అక్కడ నదులు లేవు, వర్షం పడదు, చలిగానీ వేడిగానీ ఉండదు. అక్కడ నీళ్లు పుట్టే చోట్లనుండి, కొండల నుంచి ప్రవహించే చిన్న జలధారల నుంచే వస్తాయి.

ఉత్తరాణాం కురూణాఞ్చ తుల్యకాలో జనః సదా। సర్వత్ర సుసుఖస్తత్ర జరాక్లమవివర్జితః ।। ౪౯.

ఉత్తర కురు ప్రజలకు ఎప్పుడూ కాలం సమానంగా ఉంటుంది. అక్కడ వారు ఎక్కడైనా ఎంతో సుఖంగా జీవిస్తారు; వారిలో ముదిరిన వయస్సు గానీ అలసట గానీ ఉండవు.

ఇత్యేష ధాతకీఖణ్డో మహావీతే తథైవ చ । ఆనుపూర్వ్యాద్విధిః కృత్స్నః పుష్కరస్య ప్రకీర్తితః ।। ౪౯.

ఇలా ఈ ధాతకీ ఖండం మహావీతలో వివరించబడింది. పుష్కర ద్వీపానికి సంబంధించిన క్రమాన్ని పూర్తిగా చెప్పారు.

స్వాదూదకేనోదధినా పుష్కరః పరివారితః। విస్తరాన్మణ్డలాచ్చైవ పుష్కరస్య తథైవ చ ।। ౪౯.

పుష్కర ద్వీపం చుట్టూ తీపి నీరు, సముద్రం మరియు దాని వలయాకార విస్తృతి ఉన్నాయి.

ఏవం ద్వీపాః సముద్రైస్తు సప్త సప్తభిరావృతాః। ద్వీపస్యానన్తరో యస్తు సముద్రస్తు సమన్తతః ।। ౪౯.

ఇలా ఏడుద్వీపాలు ఏడు సముద్రాలతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నాయి. ప్రతి ద్వీపానికి పక్కన ఉన్న సముద్రం దానిని పూర్తిగా చుట్టి ఉంటుంది.

ఏవం ద్వీపసముద్రాణాం వృద్ధిర్జ్ఞేయా పరస్పరాత్। అపాఞ్చైవ సముద్రేకాత్ సముద్రా ఇతి సంజ్ఞితాః ।। ౪౯.

ఈ విధంగా ద్వీపాలు, సముద్రాలు ఒకదానివల్ల మరొకటి పెరుగుతూ ఉంటాయని తెలుసుకోవాలి. సముద్రానికి అవతల ఉన్న నీటిని కూడా 'సముద్రాలు' అని పిలుస్తారు.

ఋషయో నివసన్త్యస్మిన్ ప్రజా యస్మాచ్చతుర్విధాః। తస్మాద్వర్షమితి ప్రోక్తం ప్రజానాం సుఖదన్తు తత్ ।। ౪౯.

ఈ ప్రాంతంలో ఋషులు నివసిస్తారు, ప్రజలు నాలుగు విధాలుగా ఉంటారు. అందుకే దీనిని 'వర్షం' అని అంటారు; ఇది ప్రజలకు సుఖాన్ని ఇస్తుంది.

ఋష ఇత్యేవ ఋషయః వృషః శక్తిప్రబన్ధనే। ఇతి ప్రబన్ధనాత్ సిద్ధం వర్షత్వం తేన తేషు తత్ ।। ౪౯.

'ఋష' అంటే ఋషులు, 'వృష' అంటే బలంగా కట్టడం. ఈ రెండు కలిసినందువల్ల అక్కడ 'వర్షం' అనే పదానికి అర్థం ఏర్పడింది.

శుక్లపక్షే చన్ద్రవృద్ధౌ సముద్రః పూర్యతే తదా। ప్రక్షీయమాణే బహులే క్షీయతేఽస్తమితే ఖగే ।। ౪౯.

చంద్రుడు పెరుగుతున్నపుడు సముద్రం నిండిపోతుంది. చంద్రుడు తగ్గిపోతూ అస్తమించేప్పుడు సముద్రం తగ్గిపోతుంది.

ఆపూర్యమాణే ఉదధిః స్వత ఏవాభిపూర్యతే। తతోఽపక్షీయమాణేఽపి స్వాత్మనైవాపకృష్యతే ।। ౪౯.

సముద్రం నిండుతున్నపుడు అది తనంతట తానే నిండిపోతుంది. అలాగే తగ్గే సమయంలో కూడా తన స్వభావంతో తగ్గిపోతుంది.

ఉఖాస్థమగ్నిసంయోగాత్ జలముద్రిచ్యతే యథా। తథా మహోదధిగతం తోయముద్రిచ్యతే తతః ।। ౪౯.

ఒక పాత్రలోని నీరు అగ్ని తాకిడితో ఆవిరైపోతుంది కదా, అలాగే మహాసముద్రంలో ఉన్న నీరు కూడా ఆవిరైపోతుంది.

అన్యూనాహ్యతిరిక్తాశ్చ వర్ద్ధన్త్యాపో హ్రసన్తి చ। ఉదయాస్తమితైశ్చేన్దోః పక్షయోః శుక్లకృష్ణయోః। క్షయవృద్ధిరేవముదధేః సోమవృద్ధిక్షయాత్పునః ।। ౪౯.

చంద్రుని ఉదయం, అస్తమయం, శుక్లపక్షం, కృష్ణపక్షం ప్రకారం నీరు పెరుగుతుంటుంది లేదా తగ్గిపోతుంటుంది. సముద్రంలో నీటి పెరుగుదల, తగ్గుదల చంద్రుని waxing, waning వల్ల జరుగుతుంది.

దశోత్తరాణి పఞ్చైవ అఙ్గులీనాం శతాని తు। అపాం వృద్ధిః క్షయో దృష్టః సముద్రాణాన్తు పర్వసు ।। ౪౯.

సముద్రాల సంగమ ప్రాంతాల్లో నీటి పెరుగుదల, తగ్గుదల మొత్తం వంద పదిహేను వేళ్ల పొడవు వరకు కనిపిస్తుంది.

ద్విరాపత్వాత్ స్మృతా ద్వీపాః సర్వతశ్చోదకావృతాః। ఉదకస్యాధానం యస్మాచ్చ తస్మాదుదధిరుచ్యతే ।। ౪౯.

ప్రతి వైపునా నీటితో చుట్టుముట్టబడి ఉండటం వల్ల వాటిని ద్వీపాలు అంటారు. నీరు నిల్వ ఉండటం వల్ల దానిని సముద్రం అంటారు.

అపర్వాణస్తు గిరయః పర్వభిః పర్వతాః స్మృతాః । ప్లక్షద్వీపే తు గోమేదః పర్వతస్తేన చోచ్యతే ।। ౪౯.

పర్వత సంగమాల్లో ఉన్నవాటిని 'పర్వతాలు' అంటారు; మిగతావాటిని 'గిరులు' అంటారు. ప్లక్ష ద్వీపంలో గోమేద అనే పర్వతం ఉంది.

శాల్మలిః శాల్మలద్వీపే పూజ్యతే చ మహాద్రుమాః। కుశద్వీపే కుశస్తమ్బస్తస్య నామ్నా స ఉచ్యతే ।। ౪౯.

శాల్మలిద్వీపంలో శాల్మలి వృక్షాన్ని మహా వృక్షంగా పూజిస్తారు. కుశద్వీపంలో కుశ గడ్డి దానిపేరు మీదే పిలవబడుతుంది.