తస్య కూటతటే రమ్యే హేమప్రాకారతోరణా। నిర్యూహవలభీచిత్రా హర్మ్యప్రాసాదమాలినీ ।। ౪౮.
ఆ పర్వతపు అందమైన శిఖరంపై బంగారు ప్రాకారాలు, గోపురాలు ఉన్నాయి. అద్భుతమైన మంటపాలు, మేడలు, కోటలు, ప్రాసాదాలు వరుసగా ఉన్నాయి.
శతయోజనవిస్తీర్ణా త్రింశదాయామయోజనా। నిత్యప్రముదితా స్ఫీతా లఙ్కా నామ మహాపురీ ।। ౪౮.
వంద యోజనాల వెడల్పు, ముప్పై యోజనాల పొడవు కలిగి, ఎప్పుడూ ఆనందంగా, సంపన్నంగా ఉండే గొప్ప నగరం లంక అని పిలవబడుతుంది.
సా కామరూపిణాం స్థానం రాక్షసానాం మహాత్మనామ్ । ఆవాసో బలదృప్తానాం తద్విద్యాద్దేవవిద్విషామ్। మానుషాణామసమ్బాధా హ్యగమ్యా సా మహాపురీ ।। ౪౮.
అది మహాశక్తి కలిగిన కామరూప రాక్షసులకు నివాసం. బలవంతులు, దేవతలకు శత్రువులు అక్కడ ఉంటారు. ఆ మహానగరం మానవులకు చేరలేని, దాటి రాని స్థలం.
తస్య ద్వీపస్య వై పూర్వే తీరే నదనదీపతేః। గోకర్ణనామధేయస్య శఙ్కరస్యాలయం మహత్ ।। ౪౮.
ఆ ద్వీపం తూర్పు తీరంలో, నదుల అధిపతి వద్ద, గోకర్ణం అనే పేరుగల శంకరుని గొప్ప ఆలయం ఉంది.
తథైకరాజ్యం విజ్ఞేయం శఙ్ఖద్వీపసమాస్థితమ్। శతయోజనవిస్తీర్ణం నానామ్లేచ్ఛగణాలయమ్ ।। ౪౮.
అలాగే, శంఖద్వీపంలో ఒక రాజ్యం ఉంది. అది వంద యోజనాల వెడల్పు కలిగి,色色 విదేశీయులు నివసించే స్థలం.
తత్ర శఙ్ఖగిరిర్నామ ధౌతశఙ్ఖదలప్రభః। నానారత్నాకరః పుణ్యః పుణ్యకృద్భిర్నిషేవితః ।। ౪౮.
అక్కడ శంఖపర్వతం ఉంది. అది కడిగిన శంఖపు తాడుల్లా మెరిసిపోతుంది.色色 రత్నాల నిలయం, పుణ్యమైనది, ధర్మవంతులు సందర్శించే స్థలం.
శఙ్ఖ నాగా మహాపుణ్యా యస్మాత్ ప్రభవతే నదీ। యత్ర శఙ్ఖముఖో నామ నాగరాజః కృతాలయః ।। ౪౮.
అక్కడి నుండి శంఖనదీ ఉద్భవిస్తుంది. అది అత్యంత పవిత్రమైనది. అక్కడ శంఖముఖ అనే నాగరాజు తన నివాసాన్ని ఏర్పరచుకున్నాడు.
తథైవ కుముదద్వీపం నానాపుణ్యోపశోభితమ్। నానాగ్రామసమా కీర్ణం నానారత్నాకరం శివమ్ ।। ౪౮.
అలాగే, కుముదద్వీపం అనేక పుణ్యక్షేత్రాలతో అలంకరించబడి ఉంది.色色 గ్రామాలు,色色 రత్నాల నిలయం, శుభకరమైనది.
కుముదాఖ్యా మహాభాగా దుష్టచిత్తనిబర్హణీ। మహాదేవస్య భగినీ ప్రభాభిస్తాభిరిజ్యతే ।। ౪౮.
కుముద అనే మహాభాగ్యవంతురాలు, చెడ్డ మనసులను తొలగించే తల్లి, మహాదేవుడి అక్క. ఆమెను ఆ ప్రకాశవంతమైన దేవతలతో కలిసి పూజిస్తారు.
తథా వరాహద్వీపే చ నానామ్లేచ్ఛగణాకులే। నానాజాలిసమాకీర్ణే నానాధిష్ఠానపత్తనే ।। ౪౮.
అలాగే, వరాహ ద్వీపంలో ఎన్నో విదేశీ జాతులు నివసిస్తూ, అనేక వర్గాలు, అనేక పాలకుల పట్టణాలతో నిండిపోయి ఉంటుంది.
ధనధాన్యయుతే స్ఫీతే ధర్మ్మిష్ఠజనసఙ్కులే। నదీశైలవనైశ్చిత్రైర్బహుపుష్పఫలోపగైః ।। ౪౮.
అక్కడ ధనం, ధాన్యం సమృద్ధిగా ఉండి, ధర్మాన్ని పాటించే జనాలతో కిక్కిరిసి, నదులు, కొండలు, అడవులు, ఎన్నో పుష్పాలు, ఫలాలతో అలంకరించబడి ఉంటుంది.
వరాహపర్వ్వతో నామ తత్ర రమ్యః శిలోచ్చయః। అనేకకన్దరదరీగుహానిర్ఝరశోభితః ।। ౪౮.
అక్కడ వరాహపర్వతం అనే అందమైన కొండ ఉంది. అది ఎన్నో గుహలు, లోయలు, జలపాతాలతో అలంకరించబడి, శిఖరాలతో ప్రసిద్ధి చెందింది.
తస్మాత్సురసపానీయా పుణ్యతీర్థతరఙ్గిణీ। వారాహీ నామ వరదా ప్రవృత్తాస్య మహానదీ ।। ౪౮.
అక్కడినుంచి వరాహి అనే పవిత్ర నది ప్రవహిస్తుంది. ఆ నది అమృతానికి సమానమైన నీటితో, పవిత్రతతో, వరాలిచ్చే తల్లిగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
వారాహరూపిణే తత్ర విష్ణవే ప్రభవిష్ణవే। అనన్యదేవతాస్తస్మై నమస్కుర్వన్తి విప్రజాః ।। ౪౮.
అక్కడ వరాహ రూపంలో ఉన్న విష్ణువుని, ప్రభావంతుడైన ప్రభువు అని, ఇతర దేవతలెవరినీ పూజించకుండా, బ్రాహ్మణులు కేవలం ఆయనకే నమస్కరిస్తారు.
ఏవం షడేతే కథితా అనుద్వీపాః సమన్తతః। భారతద్వీపదేశో వై దక్షిణే బహువిస్తరః ।।౪౮.
ఇలా ఆరు ఉపద్వీపాలు చుట్టూ వివరించబడ్డాయి. భరత ద్వీప ప్రాంతం దక్షిణ భాగంలో విస్తారంగా ఉంది.
ఏవమేకమిదం వర్షం బహుద్వీపమిహోచ్యతే। సముద్రజలసమ్బిన్నం ఖణ్డం ఖణ్డీకృతం స్మృతమ్ ।। ౪౮.
ఇలా ఈ ఒక్క భూమిని అనేక ద్వీపాలుగా, సముద్ర జలాలతో విడదీసి, విభజించబడినట్టు చెప్పబడింది.
ఏవఞ్చతుర్మహాద్వీపః సాన్తరద్వీపమణ్డితః। సానుద్వీపః సమాఖ్యాతో జమ్బూద్వీపస్య విస్తరః ।। ౪౮.
ఇలా నాలుగు ప్రధాన ద్వీపాలు, వాటి మధ్య ఉన్న ఉపద్వీపాలతో కలిసి, జంబూద్వీపం విస్తారంగా ఉంది అని వివరించబడింది.
ఇతి మహాపురాణే వాయుప్రోక్తే భువనవిన్యాసో నామాష్టచత్వారింశో ధ్యాయః
ఇలా వాయుదేవుడు చెప్పిన మహాపురాణంలో 'భువన విన్యాసం' అనే నలభై ఎనిమిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
ప్లక్షద్వీపం ప్రవక్ష్యామి యథావదివ సఙ్గ్రహాత్। శ్రృణుతేమం యతాతత్త్వం బ్రువతో మే ద్విజోత్తమాః ।। ౪౯.
ఇప్పుడు నేను ప్లక్షద్వీపాన్ని సారాంశంగా సరిగ్గా వివరించబోతున్నాను. మీరు అందరూ శ్రద్ధగా వినండి, ద్విజోత్తములారా.
జమ్బూద్వీపస్య విస్తారాద్ద్విగుణస్తస్య విస్తరః। విస్తారాత్ర్రిగుణశ్చాస్య పరిణాహః సమన్తతః। తేనావృతః సముద్రోఽయం ద్వీపేన లవణోదకః।। ౪౯.
జంబూద్వీపం కంటే ప్లక్షద్వీపం విస్తీర్ణం రెట్టింపు. దాని చుట్టూ పొడవు మూడు రెట్లు ఎక్కువ. ఈ ద్వీపాన్ని ఉప్పు నీటి సముద్రం చుట్టుముట్టి ఉంది.
తత్ర పుణ్యా జనపదాశ్చిరాచ్చ మ్రియతే ప్రజా। కుత ఏవ హి దుర్భిక్షం జరావ్యాధిభయం కుతః ।। ౪౯.
అక్కడ ప్రజలు పుణ్యశీలులు, చాలా కాలం జీవిస్తారు. అక్కడ ఎక్కడా కరువు, వృద్ధాప్యం, వ్యాధి భయం ఉండదు.
తత్రాపి పర్వతాః శుభ్రాః సప్తైవ మణిభూషణాః। రత్నాకరాస్తథా నద్యస్తాసాన్నామాని వచ్మి భోః ।। ౪౯.
అక్కడ కూడా ఏడు మెరిసే కొండలు, రత్నాల గనులు, నదులు ఉన్నాయి. వాటి పేర్లు మీకు చెబుతాను, వినండి.
ప్లక్షద్వీపాదిషు తేషు సప్త సప్తసు సప్తసు। ఋజ్వాయతాః ప్రతిదిశం నివిష్టాః పర్వతాః సదా ।। ౪౯.
ప్లక్షద్వీపం సహా ఆరు ద్వీపాల్లో, ప్రతి ఒక్కటిలో కూడా ఏడు కొండలు నేరుగా అన్ని దిశల్లో విస్తరించి ఉంటాయి.
ప్లక్షద్వీపే తు వక్ష్యామి సప్త ద్వీపాన్మహాచలాన్। గోమేద కోఽత్ర ప్రథమః పర్వతో మేఘసన్నిభః। ఖ్యాయతే తస్య నామ్నా వై వర్షం గోమేదకన్తు తత్ ।। ౪౯.
ప్లక్షద్వీపంలో ఏడు గొప్ప కొండలు ఉన్నాయి. వాటిలో మొదటిది గోమేద అనే కొండ, అది మేఘంలా కనిపిస్తుంది. ఆ ప్రాంతాన్ని గోమేదక అని కూడా అంటారు.
ద్వితీయః పర్వతశ్చన్ద్రః సర్వౌషధిసమన్వితః। అశ్విభ్యామమృతస్యార్థే ఓషధ్యస్తత్ర సంస్థితాః ।। ౪౯.
రెండవ కొండ చంద్ర అని పిలవబడుతుంది. అది అన్ని ఔషధులతో నిండి ఉంటుంది. అక్కడ అశ్వినీదేవతలు అమృతం కోసం ఔషధాలను ఉంచారు.
తృతీయో నారదో నామ దుర్గశైలో మహోచ్ఛ్రయః। తత్రాచలే సముత్పన్నౌ పూర్వం నారదపర్వతౌ ।। ౪౯.
మూడవది నారద అనే కొండ. అది ఎక్కడం కష్టమైనది, ఎత్తుగా ఉంటుంది. ఆ కొండపై నారద శిఖరాలు పురాతన కాలంలో పుట్టాయి.
చతుర్థస్తత్ర వై శైలో దున్దుభిర్నామ నామతః। శబ్దమృత్యుః పురా తస్మిన్ దున్దుభిస్తాడితః సురైః । రజ్జుదారో రజ్జుమయః శాల్మలస్వాసురాన్తకృత్ ।। ౪౯.
నాలుగవ పర్వతాన్ని అక్కడ దుందుభి అని పిలుస్తారు. పూర్వకాలంలో దేవతలు అక్కడ దుందుభిని మోగించారు, అది శబ్దానికి అంతం చేసినదిగా ప్రసిద్ధి. అక్కడ రజ్జుదారుడు అనే తాడు తో చేసినవాడు, శాల్మలస్వా అనే అసురులను సంహరించినవాడు కూడా ఉన్నారు.
పఞ్చమః సోమకో నామ దేవై ర్యత్రామృతం పురా। సమ్భృతఞ్చ హృతం చైవ మాతురర్థే గరుత్మతా ।। ౪౯.
ఐదవది సోమక అనే పర్వతం. అక్కడ పూర్వం దేవతలు అమృతాన్ని కూడగట్టి తీసుకున్నారు; ఆ అమృతాన్ని గరుత్మంతుడు తన తల్లికోసం తీసుకెళ్లాడు.
షష్ఠస్తు సుమనా నామ స ఏవర్షభ ఉచ్యతే। హిరణ్యాక్షో వరాహేణ తస్మిన్ శైలే నిషూదితః ।। ౪౯.
ఆరవది సుమనా అని, ఋషభ అని కూడా పిలుస్తారు. ఆ పర్వతంపై హిరణ్యాక్షుడు వరాహరూపంలో ఉన్నవాడిచేత సంహరించబడ్డాడు.
వైభ్రాజః సప్తమస్తత్ర భ్రాజిష్ణుః స్ఫాటికో మహాన్। యస్మాద్విభ్రాజతేఽర్చిర్భిర్వైభ్రాజస్తేన స స్మృతః ।। ౪౯.
ఏడవది వైభ్రాజ అనే పర్వతం. అది బాగా ప్రకాశించే, పెద్దదైన స్ఫటికంలా ఉంటుంది. అక్కడ నుండి వెలువడే కాంతితో అది వైభ్రాజ అని ప్రసిద్ధి చెందింది.