పురాణి సన్నివిష్టాని పర్వతాన్తర్గతాని చ। సుసమ్బద్ధాని చాన్యోన్యమేకద్వారాణి చాన్యథ ।। ౪౮.
పురాతన నగరాలు ఆ పర్వతాల లోపల స్థిరంగా ఉన్నాయి. అవి ఒకదానికొకటి బాగా కలిసివుంటాయి. కొన్ని ఒక్క ద్వారంతో, మరికొన్ని వేరే విధంగా నిర్మించబడ్డాయి.
దీర్ఘశ్మశ్రుధరాత్మానో నీలా మేఘసమప్రభాః। జాతమాత్రాః ప్రజాస్తత్ర అశీతిపరమాయుషః ।। ౪౮.
అక్కడి ప్రజలకు పొడవాటి గడ్డాలు, శరీరాలు ఉంటాయి. వారి వర్ణం నీలి మేఘాల వలె ఉంటుంది. అక్కడ పుట్టినవారు ఎనభై సంవత్సరాలు ఆయుష్షు పొందుతారు.
శాఖామృగసధర్మాణః ఫలమూలాశినస్తథా। గోధర్మాణో హ్యనిర్దిష్టాః శౌచాచారవివర్జితాః ।। ౪౮.
వారు చెట్లపై నివసించే జంతువుల్లా, పండ్లు, కందులు తింటారు. వారి జీవన విధానం నిర్దిష్టంగా ఉండదు. శౌచాచారాలు, సదాచారం లేవు.
తద్ద్వీపం తాదృశైః పూర్ణం మనుజైః క్షుద్రమానుషైః । ఏవమేతేఽన్తరద్వీపా వ్యాఖ్యాతా ఆనుపూర్వశః ।। ౪౮.
ఆ ద్వీపం అలాంటి చిన్న శరీరాలున్న మనుషులతో నిండి ఉంది. ఇలా ఈ అంతర్గత ద్వీపాలు క్రమంగా వివరించబడ్డాయి.
వింశత్ర్రింశచ్చ పఞ్చాశత్ షష్ట్యశీతిః శతం తథా। సహస్రమపి చాప్యుక్తం యోజనానాం సమన్తతః ।। ౪౮.
ఇరవై, ముప్పై, యాభై, అరవై, ఎనభై, వంద, వెయ్యి యోజనాల మేరకు అన్ని దిశలలో పరిమాణాలు చెప్పబడ్డాయి.
విస్తీర్ణాశ్చాయతాశ్చైవ నానాసత్త్వసమాకులాః। బర్హిణద్వీపపర్వాణి క్షుద్రద్వీపాః సహస్రశః ।। ౪౮.
అవి వెడల్పుగా, పొడవుగా, అనేక జీవులతో నిండివుంటాయి. బర్హిణ ద్వీపం, ఇతర చిన్న ద్వీపాలు వేల సంఖ్యలో ఉన్నాయి.
జమ్బూద్వీపప్రదేశాత్తు షడన్యే వివిధాశ్రయాః। అత్ర ద్వీపాః సమాఖ్యాతా నానారత్నాకరాః క్షితౌ ।। ౪౮.
జంబూద్వీప ప్రాంతం కాకుండా, భూమిపై ఇంకా ఆరు రకాల నివాసాలతో కూడిన ద్వీపాలు ఉన్నాయి. ఇవన్నీ వివిధ రత్నాలతో నిండినవే.
అఙ్గద్వీపం యమద్వీపం మలయద్వీపమేవ చ। శఙ్ఖద్వీపం కుశద్వీపం వరాహద్వీపమేవ చ ।। ౪౮.
అంగద్వీపం, యమద్వీపం, మలయద్వీపం, శంఖద్వీపం, కుశద్వీపం, వరాహద్వీపం కూడా ఉన్నాయి.
అఙ్గద్వీపం నిబోధ త్వం నానాసఙ్ఘసమాకులమ్। నానామ్లేచ్ఛగణాకీర్ణం తద్ద్వీపం బహువిస్తరమ్ ।। ౪౮.
ఇప్పుడు అంగద్వీపం గురించి విను. అది అనేక వర్గాలతో నిండి ఉంది. అనేక మ్లేచ్ఛ సమూహాలతో కూడి, విస్తారంగా విస్తరించి ఉంది.
హేమవిద్రుమపూర్ణానాం రత్నానామాకరం క్షితౌ। నదీశైలవనైశ్చిత్రం సన్నిభం లవణామ్భసా ।। ౪౮.
అది భూమిపై బంగారం, పద్మరాగం, రత్నాలతో నిండిన ఖనిజ ప్రాంతం. నదులు, కొండలు, అరణ్యాలతో అలంకరించబడి, ఉప్పు నీటితో చుట్టుముట్టబడి ఉంది.
తత్ర చక్రగిరిర్నామ నైక నిర్ఝరకన్దరః। తత్ర సా తు దరీ చాస్య నానాసత్వసమాశ్రయా ।। ౪౮.
అక్కడ చక్రపర్వతం అనే పర్వతం ఉంది. అది ఎన్నో జలపాతాలు, గుహలతో నిండినది. ఆ పర్వతంలోనే ఒక లోయ ఉంది, అక్కడ అనేక రకాల జీవులు నివసిస్తాయి.
స మధ్యే నాగదేశస్య నైకదేశో మహాగిరిః। కోటిభ్యాం నాగనిలయం ప్రాప్తో నదనదీ పతిమ్ ।। ౪౮.
నాగదేశం మధ్యలో ఒక గొప్ప పర్వతం ఉంది. అది ఆ ప్రాంతంలో ప్రత్యేకమైనది. దాని శిఖరాలు నాగుల నివాసానికి, నదుల అధిపతికి చేరుకుంటాయి.
యమద్వీపమితి ప్రోక్తం నానారత్నాకరాచితమ్ । తత్రాపి ద్యుతిమాన్నామ పర్వతో ధాతుమణ్డితః। సముద్రగానాం ప్రభవః ప్రభవః కాఞ్చనస్య తు ।। ౪౮.
దానిని యమద్వీపం అంటారు. అది色色 రత్నాలతో అలంకరించబడింది. అక్కడ ఒక ప్రకాశవంతమైన పర్వతం ఉంది, అది ధాతువులతో మెరిసిపోతుంది. అక్కడే నదుల ఉత్పత్తి, బంగారం కూడా అక్కడే పుట్టుకొస్తుంది.
తథైవ మలయద్వీపమేవమేవ సుసంవృతమ్। మణిరత్నాకరం స్ఫీతమాకరం కనకస్య చ ।। ౪౮.
అలాగే మలయద్వీపం కూడా బాగా కాపాడబడినది. అది మణులు, రత్నాలతో సమృద్ధిగా ఉంది. అక్కడ బంగారం కూడా విరివిగా లభిస్తుంది.
ఆకరం చన్దనానాఞ్చ సముద్రాణాం తథాకరమ్। నానామ్లేచ్ఛగణాకీర్ణం నదీపర్వతమణ్డితమ్ ।। ౪౮.
అది గంధపు చెక్కకు, సముద్రాలకు మూలస్థానం. అక్కడ అనేక విదేశీయులు నివసిస్తారు. నదులు, పర్వతాలతో అది అలంకరించబడింది.
తత్ర శ్రీమాంస్తు మలయః పర్వతో రజతాకరః। మహామలయ ఇత్యేవం విఖ్యాతో వరపర్వతః ।। ౪౮.
అక్కడ మహిమగల మలయపర్వతం ఉంది. అది వెండి నిలయం. 'మహామలయ' అని ప్రసిద్ధి చెందిన ఈ పర్వతం ఉత్తమమైనదిగా పేరుగాంచింది.
ద్వితీయం మన్దరం నామ ప్రథితఞ్చ సదా క్షితౌ। ఆగస్త్యభవనం తత్ర దేవాసురనమస్కృతమ్ ।। ౪౮.
రెండవది మందర అనే పర్వతం. అది భూమిపై ఎప్పుడూ ప్రసిద్ధి చెందింది. అక్కడ అగస్త్యుని ఆశ్రమం ఉంది. ఆ స్థలాన్ని దేవతలు, అసురులు కూడా నమస్కరిస్తారు.
తథా కాఞ్చనపాదస్య మలయస్యాపరస్య హి। నికుఞ్జైస్తృణసోమాఙ్గైరాశ్రమం పుణ్యసేవితమ్ ।। ౪౮.
అలాగే, మరొక మలయపర్వతం బంగారు పాదంలో, తృణసోమ మొక్కలు, చిన్న అడవులతో చుట్టుముట్టిన, పుణ్యులు సందర్శించే ఒక ఆశ్రమం ఉంది.
నానాపుష్పఫలోపేతం స్వర్గాదపి విశిష్యతే। తత్రావతరతే స్వర్గః సదా పర్వసు పర్వసు ।। ౪౮.
అక్కడ色色 పుష్పాలు, ఫలాలతో నిండినది. అది స్వర్గానికంటే గొప్పది. ప్రతి పర్వదినాన అక్కడ స్వర్గమే దిగివస్తుంది.
తథా త్రికూటనిలయే నానాధాతువిభూషితే । అనేకయోజనోత్సేధే చిత్రసానుదరీగృహే ।। ౪౮.
అలాగే త్రికూటపర్వతంలో色色 ధాతువులతో అలంకరించబడి, ఎన్నో యోజనాల ఎత్తైన శిఖరాలతో, అద్భుతమైన పర్వతదారులు, లోయలలో ఇళ్ళు ఉన్నాయి.
తస్య కూటతటే రమ్యే హేమప్రాకారతోరణా। నిర్యూహవలభీచిత్రా హర్మ్యప్రాసాదమాలినీ ।। ౪౮.
ఆ పర్వతపు అందమైన శిఖరంపై బంగారు ప్రాకారాలు, గోపురాలు ఉన్నాయి. అద్భుతమైన మంటపాలు, మేడలు, కోటలు, ప్రాసాదాలు వరుసగా ఉన్నాయి.
శతయోజనవిస్తీర్ణా త్రింశదాయామయోజనా। నిత్యప్రముదితా స్ఫీతా లఙ్కా నామ మహాపురీ ।। ౪౮.
వంద యోజనాల వెడల్పు, ముప్పై యోజనాల పొడవు కలిగి, ఎప్పుడూ ఆనందంగా, సంపన్నంగా ఉండే గొప్ప నగరం లంక అని పిలవబడుతుంది.
సా కామరూపిణాం స్థానం రాక్షసానాం మహాత్మనామ్ । ఆవాసో బలదృప్తానాం తద్విద్యాద్దేవవిద్విషామ్। మానుషాణామసమ్బాధా హ్యగమ్యా సా మహాపురీ ।। ౪౮.
అది మహాశక్తి కలిగిన కామరూప రాక్షసులకు నివాసం. బలవంతులు, దేవతలకు శత్రువులు అక్కడ ఉంటారు. ఆ మహానగరం మానవులకు చేరలేని, దాటి రాని స్థలం.
తస్య ద్వీపస్య వై పూర్వే తీరే నదనదీపతేః। గోకర్ణనామధేయస్య శఙ్కరస్యాలయం మహత్ ।। ౪౮.
ఆ ద్వీపం తూర్పు తీరంలో, నదుల అధిపతి వద్ద, గోకర్ణం అనే పేరుగల శంకరుని గొప్ప ఆలయం ఉంది.
తథైకరాజ్యం విజ్ఞేయం శఙ్ఖద్వీపసమాస్థితమ్। శతయోజనవిస్తీర్ణం నానామ్లేచ్ఛగణాలయమ్ ।। ౪౮.
అలాగే, శంఖద్వీపంలో ఒక రాజ్యం ఉంది. అది వంద యోజనాల వెడల్పు కలిగి,色色 విదేశీయులు నివసించే స్థలం.
తత్ర శఙ్ఖగిరిర్నామ ధౌతశఙ్ఖదలప్రభః। నానారత్నాకరః పుణ్యః పుణ్యకృద్భిర్నిషేవితః ।। ౪౮.
అక్కడ శంఖపర్వతం ఉంది. అది కడిగిన శంఖపు తాడుల్లా మెరిసిపోతుంది.色色 రత్నాల నిలయం, పుణ్యమైనది, ధర్మవంతులు సందర్శించే స్థలం.
శఙ్ఖ నాగా మహాపుణ్యా యస్మాత్ ప్రభవతే నదీ। యత్ర శఙ్ఖముఖో నామ నాగరాజః కృతాలయః ।। ౪౮.
అక్కడి నుండి శంఖనదీ ఉద్భవిస్తుంది. అది అత్యంత పవిత్రమైనది. అక్కడ శంఖముఖ అనే నాగరాజు తన నివాసాన్ని ఏర్పరచుకున్నాడు.
తథైవ కుముదద్వీపం నానాపుణ్యోపశోభితమ్। నానాగ్రామసమా కీర్ణం నానారత్నాకరం శివమ్ ।। ౪౮.
అలాగే, కుముదద్వీపం అనేక పుణ్యక్షేత్రాలతో అలంకరించబడి ఉంది.色色 గ్రామాలు,色色 రత్నాల నిలయం, శుభకరమైనది.
కుముదాఖ్యా మహాభాగా దుష్టచిత్తనిబర్హణీ। మహాదేవస్య భగినీ ప్రభాభిస్తాభిరిజ్యతే ।। ౪౮.
కుముద అనే మహాభాగ్యవంతురాలు, చెడ్డ మనసులను తొలగించే తల్లి, మహాదేవుడి అక్క. ఆమెను ఆ ప్రకాశవంతమైన దేవతలతో కలిసి పూజిస్తారు.
తథా వరాహద్వీపే చ నానామ్లేచ్ఛగణాకులే। నానాజాలిసమాకీర్ణే నానాధిష్ఠానపత్తనే ।। ౪౮.
అలాగే, వరాహ ద్వీపంలో ఎన్నో విదేశీ జాతులు నివసిస్తూ, అనేక వర్గాలు, అనేక పాలకుల పట్టణాలతో నిండిపోయి ఉంటుంది.