పుణ్డరీకాపయోదా చ తస్మాన్నద్యౌ వినిర్గతే। శ్వేతాత్ ప్రభవతే పుణ్యం సరస్తూత్తరమానసమ్ ।। ౪౭.
పయోద, పుండరీక అనే సరస్సులనుండి పుండరీక, పయోద అనే రెండు నదులు పుట్టాయి. శ్వేత పర్వతం నుంచి ఉత్తరమానసం అనే పవిత్ర సరస్సు పుట్టింది.
జ్యోత్స్నా చ మృగకాన్తా చ తస్మాద్ద్వే సంబభూవతుః। మధుమత్సరః పుణ్యఞ్చ పఝమీనద్విజాకులమ్ ।। ౪౭.
అక్కడినుంచి జ్యోత్స్న, మృగకాంత అనే రెండు నదులు పుట్టాయి. అక్కడ మధుమత్ అనే పవిత్ర సరస్సు ఉంది, అది పజ్హ చేపలు, పక్షులతో నిండిపోయి ఉంటుంది.
కల్పవృక్షసమాకీర్ణం మధువత్సర్వతః సుఖమ్। రుద్రకాన్తమితి ఖ్యాతం నిర్మితం తద్భవేన తు ।। ౪౭.
అక్కడ కల్పవృక్షాలతో నిండినది, చుట్టూ తేనెతో ఆనందంగా ఉంటుంది. అది రుద్రకాంతం అని ప్రసిద్ధి, భవుడు దానిని సృష్టించాడు.
అన్యే చాప్యత్ర విఖ్యాతాః పఝమీనద్విజాకులాః। నామ్నా రుద్రాజయా నామ ద్వాదశోదధిసన్నిభాః ।। ౪౭.
ఇంకా అక్కడ పజ్హ చేపలు, పక్షులతో నిండిన మరికొన్ని ప్రసిద్ధమైనవి ఉన్నాయి. అవి రుద్రజయ అనే పేరుతో పిలవబడతాయి, మొత్తం పన్నెండు, సముద్రాల్లా విశాలంగా ఉంటాయి.
తేభ్యః శాన్తా చ మాధ్వీ చ ద్వే నద్యౌ సమ్బభూవతుః। యని కిమ్పురుషాద్యాని తేషు దేవో న వర్షతి ।। ౪౭.
వాటినుండి శాంత, మాధ్వీ అనే రెండు నదులు పుట్టాయి. కింపురుష మొదలైన ప్రాంతాల్లో దేవతలు వర్షాన్ని కురిపించరు.
ఉద్భిద్యాన్యుదకాన్యత్ర ప్రవహన్తి సరిద్వరాః। ఋషభో దున్దుభిశ్చైవ ధూమ్రశ్చైవ మహాగిరిః ।। ౪౭.
అక్కడ ఊటలు, ఇతర జలాలు ప్రవహిస్తూ, ఋషభ, దుందుభి, ధూమ్ర అనే గొప్ప నదులు ప్రవహిస్తాయి.
పూర్వాయతా మహభాగా నిమ్నగా లవణామ్భసి। చన్ద్రకఙ్కస్తథా ప్రాణో మహానగ్నిః శిలోచ్చయః। ఉదగ్యాతా ఉదీచ్యాన్తా అవగాఢా మహోదధిమ్ ।। ౪౭.
పూర్వదిశగా విస్తరించిన పవిత్ర నదులు ఉప్పు నీటి సముద్రంలో కలుస్తాయి. అవి చంద్రకంక, ప్రాణ, అగ్ని అనే గొప్ప నదులు, రాళ్ల గుట్టలు. ఉత్తరదిశగా విస్తరించినవి ఉత్తర సముద్రంలో కలుస్తాయి.
సోమకశ్చ వరాహశ్చ నారదశ్చ మహీధరః। ప్రతీచీమాయతాస్తే వై ప్రవిష్టా లవణోదధిమ్ ।। ౪౭.
సోమక, వరాహ, నారద అనే మహాపర్వతాలు పడమర వైపు విస్తరించి, ఉప్పు సముద్రంలో కలుస్తాయి.
చక్రో బలాహకశ్చైవ మైనాకశ్చైవ పర్వతః। ఆయతాస్తే మహాశైలాః సముద్రం దక్షిణం ప్రతి। చన్ద్రమైనాకయోర్మధ్యేవిదిశం దక్షిణాం ప్రతి ।। ౪౭.
చక్ర, బలాహక, మైనాక అనే మహాపర్వతాలు దక్షిణ దిశగా సముద్రం వరకు విస్తరించాయి. చంద్ర, మైనాక మధ్య దక్షిణ దిక్కు ఉంది.
తత్ర సంవర్త్తకో నామ సోఽగ్నిః పిబతి తజ్జలమ్। నామ్నా సముద్రపః శ్రీమానౌర్వః స వడవాముఖః ।। ౪౭.
అక్కడ సంవర్తక అనే అగ్ని ఆ నీటిని పీలుస్తుంది. అది సముద్రప అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి, ఔర్వుడు, అదే వడవాముఖం.
ద్వాదశైతే ప్రవిష్టా హి పర్వతా లవణోదధిమ్। మహేన్ద్రభయవిత్రస్తాః పక్షచ్ఛేదభయాత్తదా। యదేతదౄశ్యతే చన్ద్రే శ్వేతే కృష్ణశశాకృతిః ।। ౪౭.
ఈ పన్నెండు పర్వతాలు మహేంద్రుడి భయంతో, రెక్కలు కోసిపోవచ్చనే భయంతో ఉప్పు సముద్రంలోకి ప్రవేశించాయి. చంద్రునిపై కనిపించే తెల్లటి మచ్చ, నల్ల కుందేలు ఆకారంలో ఉండటానికి ఇదే కారణం.
భారతస్య తు వర్షస్య భేదాస్తే నవ కీర్తితాః। ఇహోదితస్య దృశ్యన్తే తథాన్యేఽన్యత్ర నోదితే ।। ౪౭.
భారతదేశానికి తొమ్మిది విభాగాలు ఉన్నాయని చెప్పబడింది. ఇక్కడ చెప్పినవి ఇక్కడే కనిపిస్తాయి, చెప్పనివి మరెక్కడో ఉంటాయి.
ఉత్తరోత్తరమేతేషాం వర్షముద్దిశ్యతే గుణైః। ఆరోగ్యాయుః ప్రమాణాభ్యాం ధర్మతః కామతోఽర్థతః ।। ౪౭.
ప్రతి ప్రాంతం ఆరోగ్యం, ఆయుష్షు, పరిమాణం, ధర్మం, కామం, ధనం వంటి లక్షణాల పరంగా ఒక్కొక్కదానికొకటి విశిష్టంగా ఉంటుంది.
సమన్వితాని భూతాని గుణై రేతైస్తు భాగతః। వసన్తి నానాజాతీని తేషు వర్షేషు తాని వై। ఇత్యేషాఽధారయత్ సర్వం పృత్వీ విశ్వం జగత్స్థితా ।। ౪౭.
ఆ ప్రాంతాల్లోని జీవులు ఒక్కొక్కటి ఒక్కొక్క విధంగా లక్షణాలు, సంతానశక్తి కలిగి ఉంటాయి. ఆ ప్రాంతాల్లో అనేక రకాల జాతులు నివసిస్తాయి. అలా ఈ భూమి మొత్తం లోకాన్ని మోయుతుంది.
దక్షిణేనాపి వర్షస్య భారతస్య నిబోధత। దశయోజనసాహస్రం సమతీత్య మహార్ణవమ్ ।। ౪౮.
భారతదేశానికి దక్షిణ భాగాన్ని విను. పదివేల యోజనాలు మహాసముద్రాన్ని దాటి వెళ్ళాలి.
త్రీణ్యేవ తు సహస్రాణి యోజనానాం సమాయతమ్। అతస్త్రిభాగవిస్తీర్ణం నానాపుష్పఫలోదయమ్ ।। ౪౮.
అక్కడ మూడు వేల యోజనాల పరిమాణంలో, మూడు భాగాలుగా విస్తరించి, అనేక పుష్పాలు, ఫలాలతో నిండిన ప్రాంతం ఉంది.
విద్యుత్వన్తం మహాశైలం తత్రైకం కులపర్వతమ్। యేన కూటతటైర్నైకైస్తద్ద్వీపం సమలంకృతమ్ ।। ౪౮.
అక్కడ మెరుపు వలె ప్రకాశించే గొప్ప కొండ ఒకటి ఉంది. అది పర్వతాలలో ముఖ్యమైనది. అనేక శిఖరాలు, అంచులతో ఆ ద్వీపాన్ని అలంకరిస్తుంది.
ప్రసన్నస్వాదుసలిలాస్తత్ర నద్యః సహస్రశః। వాప్యస్తస్య తు ద్వీపస్య ప్రవృత్తా విమలోదకాః ।। ౪౮.
అక్కడ వేలాది నదులు స్వచ్ఛమైన, తీపి నీటితో ప్రవహిస్తాయి. ఆ ద్వీపంలోని చెరువులు కూడా నిర్మలమైన నీటితో నిండివుంటాయి.
తస్య శైలస్య ఛిద్రేషు విస్తీర్ణేష్వాయతేషు చ। అనేకేషు సమృద్ధాని నానాకారాణి సర్వ్వశః ।। ౪౮.
ఆ కొండలోని వెడల్పైన, పొడవైన చీలికల్లో అన్ని విధాలుగా అనేక సంపన్నమైన వాసస్థానాలు ఉన్నాయి.
నరనారీసమాఢ్యాని ముదితాని మహాన్తి చ। తేషాం తలప్రవేశాని సహస్రాణి శతాని చ ।। ౪౮.
అవి పురుషులు, మహిళలు సమృద్ధిగా ఉండే, ఆనందంగా, పెద్దదైన నివాసాలు. వాటి అడుగుభాగ ప్రవేశద్వారాలు వందలు, వేల సంఖ్యలో ఉన్నాయి.
పురాణి సన్నివిష్టాని పర్వతాన్తర్గతాని చ। సుసమ్బద్ధాని చాన్యోన్యమేకద్వారాణి చాన్యథ ।। ౪౮.
పురాతన నగరాలు ఆ పర్వతాల లోపల స్థిరంగా ఉన్నాయి. అవి ఒకదానికొకటి బాగా కలిసివుంటాయి. కొన్ని ఒక్క ద్వారంతో, మరికొన్ని వేరే విధంగా నిర్మించబడ్డాయి.
దీర్ఘశ్మశ్రుధరాత్మానో నీలా మేఘసమప్రభాః। జాతమాత్రాః ప్రజాస్తత్ర అశీతిపరమాయుషః ।। ౪౮.
అక్కడి ప్రజలకు పొడవాటి గడ్డాలు, శరీరాలు ఉంటాయి. వారి వర్ణం నీలి మేఘాల వలె ఉంటుంది. అక్కడ పుట్టినవారు ఎనభై సంవత్సరాలు ఆయుష్షు పొందుతారు.
శాఖామృగసధర్మాణః ఫలమూలాశినస్తథా। గోధర్మాణో హ్యనిర్దిష్టాః శౌచాచారవివర్జితాః ।। ౪౮.
వారు చెట్లపై నివసించే జంతువుల్లా, పండ్లు, కందులు తింటారు. వారి జీవన విధానం నిర్దిష్టంగా ఉండదు. శౌచాచారాలు, సదాచారం లేవు.
తద్ద్వీపం తాదృశైః పూర్ణం మనుజైః క్షుద్రమానుషైః । ఏవమేతేఽన్తరద్వీపా వ్యాఖ్యాతా ఆనుపూర్వశః ।। ౪౮.
ఆ ద్వీపం అలాంటి చిన్న శరీరాలున్న మనుషులతో నిండి ఉంది. ఇలా ఈ అంతర్గత ద్వీపాలు క్రమంగా వివరించబడ్డాయి.
వింశత్ర్రింశచ్చ పఞ్చాశత్ షష్ట్యశీతిః శతం తథా। సహస్రమపి చాప్యుక్తం యోజనానాం సమన్తతః ।। ౪౮.
ఇరవై, ముప్పై, యాభై, అరవై, ఎనభై, వంద, వెయ్యి యోజనాల మేరకు అన్ని దిశలలో పరిమాణాలు చెప్పబడ్డాయి.
విస్తీర్ణాశ్చాయతాశ్చైవ నానాసత్త్వసమాకులాః। బర్హిణద్వీపపర్వాణి క్షుద్రద్వీపాః సహస్రశః ।। ౪౮.
అవి వెడల్పుగా, పొడవుగా, అనేక జీవులతో నిండివుంటాయి. బర్హిణ ద్వీపం, ఇతర చిన్న ద్వీపాలు వేల సంఖ్యలో ఉన్నాయి.
జమ్బూద్వీపప్రదేశాత్తు షడన్యే వివిధాశ్రయాః। అత్ర ద్వీపాః సమాఖ్యాతా నానారత్నాకరాః క్షితౌ ।। ౪౮.
జంబూద్వీప ప్రాంతం కాకుండా, భూమిపై ఇంకా ఆరు రకాల నివాసాలతో కూడిన ద్వీపాలు ఉన్నాయి. ఇవన్నీ వివిధ రత్నాలతో నిండినవే.
అఙ్గద్వీపం యమద్వీపం మలయద్వీపమేవ చ। శఙ్ఖద్వీపం కుశద్వీపం వరాహద్వీపమేవ చ ।। ౪౮.
అంగద్వీపం, యమద్వీపం, మలయద్వీపం, శంఖద్వీపం, కుశద్వీపం, వరాహద్వీపం కూడా ఉన్నాయి.
అఙ్గద్వీపం నిబోధ త్వం నానాసఙ్ఘసమాకులమ్। నానామ్లేచ్ఛగణాకీర్ణం తద్ద్వీపం బహువిస్తరమ్ ।। ౪౮.
ఇప్పుడు అంగద్వీపం గురించి విను. అది అనేక వర్గాలతో నిండి ఉంది. అనేక మ్లేచ్ఛ సమూహాలతో కూడి, విస్తారంగా విస్తరించి ఉంది.
హేమవిద్రుమపూర్ణానాం రత్నానామాకరం క్షితౌ। నదీశైలవనైశ్చిత్రం సన్నిభం లవణామ్భసా ।। ౪౮.
అది భూమిపై బంగారం, పద్మరాగం, రత్నాలతో నిండిన ఖనిజ ప్రాంతం. నదులు, కొండలు, అరణ్యాలతో అలంకరించబడి, ఉప్పు నీటితో చుట్టుముట్టబడి ఉంది.