వాయుపురాణమ్

కిరాతాంశ్చ పులిన్దాంశ్చ కురూన్ సభరతానపి। పఞ్చాలకాశిమాత్స్యాంశ్చ మగధాఙ్గాంస్తథైవ చ ।। ౪౭.

కిరాత, పులింద, కురు, భారత, అలాగే పాంచాల, కాశి, మత్స్య, మగధ, అంగ అనే ప్రజలు కూడా ఉన్నారు.

బ్రహ్మోత్తరాంశ్చ వఙ్గాంశ్చ తామలిప్తాంస్తథైవ చ। ఏతాన్ జనపదానార్యాన్ గఙ్గా భావయతే శుభాన్ ।। ౪౭.

బ్రహ్మోత్తర, వంగ, తామ్రలిప్త అనే ప్రజలను పవిత్ర గంగా నది పోషిస్తుంది.

తతః ప్రతిహతా విన్ధ్యే ప్రవిష్టా దక్షిణోదదిమ్। తతక్ష్వాహ్లాదినీ పుణ్యా ప్రాచీనాభిముఖీ యయౌ ।। ౪౭.

వింధ్య పర్వతం అడ్డుపడగా, ఆ నది దక్షిణ సముద్రంలో ప్రవేశించింది. అలా ఆ పవిత్ర నది ఆనందంగా తూర్పు వైపుకు సాగింది.

ప్లావయన్త్యుపభోగాంశ్చ నిషాదానాం చ జాతయః। ధీవరానృషికాంశ్చైవ తథా నీలముఖానపి ।। ౪౭.

నిషాదుల జాతులను, అలాగే ధీవర, ఋషిక, నీలముఖ అనే ప్రజల భూములను ఆ నది ముంచెత్తింది.

కేరలానుష్ట్రకర్ణాంశ్చ కిరాతానపి చైవ హి। కాలోదరాన్ వివర్ణాంశ్చ కుమారాన్ స్వర్ణభూషితాన్ ।। ౪౭.

కేరళ, ఉష్ట్రకర్ణ, కిరాత, కాలోదర, వివర్ణ, కుమార, బంగారు అలంకారాలు ధరించినవారు కూడా ఉన్నారు.

సా మణ్డలే సముద్రస్య తిరోభూతాఽనుపూర్వతః। తతస్తు పావనీ చైవ ప్రాచీమేవ దిశఙ్గతా ।। ౪౭.

ఆ నది సముద్ర వలయంలో క్రమంగా కనుమరుగై, మళ్లీ పవిత్రంగా తూర్పు దిశగా సాగింది.

అపథాన్ భావయన్తీహ ఇన్ద్రద్యుమ్నసరోఽపి చ। తతా ఖరథాంశ్చైవ ఇన్ద్రశఙ్కుపథానపి ।। ౪౭.

ఇక్కడ అపథ ప్రాంతాన్ని, ఇంద్రద్యుమ్న సరస్సును, తరువాత ఖరథ, ఇంద్రశంకు మార్గాలను ఆ నది పోషించింది.

మధ్యేనోద్యానమస్కారాన్ కుథప్రావరణాన్ యయౌ। ఇన్ద్రద్వీపసముద్రే తు ప్రవిష్టా లవణోదధిమ్ ।। ౪౭.

మధ్యలో ఉద్యానాలు, మస్కార ప్రాంతాన్ని దాటి, కుతప్రావరణాన్ని చేరింది. ఇంద్రద్వీప సముద్రంలో ప్రవేశించి ఉప్పు సముద్రాన్ని చేరింది.

తతశ్చ నలినీ చాగాత్ ప్రాచీమాశాం జవేన తు। తోమరాన్ భావయన్తీహ హంసమార్గాన్ సహూహుకాన్ ।। ౪౭.

ఆ తరువాత నలిని నది వేగంగా తూర్పు వైపు వెళ్లి, తోమర, హంసమార్గ, సహూహుక ప్రాంతాలను పోషించింది.

పూర్వాన్ దేశాంశ్చ సేవన్తీ భిత్త్వా సా బహుధా గిరీన్। కర్ణప్రావరణాంశ్చైవ ప్రాప్య చాశ్వముఖానపి ।। ౪౭.

తూర్పు దేశాలను సేవిస్తూ, అనేక పర్వతాలను దాటి, కర్ణప్రావరణం, అశ్వముఖ ప్రాంతాలను చేరింది.

సికతాపర్వతమరూన్ గత్వా విద్యాధరాన్ యయౌ। నేమిమణ్డలకోష్ఠే తు ప్రవిష్టా సా మహోదధిమ్ ।। ౪౭.

సికతపర్వతం, ఎడారిని దాటి, విద్యాధర ప్రాంతానికి వెళ్లి, నేమిమండల పరిధిలో మహాసముద్రంలో ప్రవేశించింది.

తాసాం నద్యుపనద్యశ్చ శతశోఽథ సహస్రశః। ఉపగచ్ఛన్తి తాః సర్వా యతో వర్షతి వాసవః ।। ౪౭.

ఈ నదులు, ఉపనదులు వందల కొద్దీ, వేల కొద్దీ వచ్చి కలుస్తాయి. అక్కడ ఇంద్రుడు వర్షాన్ని కురిపించే చోటు అది.

వస్వోకసాయాస్తీరే తు వారిసురభివిశ్రుతే। హరిశ్రృఙ్గే తు వసతి విద్వాన్ కౌబైరకో వశీ ।। ౪౭.

వస్వోకసా తీరంలో, సువాసన గల నీటికి ప్రసిద్ధి గల హరిశృంగంలో, జ్ఞానవంతుడు అయిన కౌబైరకుడు నివసిస్తున్నాడు.

యజ్ఞోపేతః స సుమహానమితౌజాః సువిక్రమః। తత్రాగస్త్యైః పరివృతో విద్వద్భిర్బ్రహ్మరాక్షసైః। కుబైరానుచరాః హ్యేతే చత్వారస్తత్సమాః స్మృతాః ।। ౪౭.

యజ్ఞోపవీతంతో, అపారమైన శక్తి, పరాక్రమంతో ఉన్న అతను అక్కడ అగస్త్యులు, పండితులైన బ్రహ్మరాక్షసులు, కుబేరుని సేవకులతో చుట్టుముట్టబడ్డాడు. వీరిలో నలుగురు అతనికి సమానులుగా గుర్తించబడ్డారు.

ఏవమేవ తు విజ్ఞేయా ఋద్ధిః పర్వతవాసినామ్। పరస్పరేణ ద్విగుణా ధర్మతః కామతోఽర్థతః ।। ౪౭.

అలాగే, కొండల్లో నివసించే వాళ్ల ఐశ్వర్యం ధర్మంలోనూ, కామంలోనూ, ధనంలోనూ పరస్పరం రెండింతలు ఎక్కువగా ఉండేలా భావించాలి.

హేమకూటస్య పౄష్ఠే తు సాయనం నామ తత్సరః। మనస్వినీ ప్రభవతి తస్మాజ్జ్యోతిష్మతీ చ సా ।। ౪౭.

హేమకూట పర్వత శిఖరంపై సాయనము అనే సరస్సు ఉంది. దానివల్ల మనస్వినీ నది పుట్టింది, అక్కడినుంచి జ్యోతిష్మతీ నది కూడా ప్రవహిస్తుంది.

అవగాహ్య హ్యుభయతః సముద్రౌ పూర్వపశ్చిమౌ । సరో విష్ణుపదం నామ నిషధే పర్వతోత్తమే ।। ౪౭.

పూర్వ, పడమర సముద్రాల్లో స్నానం చేసిన తర్వాత, నిషధ పర్వత శిఖరంపై విష్ణుపదం అనే సరస్సు ఉంది.

తస్మాద్ద్వయం ప్రభవతి గాన్ధర్వీ నన్వలీ చ యా। మేరోః పశ్చాత్ ప్రభవతి హ్రదశ్చన్ద్రప్రభో మహాన్ ।। ౪౭.

అక్కడినుంచి గాంధర్వీ, అన్వలీ అనే రెండు నదులు పుట్టాయి. మేరు పర్వతానికి పడమర వైపున చంద్రప్రభ అనే గొప్ప సరస్సు ఉంది.

తత్ర జామ్బూనదీ పుణ్యా యస్యాం జామ్బూనదం శుభమ్। పయోదం తు సరో నీలే సుశుభ్రం పుణ్డరీకవత్ ।। ౪౭.

అక్కడ పవిత్రమైన జాంబూనదీ ఉంది, అందులో జాంబూనద స్వర్ణం లభిస్తుంది. నీల పర్వతంపై పయోద అనే సరస్సు ఉంది, అది తెల్లని కమలాలతో మెరిసిపోతుంది.

పుణ్డరీకాపయోదా చ తస్మాన్నద్యౌ వినిర్గతే। శ్వేతాత్ ప్రభవతే పుణ్యం సరస్తూత్తరమానసమ్ ।। ౪౭.

పయోద, పుండరీక అనే సరస్సులనుండి పుండరీక, పయోద అనే రెండు నదులు పుట్టాయి. శ్వేత పర్వతం నుంచి ఉత్తరమానసం అనే పవిత్ర సరస్సు పుట్టింది.

జ్యోత్స్నా చ మృగకాన్తా చ తస్మాద్ద్వే సంబభూవతుః। మధుమత్సరః పుణ్యఞ్చ పఝమీనద్విజాకులమ్ ।। ౪౭.

అక్కడినుంచి జ్యోత్స్న, మృగకాంత అనే రెండు నదులు పుట్టాయి. అక్కడ మధుమత్ అనే పవిత్ర సరస్సు ఉంది, అది పజ్హ చేపలు, పక్షులతో నిండిపోయి ఉంటుంది.

కల్పవృక్షసమాకీర్ణం మధువత్సర్వతః సుఖమ్। రుద్రకాన్తమితి ఖ్యాతం నిర్మితం తద్భవేన తు ।। ౪౭.

అక్కడ కల్పవృక్షాలతో నిండినది, చుట్టూ తేనెతో ఆనందంగా ఉంటుంది. అది రుద్రకాంతం అని ప్రసిద్ధి, భవుడు దానిని సృష్టించాడు.

అన్యే చాప్యత్ర విఖ్యాతాః పఝమీనద్విజాకులాః। నామ్నా రుద్రాజయా నామ ద్వాదశోదధిసన్నిభాః ।। ౪౭.

ఇంకా అక్కడ పజ్హ చేపలు, పక్షులతో నిండిన మరికొన్ని ప్రసిద్ధమైనవి ఉన్నాయి. అవి రుద్రజయ అనే పేరుతో పిలవబడతాయి, మొత్తం పన్నెండు, సముద్రాల్లా విశాలంగా ఉంటాయి.

తేభ్యః శాన్తా చ మాధ్వీ చ ద్వే నద్యౌ సమ్బభూవతుః। యని కిమ్పురుషాద్యాని తేషు దేవో న వర్షతి ।। ౪౭.

వాటినుండి శాంత, మాధ్వీ అనే రెండు నదులు పుట్టాయి. కింపురుష మొదలైన ప్రాంతాల్లో దేవతలు వర్షాన్ని కురిపించరు.

ఉద్భిద్యాన్యుదకాన్యత్ర ప్రవహన్తి సరిద్వరాః। ఋషభో దున్దుభిశ్చైవ ధూమ్రశ్చైవ మహాగిరిః ।। ౪౭.

అక్కడ ఊటలు, ఇతర జలాలు ప్రవహిస్తూ, ఋషభ, దుందుభి, ధూమ్ర అనే గొప్ప నదులు ప్రవహిస్తాయి.

పూర్వాయతా మహభాగా నిమ్నగా లవణామ్భసి। చన్ద్రకఙ్కస్తథా ప్రాణో మహానగ్నిః శిలోచ్చయః। ఉదగ్యాతా ఉదీచ్యాన్తా అవగాఢా మహోదధిమ్ ।। ౪౭.

పూర్వదిశగా విస్తరించిన పవిత్ర నదులు ఉప్పు నీటి సముద్రంలో కలుస్తాయి. అవి చంద్రకంక, ప్రాణ, అగ్ని అనే గొప్ప నదులు, రాళ్ల గుట్టలు. ఉత్తరదిశగా విస్తరించినవి ఉత్తర సముద్రంలో కలుస్తాయి.

సోమకశ్చ వరాహశ్చ నారదశ్చ మహీధరః। ప్రతీచీమాయతాస్తే వై ప్రవిష్టా లవణోదధిమ్ ।। ౪౭.

సోమక, వరాహ, నారద అనే మహాపర్వతాలు పడమర వైపు విస్తరించి, ఉప్పు సముద్రంలో కలుస్తాయి.

చక్రో బలాహకశ్చైవ మైనాకశ్చైవ పర్వతః। ఆయతాస్తే మహాశైలాః సముద్రం దక్షిణం ప్రతి। చన్ద్రమైనాకయోర్మధ్యేవిదిశం దక్షిణాం ప్రతి ।। ౪౭.

చక్ర, బలాహక, మైనాక అనే మహాపర్వతాలు దక్షిణ దిశగా సముద్రం వరకు విస్తరించాయి. చంద్ర, మైనాక మధ్య దక్షిణ దిక్కు ఉంది.

తత్ర సంవర్త్తకో నామ సోఽగ్నిః పిబతి తజ్జలమ్। నామ్నా సముద్రపః శ్రీమానౌర్వః స వడవాముఖః ।। ౪౭.

అక్కడ సంవర్తక అనే అగ్ని ఆ నీటిని పీలుస్తుంది. అది సముద్రప అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి, ఔర్వుడు, అదే వడవాముఖం.