వాయుపురాణమ్

నద్యాః స్రోతస్తు గఙ్గాయాః ప్రత్యపద్యత సప్తధా। నలినీ హ్రాదినీ చైవ పావనీ చైవ ప్రాగ్గతా ।। ౪౭.

గంగ ప్రవాహం ఏడుగా మారింది. నలినీ, హ్రాదినీ, పవనీ తూర్పు వైపు ప్రవహించాయి.

సీతా చక్షుశ్చ సిన్ధుశ్చ ప్రతీచీం దిశమాక్షితాః। సప్తమీ త్వనుగా తాసాం దక్షిణేన భగీరథీ ।। ౪౭.

సీత, చక్షు, సింధు నదులు పడమర వైపు పోయాయి. ఏడవది అయిన భగీరథి దక్షిణ దిశగా వెళ్ళింది.

తస్మాద్భాగీరథీ యా సా ప్రవిష్టా లవణోదధిమ్। సప్తైతా భావయన్తీహ హిమాహ్వం వర్షమేవ తు ।। ౪౭.

అందుకే భగీరథి లవణ సముద్రంలో ప్రవేశించింది. ఈ ఏడూ నదులు హిమాహ్వ అనే ప్రాంతాన్ని పోషించి, వర్షంగా మారాయి.

ప్రసూతాః సప్త నద్యస్తాః శుభా బిన్దుసరోద్భవాః। నానాదేశాన్ భావయన్త్యో మ్లేచ్ఛప్రాయాంశ్చ సర్వశః ।। ౪౭.

ఆ ఏడూ శుభ్రమైన నదులు బిందుసరసు నుండి పుట్టి, వివిధ దేశాలను పోషిస్తూ, ఎక్కువగా విదేశీయులు నివసించే ప్రాంతాలకు చేరుతాయి.

ఉపగచ్ఛన్తి తాః సర్వా యతో వర్షతి వాసనః। సిరిన్ధ్రాన్ కున్తలాంశ్చీనాన్ బర్భరాన్ యవసాన్ ద్రుహాన్ ।। ౪౭.

వర్షం పడే చోట్లకు ఆ నదులన్నీ చేరుతాయి. అవి సిరింద్ర, కుంతల, చీన, బర్బర, యవస, ద్రుహ దేశాలను చేరుకుంటాయి.

రుషాణాంశ్చ కుణిన్దాంశ్చ అఙగలోకవరాశ్చ యే। కృత్వా ద్విధా సిన్ధుమరుం సీతాగాత్పశ్చిమోదధిమ్ ।। ౪౭.

రుషా, కుణింద, అంగ, లోకవర అనే గొప్ప ప్రజలు, సింధు ఎడారిని రెండు భాగాలుగా చేసి, సీతా నది పశ్చిమ సముద్రాన్ని చేరింది.

అథ చీనమరూంశ్చైవ నఙ్గణాన్ సర్వమూలికాన్ । సాధ్రాంస్తు షారాంస్తమ్పాకాన్ పహ్నవాన్ దరదాన్ శకాన్। ఏతాన్ జనపదాన్ చక్షుః స్రావయన్తీ గతోదధిమ్ ।। ౪౭.

తర్వాత, చీనం, మరు, నంగణ, మూలిక, సాధ్ర, షారా, టంపాక, పహ్నవ, దరద, శక అనే ప్రజలను చక్షుః నది ప్రవహిస్తూ సముద్రాన్ని చేరింది.

దరదాంశ్చ సకాంశ్మీరాన్ గాన్ధారాన్ వరపాన్ హ్రదాన్। శివపౌరానిన్ద్రహాసాన్ వదాతీంశ్చ విసర్జయాన్ ।। ౪౭.

దరద, సక, కాశ్మీర్, గాంధార, వరప, హ్రద, శివపుర, ఇంద్రహాస, వదాతి అనే ప్రాంతాలను దాటి, ఆ నది ముందుకు సాగింది.

సైన్ధవాన్ రన్ధ్రకరకాన్ భ్రమరాభీరరోహకాన్ । శునాముఖాంశ్చోర్ద్ధ్వమనూన్ సిద్ధచారణసోవితాన్ ।। ౪౭.

సైంధవ, రంధ్ర, కరక, భ్రమర, అభీర, రోహక, శునాముఖ, ఉత్తర అనువులతో పాటు సిద్ధ, చారణ, సోవి అనే ప్రజలు కూడా ఉన్నారు.

గన్ధర్వాన్ కిన్నరాన్ యక్షాన్ రక్షోవిద్యాధరోరగాన్। కలాపగ్రామకాంశ్చైవ పారదాన్ సీగణాన్ ఖసాన్ ।। ౪౭.

గంధర్వ, కిన్నర, యక్ష, రాక్షస, విద్యాధర, నాగకులాలు, కలాపగ్రామ, పారద, సీగణ, ఖస అనే ప్రజలు కూడా ఉన్నారు.

కిరాతాంశ్చ పులిన్దాంశ్చ కురూన్ సభరతానపి। పఞ్చాలకాశిమాత్స్యాంశ్చ మగధాఙ్గాంస్తథైవ చ ।। ౪౭.

కిరాత, పులింద, కురు, భారత, అలాగే పాంచాల, కాశి, మత్స్య, మగధ, అంగ అనే ప్రజలు కూడా ఉన్నారు.

బ్రహ్మోత్తరాంశ్చ వఙ్గాంశ్చ తామలిప్తాంస్తథైవ చ। ఏతాన్ జనపదానార్యాన్ గఙ్గా భావయతే శుభాన్ ।। ౪౭.

బ్రహ్మోత్తర, వంగ, తామ్రలిప్త అనే ప్రజలను పవిత్ర గంగా నది పోషిస్తుంది.

తతః ప్రతిహతా విన్ధ్యే ప్రవిష్టా దక్షిణోదదిమ్। తతక్ష్వాహ్లాదినీ పుణ్యా ప్రాచీనాభిముఖీ యయౌ ।। ౪౭.

వింధ్య పర్వతం అడ్డుపడగా, ఆ నది దక్షిణ సముద్రంలో ప్రవేశించింది. అలా ఆ పవిత్ర నది ఆనందంగా తూర్పు వైపుకు సాగింది.

ప్లావయన్త్యుపభోగాంశ్చ నిషాదానాం చ జాతయః। ధీవరానృషికాంశ్చైవ తథా నీలముఖానపి ।। ౪౭.

నిషాదుల జాతులను, అలాగే ధీవర, ఋషిక, నీలముఖ అనే ప్రజల భూములను ఆ నది ముంచెత్తింది.

కేరలానుష్ట్రకర్ణాంశ్చ కిరాతానపి చైవ హి। కాలోదరాన్ వివర్ణాంశ్చ కుమారాన్ స్వర్ణభూషితాన్ ।। ౪౭.

కేరళ, ఉష్ట్రకర్ణ, కిరాత, కాలోదర, వివర్ణ, కుమార, బంగారు అలంకారాలు ధరించినవారు కూడా ఉన్నారు.

సా మణ్డలే సముద్రస్య తిరోభూతాఽనుపూర్వతః। తతస్తు పావనీ చైవ ప్రాచీమేవ దిశఙ్గతా ।। ౪౭.

ఆ నది సముద్ర వలయంలో క్రమంగా కనుమరుగై, మళ్లీ పవిత్రంగా తూర్పు దిశగా సాగింది.

అపథాన్ భావయన్తీహ ఇన్ద్రద్యుమ్నసరోఽపి చ। తతా ఖరథాంశ్చైవ ఇన్ద్రశఙ్కుపథానపి ।। ౪౭.

ఇక్కడ అపథ ప్రాంతాన్ని, ఇంద్రద్యుమ్న సరస్సును, తరువాత ఖరథ, ఇంద్రశంకు మార్గాలను ఆ నది పోషించింది.

మధ్యేనోద్యానమస్కారాన్ కుథప్రావరణాన్ యయౌ। ఇన్ద్రద్వీపసముద్రే తు ప్రవిష్టా లవణోదధిమ్ ।। ౪౭.

మధ్యలో ఉద్యానాలు, మస్కార ప్రాంతాన్ని దాటి, కుతప్రావరణాన్ని చేరింది. ఇంద్రద్వీప సముద్రంలో ప్రవేశించి ఉప్పు సముద్రాన్ని చేరింది.

తతశ్చ నలినీ చాగాత్ ప్రాచీమాశాం జవేన తు। తోమరాన్ భావయన్తీహ హంసమార్గాన్ సహూహుకాన్ ।। ౪౭.

ఆ తరువాత నలిని నది వేగంగా తూర్పు వైపు వెళ్లి, తోమర, హంసమార్గ, సహూహుక ప్రాంతాలను పోషించింది.

పూర్వాన్ దేశాంశ్చ సేవన్తీ భిత్త్వా సా బహుధా గిరీన్। కర్ణప్రావరణాంశ్చైవ ప్రాప్య చాశ్వముఖానపి ।। ౪౭.

తూర్పు దేశాలను సేవిస్తూ, అనేక పర్వతాలను దాటి, కర్ణప్రావరణం, అశ్వముఖ ప్రాంతాలను చేరింది.

సికతాపర్వతమరూన్ గత్వా విద్యాధరాన్ యయౌ। నేమిమణ్డలకోష్ఠే తు ప్రవిష్టా సా మహోదధిమ్ ।। ౪౭.

సికతపర్వతం, ఎడారిని దాటి, విద్యాధర ప్రాంతానికి వెళ్లి, నేమిమండల పరిధిలో మహాసముద్రంలో ప్రవేశించింది.

తాసాం నద్యుపనద్యశ్చ శతశోఽథ సహస్రశః। ఉపగచ్ఛన్తి తాః సర్వా యతో వర్షతి వాసవః ।। ౪౭.

ఈ నదులు, ఉపనదులు వందల కొద్దీ, వేల కొద్దీ వచ్చి కలుస్తాయి. అక్కడ ఇంద్రుడు వర్షాన్ని కురిపించే చోటు అది.

వస్వోకసాయాస్తీరే తు వారిసురభివిశ్రుతే। హరిశ్రృఙ్గే తు వసతి విద్వాన్ కౌబైరకో వశీ ।। ౪౭.

వస్వోకసా తీరంలో, సువాసన గల నీటికి ప్రసిద్ధి గల హరిశృంగంలో, జ్ఞానవంతుడు అయిన కౌబైరకుడు నివసిస్తున్నాడు.

యజ్ఞోపేతః స సుమహానమితౌజాః సువిక్రమః। తత్రాగస్త్యైః పరివృతో విద్వద్భిర్బ్రహ్మరాక్షసైః। కుబైరానుచరాః హ్యేతే చత్వారస్తత్సమాః స్మృతాః ।। ౪౭.

యజ్ఞోపవీతంతో, అపారమైన శక్తి, పరాక్రమంతో ఉన్న అతను అక్కడ అగస్త్యులు, పండితులైన బ్రహ్మరాక్షసులు, కుబేరుని సేవకులతో చుట్టుముట్టబడ్డాడు. వీరిలో నలుగురు అతనికి సమానులుగా గుర్తించబడ్డారు.

ఏవమేవ తు విజ్ఞేయా ఋద్ధిః పర్వతవాసినామ్। పరస్పరేణ ద్విగుణా ధర్మతః కామతోఽర్థతః ।। ౪౭.

అలాగే, కొండల్లో నివసించే వాళ్ల ఐశ్వర్యం ధర్మంలోనూ, కామంలోనూ, ధనంలోనూ పరస్పరం రెండింతలు ఎక్కువగా ఉండేలా భావించాలి.

హేమకూటస్య పౄష్ఠే తు సాయనం నామ తత్సరః। మనస్వినీ ప్రభవతి తస్మాజ్జ్యోతిష్మతీ చ సా ।। ౪౭.

హేమకూట పర్వత శిఖరంపై సాయనము అనే సరస్సు ఉంది. దానివల్ల మనస్వినీ నది పుట్టింది, అక్కడినుంచి జ్యోతిష్మతీ నది కూడా ప్రవహిస్తుంది.

అవగాహ్య హ్యుభయతః సముద్రౌ పూర్వపశ్చిమౌ । సరో విష్ణుపదం నామ నిషధే పర్వతోత్తమే ।। ౪౭.

పూర్వ, పడమర సముద్రాల్లో స్నానం చేసిన తర్వాత, నిషధ పర్వత శిఖరంపై విష్ణుపదం అనే సరస్సు ఉంది.

తస్మాద్ద్వయం ప్రభవతి గాన్ధర్వీ నన్వలీ చ యా। మేరోః పశ్చాత్ ప్రభవతి హ్రదశ్చన్ద్రప్రభో మహాన్ ।। ౪౭.

అక్కడినుంచి గాంధర్వీ, అన్వలీ అనే రెండు నదులు పుట్టాయి. మేరు పర్వతానికి పడమర వైపున చంద్రప్రభ అనే గొప్ప సరస్సు ఉంది.

తత్ర జామ్బూనదీ పుణ్యా యస్యాం జామ్బూనదం శుభమ్। పయోదం తు సరో నీలే సుశుభ్రం పుణ్డరీకవత్ ।। ౪౭.

అక్కడ పవిత్రమైన జాంబూనదీ ఉంది, అందులో జాంబూనద స్వర్ణం లభిస్తుంది. నీల పర్వతంపై పయోద అనే సరస్సు ఉంది, అది తెల్లని కమలాలతో మెరిసిపోతుంది.