వాయుపురాణమ్

పుణ్యా మన్దాకినీ చైవ నిమ్నగాచ్ఛోదికా తథా। మహీమణ్డలమధ్యేన ప్రవిష్టే తే మహోదధిమ్ ।। ౪౭.

అక్కడ పవిత్రమైన మందాకినీ నది, అలాగే నిమ్నగా అనే నది ప్రవహిస్తున్నాయి. అవి రెండూ భూమి మధ్యభాగం గుండా వెళ్లి మహాసముద్రంలో కలుస్తాయి.

కైలాసాద్దక్షిణప్రాచ్యాం శివసత్త్వౌషధిం గురుమ్ । మనఃశిలామయం దివ్యం పిశఙ్గం పర్వతం ప్రతి ।। ౪౭.

కైలాసానికి ఆగ్నేయ దిశలో శివసత్వౌషధి అనే గొప్ప ఔషధ పర్వతం ఉంది. అది మనశిలతో తయారై, దివ్యమైన పిశంగ పర్వతంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.

లోహితో హేమశ్రృఙ్గస్తు గిరిః సూర్య ప్రభో మహాన్। తస్య పాదే మహద్దివ్యం లోహితం నామ తత్సరః ।। ౪౭.

అక్కడ లోహిత అనే గొప్ప పర్వతం ఉంది, దాని శిఖరాలు బంగారంతో మెరిసిపోతుంటాయి. ఆ పర్వతపు అడివరలో లోహిత అనే మహాదివ్యమైన సరస్సు ఉంది.

తస్మాత్ పుణ్యః ప్రభవతి లౌహిత్యః సదనో మహాన్। దేవారణ్యం విశోకఞ్చ తస్య తీరే మహావనమ్ ।। ౪౭.

అక్కడినుంచి పవిత్రమైన, గొప్ప లౌహిత్య నది ఉద్భవిస్తుంది. ఆ నది తీరాన దేవారణ్యం, విశోక అనే మహావనం విస్తరించి ఉంది.

తస్మిన్ గిరౌ నివసతి యక్షో మణివరో వశీ। సౌమ్యైః సుధార్మికైశ్చైవ గుహ్యకైః పరివారితః ।। ౪౭.

ఆ పర్వతంపై మనివరుడు అనే యక్షుడు నివసిస్తున్నాడు. అతడు తనను నియంత్రించుకోగలవాడు, మృదువైన, ధర్మబద్ధమైన గుహ్యకులతో చుట్టుముట్టబడి ఉంటాడు.

కైలాసాద్దక్షిణే పార్శ్వే క్రూరసత్వౌషధం గిరిమ్। వృత్రకాయాత్ కిలోత్పన్నమఞ్జనం త్రికకుత్ప్రతి ।। ౪౭.

కైలాసానికి దక్షిణ భాగంలో క్రూరమైన ఔషధ పర్వతం అంజన ఉంది. అది వృత్రుని శరీరంలో పుట్టిందని చెబుతారు, త్రికకుట్ పర్వతాన్ని ఎదుర్కొంటూ ఉంది.

సర్వధాతుమయస్తత్ర సుమహాన్ వైద్యుతో గిరిః। తస్య పాదే సరః పుణ్యం మానసం సిద్ధసేవితమ్ ।। ౪౭.

అక్కడ అన్ని లోహాలతో తయారైన వైద్యుత అనే గొప్ప పర్వతం ఉంది. దాని అడివరలో మానస సరస్సు ఉంది, అది పవిత్రమైనది, సిద్ధులు సందర్శించే స్థలం.

తస్మాత్ ప్రభవతే పుణ్యా సరయూర్లోకభావనీ। తస్యాస్తీరే వనం దివ్యం వైభ్రాజం నామ విశ్రుతమ్ ।। ౪౭.

అక్కడినుంచి పవిత్రమైన సరయూ నది ఉద్భవిస్తుంది, అది లోకాన్ని పోషిస్తుంది. ఆ నది తీరాన వైభ్రాజ అనే ప్రసిద్ధమైన దివ్యవనం ఉంది.

కుబేరానుచరస్తత్ర ప్రహేతృతనయో వశీ। బ్రహ్మ పాతో నివసతి రాక్షసోఽనన్తవిక్రమః। అన్తరిక్షచరైర్ఘోరైర్యాతుధానశతైర్వృతః ।। ౪౭.

అక్కడ ప్రహేతృ కుమారుడు, కుబేరుని అనుచరుడు అయిన బ్రహ్మపాతుడు నివసిస్తున్నాడు. అతడు అపారమైన శక్తి కలిగిన రాక్షసుడు, వందలాది భయంకరమైన ఆకాశంలో సంచరించే యాతుధానులతో చుట్టుముట్టబడి ఉంటాడు.

అపరేణ తు కైలాసాన్ముఖ్యసత్త్వౌషధిం గిరిమ్। అరుణం పర్వతశ్రేష్ఠం రుక్మధాతుమయం ప్రతి ।। ౪౭.

అదే విధంగా కైలాసానికి ఆపక్కన, ముఖ్యమైన ఔషధ పర్వతమైన అరుణ పర్వతం ఉంది. అది పర్వతాలలో శ్రేష్ఠమైనది, బంగారు ధాతువుతో తయారై ఉంది.

భవస్య దయితః శ్రీమాన్ పర్వతో మేఘసన్నిభః। శాతకుమ్భమయైః శుభ్రైః శిలాజాలైః సమావృతః ।। ౪౭ .

భవునికి ప్రియమైన ఆ పర్వతం మేఘాన్ని పోలి మెరిసిపోతుంది. అది శాతకుంభంతో తయారైన అందమైన రాళ్ల సమూహాలతో కప్పబడి ఉంది.

శతసఙ్ఖ్యైస్తాపనీయైః శ్రృఙ్గైర్దివమివోల్లిఖన్। ముఞ్జవాన్ స మహాదివ్యో దుర్గశైలో హిమార్చితః ।। ౪౭.

ముంజవాన్ అనే ఆ గొప్ప దివ్యమైన కోట పర్వతం, మంచుతో పూజించబడుతుంది. అది వందలాది కాంతివంతమైన బంగారు శిఖరాలతో ఆకాశాన్ని తాకుతున్నట్టు కనిపిస్తుంది.

తస్మిన్ గిరౌ నివసతి గిరిశో ధూమ్రలోహితః। తస్య పాదాత్ ప్రభవతి శైలోదం నామ తత్సరః ।। ౪౭.

ఆ పర్వతంపై ధూమ్రలోహితుడు అనే గిరిశుడు నివసిస్తున్నాడు. ఆ పర్వతపు అడివరలో శైలోద అనే సరస్సు ఉద్భవిస్తుంది.

తస్మాత్ ప్రభవతే హివ్యా శైలోదా నామ నిమ్నగా। సా చక్షుఃశీతయోర్మధ్యే ప్రవిష్టా లవణోదధిమ్ ।। ౪౭.

అక్కడినుంచి పవిత్రమైన శైలోదా అనే నది ప్రవహిస్తుంది. ఆ నది చక్షు, శీతయ అనే రెండు పర్వతాల మధ్యగా లవణసముద్రంలో కలుస్తుంది.

తస్యాస్తీరే వనం దివ్యం విశ్రుతం సురభీతి వై। అస్త్యుత్తరేణ కైలాసాచ్ఛివసత్త్వౌషధో గిరిః ।। ౪౭.

ఆ నది తీరాన సురభి అనే ప్రసిద్ధమైన దివ్యవనం ఉంది. కైలాసానికి ఉత్తరంగా శివసత్వౌషధ అనే పర్వతం ఉంది.

గౌరో నామ గిరిస్తత్ర హరితాలమయః శుభః। హిరణ్యశ్రృఙ్గః సుమహాన్ దివ్యో మణిమయో గిరిః ।। ౪౭.

అక్కడ గౌర అనే పర్వతం ఉంది, అది హరితాలంతో తయారై అందంగా ఉంటుంది. అలాగే హిరణ్యశృంగ అనే గొప్ప, దివ్యమైన, మణులతో అలంకరించబడిన పర్వతం ఉంది.

తస్య పాదే మహద్దివ్యం శుభం కాఞ్చనవాలుకమ్। రమ్యం బిన్దుసరో నామ యత్ర యాతో భగీరథః ।। ౪౭.

ఆ పర్వతపు అడివరలో మహాదివ్యమైన, శుభ్రమైన, బంగారు ఇసుకలతో కూడిన బిందుసరస్సు ఉంది. అక్కడే భగీరథుడు వచ్చాడు.

గఙ్గానిమిత్తం రాజర్షిరువాస బహులాః సమాః । దివం యాస్యన్తి మే పూర్వే గఙ్గాతోయపరిప్లుతాః ।। ౪౭.

గంగ కోసం ఆ రాజర్షి అక్కడ ఎన్నో సంవత్సరాలు నివసించాడు. నా పూర్వీకులు గంగ జలంలో స్నానం చేసి, స్వర్గానికి చేరుకుంటారు.

తత్ర త్రిపథగా దేవీ ప్రథమన్తు ప్రతిష్ఠితా। సోమపాదప్రసూతా సా సప్తధా ప్రతిపద్య తే ।। ౪౭.

అక్కడ మొదట త్రిపథగా దేవి స్థాపించబడింది. ఆమె సోమపాదం నుండి జన్మించి, ఏడుగా విడిపోయింది.

యూపా మణిమయాస్తత్ర చితయశ్చ హిరణ్మయాః । తత్రేష్ట్వా తు గతః శర్వం శక్రః సర్వైః సురైః సహ ।। ౪౭.

అక్కడ రత్నాలతో చేసిన యూపాలు, బంగారంతో చేసిన చితలు ఉన్నాయి. అక్కడ యజ్ఞం చేసి, శివుని పూజించి, ఇంద్రుడు ఇతర దేవతలతో కలిసి వెళ్లిపోయాడు.

దివిచ్ఛాయాపథో యస్తు అనునక్షత్రమణ్డలమ్ । దృశ్యతే భాస్వరో రాత్రౌ దేవీ త్రిపథగా తు సా ।। ౪౭.

ఆమె కాంతి మార్గం ఆకాశంలో నక్షత్రమండలాన్ని దాటి, రాత్రి వేళ మెరిసిపోతూ కనిపిస్తుంది. అదే త్రిపథగా దేవి.

అన్తరిక్షం దివఞ్చైవ భావయన్తీ భువఙ్గతా। భవోత్తమాఙ్గే పతితా సంరుద్ధా యోగమాయయా ।। ౪౭.

ఆమె భువిలో, ఆకాశంలో సంచరిస్తూ రెండింటినీ వ్యాపించి, శివుని తలపై పడినప్పుడు, ఆయన యోగబలంతో ఆమెను ఆపేశాడు.

తస్యా యే బిన్దవః కేచిత్ క్రుద్ధాయాః పతితాః క్షితౌ। కృతం బిన్దుసరస్తత్ర తతో బిన్దుసరః స్మృతమ్ ।। ౪౭.

ఆమె కోపంతో పడిన కొన్ని జలబిందువులు భూమిపై సరస్సుగా మారాయి. అందుకే దాన్ని బిందుసరసు అంటారు.

తతో నిరుద్ధా దేవీ సా భవేన స్మయతా కిల। చిన్తయామాస మనసా శఙ్కరక్షేపణం ప్రతి ।। ౪౭.

అప్పుడు శివుడు నవ్వుతూ ఆ దేవిని ఆపేసాడు. ఆమె తన మనసులో శంకరుని నుండి ఎలా తప్పించుకోవాలో ఆలోచించసాగింది.

భిత్త్వా విశామి పాతాలం స్రోతసా గృహ్య శఙ్కరమ్। జ్ఞాత్వా తస్యా అభిప్రాయం క్రూరం దేవ్యా చికీర్షితమ్ ।। ౪౭.

'నేను పాతాళాన్ని చీల్చి, నా ప్రవాహంతో శంకరుని తీసుకెళ్తాను' అని ఆమె భావించింది. కానీ ఆమె దురుద్దేశ్యాన్ని తెలుసుకున్న శివుడు తగినట్లు వ్యవహరించాడు.

తిరోభావయితుం బుద్ధిరాసీదఙ్గేషు తాం నదీమ్। తస్యావలేపం తం బుద్ధ్వా నద్యాః క్రుద్ధస్తు శఙ్కరః। నిరుధ్య తు శిరస్యేనాం వేగేన పతితాం భువి ।। ౪౭.

ఆ నదిని తన అవయవాల్లో అంతరించిపోవాలని శివుడు నిర్ణయించాడు. ఆమె గర్వాన్ని గుర్తించిన శివుడు కోపంతో, భూమిపై వేగంగా పడిన ఆమెను తన తలపై ఆపేశాడు.

ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు దృష్ట్వా రాజానమగ్రతః। ధమనీసన్తతం క్షీణం క్షుధాపరిగతేన్ద్రియమ్ ।। ౪౭.

అదే సమయంలో, రాజును తన ముందర చూచి, అతని శరీరంలో నరాలు స్పష్టంగా కనిపిస్తూ, ఆకలితో ఇంద్రియాలు బలహీనపడినవిగా ఉన్నాడు.

అనేన తోషితశ్చాహం నద్యర్థం పూర్వమేవ హి। బుద్ధ్వాస్య వరదానం తు కోపం నియతవాంస్తు సః ।। ౪౭.

'ఈ నదికోసం ముందే నన్ను సంతృప్తిపరిచాడు. నేను అతనికి వరం ఇచ్చినదాన్ని తెలుసుకుని, నా కోపాన్ని నియంత్రించాను' అని శివుడు అన్నాడు.

బ్రహ్మణో హి వచః శ్రుత్వా ప్రతిజ్ఞాధారణం ప్రతి। తతో విసర్జయామాస సంరుద్ధాం స్వేన తేజసా। నదీం భగీరథస్యార్థే తపసోగ్రేణ తోషితః ।। ౪౭.

బ్రహ్మ మాటలు వినిపించి, ప్రతిజ్ఞను నిలబెట్టుకోవాలని తెలుసుకుని, భగీరథుని ఘోర తపస్సుతో సంతుష్టుడై, తన తేజంతో ఆపబడిన నదిని విడుదల చేశాడు.