వాయుపురాణమ్

నవస్వేతేషు వర్షేషు యథాభాగస్థితేషు వై। భూతాన్యుపనివిష్టాని గతిమన్తి ధ్రువాణి చ ।। ౪౬.

తమ తమ భాగాల్లో స్థితమైన తొమ్మిది శ్వేత ప్రాంతాల్లో జీవులు స్థిరంగా, కదలికతో ఉండి నివసిస్తాయి.

తేషాం వివృద్ధిర్బహులా దృశ్యతే దేవమానుషోః। న శక్యా పరిసఙ్ఖ్యాతుం శ్రద్ధేయాను బుభూషతా ।। ౪౬.

వారి సంఖ్య దేవతలు, మనుషులలో విస్తారంగా పెరుగుతుంది. దాన్ని లెక్కించలేము, కానీ జ్ఞానం కోరేవారు నమ్మాలి.

ఇతి శ్రీమహాపురాణే వాయుప్రోక్తే భువనవిన్యాసో నామ షట్చత్వారింశోఽధ్యాయః

ఇంతటితో మహాపురాణంలో వాయుదేవుడు చెప్పిన భువనవిన్యాసం అనే నలభై ఆరవ అధ్యాయం ముగిసింది.

సవ్యే హిమవతః పార్శ్వే కైలాసో నామ పర్వతః। తస్మిన్నివసతి శ్రీమాన్ కుబేరః సహ రాక్షసైః। అప్సరోగణసంయుక్తో మోదతే హ్యలకాధిపః ।। ౪౭.

హిమవంత్ పర్వతానికి ఎడమవైపు కైలాసం అనే పర్వతం ఉంది. అక్కడ శ్రీమంతుడు అయిన కుబేరుడు రాక్షసులతో కలిసి నివసిస్తూ, అప్సరసల సమూహాలతో ఆనందంగా అలకానగరాధిపతిగా ఉంటాడు.

కైలాసపాదాత్ సమ్భూతం పుణ్యం శీత జలం శుభమ్। మన్దం నామ్నా కుముద్వన్తం శరదమ్బుదసన్నిభమ్ ।। ౪౭.

కైలాస పర్వతపు అడివి నుండి పవిత్రమైన, చల్లని, శుభ్రమైన నీరు ఉద్భవిస్తుంది. దాన్ని కుముద్వత్ అని పిలుస్తారు. అది మృదువుగా, శరదృతువులోని మేఘంలా కనిపిస్తుంది.

తస్మాద్దివ్యా ప్రభవతి నదీ మన్దాకినీ శుభా। దివ్యఞ్చ నన్దనం తత్ర తస్యాస్తీరే మహద్వనమ్ ।। ౪౭.

అందులో నుండి దివ్యమైన, మంగళకరమైన మందాకినీ నది ప్రవహిస్తుంది. ఆ నది తీరంలో నందనం అనే పరమమైన దివ్యవనం ఉంది.

ప్రాగుత్తరేణ కైలాసాద్దివ్యసత్త్వౌషధం గిరిమ్। సురధాతుమయం చిత్రం సువర్ణం పర్వతం ప్రతి ।। ౪౭.

కైలాసానికి ఈశాన్యదిశగా దివ్యజీవులు, ఔషధాలతో కూడిన పర్వతం ఉంది. అది దేవతల లోహాలతో నిర్మితమైనది, అద్భుతంగా, బంగారు వర్ణంలో మెరిసిపోతుంది.

చన్ద్రప్రభో నామ గిరిః సశుద్ధాం రత్నసన్నిభః। తస్య పాదే మహద్దివ్యమచ్ఛోదం నామ తత్సరః ।। ౪౭.

అక్కడ చంద్రప్రభ అనే పర్వతం ఉంది. అది శుద్ధంగా, రత్నాల వలె ప్రకాశిస్తుంది. దాని అడివిలో అచ్చోద అనే గొప్ప దివ్య సరస్సు ఉంది.

తస్మాద్దివ్యా ప్రభవతి హ్యచ్ఛోదా నామ నిమ్నగా। తస్యాస్తీరే మహాదివ్యం వనం చైత్రరథం స్మృతమ్ ।। ౪౭.

అందులో నుండి అచ్చోద అనే దివ్యనది ప్రవహిస్తుంది. ఆ నది తీరంలో చైత్రరథం అనే మహా దివ్యవనం ఉంది.

తస్మిన్ గిరౌ నివసతి మణిభద్రః సహానుగః। యక్షసేనాపతిః క్రూరగుహ్యకైః పరివారితః ।। ౪౭.

ఆ పర్వతంపై మణిభద్రుడు తన అనుచరులతో కలిసి నివసిస్తున్నాడు. అతడు యక్షుల సేనాధిపతి, భయంకరమైన గుహ్యకులతో చుట్టుముట్టబడి ఉంటాడు.

పుణ్యా మన్దాకినీ చైవ నిమ్నగాచ్ఛోదికా తథా। మహీమణ్డలమధ్యేన ప్రవిష్టే తే మహోదధిమ్ ।। ౪౭.

అక్కడ పవిత్రమైన మందాకినీ నది, అలాగే నిమ్నగా అనే నది ప్రవహిస్తున్నాయి. అవి రెండూ భూమి మధ్యభాగం గుండా వెళ్లి మహాసముద్రంలో కలుస్తాయి.

కైలాసాద్దక్షిణప్రాచ్యాం శివసత్త్వౌషధిం గురుమ్ । మనఃశిలామయం దివ్యం పిశఙ్గం పర్వతం ప్రతి ।। ౪౭.

కైలాసానికి ఆగ్నేయ దిశలో శివసత్వౌషధి అనే గొప్ప ఔషధ పర్వతం ఉంది. అది మనశిలతో తయారై, దివ్యమైన పిశంగ పర్వతంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.

లోహితో హేమశ్రృఙ్గస్తు గిరిః సూర్య ప్రభో మహాన్। తస్య పాదే మహద్దివ్యం లోహితం నామ తత్సరః ।। ౪౭.

అక్కడ లోహిత అనే గొప్ప పర్వతం ఉంది, దాని శిఖరాలు బంగారంతో మెరిసిపోతుంటాయి. ఆ పర్వతపు అడివరలో లోహిత అనే మహాదివ్యమైన సరస్సు ఉంది.

తస్మాత్ పుణ్యః ప్రభవతి లౌహిత్యః సదనో మహాన్। దేవారణ్యం విశోకఞ్చ తస్య తీరే మహావనమ్ ।। ౪౭.

అక్కడినుంచి పవిత్రమైన, గొప్ప లౌహిత్య నది ఉద్భవిస్తుంది. ఆ నది తీరాన దేవారణ్యం, విశోక అనే మహావనం విస్తరించి ఉంది.

తస్మిన్ గిరౌ నివసతి యక్షో మణివరో వశీ। సౌమ్యైః సుధార్మికైశ్చైవ గుహ్యకైః పరివారితః ।। ౪౭.

ఆ పర్వతంపై మనివరుడు అనే యక్షుడు నివసిస్తున్నాడు. అతడు తనను నియంత్రించుకోగలవాడు, మృదువైన, ధర్మబద్ధమైన గుహ్యకులతో చుట్టుముట్టబడి ఉంటాడు.

కైలాసాద్దక్షిణే పార్శ్వే క్రూరసత్వౌషధం గిరిమ్। వృత్రకాయాత్ కిలోత్పన్నమఞ్జనం త్రికకుత్ప్రతి ।। ౪౭.

కైలాసానికి దక్షిణ భాగంలో క్రూరమైన ఔషధ పర్వతం అంజన ఉంది. అది వృత్రుని శరీరంలో పుట్టిందని చెబుతారు, త్రికకుట్ పర్వతాన్ని ఎదుర్కొంటూ ఉంది.

సర్వధాతుమయస్తత్ర సుమహాన్ వైద్యుతో గిరిః। తస్య పాదే సరః పుణ్యం మానసం సిద్ధసేవితమ్ ।। ౪౭.

అక్కడ అన్ని లోహాలతో తయారైన వైద్యుత అనే గొప్ప పర్వతం ఉంది. దాని అడివరలో మానస సరస్సు ఉంది, అది పవిత్రమైనది, సిద్ధులు సందర్శించే స్థలం.

తస్మాత్ ప్రభవతే పుణ్యా సరయూర్లోకభావనీ। తస్యాస్తీరే వనం దివ్యం వైభ్రాజం నామ విశ్రుతమ్ ।। ౪౭.

అక్కడినుంచి పవిత్రమైన సరయూ నది ఉద్భవిస్తుంది, అది లోకాన్ని పోషిస్తుంది. ఆ నది తీరాన వైభ్రాజ అనే ప్రసిద్ధమైన దివ్యవనం ఉంది.

కుబేరానుచరస్తత్ర ప్రహేతృతనయో వశీ। బ్రహ్మ పాతో నివసతి రాక్షసోఽనన్తవిక్రమః। అన్తరిక్షచరైర్ఘోరైర్యాతుధానశతైర్వృతః ।। ౪౭.

అక్కడ ప్రహేతృ కుమారుడు, కుబేరుని అనుచరుడు అయిన బ్రహ్మపాతుడు నివసిస్తున్నాడు. అతడు అపారమైన శక్తి కలిగిన రాక్షసుడు, వందలాది భయంకరమైన ఆకాశంలో సంచరించే యాతుధానులతో చుట్టుముట్టబడి ఉంటాడు.

అపరేణ తు కైలాసాన్ముఖ్యసత్త్వౌషధిం గిరిమ్। అరుణం పర్వతశ్రేష్ఠం రుక్మధాతుమయం ప్రతి ।। ౪౭.

అదే విధంగా కైలాసానికి ఆపక్కన, ముఖ్యమైన ఔషధ పర్వతమైన అరుణ పర్వతం ఉంది. అది పర్వతాలలో శ్రేష్ఠమైనది, బంగారు ధాతువుతో తయారై ఉంది.

భవస్య దయితః శ్రీమాన్ పర్వతో మేఘసన్నిభః। శాతకుమ్భమయైః శుభ్రైః శిలాజాలైః సమావృతః ।। ౪౭ .

భవునికి ప్రియమైన ఆ పర్వతం మేఘాన్ని పోలి మెరిసిపోతుంది. అది శాతకుంభంతో తయారైన అందమైన రాళ్ల సమూహాలతో కప్పబడి ఉంది.

శతసఙ్ఖ్యైస్తాపనీయైః శ్రృఙ్గైర్దివమివోల్లిఖన్। ముఞ్జవాన్ స మహాదివ్యో దుర్గశైలో హిమార్చితః ।। ౪౭.

ముంజవాన్ అనే ఆ గొప్ప దివ్యమైన కోట పర్వతం, మంచుతో పూజించబడుతుంది. అది వందలాది కాంతివంతమైన బంగారు శిఖరాలతో ఆకాశాన్ని తాకుతున్నట్టు కనిపిస్తుంది.

తస్మిన్ గిరౌ నివసతి గిరిశో ధూమ్రలోహితః। తస్య పాదాత్ ప్రభవతి శైలోదం నామ తత్సరః ।। ౪౭.

ఆ పర్వతంపై ధూమ్రలోహితుడు అనే గిరిశుడు నివసిస్తున్నాడు. ఆ పర్వతపు అడివరలో శైలోద అనే సరస్సు ఉద్భవిస్తుంది.

తస్మాత్ ప్రభవతే హివ్యా శైలోదా నామ నిమ్నగా। సా చక్షుఃశీతయోర్మధ్యే ప్రవిష్టా లవణోదధిమ్ ।। ౪౭.

అక్కడినుంచి పవిత్రమైన శైలోదా అనే నది ప్రవహిస్తుంది. ఆ నది చక్షు, శీతయ అనే రెండు పర్వతాల మధ్యగా లవణసముద్రంలో కలుస్తుంది.

తస్యాస్తీరే వనం దివ్యం విశ్రుతం సురభీతి వై। అస్త్యుత్తరేణ కైలాసాచ్ఛివసత్త్వౌషధో గిరిః ।। ౪౭.

ఆ నది తీరాన సురభి అనే ప్రసిద్ధమైన దివ్యవనం ఉంది. కైలాసానికి ఉత్తరంగా శివసత్వౌషధ అనే పర్వతం ఉంది.

గౌరో నామ గిరిస్తత్ర హరితాలమయః శుభః। హిరణ్యశ్రృఙ్గః సుమహాన్ దివ్యో మణిమయో గిరిః ।। ౪౭.

అక్కడ గౌర అనే పర్వతం ఉంది, అది హరితాలంతో తయారై అందంగా ఉంటుంది. అలాగే హిరణ్యశృంగ అనే గొప్ప, దివ్యమైన, మణులతో అలంకరించబడిన పర్వతం ఉంది.

తస్య పాదే మహద్దివ్యం శుభం కాఞ్చనవాలుకమ్। రమ్యం బిన్దుసరో నామ యత్ర యాతో భగీరథః ।। ౪౭.

ఆ పర్వతపు అడివరలో మహాదివ్యమైన, శుభ్రమైన, బంగారు ఇసుకలతో కూడిన బిందుసరస్సు ఉంది. అక్కడే భగీరథుడు వచ్చాడు.

గఙ్గానిమిత్తం రాజర్షిరువాస బహులాః సమాః । దివం యాస్యన్తి మే పూర్వే గఙ్గాతోయపరిప్లుతాః ।। ౪౭.

గంగ కోసం ఆ రాజర్షి అక్కడ ఎన్నో సంవత్సరాలు నివసించాడు. నా పూర్వీకులు గంగ జలంలో స్నానం చేసి, స్వర్గానికి చేరుకుంటారు.

తత్ర త్రిపథగా దేవీ ప్రథమన్తు ప్రతిష్ఠితా। సోమపాదప్రసూతా సా సప్తధా ప్రతిపద్య తే ।। ౪౭.

అక్కడ మొదట త్రిపథగా దేవి స్థాపించబడింది. ఆమె సోమపాదం నుండి జన్మించి, ఏడుగా విడిపోయింది.