వాయుపురాణమ్

యోజనానాం సహస్రాణి షడ్‌వింశస్తస్య విస్తరః। చతురస్రః సమన్తాచ్చ శరావాకార సంస్థితః ।। ౪౬.

దాని వెడల్పు ఇరవై ఆరు వేల యోజనాలు, అన్ని వైపులా చదరంగా, పళ్లెం ఆకారంలో ఉంటుంది.

మేరోస్తు పశ్చిమే భాగే నవసాహస్రసంమితే। చతుస్త్రింశత్సహస్రాణి గన్ధమాదనపర్వతః ।। ౪౬.

మేరు పర్వతం పశ్చిమ భాగంలో, తొమ్మిది వేల విస్తారంలో, గంధమాదన పర్వతం నలభై నాలుగు వేల విస్తారంలో నిలుస్తుంది.

ఉదగ్దక్షిణతశ్చైవ ఆనీలనిషధాయతః। చత్వారింశత్సహస్రాణి పరివృద్ధో మహీతలాత్। సహస్రమవగాఢస్తు తావదేవ తు ధిష్ఠితః ।। ౪౬.

ఉత్తర, దక్షిణ దిక్కుల్లో నీల, నిషధ పర్వతాల నుంచి, అది నలభై వేల భూమి నుంచి పైకి, వెయ్యి లోతుగా, అంత విస్తారంగా స్థిరంగా ఉంది.

పూర్వేణ మాల్యవాన్ శైలస్తత్ప్రమాణః ప్రకీర్తితః। దక్షిణేన తు నీలస్య నిషధస్యోత్తరేణ తు ।। ౪౬.

తూర్పు వైపున మాల్యవాన్ పర్వతం ఉంది, అది అదే పరిమాణంలో ఉంది. నీల పర్వతానికి దక్షిణంగా, నిషధకు ఉత్తరంగా ఉంటుంది.

తేషాం మధ్యే మహామేరుః సుప్రమాణః ప్రకీర్తితః। సర్వేషామేవ శైలానామవగాఢో యథా భవేత్ ।। ౪౬.

వీటి మధ్యలో మహా మేరు పర్వతం విస్తారంలో ప్రసిద్ధి పొందింది. అన్ని పర్వతాల్లో అది లోతుగా స్థిరంగా ఉంది అని చెప్పబడింది.

విస్తరస్తత్ప్రమాణః స్యాదాయామే నియుతః స్మృతః। వృత్తభావాత్ సముద్రస్య మహీమణ్డలభావనః ।। ౪౬.

దాని వెడల్పు అదే పరిమాణంలో ఉంటుంది, పొడవు పది వేలుగా చెప్పబడింది. అది గుండ్రంగా ఉండి, భూమి మధ్యవలయంగా భావించబడుతుంది.

ఆయామాః పరిహీయన్తే చతురస్రాః సమస్తతః। అనావృత్తాశ్చతుష్కేణ భిద్యన్తే మధ్యమాగతాః ।। ౪౬.

పొడవులు తగ్గుతూ, అన్ని చదరంగా ఉంటాయి. మధ్యలో ఉన్నవి నాలుగు భాగాలుగా విడిపోతాయి, తిరిగి కలవు కాదు.

ప్రభిన్నాఞ్జనసఙ్కాశా జమ్బూరసవతీ నదీ। మేరోస్తు దక్షిణే పార్శ్వే నిషధస్యోత్తరేణ తు ।। ౪౫.

జంబూ చెట్టు రసం నిండిన, అంజనపు రంగులో ఉండే జంబూ నది, మేరు పర్వతం దక్షిణ వైపున, నిషధ పర్వతానికి ఉత్తరంగా ప్రవహిస్తుంది.

సుదర్శనో నామ మహాజమ్బూవృక్షః సనాతనః। నిత్యపుష్పఫలోపేతః సిద్ధచారణసేవితః ।। ౪౬.

అక్కడ సుదర్శన అనే మహా జంబూ చెట్టు నిలుస్తుంది, అది శాశ్వతంగా, ఎప్పుడూ పువ్వులు, ఫలాలతో అలంకరించబడి, సిద్ధులు, చారణులు సేవించేది.

తస్య నామ్నా సమాఖ్యాతో జమ్బూద్వీపే వనస్పతిః। యోజనానాం సహస్రం తు శతచాన్యమహాద్రుమః। ఉత్సేధో వృక్షరాజస్ప దివం స్పృశతి సర్వశః ।। ౪౬.

ఆ చెట్టు పేరుతో జంబూద్వీపం అని పిలవబడింది. అక్కడ మరో మహా చెట్టు ఉంది, అది వెయ్యి యోజనాల ఎత్తులో, నూరు యోజనాల వెడల్పులో, చెట్లలో రాజుగా, దాని శిఖరం ఆకాశాన్ని తాకుతుంది.

అరత్నీనాం శతాన్యష్టౌ ఏకషష్ట్యధికాని తు। ఫలప్రమాణం సంఖ్యాతమృషిభిస్తత్త్వదర్శిభిః ।। ౪౬.

దాని ఫలాల పరిమాణాన్ని తత్త్వాన్ని దర్శించిన ఋషులు ఎనిమిది వందలు అరవై ఒకటి అరత్నీలుగా లెక్కించారు.

పతమానాని తాన్యుర్వ్యాం కుర్వన్తి విపులం స్వనమ్। తస్యా జమ్బ్వాః ఫలరసో నదీభూయ ప్రసర్పతి ।। ౪౬.

ఆ జంబూ వృక్షాల ఫలాలు భూమిపై పడేటప్పుడు గొప్ప శబ్దం చేస్తాయి. ఆ జంబూ ఫలాల రసం నదిలా ప్రవహిస్తుంది.

మేరుం ప్రదక్షిణీకృత్య జమ్బూ వృక్షంవిశత్యధః। తే పిబన్తి సదా హృష్టా జమ్బూరసఫలావృతాః ।। ౪౬.

అవి మేరు పర్వతాన్ని చుట్టి, జంబూ వృక్షాలు క్రిందికి దిగుతాయి. ఆ జంబూ ఫలాల రసం ఎప్పుడూ ఆనందంగా ఉండే వారు తృప్తిగా తాగుతారు.

జమ్బూరసఫలం పీత్వా న జరాం ప్రాప్నువన్తి తే। న చ ధ్రువం న రోగం తు న చ మృత్యుం తథావిధమ్ ।। ౪౬.

జంబూ ఫల రసం తాగినవారు వృద్ధాప్యాన్ని అనుభవించరు. వారికి రోగాలు రావు, అలాంటి మరణం కూడా కలుగదు.

తత్ర జామ్బూనదం నామ కనకం దేవభూషణమ్। ఇన్ద్రగోపకశఙ్కాశం జాయతే భాస్వరన్తు తత్ ।। ౪౬.

అక్కడ జాంబూనదం అనే బంగారం పుట్టుకొస్తుంది. అది దేవతలకు అలంకారం, ఇంద్రగోప పురుగుల వర్ణంలో ప్రకాశిస్తుంది.

సర్వేషాం వర్షవృక్షాణాం శుభః ఫలరసస్తు సః। స్కన్నం భవతి తచ్ఛుక్రం కనకం దేవభూషణమ్ ।। ౪౬.

అన్ని ఉత్తమ వృక్షాల ఫలరసం శుభప్రదం. వాటి నుండి జారినది స్వచ్చమైన బంగారమై, దేవతలకు అలంకారంగా మారుతుంది.

తేషాం మూత్రం పురీషఞ్చ దిక్షు సర్వాసు భాగశః। ఈశ్వరానుగ్రహాద్భూమిర్మృతాంశ్చ గ్రసతే తు తాన్ ।। ౪౬.

వారి మూత్రం, మలము అన్ని దిశల్లో విస్తరిస్తాయి. భగవంతుని అనుగ్రహంతో భూమి వాటిని, మరణించినవారిని కూడా గ్రహిస్తుంది.

రక్షః పిశాచా యక్షాశ్చ సర్వే హైమవతాః స్మృతాః। హేమకూటే తు గన్ధర్వా విజ్ఞేయాః సాప్సరోగణాః ।। ౪౬.

అన్ని రాక్షసులు, పిశాచులు, యక్షులు హిమవంత్ ప్రాంత నివాసులుగా గుర్తించబడతారు. హేమకూట పర్వతంపై గంధర్వులు, అప్సరసల సమూహాలతో నివసిస్తారు.

సర్వే నాగాస్తు నిషధే శేషవాసుకితక్షకాః। మహామేరౌ త్రయస్త్రింశద్భ్రమన్తే యాజ్ఞికాః సురాః । నీలే తు వైడూర్యమయే సిద్ధబ్రహ్మర్షయో మతాః ।। ౪౬.

నిషధ పర్వతంలో శేషుడు, వాసుకి, తక్షకుడు వంటి నాగులు నివసిస్తారు. మహా మేరు పర్వతంపై ముప్పైమూడు యజ్ఞదేవతలు సంచరిస్తారు. నీల పర్వతంలో, వైడూర్యరత్నంతో తయారైనదానిలో సిద్ధులు, బ్రహ్మర్షులు ఉంటారు.

దైత్యానాం దానవానాఞ్చ శ్వేతపర్వత ఉచ్యతే। శ్రృఙ్గవాన్ పర్వతః శ్రేష్ఠః పితౄణాం ప్రతిసఞ్చరః ।। ౪౬.

దైత్యులు, దానవులకు శ్వేతపర్వతం అని పిలుస్తారు. శిఖరాలతో ఉన్న ఆ పర్వతం ఉత్తమమైనది, పితృదేవతల నివాసస్థానం.

నవస్వేతేషు వర్షేషు యథాభాగస్థితేషు వై। భూతాన్యుపనివిష్టాని గతిమన్తి ధ్రువాణి చ ।। ౪౬.

తమ తమ భాగాల్లో స్థితమైన తొమ్మిది శ్వేత ప్రాంతాల్లో జీవులు స్థిరంగా, కదలికతో ఉండి నివసిస్తాయి.

తేషాం వివృద్ధిర్బహులా దృశ్యతే దేవమానుషోః। న శక్యా పరిసఙ్ఖ్యాతుం శ్రద్ధేయాను బుభూషతా ।। ౪౬.

వారి సంఖ్య దేవతలు, మనుషులలో విస్తారంగా పెరుగుతుంది. దాన్ని లెక్కించలేము, కానీ జ్ఞానం కోరేవారు నమ్మాలి.

ఇతి శ్రీమహాపురాణే వాయుప్రోక్తే భువనవిన్యాసో నామ షట్చత్వారింశోఽధ్యాయః

ఇంతటితో మహాపురాణంలో వాయుదేవుడు చెప్పిన భువనవిన్యాసం అనే నలభై ఆరవ అధ్యాయం ముగిసింది.

సవ్యే హిమవతః పార్శ్వే కైలాసో నామ పర్వతః। తస్మిన్నివసతి శ్రీమాన్ కుబేరః సహ రాక్షసైః। అప్సరోగణసంయుక్తో మోదతే హ్యలకాధిపః ।। ౪౭.

హిమవంత్ పర్వతానికి ఎడమవైపు కైలాసం అనే పర్వతం ఉంది. అక్కడ శ్రీమంతుడు అయిన కుబేరుడు రాక్షసులతో కలిసి నివసిస్తూ, అప్సరసల సమూహాలతో ఆనందంగా అలకానగరాధిపతిగా ఉంటాడు.

కైలాసపాదాత్ సమ్భూతం పుణ్యం శీత జలం శుభమ్। మన్దం నామ్నా కుముద్వన్తం శరదమ్బుదసన్నిభమ్ ।। ౪౭.

కైలాస పర్వతపు అడివి నుండి పవిత్రమైన, చల్లని, శుభ్రమైన నీరు ఉద్భవిస్తుంది. దాన్ని కుముద్వత్ అని పిలుస్తారు. అది మృదువుగా, శరదృతువులోని మేఘంలా కనిపిస్తుంది.

తస్మాద్దివ్యా ప్రభవతి నదీ మన్దాకినీ శుభా। దివ్యఞ్చ నన్దనం తత్ర తస్యాస్తీరే మహద్వనమ్ ।। ౪౭.

అందులో నుండి దివ్యమైన, మంగళకరమైన మందాకినీ నది ప్రవహిస్తుంది. ఆ నది తీరంలో నందనం అనే పరమమైన దివ్యవనం ఉంది.

ప్రాగుత్తరేణ కైలాసాద్దివ్యసత్త్వౌషధం గిరిమ్। సురధాతుమయం చిత్రం సువర్ణం పర్వతం ప్రతి ।। ౪౭.

కైలాసానికి ఈశాన్యదిశగా దివ్యజీవులు, ఔషధాలతో కూడిన పర్వతం ఉంది. అది దేవతల లోహాలతో నిర్మితమైనది, అద్భుతంగా, బంగారు వర్ణంలో మెరిసిపోతుంది.

చన్ద్రప్రభో నామ గిరిః సశుద్ధాం రత్నసన్నిభః। తస్య పాదే మహద్దివ్యమచ్ఛోదం నామ తత్సరః ।। ౪౭.

అక్కడ చంద్రప్రభ అనే పర్వతం ఉంది. అది శుద్ధంగా, రత్నాల వలె ప్రకాశిస్తుంది. దాని అడివిలో అచ్చోద అనే గొప్ప దివ్య సరస్సు ఉంది.

తస్మాద్దివ్యా ప్రభవతి హ్యచ్ఛోదా నామ నిమ్నగా। తస్యాస్తీరే మహాదివ్యం వనం చైత్రరథం స్మృతమ్ ।। ౪౭.

అందులో నుండి అచ్చోద అనే దివ్యనది ప్రవహిస్తుంది. ఆ నది తీరంలో చైత్రరథం అనే మహా దివ్యవనం ఉంది.