అన్ధ్రవాకాః సుజరకా అన్తర్గిరిబహిర్గిరాః। తథా ప్రవఙ్గవఙ్గేయా మాలదా మాలవర్తినః ।। ౪౫.
ఆంధ్రవాకులు, సుజరకులు, పర్వతాల లోపల మరియు బయట నివసించే వారు, అలాగే ప్రవంగులు, వంగేయులు, మాలదాలు, మాలవర్తులు ఉన్నారు.
బ్రహ్మోత్తరాః ప్రవిజయా భార్గవా గేయమర్థకాః। ప్రాగ్జ్యోతిషాశ్చ ముణ్డాశ్చ విదేహాస్తామలిప్తకాః। మాలా మగధగోవిన్దాః ప్రాచ్యాం జనపదాః స్మృతాః ।। ౪౫.
బ్రహ్మోత్తరులు, ప్రవిజయులు, భార్గవులు, గేయమర్థకులు, ప్రాగ్జ్యోతిషులు, ముండులు, విదేహులు, తామలిప్తకులు, మాల, మగధ, గోవింద—ఇవే తూర్పు దేశ ప్రజలు.
అథాపరే జనపదా దక్షిణాపథ వాసినః । పాణ్డ్యాశ్చ కేరలాశ్చైవ చౌల్యాః కుల్యాస్తథైవ చ ।। ౪౫.
ఇప్పుడు దక్షిణ ప్రాంతాల్లో నివసించే ఇతర జాతులు: పాండ్యులు, కేరళులు, చౌల్యులు, కుల్యులు కూడా ఉన్నారు.
సేతుకా మూషికాశ్చైవ కుమనా వనవాసికాః। మహారాష్ట్రా మాహిషకాః కలిఙ్గాశ్చైవ సర్వశః ।। ౪౫.
సేతుకులు, మూషికులు, కుమనులు, వనవాసికులు, మహారాష్ట్రలు, మాహిషకులు, అలాగే అన్ని కలింగులు ఉన్నారు.
అభీరాః సహ చైషీకాః ఆటవ్యాశ్చ వరాశ్చ యే। పులిన్ద్రా విన్ధ్యమూలీకా వైదర్బా దణ్డకైః సహ ।। ౪౫.
ఆభీరులు, చైషికులు, అటవికులు, గొప్పవారు, పులింద్రులు, వింధ్యమూలికులు, వైదర్భులు, దండకులతో కలసి ఉన్నారు.
పౌనికా మౌనికాశ్చైవ అస్మకా భోగవర్ద్ధనాః। నైర్మికాః కున్తలా ఆన్ధ్రా ఉద్భిదా నలకాలికాః ।। ౪౫.
పౌనికులు, మౌనికులు, అశ్మకులు, భోగవర్ధనులు, నైర్మికులు, కుంతలులు, ఆంధ్రులు, ఉద్భిదులు, నలకాళికలు ఉన్నారు.
దాక్షిణాత్యాశ్చ వై దేశా అపరాంస్తాన్నిబోధత। శూర్పాకారాః కోలవనాః దుర్గాః కాలీతకైః సహ ।। ౪౫.
ఇప్పుడు దక్షిణ దిశలోని ఇతర ప్రాంతాలు వినండి. అక్కడ కొలవన అరణ్యాలు, అవి ఊదిన గిన్నె ఆకారంలో ఉంటాయి. అలాగే దుర్గాలు, కాళీతకులతో కూడి ఉంటాయి.
పులేయాశ్చ సురాలాశ్చ రూపసాస్తాపసైః సహ। తథా తురసితాశ్చైవ సర్వే చైవ పరక్షరాః ।। ౪౫.
పులేయులు, సురాళ్లు, రూపసులు, తపసులతో పాటు, అలాగే తురసితులు, పరక్షరులు అందరూ అక్కడ ఉన్నారు.
నాసిక్యాద్యోశ్చ యే చాన్యే యే చైవాన్తరనర్మదాః। భానుకచ్ఛాః సమా హేయాః సహసా శాశ్వతైరపి ।। ౪౫.
నాసిక్యులు, ఆద్యులు, అంతర నర్మదా ప్రాంతంలో ఉన్నవారు, భానుకచ్చులు — వీరిని శాశ్వతులు కూడా దూరంగా ఉండాలి.
కచ్ఛీయాశ్చ సురాష్ట్రాశ్చ అనర్త్తాశ్చార్బుదైః సహ। ఇత్యేతే సమ్పరీతాశ్చ శ్రృణుధ్వం విన్ధ్యవాసినః ।। ౪౫.
కచ్చీయులు, సౌరాష్ట్రులు, అనర్తులు, అర్బుదులతో కలిసి — వీరందరూ కూడా ఇందులో చేరుతారు. వింధ్య పర్వతవాసులారా, వినండి.
మాలవాశ్చ కరూషాశ్చ మేకలాశ్చోత్కలైః సహ। ఉత్తమర్ణా దశార్ణాశ్చ భోజాః కిష్కిన్ధకైః సహ ।। ౪౫.
మాలవులు, కరూషులు, మేకలులు, ఉత్కలులతో పాటు, ఉత్తమర్ణులు, దశార్ణులు, భోజులు, కిష్కిందకులతో కలిసి ఉన్నారు.
తోసలాః కోసలాశ్చైవ త్రైపురా వైదికాస్తథా। తుమురాస్తుమ్బురాశ్చైవ షట్సురా నిషధైః సహ ।। ౪౫.
తోసలులు, కోసలులు, త్రిపురవాసులు, వైదికులు, తుమురులు, తుంబురులు, షట్సురులు, నిషధులతో కలిసి ఉన్నారు.
అనుపాస్తుణ్డికేరాశ్చ వీతిహోత్రా హ్యవన్తయః। ఏతే జనపదాః సర్వే విన్ధ్య పృష్ఠనివాసినః ।। ౪౫.
అనుపులు, తుండికేరులు, వీతిహోత్రులు, అవంతులు — వీరందరూ వింధ్య పర్వతాల ఒడిలో నివసించే ప్రజలు.
అతో దేశాన్ ప్రవక్ష్యామి పర్వతాశ్రయిణశ్చ యే। నిగర్హరా హంసమార్గాః క్షుపణాస్తఙ్గణాః ఖసాః ।। ౪౫.
ఇప్పుడు పర్వత ప్రాంతాల ప్రజలను వివరంగా చెబుతాను. నిగర్హరులు, హంసమార్గులు, క్షుపణులు, తంగణులు, ఖసులు అక్కడ నివసిస్తారు.
కుశప్రావరణాశ్చైవ హూణా దర్వాః సహూదకాః। త్రిగర్త్తా మాలవాశ్చైవ కిరాతాస్తామసైః సహ ।। ౪౫.
దర్భ గడ్డి వస్త్రాలు ధరించే వారు, హూణులు, దర్వులు, హూదకులతో పాటు, త్రిగర్తులు, మాలవులు, కిరాతులు, తామసులతో కలిసి ఉన్నారు.
చత్వారి భారతే వర్షే యుగాని కవయో విదుః। కృతం త్రేతా ద్వారపఞ్చ కలిశ్చేతి చతుష్టయమ్। తేషాం నిసర్గం వక్ష్యామి ఉపరిష్టాన్నిబోధత ।। ౪౫.
భారతవర్షంలో నాలుగు యుగాలు ఉన్నాయి అని ఋషులు చెబుతారు — కృతయుగం, త్రేతాయుగం, ద్వాపరయుగం, కలియుగం. వాటి స్వభావాన్ని ఇప్పుడు వివరంగా చెబుతాను, వినండి.
ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు ఋషయ ఉత్తరం పునరేవ తే। శుశ్రూషవో ముదా యుక్తాః పప్రచ్ఛుర్లోమహర్షణమ్ ।। ౪౬.
ఇలా విన్న తర్వాత, ఋషులు ఆనందంతో, మరలా లోమహర్షణుడిని ప్రశ్నించారు.
యచ్చ కిమ్పురుషం వర్షం హరివర్షం తథైవ చ। ఆచక్ష్వ నో యథాతత్త్వం కీర్త్తితం భారతం త్వయా ।। ౪౬.
భారతవర్షాన్ని వివరించినట్లే, కింపురుషవర్షం, హరివర్షం గురించి కూడా నిజంగా వివరించండి.
పృష్టత్స్విదం యథా విప్రైర్యథా ప్రశ్రం విశేషతః। ఉవాచ మునినిర్దిష్టం పురాణం విహితం యథా ।। ౪౬.
ఋషులు ఇలా ప్రశ్నించగా, పురాణాన్ని పురాతన మునులు చెప్పిన విధంగా వివరించాడు.
శుశ్రూషా యత్ర వో విప్రాస్తచ్ఛృణుధ్వం ముదా యుతాః। పుక్షఖణ్డః కిమ్పురుషే సుమహాన్నన్దనోపమః ।। ౪౬.
వేదపండితులారా, మీరు ఆసక్తిగా వినాలనుకుంటే, ఆనందంగా వినండి. కింపురుషవర్షంలో పుక్ష ప్రాంతం ఉంది, అది నందనవనానికి సమానంగా గొప్పది.
దశవర్షసహస్రాణి స్థితిః కిమ్పురుషే స్మృతా। సువర్ణవర్ణాశ్చ నరాః స్త్రియశ్చాప్సరసోపమాః ।। ౪౬.
కింపురుషవర్షంలో జీవితం పది వేల సంవత్సరాలు ఉంటుందని చెబుతారు. అక్కడ పురుషులు బంగారు వర్ణంలో, స్త్రీలు అప్సరసలవంటి అందంతో ఉంటారు.
అనామయా హ్యశోకాశ్చ సర్వే తే శుద్ధమానసాః। జాయన్తే మానవాస్తత్ర నిస్తప్తకనకప్రభాః ।। ౪౬.
అక్కడ అందరూ రోగమూ లేకుండా, దుఃఖమూ లేకుండా, పవిత్రమైన మనస్సుతో ఉంటారు. వారు నిగనిగలాడే బంగారు వర్ణంతో జన్మిస్తారు.
వర్షే కిమ్పురుషే పుణ్యే ప్లక్షో మధువహః శుభః। తస్య కిమ్పురుషాః సర్వే పిబన్తి రసముత్తమమ్ ।। ౪౬.
పుణ్యమైన కింపురుషవర్షంలో మధురసాన్ని ఇచ్చే గొప్ప ప్లక్షవృక్షం ఉంది. అక్కడి ప్రజలు అందరూ ఆ వృక్షపు ఉత్తమ రసాన్ని సేవిస్తారు.
అతఃపరం కిం పురుషాద్ధరివర్షః ప్రచక్ష్యతే। మహారజతసఙ్కాశా జాయన్తే తత్ర మానవాః ।। ౪౬.
కింపురుషవర్షం తరువాత హరివర్షం ఉంది. అక్కడ మనుషులు గొప్ప వెండి వర్ణంతో జన్మిస్తారు.
దేవలోకాచ్చ్యుతాః సర్వే దేవరూపాశ్చ సర్వశః। హరివర్షే నరాః సర్వే పిబన్తీక్షురసం శుభమ్ ।। ౪౬.
దేవలోకంలో నుంచి పడిపోయినవాళ్ళు, అందరూ దేవతల రూపాలతో, హరివర్షంలో నివసించే ప్రజలు అందరూ స్వచ్ఛమైన చెరకు రసం తాగుతారు.
ఏకాదశ సహస్రాణి వర్షాణాం తు ముదా యుతాః। హరివర్షే తు జీవన్తి సర్వే ముదితమానసాః। న జరా బాధతే తత్ర జీర్యన్తి న చ తే నరాః ।। ౪౬.
హరివర్షంలో ప్రజలు అందరూ ఆనందంగా, పదకొండు వేల సంవత్సరాలు సంతోషంగా జీవిస్తారు. అక్కడ వారిని వృద్ధాప్యం బాధించదు, వారు వృద్ధులుగా మారరు.
మధ్యమం యన్మయా ప్రోక్తం నామ్నా వర్షమిలావృతమ్। న తత్ర సూర్యస్తపతి న చ జీర్యన్తి మానవాః ।। ౪౬.
నేను మధ్య ప్రాంతాన్ని ఇలావృతం అని చెప్పాను. అక్కడ సూర్యుడు వెలిగించడు, అక్కడ ప్రజలు వృద్ధులుగా మారరు.
చన్ద్రసూర్యౌ సనక్షత్రావప్రకాశావిలావృతే । పద్మవర్ణాః పద్మ ప్రభాః పద్మపత్రనిభేక్షణాః। పక్షపత్రసుగన్ధాశ్చ జాయన్తే తత్ర మానవాః ।। ౪౬.
ఇలావృతంలో చంద్రుడు, సూర్యుడు, నక్షత్రాలు కనిపించవు. అక్కడ జన్మించిన ప్రజలు పద్మపు రంగుతో, పద్మపు ప్రకాశంతో, పద్మపత్రాల వంటి కళ్లతో, పువ్వుల సువాసనతో ఉంటారు.
జమ్బూరసఫలాహారా హ్యనిష్పన్దాః సుగన్ధినః। మనస్వినో భుక్తభోగాః సత్కర్మఫలభోగినః ।। ౪౬.
వారు జంబూ చెట్టు ఫలాలను భుజిస్తారు, కదలకుండా ఉంటారు, సువాసన కలిగి ఉంటారు, జ్ఞానంతో, అనుభవాలతో, మంచి పనుల ఫలాలను ఆస్వాదిస్తారు.
దేవలోకాచ్చ్యుతాః సర్వే జాయన్తే హ్యజరామరాః. త్రయోదశసహస్రాణి వర్షాణాన్తే నరోత్తమాః ।। ౪౬.
దేవలోకంలో నుంచి పడిపోయినవాళ్ళు అక్కడ జన్మిస్తారు, వారు వృద్ధాప్యం లేకుండా, అమరులుగా ఉంటారు. పదమూడు వేల సంవత్సరాల చివరికి, వారు ఉత్తమమైన మనుషులుగా నిలుస్తారు.