వాయుపురాణమ్

బ్రాహ్మణాః క్షత్రియా వైశ్యా మధ్యే శూద్రాశ్చ భాగశః। ఇజ్యాయుద్ధవణిజ్యాభిర్వర్త్తయన్తో వ్యవస్థితాః ।। ౪౫.

మధ్యభాగంలో బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు నివసిస్తారు. శూద్రులు కొన్ని భాగాల్లో ఉంటారు. వారు యజ్ఞాలు, యుద్ధాలు, వ్యాపారాలలో నిమగ్నమై జీవిస్తారు.

తేషాం సంవ్యవహారోఽయం వర్త్తతే తు పరస్పరమ్। ధర్మార్థకామసంయుక్తో వర్ణానాం తు స్వకర్మసు ।। ౪౫.

వారు పరస్పరం ధర్మం, అర్థం, కామం కలిపి, తమ తమ కర్తవ్యాలను పాటిస్తూ వ్యవహరిస్తారు.

సఙ్కల్పపఞ్చమానాం తు ఆశ్రమాణాం యథావిధి। ఇహ స్వర్గాపవర్గార్థం ప్రవృత్తిర్యేషు మానుషీ ।। ౪౫.

ఇక్కడ ఐదు ఆశ్రమాల ప్రకారం, మనుషులు స్వర్గం, మోక్షం కోసం విధిగా కృషి చేస్తారు.

యస్త్వయం నవమో ద్వీపస్తిర్యగాయత ఉచ్యతే। కృత్స్నం జయతి యో హ్యేనం స సమ్రాడిహ కీర్త్త్యతే ।। ౪౫.

ఈ తొమ్మిదవ ద్వీపం అడ్డంగా విస్తరించి ఉంది. దాన్ని పూర్తిగా జయించినవాడు ఇక్కడ సమ్రాట్‌గా పిలవబడతాడు.

అయం లోకస్తు వై సమ్రాడన్తరిక్షో విరాట్ స్మృతః। స్వరాడన్యః స్మృతో లోకః పునర్వక్ష్యామి విస్తరమ్ ।। ౪౫.

ఈ లోకం సమ్రాట్ అని, మధ్యలో విస్తరించి ఉన్నదిగా గుర్తించబడింది. ఇంకొక లోకం స్వరాజ్యంగా పిలవబడుతుంది. దాని వివరాన్ని నేను మళ్లీ చెబుతాను.

సప్త చాస్మిన్ సుపర్వాణో విశ్రుతాః కులపర్వతాః। మహేన్ద్రో మలయః సహ్యః శుక్తిమానృక్షపర్వతః। విన్ధ్యశ్చ పారియాత్రశ్చ సప్తైతే కులపర్వతాః ।। ౪౫.

ఈ దేశంలో ఏడు ప్రసిద్ధి చెందిన వంశపర్వతాలు ఉన్నాయి. అవి మహేంద్ర, మలయ, సహ్య, శుక్తిమాన్, ఋక్ష, వింద్య, పారియాత్ర పర్వతాలు.

తేషాం సహస్రశశ్చాన్యే పర్వతాస్తు సమీపగాః। అభిజాతాః సర్వగుణా విపులాశ్చిత్రసానవః ।। ౪౫.

వాటికి సమీపంలో వేలాది ఇతర పర్వతాలు కూడా ఉన్నాయి. అవన్నీ గొప్ప లక్షణాలు కలిగి, విస్తారంగా, వివిధ శిఖరాలతో ఉన్నాయి.

మన్దరః పర్వత శ్రేష్ఠో వైహారో దర్దురస్తథా। కోలాహలః ససురసః మైనాకో వైద్యుతస్తథా ।। ౪౫.

మందర పర్వతం అగ్రగణ్యమైనది. అలాగే వైహార, దర్దుర, కొలాహల, ససురస, మైనాక, వైద్యుత పర్వతాలు కూడా ఉన్నాయి.

పాతన్ధమో నామ గిరిస్తథా పాణ్డురపర్వతః। గన్తుప్రస్థః కృష్ణగిరిర్గోధనో గిరిరేవ చ ।। ౪౫.

పాతంధమ అనే పర్వతం, అలాగే పాండుర పర్వతం, గంతుప్రస్థం, కృష్ణగిరి, గోధన, మరొక పర్వతం కూడా ఉన్నాయి.

పుష్పగిర్యుజ్జయన్తౌ చ శైలో రైవతకస్తథా। శ్రీపర్వతశ్చ కారుశ్చ కూటశైలో గిరిస్తథా ।। ౪౫.

పుష్పగిరి, ఉజ్జయంత, రైవతక, శ్రీపర్వతం, కారు, కూటశైలం, గిరి — ఇవన్నీ ప్రసిద్ధమైన పర్వతాలు.

అన్యే తేభ్యః పరిజ్ఞాతా హ్రస్వాః స్వల్పోపజీవినః। తైర్విమిశ్రా జతపదా ఆర్యమ్లేచ్ఛాశ్చ నిత్యశః ।। ౪౫.

ఇవాటితో పాటు మరికొన్ని చిన్న పర్వతాలు కూడా ఉన్నాయి. అవి తక్కువ జీవనోపాధి కలిగినవిగా గుర్తించబడ్డాయి. అక్కడ మిశ్రమ వంశజులు, ఆర్యులు, మ్లేచ్ఛులు ఎప్పుడూ నివసిస్తున్నారు.

పీయన్తే యైరిమా నద్యో గఙ్గా సిన్ధుః సరస్వతీ। శతద్రుశ్చన్ద్రభాగా చ యమునా సరయూస్తథా ।। ౪౫.

ఈ పర్వతాల వద్ద గంగా, సింధు, సరస్వతి, శతద్రు, చంద్రభాగ, యమునా, సరయూ వంటి నదులు ప్రవహిస్తూ, వాటి నీటిని ప్రజలు ఉపయోగిస్తున్నారు.

ఇరావతీ వితస్తా చ విపాశా దేవికా కుహూః । గోమతీ ధుతపాపా చ బాహుదా చ దృషద్వతీ ।। ౪౫.

ఇరావతి, వితస్తా, విపాశా, దేవికా, కుహూ, గోమతి, ధుతపాపా, బాహుదా, దృషద్వతి అనే నదులు కూడా ఉన్నాయి.

కౌశికీ చ తృతీయా తు నిశ్చీరా గణ్డకీ తథా। ఇక్షు ర్లోహిత ఇత్యేతా హిమవత్పాదనిఃసృతాః ।। ౪౫.

కౌశికీ, తృతీయ, నిశ్చీరా, గండకి, ఇక్షు, లోహిత — ఇవన్నీ హిమవంతు పాదాల నుంచి ఉద్భవించిన నదులే.

వేదస్మృతిర్వేదవతీ వృత్రఘ్నీ సిన్ధురేవ చ। వర్ణాశా చన్దనా చైవ సతీరా మహతీ తథా ।। ౪౫.

వేద, స్మృతి, వేదవతి, వృత్రఘ్ని, సింధుర్, వర్ణాశా, చందనా, సతీరా, మహతీ అనే నదులు కూడా ఉన్నాయి.

పరా చర్మ్మణ్వతీ చైవ విదిశా వేత్రవత్యపి। శిప్రా హ్యవన్తీ చ తథా పారియాత్రాశ్రయాః స్మృతాః ।। ౪౫.

పరా, చర్మణ్వతి, విదిశా, వేత్రవతి, శిప్రా, అవంతి — ఇవన్నీ పారియాత్ర ప్రాంతానికి చెందిన నదులుగా గుర్తించబడ్డాయి.

శోణో మహానదశ్చైవ నర్మదా సుమహాద్రుమా। మన్దాకినీ దశార్ణా చ చిత్రకూటా తథైవ చ ।। ౪౫.

శోణ, మహానద, నర్మదా (పెద్ద వృక్షాలతో), మందాకిని, దశార్ణా, చిత్రకూటా అనే నదులు కూడా ప్రసిద్ధి గాంచినవే.

తమసా పిప్పలా శ్రోణీ కరతోయా పిశాచికా। నీలోత్పలా విపాశా చ జమ్బులా వాలువాహినీ ।। ౪౫.

తమసా, పిప్పలా, శ్రోణీ, కరటోయా, పిశాచికా, నీలోత్పలా, విపాశా, జంబులా, వాలువాహినీ అనే నదులు కూడా ఉన్నాయి.

సితేరజా శుక్తిమతీ మకుణా త్రిదివా క్రమాత్ । ఋక్షపాదాత్ ప్రసూతాస్తా నద్యో మణినిభోదకాః ।। ౪౫.

సితెరజా, శుక్తిమతీ, మకుణా, త్రిదివా — ఇవన్నీ ఋక్ష పర్వత పాదాల నుంచి ఉద్భవించి, మణిలాంటి నీటిని కలిగి ఉంటాయి.

తాపీ పయోష్ణీ నిర్విన్ధ్యా మద్రా చ నిషధా నదీ। వేన్వా వైతరణీ చైవ శితిబాహుః కుముద్వతీ ।। ౪౫.

తాపీ, పయోష్ణీ, నిర్వింధ్యా, మద్రా, నిషధా, వేంవా, వైతరణీ, శితిబాహు, కుముద్వతి అనే నదులు కూడా ప్రసిద్ధి గాంచినవే.

తోయా చైవ మహాగౌరీ దుర్గా చాన్తశిలా తథా। విన్ధ్యపాదప్రసూతాశ్చ నద్యః పుణ్యజలాః శుభాః ।। ౪౫.

టోయా, మహాగౌరీ, దుర్గా, అంతశిలా, ఇంకా వింధ్య పర్వత పాదాల నుంచి జనించిన పవిత్రమైన, మంగళకరమైన నదులన్నీ ఉన్నాయి.

గోదావరీ భీమరథీ కృష్ణా వైణ్యథ వఞ్జులా। తుఙ్గభద్రా సుప్రయోగా కావేరీ చ తథాపగా। దక్షిణాపథనద్యస్తు సహ్యపాదాద్వినిఃసృతాః ।। ౪౫.

గోదావరి, భీమరథీ, కృష్ణా, వైణ్యా, వంజులా, తుంగభద్రా, సుప్రయోగ, కావేరి — ఇవన్నీ దక్షిణ ప్రాంత నదులు, సహ్య పర్వత పాదాల నుంచి ప్రవహిస్తున్నాయి.

కృతమాలా తామ్రవర్ణా పుష్పజాత్యుత్పలావతీ। మలయాభిజాతాస్తా నద్యః సర్వాః శీతజలాః శుభాః ।। ౪౫.

కృతమాల, తామ్రవర్ణా, పుష్పజాతి, ఉత్పలావతి — ఇవన్నీ మలయ పర్వతాల నుంచి జనించి, చల్లని, మంగళకరమైన నీటిని కలిగి ఉంటాయి.

త్రిసామా ఋతుకుల్యా చ ఇక్షులా త్రిదివా చ యా। లాఙ్గులినీ వంశధరా మహేన్ద్రతనయాః స్మృతాః ।। ౪౫.

త్రిసామా, ఋతుకూల్యా, ఇక్షులా, త్రిదివా, లాంగులినీ, వంశధరా — ఇవన్నీ మహేంద్ర పర్వత కుమార్తెలుగా ప్రసిద్ధి చెందాయి.

ఋషీకా సుకుమారీ చ మన్దగా మన్దవాహినీ। కూపా పలాశినీ చైవ శుక్తిమత్ప్రభవాః స్మృతాః ।। ౪౫.

ఋషీకా, సుకుమారి, మందగా, మందవాహినీ, కూపా, పలాశినీ — ఇవన్నీ శుక్తిమత్ పర్వతం నుంచి ఉద్భవించినవిగా చెప్పబడతాయి.

సర్వాః పుణ్యాః సరస్వత్యః సర్వా గఙ్గాః సముద్రగాః । విశ్వస్య మాతరః సర్వా జగత్పాపహరాః స్మృతాః ।। ౪౫.

అన్ని సరస్వతులు పవిత్రమైనవే, అన్ని గంగలు సముద్రానికి చేరుతాయి. ఇవన్నీ జగత్తుకు తల్లులవిగా, లోకపాపాలను తొలగించేవిగా భావించబడతాయి.

తాసాం నద్యుపనద్యోఽపి శతశోఽథ సహస్రశః। తాస్త్విమే కురుపాఞ్చాలాః శాల్వాశ్చైవ సజాఙ్గలాః ।। ౪౫.

ఈ నదులకు అనుబంధంగా వందల, వేల ఉపనదులు ఉన్నాయి. వాటిలో కురు, పాంచాల, శాల్వ, సజాంగల వంటి ప్రజలు నివసిస్తున్నారు.

శూరసేనా భద్రకారా బోధాః శతపథేశ్వరైః। వత్సాః కిసష్ణాః కుల్యాశ్ చ కున్తలాః కాశికోశలాః ।। ౪౫.

శూరసేనులు, భద్రకారులు, బోధులు, శతపథేశ్వరులు, వత్సులు, కిసష్ణులు, కుల్యులు, కుంతలులు, కాశి-కోశలులు ఉన్నారు.

అథ పార్శ్వే తిలఙ్గాశ్చ మగధాశ్చ వృకైః సహ। మధ్యదేశా జనపదాః ప్రాయశోఽమీ ప్రకీర్తితాః ।। ౪౫.

తరువాత పక్కనే తిలంగులు, మగధులు, వృకులతో కలిసి ఉన్నారు. వీరే ప్రధానంగా మధ్యదేశ ప్రజలు అని చెప్పబడింది.