వాయుపురాణమ్

పుణ్యతీర్థే హిమవతో దక్షిణస్యాచలస్య హి। పూర్వపశ్చాయతస్యాస్య దక్షిణేన ద్విజోత్తమాః ।। ౪౫.

హిమవంతు పర్వతానికి దక్షిణ భాగంలో ఉన్న పవిత్ర తీర్థంలో, ఈ పర్వతానికి దక్షిణంగా, తూర్పు–పడమర వైపున విస్తరించి ఉన్న ప్రాంతంలో, మునిశ్రేష్ఠులారా—

తథా జనపదానాం చ విస్తరం శ్రోతుమర్హథ। అత్ర వో వర్ణయిష్యామి వర్షేఽస్మిన్ భారతే ప్రజాః ।। ౪౫.

ఇప్పుడు నేను భారతదేశంలో ఉన్న ప్రజల గురించి, వివిధ ప్రాంతాల వివరాలను మీకు చెప్పబోతున్నాను. మీరు ఈ కథనాన్ని శ్రద్ధగా వినాలి.

ఇదం తు మధ్యమం చిత్రం శుభాశుభఫలోదయమ్। ఉత్తరం యత్సముద్రస్య హిమవద్దక్షిణం చ యత్ ।। ౪౫.

ఈ మధ్యభాగం ఎంతో విశేషమైనది, ఇక్కడ మంచి, చెడు ఫలితాలు కలుగుతాయి. ఇది సముద్రానికి ఉత్తరంగా, హిమవంతుకు దక్షిణంగా ఉంది.

వర్షం యద్భారతం నామ యత్రేయం భారతీ ప్రజా। భరణాఞ్చ ప్రజానాం వై మనుర్భరత ఉచ్యతే। నిరుక్తవచనాచ్చైవ వర్షం తద్భారతం స్మృతమ్ ।। ౪౫.

ఈ దేశాన్ని 'భారతం' అంటారు. ఇక్కడ భారత ప్రజలు నివసిస్తారు. ప్రజలకు భారం మోయడానికి మనువు 'భరతుడు' అని పిలవబడతాడు. అందువల్ల ఈ దేశానికి 'భారతం' అనే పేరు వచ్చింది.

తతః స్వర్గశ్చ మోక్షశ్చ మధ్యశ్రాన్తశ్చ గమ్యతే। న ఖల్వన్యత్ర మర్త్త్యానాం భూమౌ కర్మ విధీయతే ।। ౪౫.

ఇక్కడి నుంచే స్వర్గం, మోక్షం, మధ్యస్థితి లభిస్తాయి. భూమిపై మరెక్కడా మానవులకు కర్మలు చేయమని చెప్పబడలేదు.

భారతస్యాస్య వర్షస్య నవ భేదాః ప్రకీర్తితాః। సముద్రాన్తరితా జ్ఞేయాస్తే త్వగమ్యాః పరస్పరమ్ ।। ౪౫.

ఈ భారత దేశానికి తొమ్మిది విభాగాలు ఉన్నాయని చెబుతారు. అవి సముద్రాలతో విడిపోయి ఉంటాయి. ఒకదానికొకటి చేరుకోలేవు.

ఇన్ద్రద్వీపః కసేరుశ్చ తామ్రవర్ణో గభస్తిమాన్। నాగద్వీపస్తథా సౌమ్యో గన్ధర్వస్త్వథ వారుణః ।। ౪౫.

ఇంద్రద్వీపం, కసేరు, తామ్రవర్ణం, గభస్తిమాన్, నాగద్వీపం, సౌమ్య, గంధర్వ, వారుణ అనే ద్వీపాలు ఉన్నాయి.

అయన్తు నవమస్తేషాం ద్వీపః సాగరసంవృతః। యోజనాంనాం సహస్రం తు ద్వీపోఽయం దక్షిణోత్తరమ్ ।। ౪౫.

వాటిలో తొమ్మిదవది ఈ ద్వీపం. ఇది సముద్రంతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది. ఈ ద్వీపం దక్షిణం నుండి ఉత్తరం వరకు వెయ్యి యోజనాల పొడవు కలిగి ఉంది.

ఆయతో హ్యాకుమారిక్యాదాఙ్గాప్రభవాచ్చ వై। తిర్యగుత్తరవిస్తీర్ణః సహస్రాణి నవైవ తు ।। ౪౫.

ఇది కుమారికా ప్రాంతం నుండి, ఆంగ ప్రాంతం మొదలుకొని ఉత్తర దిశగా వెడల్పుగా ఉంది. దీని వెడల్పు తొమ్మిది వేల యోజనాలు.

ద్వీపో హ్యుపనివిష్టోఽయం మ్లేచ్ఛైరన్తేషు నిత్యశః। పూర్వే కిరాతా హ్యస్యాన్తే పశ్చిమే యవనాః స్మృతాః ।। ౪౫.

ఈ ద్వీపం చివరలలో ఎప్పుడూ విదేశీయులు నివసిస్తారు. తూర్పు చివర కిరాతులు, పడమర చివర యవనులు ఉంటారు.

బ్రాహ్మణాః క్షత్రియా వైశ్యా మధ్యే శూద్రాశ్చ భాగశః। ఇజ్యాయుద్ధవణిజ్యాభిర్వర్త్తయన్తో వ్యవస్థితాః ।। ౪౫.

మధ్యభాగంలో బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు నివసిస్తారు. శూద్రులు కొన్ని భాగాల్లో ఉంటారు. వారు యజ్ఞాలు, యుద్ధాలు, వ్యాపారాలలో నిమగ్నమై జీవిస్తారు.

తేషాం సంవ్యవహారోఽయం వర్త్తతే తు పరస్పరమ్। ధర్మార్థకామసంయుక్తో వర్ణానాం తు స్వకర్మసు ।। ౪౫.

వారు పరస్పరం ధర్మం, అర్థం, కామం కలిపి, తమ తమ కర్తవ్యాలను పాటిస్తూ వ్యవహరిస్తారు.

సఙ్కల్పపఞ్చమానాం తు ఆశ్రమాణాం యథావిధి। ఇహ స్వర్గాపవర్గార్థం ప్రవృత్తిర్యేషు మానుషీ ।। ౪౫.

ఇక్కడ ఐదు ఆశ్రమాల ప్రకారం, మనుషులు స్వర్గం, మోక్షం కోసం విధిగా కృషి చేస్తారు.

యస్త్వయం నవమో ద్వీపస్తిర్యగాయత ఉచ్యతే। కృత్స్నం జయతి యో హ్యేనం స సమ్రాడిహ కీర్త్త్యతే ।। ౪౫.

ఈ తొమ్మిదవ ద్వీపం అడ్డంగా విస్తరించి ఉంది. దాన్ని పూర్తిగా జయించినవాడు ఇక్కడ సమ్రాట్‌గా పిలవబడతాడు.

అయం లోకస్తు వై సమ్రాడన్తరిక్షో విరాట్ స్మృతః। స్వరాడన్యః స్మృతో లోకః పునర్వక్ష్యామి విస్తరమ్ ।। ౪౫.

ఈ లోకం సమ్రాట్ అని, మధ్యలో విస్తరించి ఉన్నదిగా గుర్తించబడింది. ఇంకొక లోకం స్వరాజ్యంగా పిలవబడుతుంది. దాని వివరాన్ని నేను మళ్లీ చెబుతాను.

సప్త చాస్మిన్ సుపర్వాణో విశ్రుతాః కులపర్వతాః। మహేన్ద్రో మలయః సహ్యః శుక్తిమానృక్షపర్వతః। విన్ధ్యశ్చ పారియాత్రశ్చ సప్తైతే కులపర్వతాః ।। ౪౫.

ఈ దేశంలో ఏడు ప్రసిద్ధి చెందిన వంశపర్వతాలు ఉన్నాయి. అవి మహేంద్ర, మలయ, సహ్య, శుక్తిమాన్, ఋక్ష, వింద్య, పారియాత్ర పర్వతాలు.

తేషాం సహస్రశశ్చాన్యే పర్వతాస్తు సమీపగాః। అభిజాతాః సర్వగుణా విపులాశ్చిత్రసానవః ।। ౪౫.

వాటికి సమీపంలో వేలాది ఇతర పర్వతాలు కూడా ఉన్నాయి. అవన్నీ గొప్ప లక్షణాలు కలిగి, విస్తారంగా, వివిధ శిఖరాలతో ఉన్నాయి.

మన్దరః పర్వత శ్రేష్ఠో వైహారో దర్దురస్తథా। కోలాహలః ససురసః మైనాకో వైద్యుతస్తథా ।। ౪౫.

మందర పర్వతం అగ్రగణ్యమైనది. అలాగే వైహార, దర్దుర, కొలాహల, ససురస, మైనాక, వైద్యుత పర్వతాలు కూడా ఉన్నాయి.

పాతన్ధమో నామ గిరిస్తథా పాణ్డురపర్వతః। గన్తుప్రస్థః కృష్ణగిరిర్గోధనో గిరిరేవ చ ।। ౪౫.

పాతంధమ అనే పర్వతం, అలాగే పాండుర పర్వతం, గంతుప్రస్థం, కృష్ణగిరి, గోధన, మరొక పర్వతం కూడా ఉన్నాయి.

పుష్పగిర్యుజ్జయన్తౌ చ శైలో రైవతకస్తథా। శ్రీపర్వతశ్చ కారుశ్చ కూటశైలో గిరిస్తథా ।। ౪౫.

పుష్పగిరి, ఉజ్జయంత, రైవతక, శ్రీపర్వతం, కారు, కూటశైలం, గిరి — ఇవన్నీ ప్రసిద్ధమైన పర్వతాలు.

అన్యే తేభ్యః పరిజ్ఞాతా హ్రస్వాః స్వల్పోపజీవినః। తైర్విమిశ్రా జతపదా ఆర్యమ్లేచ్ఛాశ్చ నిత్యశః ।। ౪౫.

ఇవాటితో పాటు మరికొన్ని చిన్న పర్వతాలు కూడా ఉన్నాయి. అవి తక్కువ జీవనోపాధి కలిగినవిగా గుర్తించబడ్డాయి. అక్కడ మిశ్రమ వంశజులు, ఆర్యులు, మ్లేచ్ఛులు ఎప్పుడూ నివసిస్తున్నారు.

పీయన్తే యైరిమా నద్యో గఙ్గా సిన్ధుః సరస్వతీ। శతద్రుశ్చన్ద్రభాగా చ యమునా సరయూస్తథా ।। ౪౫.

ఈ పర్వతాల వద్ద గంగా, సింధు, సరస్వతి, శతద్రు, చంద్రభాగ, యమునా, సరయూ వంటి నదులు ప్రవహిస్తూ, వాటి నీటిని ప్రజలు ఉపయోగిస్తున్నారు.

ఇరావతీ వితస్తా చ విపాశా దేవికా కుహూః । గోమతీ ధుతపాపా చ బాహుదా చ దృషద్వతీ ।। ౪౫.

ఇరావతి, వితస్తా, విపాశా, దేవికా, కుహూ, గోమతి, ధుతపాపా, బాహుదా, దృషద్వతి అనే నదులు కూడా ఉన్నాయి.

కౌశికీ చ తృతీయా తు నిశ్చీరా గణ్డకీ తథా। ఇక్షు ర్లోహిత ఇత్యేతా హిమవత్పాదనిఃసృతాః ।। ౪౫.

కౌశికీ, తృతీయ, నిశ్చీరా, గండకి, ఇక్షు, లోహిత — ఇవన్నీ హిమవంతు పాదాల నుంచి ఉద్భవించిన నదులే.

వేదస్మృతిర్వేదవతీ వృత్రఘ్నీ సిన్ధురేవ చ। వర్ణాశా చన్దనా చైవ సతీరా మహతీ తథా ।। ౪౫.

వేద, స్మృతి, వేదవతి, వృత్రఘ్ని, సింధుర్, వర్ణాశా, చందనా, సతీరా, మహతీ అనే నదులు కూడా ఉన్నాయి.

పరా చర్మ్మణ్వతీ చైవ విదిశా వేత్రవత్యపి। శిప్రా హ్యవన్తీ చ తథా పారియాత్రాశ్రయాః స్మృతాః ।। ౪౫.

పరా, చర్మణ్వతి, విదిశా, వేత్రవతి, శిప్రా, అవంతి — ఇవన్నీ పారియాత్ర ప్రాంతానికి చెందిన నదులుగా గుర్తించబడ్డాయి.

శోణో మహానదశ్చైవ నర్మదా సుమహాద్రుమా। మన్దాకినీ దశార్ణా చ చిత్రకూటా తథైవ చ ।। ౪౫.

శోణ, మహానద, నర్మదా (పెద్ద వృక్షాలతో), మందాకిని, దశార్ణా, చిత్రకూటా అనే నదులు కూడా ప్రసిద్ధి గాంచినవే.

తమసా పిప్పలా శ్రోణీ కరతోయా పిశాచికా। నీలోత్పలా విపాశా చ జమ్బులా వాలువాహినీ ।। ౪౫.

తమసా, పిప్పలా, శ్రోణీ, కరటోయా, పిశాచికా, నీలోత్పలా, విపాశా, జంబులా, వాలువాహినీ అనే నదులు కూడా ఉన్నాయి.

సితేరజా శుక్తిమతీ మకుణా త్రిదివా క్రమాత్ । ఋక్షపాదాత్ ప్రసూతాస్తా నద్యో మణినిభోదకాః ।। ౪౫.

సితెరజా, శుక్తిమతీ, మకుణా, త్రిదివా — ఇవన్నీ ఋక్ష పర్వత పాదాల నుంచి ఉద్భవించి, మణిలాంటి నీటిని కలిగి ఉంటాయి.