కేతుమాలం మహాద్వీపం నానామ్లేచ్ఛ గణైర్యుతమ్ । ప్లావయన్తీ మహాభాగా ప్రయాతా పశ్చిమార్ణవమ్ ।। ౪౨.
వివిధ విదేశీయులతో నిండిన గొప్ప ద్వీపమైన కేతుమాలాన్ని ముంచుతూ, ఆ మహత్తర నది పశ్చిమ సముద్రాన్ని చేరింది.
సువర్ణచిత్రపార్శ్వే తు సుపార్శ్వేఽప్యుత్తరే గిరౌ । మేరోశ్చిత్రమహాపాదే మహాసత్త్వనిషేవితే ।। ౪౨.
బంగారు రంగులతో అలంకరించబడిన ఉత్తర పర్వతం వద్ద, మెరు పర్వతం గొప్ప పాదమున, మహాత్ములు సంచరించే చోట—
మేరుకూటతటాద్భ్రష్టా పవనేనేరితోదకా। అనేకాభోగవక్రాఙ్గీ క్షిప్యమాణా నభస్తలే ।। ౪౨.
మెరు పర్వత శిఖరాల నుండి జారిపడి, గాలితో నడిపించబడిన ఆ నది, అనేక వంకలు తిరుగుతూ, ఆకాశంలో దూసుకెళ్లింది.
షష్టియోజనసాహస్రే నిరాలమ్బేఽమ్బరే శుభే। వికీర్యమాణా మాలేవ నిపపాత మహానదీ ।। ౪౨.
అరవై వేల యోజనాల దూరం, ఎటువంటి ఆధారం లేకుండా స్వచ్చమైన ఆకాశంలో, హారంలా చెల్లిపోతూ, ఆ మహానది క్రిందికి పడిపోయింది.
ఏవం కూటతటైర్భ్రష్టా నైకైర్దేవర్షిసేవితైః। వికీర్యమాణసలిలా నైకపుష్పోడుపోత్కచా ।। ౪౨.
అలా, అనేక శిఖరాల నుండి జారిపడి, దేవతలు, ఋషులు సేవించే చోట, ఆ నీరు చెల్లిపోతూ, ఎన్నో పువ్వులు, నక్షత్ర సమూహాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
నానారత్నవనోద్దేశమరణ్యం సవితుర్వ్వనమ్। మహావనం మహాభాగా ప్లావయన్తీ ప్రదక్షిణమ్ ।। ౪౨.
వివిధ రత్నవనాలు, ప్రాంతాలు, అడవులను, సూర్యుని వనాన్ని, గొప్ప అడవిని ముంచుతూ, ఆ మహత్తర నది ప్రదక్షిణంగా ప్రవహించింది.
సరోవరం మహాపుణ్యం మహాభాగనిషేవితమ్। తత్రావివేశ కల్యాణీ మహాభద్రం సితోదకా ।। ౪౨.
అక్కడ, శుభ్రమైన, మహాభాగ్యశాలిగా, పవిత్రమైన ఆ నది, పుణ్యమయమైన, మహాభాగులు సందర్శించే సరస్సులో ప్రవేశించింది.
భద్రసోమేతి నామ్నా హి మహాపారా మహాజవా। మహానదీ మహాపుణ్యా మహాభద్రా వినిర్గతా ।। ౪౨.
భద్రసోమ అనే పేరుతో, విస్తారంగా, వేగంగా ప్రవహించే, పవిత్రమైన, మహాభాగ్యశాలిగా ఆ మహానది బయటకు వచ్చింది.
నైకనిర్ఝరవప్రాఢ్యా శంఖకూటతటే తు సా। తత్ర కూటే గిరితటే నిపపాతాశుగామినీ ।। ౪౨.
ఎన్నో జలపాతాలు, లోయలతో నిండిన శంఖపర్వత శిఖరంలో, ఆ పర్వత తటాకంలో, వేగంగా ప్రవహించే ఆ నది క్రిందికి జారింది.
శంఖకూటతటాద్భ్రష్టా పపాత వృషపర్వ్వతమ్। వృషపర్వ్వతాద్వత్సగిరిం నాగశైలం తతో గతా ।। ౪౨.
శంఖపర్వత తటాకం నుండి జారిపడి, వృషపర్వతాన్ని చేరింది; అక్కడి నుండి వత్సగిరికి, తరువాత నాగశైలానికి వెళ్లింది.
తస్మాన్నీలం నగశ్రేష్ఠం సంప్రాప్తా వర్షపర్వ్వతమ్। నీలాత్ కపిఞ్జలఞ్చైవ ఇన్ద్రనీలం చ నిమ్నగా ।। ౪౨.
అక్కడినుండి నీలపర్వతాన్ని, తరువాత వర్షపర్వతాన్ని చేరింది; నీలపర్వతం నుండి కపింజలాన్ని, తరువాత ఇంద్రనీలాన్ని ఆ నది చేరింది.
తతః పరం మహానీలం హేమశ్రృఙ్గఞ్చ సా యయౌ । హేమశ్రృఙ్గాద్గతా శ్వేతం శ్వేతాచ్చ సునగం యయౌ ।। ౪౨.
అనంతరం, మహానీలాన్ని, హేమశృంగాన్ని చేరింది; హేమశృంగం నుండి శ్వేతపర్వతాన్ని, శ్వేతం నుండి సునగాన్ని చేరింది.
సునగాత్ శతశ్రృఙ్గఞ్చ సంప్రాప్తా సా మహానదీ। శతశ్రృఙ్గాన్మహాశైలం పుష్కరం పుష్పమణ్డితమ్ ।। ౪౨.
సునగం నుండి శతశృంగాన్ని చేరిన ఆ మహానది, శతశృంగం నుండి పుష్కరానికి, పుష్పాలతో అలంకరించబడిన గొప్ప పర్వతానికి చేరింది.
పుష్కరాచ్చ మహాశైలం ద్విరాజం సుమహాబలమ్ । వరాహపర్వ్వతం తస్మాన్మయూరఞ్చ శిలోచ్చయమ్ ।। ౪౨.
పుష్కరంనుండి మహాశక్తివంతమైన ద్విరాజపర్వతాన్ని, అక్కడినుండి వరాహపర్వతాన్ని, తరువాత మయూరపర్వతాన్ని చేరింది.
మయూరాచ్చైకశిఖరం కన్దరోదరమణ్డితమ్ । జారుధిం శైల శిఖరం నిపపాతాశుగామినీ ।। ౪౨.
మయూరపర్వతం నుండి ఒక్క శిఖరమున్న, గుహలు, లోయలు కలిగిన పర్వతాన్ని చేరింది; అక్కడ జారుధి పర్వత శిఖరానికి వేగంగా జారింది.
ఏవం గిరిసహస్రాణి దారయన్తీ మహానదీ। త్రిశ్రృఙ్గం శ్రృఙ్గకలిలం మర్యాదాపర్వతం గతా ।। ౪౨.
అలా, వేల కొద్ది పర్వతాలను చీల్చుకుంటూ, ఆ మహానది త్రిశృంగం అనే మూడు శిఖరాల పర్వతాన్ని, శిఖరాలతో నిండిన సరిహద్దు పర్వతాన్ని చేరింది.
త్రిశ్రృఙ్గతటవిభ్రష్టా మహాభాగనిషేవితా। మేరుకూటతటాద్భ్రష్టా పవనేనేరితోదకా ।। ౪౨.
త్రిశృంగ శిఖరం నుండి జారిపడి, మహాభాగులు సేవించే చోట, మెరు శిఖరాల నుండి, గాలి తో నడిపించబడిన ఆ నీరు—
విరుద్ధం పర్వతవరం పపాత విమలోదకా। ప్లావయన్తీ మహాభాగా ప్రయాతా పశ్చిమార్ణవమ్ ।। ౪౨.
వ్యతిరేకంగా ఉన్న ఉత్తమ పర్వతాన్ని ఆ శుద్ధజల నది తాకింది; మహాభాగ్యభూములను ముంచుతూ, పశ్చిమ సముద్రాన్ని చేరింది.
సువర్ణభువి పార్శ్వే తు సుపార్శ్వేప్యుత్తరే గిరౌ ౪౨.
బంగారు భూమి పక్కన, అలాగే ఉత్తర దిక్కున ఉన్న గొప్ప పర్వతం పక్కన కూడా ఉంది.
కన్దరోదరవిభ్రష్టా తస్మాదపి తరఙ్గిణీ। నైకభోగా పపాతోర్వీం చిత్రపుష్పోఢుపోత్కచా ।। ౪౨.
ఆ పర్వత గుహల నుంచి ఒక నది, ఎన్నో ఆనందాలను కలిగిస్తూ, రంగురంగుల పువ్వులతో అలంకరించబడి, భూమిపైకి దిగింది.
ప్లావయన్తీ ప్రముదితా ఉత్తరాన్ సా కురూన్ శివా। మహాద్వీపస్య మధ్యేన ప్రయాతా సోత్తరార్ణవమ్ ।। ౪౨.
ఆ పవిత్రమైన నది ఆనందంగా ఉత్తర కురు దేశాన్ని ముంచెత్తి, మహా ద్వీప మధ్యగా ప్రవహించి, ఉత్తర సముద్రాన్ని చేరింది.
ఏవం తాస్తు మహానద్యశ్చతస్రో విమలోదకాః। మహాగిరితటభ్రష్టాః సంప్రయాతాశ్చతుర్దిశమ్ ।। ౪౨.
ఇలా, ఆ నాలుగు గొప్ప నదులు, నిర్మలమైన నీటితో, పెద్ద పర్వతాల నుంచి జారిపడి, నాలుగు దిక్కులవైపు ప్రవహించాయి.
తత్సేయం కథితప్రాయా పృథివీ బహువిస్తరా। మేరుశైలమహాకీర్ణాఽవిశచ్చ సర్వతోదిశమ్ ।। ౪౨.
ఇలా, ఇప్పటివరకు వివరించిన ఈ భూమి ఎంతో విస్తారంగా ఉంది; ఇది మెరు పర్వతంతో నిండిపోయి, అన్ని దిశల్లో వ్యాపించింది.
చతుర్మహాద్వీపవతీ చతురాక్రీడకాననా। చతుష్కేతుమహావృక్షా చతుర్వరసరస్వతీ ।। ౪౨.
ఈ భూమికి నాలుగు మహా ద్వీపాలు, నాలుగు అందమైన అరణ్యాలు, నాలుగు ముఖ్యమైన వృక్షాలు, నాలుగు సరస్వతి నదులు ఉన్నాయి.
చతుర్మహాశైలవతీ చతుర్భుజగసంశ్రయా। అష్టోత్తరమహాశైలా తథాష్టవరపర్వతా ।। ౪౨.
ఇందులో నాలుగు గొప్ప పర్వతాలు, నాలుగు నాగుల నివాస స్థలాలు, నూరెండు గొప్ప పర్వతాలు, ఎనిమిది ఉత్తమ పర్వత శ్రేణులు ఉన్నాయి.
గన్ధమాదనపార్శ్వే తు స్ఫీతా చోపరి గణ్డికా। ద్వాత్రింశతం సహస్రాణి యోజనైః పూర్వపశ్చిమా ।। ౪౩.
గంధమాదన పర్వతం పక్కన, పైభాగంలో, గండికా అనే ప్రదేశం ఉంది. అది బాగా అభివృద్ధి చెంది, తూర్పు నుండి పడమట వరకు ముప్పై రెండు వేల యోజనాల పొడవు కలిగి ఉంది.
అస్యాయామశచవతుస్త్రింశత్సహస్రాణి ప్రమాణతః। తత్ర తే శుభకర్మాణః కేతుమాలాః పరిశ్రుతాః ।। ౪౩.
దాని పొడవు కూడా ముప్పై రెండు వేల యోజనాలు. అక్కడ మంచి పనులు చేసే కేతుమాలులు ప్రసిద్ధిగా నివసిస్తున్నారు.
తత్ర కాలా నరాః సర్వే మహాసత్త్వా మహాబలాః। స్త్రియశ్చోత్పలపత్రాభాః సర్వాస్తాః ప్రియ దర్శనాః ।। ౪౩.
అక్కడ ఉన్న ప్రజలు అందరూ గొప్ప బలవంతులు. అక్కడి స్త్రీలు ఉత్పల పువ్వు రేకుల్లా మెరిసిపోతూ అందంగా కనిపిస్తారు.
తత్ర దివ్యో మహావృక్షః పనసః షడ్రసాశ్రయః। ఈశ్వరో బ్రహ్మణః పుత్రః కామచారీ మనోజవః। తస్య పీత్వా ఫలరసం జీవన్తి హి సమాయుతమ్ ।। ౪౩.
అక్కడ ఒక దివ్యమైన పెద్ద పనస చెట్టు ఉంది, అది ఆరు రుచులతో ఫలిస్తుంది. దానికి బ్రహ్మ కుమారుడు అధిపతి, అతడు ఇష్టానుసారం సంచరిస్తూ, మనస్సు వేగంతో కదలగలడు. ఆ చెట్టు ఫలరసం తాగి, వారు పూర్తిగా ఆయుర్దాయంతో జీవిస్తారు.
పార్శ్వే మాల్యవతశ్చాపి పూర్వే పుర్వా తు గణ్డికా। ఆయామతోఽథ విస్తారాద్యథైవాపరగణ్డికా ।। ౪౩.
మాల్యవత్పర్వతం పక్కన తూర్పున, తూర్పు గండికా ఉంది. దాని పొడవు, వెడల్పు కూడా పశ్చిమ గండికాతో సమానంగా ఉంటుంది.