వాయుపురాణమ్

సబ్రహ్మసదనం లోకం సదేవాసురమానుషమ్। త్రిలోకమితి విఖ్యాతం యత్సత్త్వైర్వ్యవహార్యతే ।। ౪౧.

బ్రహ్మ నివాసం, దేవతలు, అసురులు, మనుషులతో కూడిన లోకాన్ని మూడు లోకాలు అని పిలుస్తారు. ఇది సజీవులు వ్యవహరించే లోకం.

చన్ద్రాదిత్యావతప్తం యత్తజ్జగత్ పరిగీయతే। గన్ధవర్ణరసోపేతం శబ్దస్పర్శగుణాన్వితమ్ ।। ౪౧.

చంద్రుడు, సూర్యుడు వేడి ఇస్తున్న ఈ జగత్తు, గంధం, వర్ణం, రుచి, శబ్దం, స్పర్శ వంటి లక్షణాలతో కూడి ఉన్నదని ప్రశంసించబడుతుంది.

తం లోకపద్మం శ్రుతిభిః పద్మమిత్యభిధీయతే। ఏష సర్వపురాణేషు క్రమః సుపరినిశ్చితః ।। ౪౧.

ఆ లోక పద్మాన్ని వేదాలలో 'పద్మం' అని పిలుస్తారు. ఈ క్రమం అన్ని పురాణాలలో స్థిరంగా నిర్ణయించబడింది.

సరోవరేభ్యః పుణ్యోదా దేవ నద్యో వినిర్గతాః। మహౌఘతోయా నద్యశ్చ తాః శ్రృణుధ్వం యథాక్రమమ్ ।। ౪౨.

పవిత్ర సరస్సుల నుంచి పుణ్యమైన నదులు, ఆ దేవనదుల నుంచి గొప్ప ప్రవాహాలు ఉద్భవించాయి. వాటిని నేను క్రమంగా వివరించబోతున్నాను, వినండి.

ఆకాశామ్భోనిధేర్యోఽసౌ సోమ ఇత్యభిధీయతే। ఆధారః సర్వభూతానాం దేవానామమృతాకరః ।। ౪౨.

ఆకాశ సముద్రం నుంచి ఉద్భవించిన సోమను అంటారు. అది సమస్త జీవులకు ఆధారం, దేవతలకు అమృతాన్ని ఇచ్చే మూలాధారం.

తస్మాత్ ప్రవృత్తా పుణ్యోదా నదీ హ్యాకాశగామినీ। సప్తమేనానిలపథా ప్రయాతా విమలోదకా ।। ౪౨.

అందువల్ల ఆ పుణ్యమయమైన నది, ఆకాశంలో ప్రవహిస్తూ, ఏడవ గాలి మార్గంలో సాగి, నిర్మలమైన నీటిని కలిగి ఉంది.

సా జ్యోతిషి నివర్తన్తీ జ్యోతిర్గణనిషేవితా। తారాకోజిసహస్రాణాం నభసశ్చ సమాయతా ।। ౪౨.

ఆ నది, ప్రకాశవంతమైన నక్షత్ర సమూహాల మధ్య తిరిగి, ఆకాశంలో వేలాది తారలతో కలిసిపోతుంది.

మాహేన్ద్రేణ గజేన్ద్రేణ ఆకాశపథయాయినా। క్రీడితా హ్యన్తరతలే యా సా విక్షోభితోదకా ।। ౪౨.

ఆకాశ మార్గంలో ప్రయాణించే మహాగజరాజు ఐరావతుని ఆటలతో, ఆ నదిలోని నీరు లోపల కలకలం చెంది ఉప్పొంగుతుంది.

నైకైర్విమానసఙ్ఘాతైః ప్రక్రామద్భిర్నభస్తలమ్। సిద్ధైరుపస్పృష్టజలా మహాపుణ్యజలా శివా ।। ౪౨.

విమానాల సమూహాలతో ఆకాశంలో సంచరించే సిద్ధులు ఆ నదిని తాకినప్పుడు, ఆమె నీరు అత్యంత పుణ్యమయంగా, శుభంగా మారుతుంది.

వాయునా ప్రేర్యమాణా చ అనేకాభోగగామినీ। పరివర్త్తత్యహరహర్యథా సూర్యస్తథైవ సా ।। ౪౨.

ఆ నది గాలిచేత నడిపించబడుతూ, అనేక మార్గాల్లో ప్రవహిస్తూ, ప్రతి రోజు సూర్యునిలా తిరుగుతూ ఉంటుంది.

చత్వార్యశీతిః ప్రతతా యోజనానాం సమన్తతః। వేగేన కుర్వతీ మేరుం సా ప్రయాతా ప్రదక్షిణమ్ ।। ౪౨.

నలువైపులా ఎనభై నాలుగు యోజనాల పొడవున విస్తరించి, ఆ నది వేగంగా మేరు పర్వతాన్ని కుడివైపు చుట్టి ప్రవహిస్తుంది.

విభిద్యమానా సలిలైస్తైజసేనానిలేన చ। మేరోరుత్తరకూటేషు పతితాథ చతుర్ష్వపి ।। ౪౨.

నీటి ప్రవాహంతో, అగ్ని స్వరూప గాలితో చీలిపోయి, ఆ నది మేరు పర్వతం ఉత్తర శిఖరాల నాలుగు ప్రదేశాల్లో పడిపోయింది.

మేరుకూటతటాన్తేభ్య ఉత్కృష్టేభ్యో నివర్తితా। వికీర్యమాణ సలిలా చతుర్ద్ధాసంసృతోదకా ।। ౪౨.

మేరు శిఖరాల ఎత్తైన అంచుల నుంచి తిరిగి వచ్చి, ఆ నది నీరు నాలుగు భాగాలుగా విడిపోయి చెల్లిపోయింది.

షష్టియోజనసాహస్రం నిరాలమ్బనమమ్బరమ్। నిపపాత మహాభాగ మేరోస్తస్య చతుర్ద్దిశమ్ ।। ౪౨.

ఆ నది, ఆధారంలేని ఆకాశంలో అరవై వేల యోజనాలు క్రిందకు పడి, మహా మేరు పర్వతం నలుదిశలకు చేరింది.

సా చతుర్ష్వభితశ్చైవ మహాపాదేషు శోభనా। పుణ్యా మన్దరపూర్వేణ పతితా హి మహానదీ ।। ౪౨.

ఆ మహానది, మందర పర్వతానికి తూర్పున ఉన్న నాలుగు అందమైన పాదాలలో, పుణ్యమయంగా, కాంతివంతంగా పడిపోయింది.

పూర్వేణాంశేన దేవానాం సర్వసిద్ధగణాలయమ్। సువర్ణచిత్రకటకం నైకనిర్ఝరకన్దరమ్ ।। ౪౨.

తూర్పు వైపున, ఆ నది దేవతలూ, సిద్ధుల సమూహాల నివాసమైన, బంగారు శిఖరాలతో, అనేక జలపాత గుహలతో అలంకరించబడిన ప్రదేశానికి చేరింది.

ప్లావయన్తీ సశైలేన్ద్రం మన్దరఞ్చారుకన్దరమ్। వప్రప్రతాపశమనైరనేకైః స్ఫాటికోదకైః ।। ౪౨.

ఆ నది, మందర పర్వతాన్ని అందమైన గుహలతో సహా ముంచిపెట్టి, తన అనేక స్ఫటికప్రాయమైన స్వచ్ఛమైన నీటితో కొండ కడలిని చల్లబరుస్తుంది.

తథా చైత్రరథం రమ్యం ప్లావయన్తీ ప్రదక్షిణమ్। ప్రవిష్టా హ్యమ్బరనదీ హ్యరుణోదసరోవరమ్ ।। ౪౨.

అలాగే, ఆ నది రమ్యమైన చైత్రరథాన్ని చుట్టి, ఆకాశనదిగా అరుణోద సరస్సులో ప్రవేశించింది.

అరుణోదాన్నివృత్తాఽథ శీతాన్తే రమ్యనిర్ఝరే। శైలే సిద్ధగణావాసే నిపపాత సుగామినీ ।। ౪౨.

అరుణోద నుండి బయలుదేరి, చల్లని ప్రాంతం చివరలో, అందమైన జలపాతంలో, సిద్ధుల నివాసమైన పర్వతంపై సులభంగా ప్రవహిస్తూ పడిపోయింది.

సీతా నామ మహా పుణ్యా నదీనాం ప్రవరా నదీ। సా నికుఞ్జనిరుద్ధా తు అనేకాభోగగామినీ ।। ౪౨.

సీతా అనే పేరు గల ఆ మహాపుణ్య నదీ, నదులలో అగ్రగణ్యురాలై, నికుంజాలతో ఆపబడుతూ, అనేక మార్గాల్లో ప్రవహిస్తుంది.

శీతాన్తాశిఖరాద్భ్రష్టా సుకుఞ్జే వరపర్వతే। నిపపాత మహాభాగా తస్మాదపి సుమఞ్జసమ్ ।। ౪౨.

శీతాంత శిఖరంనుండి, అందమైన వనంలో, ఉత్తమ పర్వతంపై ఆ మహాభాగ నది పడిపోయి, అక్కడి నుంచి సుమంజసానికి చేరింది.

తస్మాన్మాల్యవతం శైలం భావయన్తీ వరాపగా। వైకఙ్కం సమనుప్రాప్తా వైకఙ్కాన్మణిపర్వతమ్। మణిపర్వతాన్మహాశైలం ఋషభం నైకకన్దరమ్ ।। ౪౨.

అక్కడినుంచి, ఆ ఉత్తమ నది మాల్యవత్ పర్వతాన్ని సస్యశ్యామలంగా చేసి, వైకంకానికి, అక్కడినుంచి మణిపర్వతానికి, మణిపర్వతం నుంచి అనేక గుహలతో ఉన్న మహాశైల ఋషభ పర్వతానికి చేరింది.

ఏవం శైలసహస్రాణి దారయన్తీ మహానదీ। పతితాఽథ మహాశైలే జఠరే సిద్ధసేవితే ।। ౪౨.

ఇలా, వేలాది పర్వతాలను చీల్చుకుంటూ, ఆ మహానది సిద్ధులు సందర్శించే మహాశైలపు లోయలో పడిపోయింది.

తస్మాదపి మహాశైలం దేవకూటం తరఙ్గిణీ। తస్య కుక్షిసముద్రాన్తా క్రమేణ పృథివీం గతా ।। ౪౨.

అందువల్ల ఆ మహా పర్వతమైన దేవకూటం నుండి ఆ నది ప్రవహించింది; ఆ నదీ జలాలు ఆ పర్వతపు లోపల నుండి ఒక్కొక్కటిగా భూమికి చేరాయి.

సైవం స్థలీసహస్రాణి శైలరాజశతాని చ। వనాని చ విచిత్రాణి సరాంసి వివిధాని చ ।। ౪౨.

అలా ఆ నది వేల కొద్దీ మైదానాలు, వందల కొద్దీ గొప్ప పర్వతాలు, అద్భుతమైన అరణ్యాలు, రకరకాల సరస్సులు దాటి ప్రవహించింది.

స్రావయన్తీ మహాభాగా విస్ఫారేష్వవలీకదా। నదీ సహస్రానుగతా ప్రవృత్తా చ మహానదీ ।। ౪౨.

ఆ మహా భాగ్యవంతమైన నది, వేల కొద్దీ ఉపనదులతో కలిసి, తన ప్రవాహంలో ఉప్పొంగుతూ, గొప్ప నదిగా మారింది.

భద్రాశ్వం సుమహాద్వీపం ప్లావయన్తీ వరాపగా। ప్రవిష్టా హ్యర్ణవం పూర్వం పూర్వే ద్వీపే మహానదీ ।। ౪౨.

ఆ ఉత్తమమైన నది, విస్తారమైన భద్రాశ్వ ద్వీపాన్ని ముంచుతూ, ముందుగా తూర్పు ద్వీపాన్ని దాటి తూర్పు సముద్రంలో ప్రవేశించింది.

దక్షిణేఽపి ప్రపన్నా యా శైలేన్ద్రే గన్ధమాదనే। చిత్రైః ప్రపాతైర్విధైర్నైకవిస్ఫాలితోదకా ।। ౪౨.

ఆమె దక్షిణ వైపున కూడా, గంధమాదన అనే గొప్ప పర్వతాన్ని చేరింది; అక్కడ ఎన్నో అద్భుతమైన జలపాతాలతో, అనేక చోట్ల నీళ్లు ఉప్పొంగుతూ ప్రవహించింది.

తద్ఘన్ధమాదనవనం నన్దనం దేవనన్దనమ్। ప్లావయన్తీ మహాభాగా ప్రయాతా సా ప్రదక్షిణమ్ ।। ౪౨.

ఆ గంధమాదన అరణ్యం, నందనం, దేవతలకు ఆనందాన్ని ఇచ్చే ఆ ప్రదేశాన్ని ముంచుతూ, ఆ మహా భాగ్యవంతమైన నది ప్రదక్షిణంగా ప్రయాణించింది.