వాయుపురాణమ్

పూర్ణా వసుమతీ సర్వా గిరిభిర్నైకవిస్తరైః। నదీకన్దరశైలాద్యైరనేకైశ్చిత్రసానుభిః ।। ౪౧.

ఈ vasumatī మొత్తం విస్తారమైన పర్వతాలతో, నదులు, లోయలు, శిఖరాలు, ఎన్నో విచిత్రమైన కొండదారులతో నిండి ఉంది.

ఇత్యేవమచలైర్యుక్తైర్దైత్యరాక్షససాధుభిః। కిన్నరోరగగన్ధర్వైర్విచిత్రైః సిద్ధచారణైః ।। ౪౧.

ఇలా, ఈ పర్వతాలు దైత్యులు, రాక్షసులు, మునులు, కిన్నరులు, నాగులు, గంధర్వులు, విచిత్రమైన సిద్ధులు, చారణులు నివసించే చోటుగా ఉన్నాయి.

గన్ధర్వైరప్సరోభిశ్చ సేవితా నైక విస్తరాః। పుణ్యకృద్భిః సమాకీర్ణా కేసరాకృతయో నగాః ।। ౪౧.

ఈ విస్తారమైన పర్వతాలు గంధర్వులు, అప్సరసలు సేవించే స్థలాలు, పుణ్యాత్ములు అధికంగా ఉండే చోటు, సింహపు కేశరాల ఆకారంలో అలంకరించబడ్డాయి.

గిరిజాలన్తు తన్మేరోః సిద్ధలోకమితి స్మృతమ్। చిత్రం నానాశ్రయోపేతం ప్రచారం సుకృతాత్మనామ్ ।। ౪౧.

ఈ మేరూ పర్వత సమూహాన్ని సిద్ధలోకం అని పిలుస్తారు. ఇది అనేక ఆశ్రయాలతో అలంకరించబడి, పుణ్యాత్ములు సంచరించే అద్భుతమైన లోకం.

నాత్యుగ్రకర్మసిద్ధానాం ప్రతిమా మధ్యమాః స్మృతాః। స హి స్వర్గ ఇతి ఖ్యాతః క్రమస్త్వేష ప్రకీర్తితః ।। ౪౧.

అతి కఠినమైన కర్మలు చేయని సిద్ధులకు మధ్యస్థమైన రూపాలు ఉంటాయి. ఇది స్వర్గంగా ప్రసిద్ధి పొందింది. ఈ విధంగా ఈ క్రమం చెప్పబడింది.

చతుర్మహాద్వీపవతీ సేయముర్వీ ప్రకీర్తితా ౪౧.

ఈ భూమి నాలుగు మహాద్వీపాలతో కలిగి ఉందని చెప్పబడింది.

నానాభక్ష్యాన్నపానైశ్చ నానాచ్ఛాదనభూషణైః। ప్రజావికారైర్వివిధైశ్చిత్రైరధ్యుషితైః సహ।। ౪౧.

వివిధ భోజనాలు, పానీయాలు, వేర్వేరు వస్త్రాలు, ఆభరణాలు, అనేక రూపాల ప్రజలు, విచిత్రమైన మార్పులతో నివసించే భూమి ఇది.

చత్వారో నైకవర్ణాద్యా మహాద్వీపాః పరిశ్రుతాః। భద్రాశ్చ భరతాశ్చైవ కేతుమాలాశ్చ పశ్చిమాః। ఉత్తరాః కురవశ్చైవ కృతపుణ్యప్రతిశ్రయాః ।। ౪౧.

నాలుగు మహాద్వీపాలు అనేక వర్ణాలతో ప్రసిద్ధి చెందాయి: భద్ర, భారత, పశ్చిమ దిశలోని కేతుమాల, ఉత్తర దిశలోని కురు — ఇవన్నీ పుణ్యఫలం పొందినవారి నివాసస్థానాలు.

సైషా చతుర్మహాద్వీపా నానాద్వీపసమాకులా। పృథివీ కీర్తితా కృత్స్నా పద్మాకారా మయా ద్విజాః ।। ౪౧.

ఈ నాలుగు మహాద్వీపాలు, అనేక ద్వీపాలతో కూడిన భూమి మొత్తం పద్మాకారంగా ఉందని నేను వివరించాను, ఓ ద్విజులారా.

తదేషా సాన్తరద్వీపా సశైలవనకాననా। పద్మేత్యభిహితా కృత్స్నా పృథివీ బహువిస్తరా ।। ౪౧.

అంతర్గత ద్వీపాలు, పర్వతాలు, అరణ్యాలు, వనాలతో కూడిన ఈ విస్తారమైన భూమిని పద్మం అని పిలుస్తారు.

సబ్రహ్మసదనం లోకం సదేవాసురమానుషమ్। త్రిలోకమితి విఖ్యాతం యత్సత్త్వైర్వ్యవహార్యతే ।। ౪౧.

బ్రహ్మ నివాసం, దేవతలు, అసురులు, మనుషులతో కూడిన లోకాన్ని మూడు లోకాలు అని పిలుస్తారు. ఇది సజీవులు వ్యవహరించే లోకం.

చన్ద్రాదిత్యావతప్తం యత్తజ్జగత్ పరిగీయతే। గన్ధవర్ణరసోపేతం శబ్దస్పర్శగుణాన్వితమ్ ।। ౪౧.

చంద్రుడు, సూర్యుడు వేడి ఇస్తున్న ఈ జగత్తు, గంధం, వర్ణం, రుచి, శబ్దం, స్పర్శ వంటి లక్షణాలతో కూడి ఉన్నదని ప్రశంసించబడుతుంది.

తం లోకపద్మం శ్రుతిభిః పద్మమిత్యభిధీయతే। ఏష సర్వపురాణేషు క్రమః సుపరినిశ్చితః ।। ౪౧.

ఆ లోక పద్మాన్ని వేదాలలో 'పద్మం' అని పిలుస్తారు. ఈ క్రమం అన్ని పురాణాలలో స్థిరంగా నిర్ణయించబడింది.

సరోవరేభ్యః పుణ్యోదా దేవ నద్యో వినిర్గతాః। మహౌఘతోయా నద్యశ్చ తాః శ్రృణుధ్వం యథాక్రమమ్ ।। ౪౨.

పవిత్ర సరస్సుల నుంచి పుణ్యమైన నదులు, ఆ దేవనదుల నుంచి గొప్ప ప్రవాహాలు ఉద్భవించాయి. వాటిని నేను క్రమంగా వివరించబోతున్నాను, వినండి.

ఆకాశామ్భోనిధేర్యోఽసౌ సోమ ఇత్యభిధీయతే। ఆధారః సర్వభూతానాం దేవానామమృతాకరః ।। ౪౨.

ఆకాశ సముద్రం నుంచి ఉద్భవించిన సోమను అంటారు. అది సమస్త జీవులకు ఆధారం, దేవతలకు అమృతాన్ని ఇచ్చే మూలాధారం.

తస్మాత్ ప్రవృత్తా పుణ్యోదా నదీ హ్యాకాశగామినీ। సప్తమేనానిలపథా ప్రయాతా విమలోదకా ।। ౪౨.

అందువల్ల ఆ పుణ్యమయమైన నది, ఆకాశంలో ప్రవహిస్తూ, ఏడవ గాలి మార్గంలో సాగి, నిర్మలమైన నీటిని కలిగి ఉంది.

సా జ్యోతిషి నివర్తన్తీ జ్యోతిర్గణనిషేవితా। తారాకోజిసహస్రాణాం నభసశ్చ సమాయతా ।। ౪౨.

ఆ నది, ప్రకాశవంతమైన నక్షత్ర సమూహాల మధ్య తిరిగి, ఆకాశంలో వేలాది తారలతో కలిసిపోతుంది.

మాహేన్ద్రేణ గజేన్ద్రేణ ఆకాశపథయాయినా। క్రీడితా హ్యన్తరతలే యా సా విక్షోభితోదకా ।। ౪౨.

ఆకాశ మార్గంలో ప్రయాణించే మహాగజరాజు ఐరావతుని ఆటలతో, ఆ నదిలోని నీరు లోపల కలకలం చెంది ఉప్పొంగుతుంది.

నైకైర్విమానసఙ్ఘాతైః ప్రక్రామద్భిర్నభస్తలమ్। సిద్ధైరుపస్పృష్టజలా మహాపుణ్యజలా శివా ।। ౪౨.

విమానాల సమూహాలతో ఆకాశంలో సంచరించే సిద్ధులు ఆ నదిని తాకినప్పుడు, ఆమె నీరు అత్యంత పుణ్యమయంగా, శుభంగా మారుతుంది.

వాయునా ప్రేర్యమాణా చ అనేకాభోగగామినీ। పరివర్త్తత్యహరహర్యథా సూర్యస్తథైవ సా ।। ౪౨.

ఆ నది గాలిచేత నడిపించబడుతూ, అనేక మార్గాల్లో ప్రవహిస్తూ, ప్రతి రోజు సూర్యునిలా తిరుగుతూ ఉంటుంది.

చత్వార్యశీతిః ప్రతతా యోజనానాం సమన్తతః। వేగేన కుర్వతీ మేరుం సా ప్రయాతా ప్రదక్షిణమ్ ।। ౪౨.

నలువైపులా ఎనభై నాలుగు యోజనాల పొడవున విస్తరించి, ఆ నది వేగంగా మేరు పర్వతాన్ని కుడివైపు చుట్టి ప్రవహిస్తుంది.

విభిద్యమానా సలిలైస్తైజసేనానిలేన చ। మేరోరుత్తరకూటేషు పతితాథ చతుర్ష్వపి ।। ౪౨.

నీటి ప్రవాహంతో, అగ్ని స్వరూప గాలితో చీలిపోయి, ఆ నది మేరు పర్వతం ఉత్తర శిఖరాల నాలుగు ప్రదేశాల్లో పడిపోయింది.

మేరుకూటతటాన్తేభ్య ఉత్కృష్టేభ్యో నివర్తితా। వికీర్యమాణ సలిలా చతుర్ద్ధాసంసృతోదకా ।। ౪౨.

మేరు శిఖరాల ఎత్తైన అంచుల నుంచి తిరిగి వచ్చి, ఆ నది నీరు నాలుగు భాగాలుగా విడిపోయి చెల్లిపోయింది.

షష్టియోజనసాహస్రం నిరాలమ్బనమమ్బరమ్। నిపపాత మహాభాగ మేరోస్తస్య చతుర్ద్దిశమ్ ।। ౪౨.

ఆ నది, ఆధారంలేని ఆకాశంలో అరవై వేల యోజనాలు క్రిందకు పడి, మహా మేరు పర్వతం నలుదిశలకు చేరింది.

సా చతుర్ష్వభితశ్చైవ మహాపాదేషు శోభనా। పుణ్యా మన్దరపూర్వేణ పతితా హి మహానదీ ।। ౪౨.

ఆ మహానది, మందర పర్వతానికి తూర్పున ఉన్న నాలుగు అందమైన పాదాలలో, పుణ్యమయంగా, కాంతివంతంగా పడిపోయింది.

పూర్వేణాంశేన దేవానాం సర్వసిద్ధగణాలయమ్। సువర్ణచిత్రకటకం నైకనిర్ఝరకన్దరమ్ ।। ౪౨.

తూర్పు వైపున, ఆ నది దేవతలూ, సిద్ధుల సమూహాల నివాసమైన, బంగారు శిఖరాలతో, అనేక జలపాత గుహలతో అలంకరించబడిన ప్రదేశానికి చేరింది.

ప్లావయన్తీ సశైలేన్ద్రం మన్దరఞ్చారుకన్దరమ్। వప్రప్రతాపశమనైరనేకైః స్ఫాటికోదకైః ।। ౪౨.

ఆ నది, మందర పర్వతాన్ని అందమైన గుహలతో సహా ముంచిపెట్టి, తన అనేక స్ఫటికప్రాయమైన స్వచ్ఛమైన నీటితో కొండ కడలిని చల్లబరుస్తుంది.

తథా చైత్రరథం రమ్యం ప్లావయన్తీ ప్రదక్షిణమ్। ప్రవిష్టా హ్యమ్బరనదీ హ్యరుణోదసరోవరమ్ ।। ౪౨.

అలాగే, ఆ నది రమ్యమైన చైత్రరథాన్ని చుట్టి, ఆకాశనదిగా అరుణోద సరస్సులో ప్రవేశించింది.

అరుణోదాన్నివృత్తాఽథ శీతాన్తే రమ్యనిర్ఝరే। శైలే సిద్ధగణావాసే నిపపాత సుగామినీ ।। ౪౨.

అరుణోద నుండి బయలుదేరి, చల్లని ప్రాంతం చివరలో, అందమైన జలపాతంలో, సిద్ధుల నివాసమైన పర్వతంపై సులభంగా ప్రవహిస్తూ పడిపోయింది.