వాయుపురాణమ్

పక్షిరాజస్య భవనం ప్రథమం తన్మహాత్మనః। మహావాయుప్రవేశస్య శాల్మలి ద్వీపవాసినః ।। ౪౦.

అక్కడే మహాత్ముడైన పక్షిరాజు మొదటి భవనం ఉంది. అది మహావాయువు నివసించే స్థలం, శాల్మలీ ద్వీపవాసులు అక్కడ ఉంటారు.

తస్యైవ చారుమూర్ధ్నస్తు కూటేషు చ మహర్ద్ధిషు। దక్షిణేషు విచిత్రేషు సప్తస్వపి తు శోభినః ।। ౪౦.

ఆ పర్వతం అందమైన శిఖరంపై, గొప్ప వైభవంతో మెరిసే దక్షిణ దిశలోని ఏడు అద్భుతమైన శిఖరాలు ప్రకాశిస్తున్నాయి.

సన్ధ్యాభ్రాభాః సముదితా రుక్మప్రాకారతోరణాః। మహాభవనమాలాభిః శోభితా దేవనిర్మితాః ।। ౪౦.

సంధ్యా మేఘాల వర్ణంతో, బంగారు ప్రాకారాలు, తలుపులతో, గొప్ప భవనాల వరుసలతో అలంకరించబడి, దేవతలచే నిర్మించబడినవి.

త్రింశద్యోజనవిస్తీర్ణాశ్చత్వారింశత్తమాయతాః। సప్త గన్ధర్వనగరా నర నారీసమాకులాః ।। ౪౦.

అక్కడ ముప్పై యోజనల వెడల్పు, నలభై యోజనల పొడవుతో ఏడు గంధర్వ నగరాలు ఉన్నాయి. అవి మగవారు, ఆడవారితో నిండిపోయి ఉంటాయి.

ఆగ్నేయా నామ గన్ధర్వా మహాబలపరాక్రమాః। కుబేరానుచరా దీప్తాస్తేషాన్తే భవనోత్తమాః ।। ౪౦.

ఆగ్నేయ అనే గంధర్వులు గొప్ప బలంతో, పరాక్రమంతో, కోబేరు సేవకులుగా ప్రకాశిస్తూ, ఆ నగరాల చివర అద్భుతమైన భవనాల్లో నివసిస్తున్నారు.

తస్య చోత్తరకూటేషు భువనస్య మహాగిరేః। హర్మ్యప్రాసాదబద్ధం చ ఉద్యానవనశోభితమ్ ।। ౪౦.

ఆ మహా పర్వతం ఉత్తర శిఖరాల్లో, భవనాలు, ప్రాసాదాలతో నిర్మించబడిన నగరం ఉంది. అది ఉద్యానవనాలతో అలంకరించబడి ఉంది.

పురమాశీవిషైః పుర్ణం మహాప్రాకారతోరణమ్। వాదిత్రశతనిర్ఘోషైరానన్దితవనాన్తరమ్ ।। ౪౦.

ఆ నగరం మహా సర్పాలతో నిండినది. గొప్ప ప్రాకారాలు, తలుపులు ఉన్నాయి. వందలాది వాద్యాల శబ్దాలతో అటవీ ప్రాంతాలు ఆనందంగా మారాయి.

దుష్ప్రసహ్యమమిత్రాణాం త్రింశద్యోజనమణ్డలమ్। నగరం సైంహికేయానాముదీర్ణం దేవవిద్విషామ్। సిద్ధదేవర్షిచరితం దేవకూటే నిబోధత ।। ౪౦.

దేవతలకు శత్రువులైన సైంహికేయ రాక్షసుల నగరం, ముప్పై యోజనాల పరిధిలో విస్తరించి, దేవతలను ద్వేషించే వారు నిర్మించినది. అక్కడ సిద్ధులు, దేవతలు, ఋషుల మహిమలు ప్రసిద్ధి చెందాయి. ఆ నగరం దేవకూట పర్వతంపై ఉంది.

ద్వితీయే ద్విజశార్దూల మర్య్యాదాపర్వతే శుభే। మహాభవనమాలాభిర్నానావర్ణాభిరావృతమ్ ।। ౪౦.

ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, రెండవ పవిత్రమైన మర్యాదా పర్వతంపై, అద్భుతమైన భవనాలతో, ఎన్నో రంగులతో అలంకరించబడిన గొప్ప నగరం ఉంది.

సువర్ణమణిచిత్రాభిరనేకాభిరలంకృతమ్ । విశాలరథ్యం దుర్ధర్షం నిత్యం ప్రముదితం శివమ్ ।। ౪౦.

ఆ నగరం బంగారు, రత్నాల అలంకరణలతో, విస్తారమైన వీధులతో, ఎవ్వరూ జయించలేని విధంగా, ఎప్పుడూ ఆనందంగా, మంగళకరంగా ఉంటుంది.

నరనారీగణాకీర్ణం ప్రాంశుప్రాకారతోరణమ్ । షష్టియోజనవిస్తీర్ణం శతయోజనమాయతమ్ ।। ౪౦.

ఆ నగరం పురుషులు, స్త్రీలు సమూహాలతో నిండిపోయి, ఎత్తయిన ప్రాకారాలు, గోపురాలతో, అరవై యోజనాల వెడల్పుతో, వంద యోజనాల పొడవుతో విస్తరించి ఉంది.

నగరం కాలకేయానామసురాణాం దురాసదమ్। దేవకూటతటే రమ్యే సన్నివిష్టం సుదుర్జయమ్। మహాభ్రచయసఙ్కాశం సునాసన్నామ విశ్రుతమ్ ।। ౪౦.

దేవకూట పర్వతపు అందమైన ఒడిలో, కలాకేయ రాక్షసుల నగరం ఉంది. దానిని చేరడం చాలా కష్టం, జయించడం అసాధ్యం. అది మేఘాల సమూహంలా కనిపించి, 'సునాస' అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది.

తస్యైవ దక్షిణే కూటే వింశద్యోజనవిస్తరమ్। ద్విషష్టియోజనాయామం హేమప్రాకారతోరణమ్ ।। ౪౦.

అదే పర్వతం దక్షిణ భాగంలో, ఇరవై యోజనాల వెడల్పుతో, అరవై రెండు యోజనాల పొడవుతో, బంగారు ప్రాకారాలు, గోపురాలతో కూడిన నగరం ఉంది.

హృష్టపుష్టావలిప్తానామావాసాః కామరూపిణామ్। ఔత్కచానాం ప్రముదితం రాక్షసానాం మహాపురమ్ ।। ౪౦.

ఆ నగరం ఆకట్టుకునే రూపాలు ధరించగల ఆట్కచ రాక్షసులది. వారు ఆనందంగా, బలంగా, గర్వంతో నివసిస్తారు.

మధ్యమే తు మహాకూటే దేవకూటస్య వై గిరేః । సువర్ణమణిపాషాణైశ్చిత్రైః శ్లక్షణతరైః శుభైః। శాఖాశతసహస్రాద్యైర్నైకారోహసమాకులమ్ ।। ౪౦.

దేవకూట పర్వతపు మధ్యభాగంలో, బంగారు, రత్నాల రాళ్లతో మెరిసే, నాజూగ్గా, అందంగా ఉన్న, వందల వేల కొమ్మలతో, అనేక వెల్లుల్లతో నిండిన అద్భుతమైన వృక్షం ఉంది.

స్రిగ్ధ పర్ణమహామూలమనేకస్కన్ధవాహనమ్। రమ్యం హ్యవిరలచ్ఛాయం దశయోజనమణ్డలమ్ ।। ౪౦.

ఆ వృక్షానికి మెరిసే ఆకులు, పెద్ద దుంగ, అనేక కొమ్మలు ఉన్నాయి. అది చల్లని నీడను ఇస్తూ, పది యోజనాల పరిధిలో విస్తరించి ఉంటుంది.

తత్ర భూతవటన్నామ నానాభూతగణాలయమ్। మహాదేవస్య ప్రథితం త్ర్యమ్బకస్య మహాత్మనః। దీప్తమాయతనం తత్ర సర్వలోకేషు విశ్రుతమ్ ।। ౪౦.

అక్కడ 'భూతవట' అనే ప్రసిద్ధ స్థలం ఉంది. అది ఎన్నో భూతగణాల నివాసంగా, మహాత్ముడైన త్రయంబకుడైన మహాదేవుని ప్రకాశవంతమైన ఆలయంగా, అన్ని లోకాలలో ప్రసిద్ధి చెందింది.

వరాహగజసింహర్క్షశార్దూలకరభాననైః। గృధ్రోలూకముఖైశ్చైవ మేషోష్ట్రాజమహాముఖైః ।। ౪౦.

అక్కడ వరాహం, ఏనుగు, సింహం, ఎలుగుబంటి, పులి, ఒంటె, సూర్యుడు, గద్ద, గుడ్లగూబ, గొర్రె, మహా పాము వంటి ముఖాలతో ఉన్న భూతాలు ఉన్నాయి.

కదమ్బైర్వికటైః స్థూలైర్లమ్బకేశతనూరుహైః। నానావర్ణాకృతిధరైర్నానాసంస్థానసంస్థితైః ।। ౪౦.

అక్కడ కదంబ వృక్షాలు, వింతగా, బరువుగా, వేలాడే జుట్టులాంటి వేరులతో, వివిధ రంగులు, ఆకారాలతో, భిన్నమైన భంగిమల్లో నిలబడి ఉంటాయి.

దీప్తైరనేకైరుగ్రాస్యైర్భూతైరుగ్రపరాక్రమైః। అశూన్యమభవన్నిత్యం మహాపారిషదైస్తథా ।। ౪౦.

అక్కడ ఎన్నో ప్రకాశవంతమైన, భయంకరమైన ముఖాలున్న, గొప్ప శక్తివంతమైన భూతాలు, మహాపరిచారకులతో కలసి ఎప్పుడూ నిండిపోయి ఉంటుంది.

తత్ర భూతపతేర్భూతా నిత్యమ్పూజాం ప్రయుఞ్జతే। ఝర్ఝరైః శఙ్ఖపటహైర్భేరీడిణ్డిమగోముఖైః ।। ౪౦.

అక్కడ భూతపతి భూతగణాలు ఎప్పుడూ పూజ చేస్తూ, ఝంజలు, శంఖాలు, డప్పులు, బేరీలు, గోముఖాలతో సంగీతాన్ని వినిపిస్తారు.

రణితాలసితోద్గీతై ర్నిత్యం వలితవర్జితైః। విస్ఫూర్జ్జితశతైస్తత్ర పూజాయుక్తా గణేశ్వరాః। ప్రీతాః పురారిప్రమథాస్తత్ర క్రీడాపరాః సదా ।। ౪౦.

అక్కడ మ్రోగే తాళాలతో, తప్పులేని పాటలతో, వందలాది వాద్యాల శబ్దాలతో, గణాధిపతులు పూజలో నిమగ్నమై ఉంటారు. పురారి సేవకులు సంతోషంగా ఆటపాటల్లో మునిగి ఉంటారు.

సిద్ధదేవర్షిగన్ధర్వయక్షనాగేన్ద్ర పూజితః। స్థానే తస్మిన్ మహాదేవః సాక్షాల్లోకశివః శివః ।। ౪౦.

అక్కడ సిద్ధులు, దేవతలు, ఋషులు, గంధర్వులు, యక్షులు, నాగేంద్రులు మహాదేవుడైన లోకశివుని పూజిస్తారు.

ఇతి శ్రీమహాపురాణే వాయుప్రోక్తే భువనవిన్యాసో నామ చత్వారింశోఽధ్యాయః

ఇలా మహాపురాణంలో వాయుదేవుడు చెప్పిన 'భువనవిన్యాసం' అనే నలభైవ అధ్యాయం ముగిసింది.

వివిక్తచారుశిఖరం పత్రితం శఙ్ఖవర్చసమ్। కైలాసం దేవభక్తానామాలయం సుకృతాత్మనామ్ ।। ౪౧.

వేరు వేరు అందమైన శిఖరంతో, శంఖంలా మెరిసే కైలాసం, దేవతాభక్తులకు, సత్కర్మశీలులకు నివాసస్థానంగా ఉంది.

తస్య కూటతటే రమ్యే మధ్యమే కున్దసన్నిభే। యోజనానాం శతాయామే పఞ్చాశచ్చ తథాయతమ్ ।। ౪౨.

ఆ శిఖరపు అందమైన వైపు మధ్యలో, మల్లెపువ్వు లాంటి తెలుపుతో మెరిసిపోతూ, వంద యోజనాల పొడవు, యాభై యోజనాల వెడల్పుతో విస్తరించి ఉంది.

సువర్ణమణిచిత్రాభి అనేకాభిరలంకృతమ్। మహాభవనమాలాభిర్భూషితం నైకవిస్తరమ్ ।। ౪౧.

అది బంగారం, రత్నాలతో ఎన్నో అలంకారాలతో, గొప్ప భవనాల వరుసలతో అలంకరించబడి, విస్తారంగా విరాజిల్లుతోంది.

ధనాధ్యక్షస్య దేవస్య కుబేరస్య మహాత్మనః। నగరన్తదనాధృష్యమృద్ధియుక్తం ముదాయుతమ్ ।। ౪౧.

అది ధనాధిపతి అయిన మహాత్ముడు కుబేరుని నగరం. అదనంత సంపదతో, ఆనందంతో నిండినదిగా, ఎవ్వరూ జయించలేనిదిగా ఉంది.

తస్య మధ్యే సభా రమ్యా నానాకనకమణ్డితా। విపులా నామ విఖ్యాతా విపులస్తమ్భతోరణా ।। ౪౧.

ఆ నగర మధ్యలో, వివిధ రకాల బంగారు అలంకారాలతో, ఎత్తయిన స్తంభాలు, గొప్ప గోపురాలతో విరాజిల్లే ప్రసిద్ధమైన విపుల assembly మందిరం ఉంది.