వేణుమన్తే మహాశైలే విద్యాధరపురత్రయమ్। త్రింశదద్యోజనవిస్తీర్ణం పఞ్చాశద్యోజనాయతమ్ ।। ౩౯.
వేణుమంత అనే మహా పర్వతంపై విద్యాధరుల మూడు నగరాలు ఉన్నాయి. అవి ముప్పై యోజనాల వెడల్పుతో, యాభై యోజనాల పొడవుతో విస్తరించి ఉన్నాయి.
ఉలూకో రోమశశ్చైవ మహానేత్రశ్చ వీర్యవాన్। విద్యాధరవరాస్తత్ర శక్రతుల్యపరాక్రమాః ।। ౩౯.
అక్కడ ఉలూకుడు, రోమశుడు, మహానేత్రుడు అనే వీర విద్యాధరులు, ఇంద్రునికి సమానమైన పరాక్రమంతో నివసిస్తున్నారు.
వైకఙ్కే శైలశిఖరే హ్యన్తఃకన్దరనిర్ఝరే। మహోచ్చశ్రృఙ్గే రుచిరే రత్నధాతువిచిత్రితే ।। ౩౯.
వైకంక పర్వత శిఖరంపై, లోపలి గుహలు, జలపాతాలు ఉన్న చోట, ఎత్తైన శిఖరాలు మణుల రేఖలతో మెరిసిపోతూ అద్భుతంగా కనిపిస్తున్నాయి.
తత్రాస్తే గారుడిర్నిత్యం ఉరగారిర్దురాసదః। మహావాయుజవశ్చణ్డః సుగ్రీవో నామ వీర్యవాన్ ।। ౩౯.
అక్కడ ఎప్పుడూ గరుడుడు నివసిస్తున్నాడు. అతడు పాము శత్రువుగా, ఎదుర్కోవడం కష్టమైనవాడిగా, మహావాయువు లాంటి వేగంతో, సుగ్రీవుడిలా పరాక్రమవంతుడిగా ప్రసిద్ధి పొందాడు.
మహాప్రమాణై ర్విక్రాన్తైర్మహాబలపరాక్రమైః। సశైలో హ్యావృతః సర్వః పక్షిభిః పన్నగారిభిః ।। ౩౯.
ఆ పర్వతం మొత్తం, దాని శిఖరాలతో కలిపి, అపారమైన పరిమాణం, బలంతో ఉన్న పక్షులు, పాములకు శత్రువులైన వీరులు చుట్టుముట్టి ఉన్నాయి.
కరఞ్జేఽభిరతో నిత్యం సాక్షాద్భూతపతిః ప్రభుః। వృషభాఙ్కో మహాదేవః శఙ్కరో యోగినాం ప్రభుః ।। ౩౯.
కరంజ పర్వతంపై ఎప్పుడూ ఆనందంగా, భూతపతి అయిన మహాదేవుడు, వృషభం గుర్తుగా ధరించిన శంకరుడు, యోగులకు అధిపతిగా తానే స్వయంగా నివసిస్తున్నాడు.
నానావేషధరైర్భూతైః ప్రమథైశ్చ దురాసదైః। కరఞ్జే సానవః సర్వే హ్యవకీర్ణాః సమన్తతః ।। ౩౯.
కరంజ పర్వతపు కొండదారులు చుట్టూ చుట్టూ, వింత వేషధారణలు ధరించిన భూతగణాలతో, ఎదుర్కోవడం కష్టమైన ప్రమథులతో నిండి ఉన్నాయి.
వసుధారే వసుమతాం వసూనామమితౌజసామ్। అష్టావాయతనాన్యాహుః పూజితాని మహాత్మనామ్ ।। ౩౯.
వసుధారపై అపార శక్తి కలిగిన వసువులు, మహాత్ములు పూజించే ఎనిమిది ఆలయాలు ఉన్నాయని చెబుతారు.
రత్నధాతౌ గిరివరే ఋషీణాఞ్చ మహాత్మనామ్। సప్తాశ్రమాణి పుణ్యాని సిద్ధావాసయుతాని చ ।। ౩౯.
రత్నధాతువు సమృద్ధిగా ఉన్న గొప్ప పర్వతంపై, మహాత్ములైన ఋషుల పవిత్రమైన ఏడు ఆశ్రమాలు, సిద్ధులు నివసించే స్థలాలు ఉన్నాయి.
మహాప్రజాపతేః స్థానం హేమశ్రృఙ్గో నగోత్తమే। చతుర్వక్త్రస్య దేవస్య సర్వభూతనమస్కృతమ్ ।। ౩౦.
హేమశృంగ అనే శ్రేష్ఠమైన పర్వతంపై, మహాప్రజాపతి అయిన నాలుగు ముఖాల దేవుడి స్థానం ఉంది. ఆ దేవుడిని సమస్త జీవులు పూజిస్తారు.
గజశైలే భగవతో నానాభూతగణావృతాః । రుద్రాః ప్రముదితా నిత్యం సర్వభూతనమస్కృతాః ।। ౩౯.
గజశైల పర్వతంపై, అనేక భూతగణాలతో చుట్టుముట్టబడి, రుద్రులు ఎప్పుడూ ఆనందంగా, సమస్త ప్రాణులు పూజించేలా అక్కడ నివసిస్తున్నారు.
సుమేధే ధాతుచిత్రాఢ్యే శైలేన్ద్రే మేఘసన్నిభే। నైకోదరదరీవప్రనికుఞ్జైశ్చోపశోభితే ।। ౩౯.
సుమేధ అనే పర్వతాధిపతి, ఖనిజ రేఖలతో మెరిసిపోతూ, మేఘాల వలె కనిపిస్తూ, అనేక గుహలు, అడవి దారులతో అలంకరించబడి ఉంది.
ఆదిత్యానాం వసూనాఞ్చ రుద్రాణాఞ్చామితౌజసామ్। తత్రాయతనవిన్యాసా రమ్యాశ్చైవాశ్వినోరపి ।। ౩౯.
అక్కడ ఆదిత్యులు, వసువులు, అపార శక్తి గల రుద్రులు, అలాగే అశ్వినుల అందమైన ఆలయాలు ఉన్నాయి.
స్థానాని సిద్ధైర్దేవానాం స్థాపితాని నగోత్తమే। తత్ర పూజాపరా నిత్యం యక్ష గన్ధర్వకిన్నరాః ।। ౩౯.
ఆ శ్రేష్ఠమైన పర్వతంపై, సిద్ధులు దేవతల స్థలాలను స్థాపించారు. అక్కడ యక్షులు, గంధర్వులు, కిన్నరులు ఎప్పుడూ పూజల్లో తలమునకలై ఉంటారు.
గన్ధర్వనగరీ స్ఫీతా హేమకక్షే నగోత్తమే। అశీత్యామరపుర్య్యాభా మహాప్రాకారతోరణా ।। ౩౯.
ఆ పర్వతంపై హేమకక్ష అనే గంధర్వుల నగరం విస్తృతంగా ఉంది. అది ఎనభై అమరపురులకు సమానంగా, గొప్ప ప్రాకారాలు, గోపురాలతో ప్రకాశిస్తోంది.
సిద్ధా హ్యపత్తనా నామ గన్ధర్వా యుద్ధ శాలినః। యేషామధిపతిర్దేవో రాజరాజః కపిఞ్జలః ।। ౩౯.
అక్కడ అపట్టన అనే సిద్ధులు, యుద్ధంలో నిపుణులైన గంధర్వులు నివసిస్తున్నారు. వారికి అధిపతిగా దేవుడు, రాజరాజు అయిన కపింజలుడు ఉన్నాడు.
అనలే రాక్షసావాసాః పఞ్చకూటేఽపి దానవాః। ఊర్జితా దేవరిపవో మహాబలపరాక్రమాః ।। ౩౯.
అనల పర్వతంపై రాక్షసులు నివసిస్తున్నారు. పంచకూట పర్వతంలో దానవులు ఉంటారు. వీరంతా దేవతలకు శత్రువులు, అపార బలశాలి, పరాక్రమవంతులు.
శతశ్రృఙ్గే పురశతం యక్షాణామమితౌజసామ్। తామ్రాభే కాద్రవేయస్య తక్షకస్య పురోత్తమమ్ ।। ౩౯.
శతశృంగ పర్వతంపై అపార శక్తి గల యక్షులకు వంద నగరాలు ఉన్నాయి. అలాగే తామ్రవర్ణంగా మెరిసే కద్రువు కుమారుడు తక్షకుని ముఖ్యమైన నగరం ఉంది.
విశాఖే పర్వతశ్రేష్ఠే నైకవప్రదరీశుభే। గుహానిరతవాసస్య గుహస్యాయతనం మహత్ ।। ౩౯.
విశాఖ అనే శ్రేష్ఠమైన పర్వతంపై, అనేక గుహలు, అడవి దారులతో అందంగా కనిపించే చోట, గుహలో నివసించడానికి ఇష్టపడే గుహుడి గొప్ప ఆలయం ఉంది.
శ్వేతోదరే మహాశైలే మహాభవనమణ్డితే। పురం గరుఢపుత్రస్య సునాభస్య మహాత్మనః ।। ౩౯.
శ్వేతోదర అనే గొప్ప పర్వతంపై, అద్భుతమైన భవనాలతో అలంకరించబడి, గరుడుని కుమారుడు, మహాత్ముడైన సునాభుని నగరం ఉంది.
పిశాచకే గిరివరే హర్మ్యం ప్రాసాద మణ్డితమ్। యక్షగన్ధర్వచరితం కుబేరభవనం మహత్ ।। ౩౦.
పిశాచ పర్వతంపై యక్షులు, గంధర్వులు సంచరించే, అద్భుతమైన భవనాలతో అలంకరించబడిన గొప్ప కోబేరుని నివాసం ఉంది.
హరికూటే హరిర్దేవః సర్వభూతనమస్కృతః। ప్రభావాత్తస్య శైలోఽసౌ మహానాభః ప్రకాశతే ।। ౩౯.
హరికూట పర్వతంపై హరి దేవుడు అన్ని జీవులచే పూజించబడతాడు. ఆయన ప్రభావంతో ఆ పర్వతం గొప్ప ప్రకాశంతో మెరిసిపోతుంది.
కుముదే కిన్నరావాసా అఞ్జనే చ మహోరగాః। కృష్ణే గన్ధర్వ్వనగరా మహాభవనశాలినః ।। ౩౯.
కుముద పర్వతంపై కిన్నరులు నివసిస్తారు. అంజన పర్వతంలో మహా సర్పాలు ఉంటాయి. కృష్ణ పర్వతంలో గంధర్వుల నగరాలు, అద్భుతమైన భవనాలతో వెలుగుతుంటాయి.
పాణ్డురే చారుశిఖరే మహాప్రాకారతోరణే। విద్యాధరపురం తత్ర మహాభవనమాలినమ్ ।। ౩౯.
పాండుర పర్వతం అందమైన శిఖరం, గొప్ప గోడలు, తలుపులతో అలంకరించబడి ఉంది. అక్కడ విద్యాధరుల నగరం, అద్భుతమైన భవనాలతో మెరిసిపోతుంది.
సహస్రశిఖరే శైలే దైత్యానాముగ్రకర్మ్మణామ్। పురాణి సముదీర్ణానాం సహస్రం హేమమాలినామ్ ।। ౩౯.
సహస్రశిఖర పర్వతంపై భయంకరమైన కార్యాలు చేసే దైత్యులకు వెండి అలంకారాలతో కూడిన వెయ్యి పురాతన నగరాలు ఉన్నాయి.
ముకుటే పన్నగావాసా అనేకాః పర్వతోత్తమాః। పుష్పకే వై మునిగణా నిత్యమేవ ముదా యుతాః ।। ౩౯.
ముకుట పర్వతంలో అనేక సర్పాలు నివసిస్తాయి. పుష్పక పర్వతంలో మునులు ఎల్లప్పుడూ ఆనందంతో నివసిస్తారు.
వైవస్వతస్య సోమస్య వాయోర్నాగాధిపస్య చ। సుపక్షే పర్వతవరే చత్వార్య్యాయతనాని చ ।। ౩౯.
సుపర్ణ అనే ఉత్తమ పర్వతంపై వైవస్వతుడు, సోముడు, వాయువు, నాగాధిపతి వారికి నాలుగు పవిత్ర స్థలాలు ఉన్నాయి.
గన్ధర్వైః కిన్నరైర్యక్షైర్న్నాగైర్విద్యాధరోత్తమైః। సిద్ధైర్హి తేషు స్థానేషు నిత్యమిష్టః ప్రపూజ్యతే ।। ౩౯.
ఆ ప్రాంతాల్లో గంధర్వులు, కిన్నరులు, యక్షులు, నాగులు, ఉత్తమ విద్యాధరులు, సిద్ధులు ఎల్లప్పుడూ గౌరవించబడి, పూజించబడుతారు.
మర్య్యాదాపర్వతే శుభ్రే దేవకూటే నిబోధత। విస్తీర్ణే సిఖరే తస్య కూటే గిరివరస్య హ ।। ౪౦.
శుభ్రమైన పరిమితి పర్వతమైన దేవకూట గురించి వినండి. ఆ పర్వతానికి విస్తారమైన శిఖరం ఉంది, అది గొప్ప పర్వతాల్లో ఒకటి.
సమన్తాద్యోజనశతం మహాభవనమణ్డితమ్। జన్మక్షేత్రం సుపర్ణస్య వైనతేయస్య ధీమతః ।। ౪౦.
ఆ పర్వతం చుట్టూ వంద యోజనల వరకు అద్భుతమైన భవనాలతో అలంకరించబడిన ప్రాంతం ఉంది. అదే వినతా కుమారుడు, జ్ఞానవంతుడైన సుపర్ణుని జన్మస్థలం.