వాయుపురాణమ్

తస్య పర్వతరాజస్య పూర్వే పార్శ్వే మహోచితమ్। కుముఞ్చం శైలరాజానం నైకనిర్ఝరకన్దరమ్ ।। ౩౯.

ఆ పర్వతరాజుకు తూర్పు వైపున మహోన్నతమైన, అనేక జలపాతాలు, గుహలతో కూడిన కుముంచ అనే పర్వతరాజు ఉంది.

తస్య ధాతువిచిత్రేషు కూటేషు బహువిస్తరాః। అష్టౌ పుర్యో హ్యుదీర్ణాశ్చ దానవానాం మహాత్మనామ్ ।। ౩౯.

ఆ పర్వతంపై రంగురంగుల ఖనిజాలతో మెరిసే శిఖరాల్లో, విస్తారంగా ఎనిమిది గొప్ప నగరాలు, మహాత్ములైన దానవులకు నివాసంగా ఉన్నాయి.

వజ్రకే పర్వతే చాపి అనేకశిఖరోదరైః। ఉదీర్ణా రాక్షసావాసా నరనారీసమాకులాః ।। ౩౯.

వజ్రక అనే పర్వతంపై అనేక శిఖరాలు, లోయలతో కూడి, అక్కడ రాక్షసుల నివాసాలు పురుషులు, స్త్రీలతో నిండిపోయి ఉన్నాయి.

నీలకా నామ తే ఘోరా రాక్షసాః కామరూపిణః। తత్ర తేఽభిరతా నిత్యం మహాబలపరాక్రమాః ।। ౩౯.

అక్కడ నీలక అనే భయంకరమైన, కావలసిన రూపం ధరించగలిగే రాక్షసులు నివసిస్తూ, ఎప్పుడూ ఆనందంగా, గొప్ప బలంతో ఉంటారు.

మహానీలేఽపి శైలేన్ద్రే పురాణి దశ పఞ్చ చ। హయాననానాం విఖ్యాతాః కిన్నరాణాం మహాత్మనామ్ ।। ౩౯.

మహానీల అనే గొప్ప పర్వతంపై, గుర్రె ముఖాల కిన్నరుల నివాసంగా ప్రసిద్ధమైన పదిహేను పురాతన నగరాలు ఉన్నాయి.

దేవసేనో మహాబాహుర్బలమిన్ద్రాదయస్తథా। తత్ర కిన్నరరాజానో దశపఞ్చ చ గర్వితాః ।। ౩౯.

అక్కడ దేవసేనుడు, మహాబాహువు, ఇంద్రుడు మరియు ఇతరులు, అలాగే పదిహేను మంది గర్వితమైన కిన్నర రాజులు నివసిస్తున్నారు.

సువర్ణపార్శ్వాః ప్రాయేణ నానాపర్ణసమాకులైః। బిలప్రవేశైర్నగరైః శైలేన్ద్రః సోఽభ్యలంకృతః ।। ౩౯.

ఆ పర్వతాధిపతి ఎక్కువగా బంగారు పొరలతో, రకరకాల ఆకుల చెట్లతో, గుహల ప్రవేశ ద్వారాలున్న నగరాలతో అలంకరించబడి ఉంది.

అతిదారుణా దృష్టివిషా హ్యగ్నికోపా దురాసదాః। మహోరగశతాస్తత్ర సువర్ణవశవర్తినః ।। ౩౯.

అక్కడ శతాదికమైన మహా పాములు, అత్యంత భయంకరంగా, చూపుతోనే విషాన్ని కలిగించగలవిగా, అగ్నికోపంతో, చేరదగని విధంగా, బంగారుకు వశంగా ఉంటాయి.

సునాగేఽపి మహాశైలే దైత్యావాసా- సహస్రశః। హర్మ్యప్రాసాద కలిలాః ప్రాంశుప్రాకారతోరణాః ।। ౩౯.

సునాగ అనే మహా పర్వతంలో కూడా వేలాది దైత్యుల నివాసాలు, భవ్యమైన భవనాలు, ప్రాసాదాలు, ఎత్తయిన ప్రాకారాలు, గోపురాలతో నిండివున్నాయి.

వేణుమన్తే మహాశైలే విద్యాధరపురత్రయమ్। త్రింశదద్యోజనవిస్తీర్ణం పఞ్చాశద్యోజనాయతమ్ ।। ౩౯.

వేణుమంత అనే మహా పర్వతంపై విద్యాధరుల మూడు నగరాలు ఉన్నాయి. అవి ముప్పై యోజనాల వెడల్పుతో, యాభై యోజనాల పొడవుతో విస్తరించి ఉన్నాయి.

ఉలూకో రోమశశ్చైవ మహానేత్రశ్చ వీర్యవాన్। విద్యాధరవరాస్తత్ర శక్రతుల్యపరాక్రమాః ।। ౩౯.

అక్కడ ఉలూకుడు, రోమశుడు, మహానేత్రుడు అనే వీర విద్యాధరులు, ఇంద్రునికి సమానమైన పరాక్రమంతో నివసిస్తున్నారు.

వైకఙ్కే శైలశిఖరే హ్యన్తఃకన్దరనిర్ఝరే। మహోచ్చశ్రృఙ్గే రుచిరే రత్నధాతువిచిత్రితే ।। ౩౯.

వైకంక పర్వత శిఖరంపై, లోపలి గుహలు, జలపాతాలు ఉన్న చోట, ఎత్తైన శిఖరాలు మణుల రేఖలతో మెరిసిపోతూ అద్భుతంగా కనిపిస్తున్నాయి.

తత్రాస్తే గారుడిర్నిత్యం ఉరగారిర్దురాసదః। మహావాయుజవశ్చణ్డః సుగ్రీవో నామ వీర్యవాన్ ।। ౩౯.

అక్కడ ఎప్పుడూ గరుడుడు నివసిస్తున్నాడు. అతడు పాము శత్రువుగా, ఎదుర్కోవడం కష్టమైనవాడిగా, మహావాయువు లాంటి వేగంతో, సుగ్రీవుడిలా పరాక్రమవంతుడిగా ప్రసిద్ధి పొందాడు.

మహాప్రమాణై ర్విక్రాన్తైర్మహాబలపరాక్రమైః। సశైలో హ్యావృతః సర్వః పక్షిభిః పన్నగారిభిః ।। ౩౯.

ఆ పర్వతం మొత్తం, దాని శిఖరాలతో కలిపి, అపారమైన పరిమాణం, బలంతో ఉన్న పక్షులు, పాములకు శత్రువులైన వీరులు చుట్టుముట్టి ఉన్నాయి.

కరఞ్జేఽభిరతో నిత్యం సాక్షాద్భూతపతిః ప్రభుః। వృషభాఙ్కో మహాదేవః శఙ్కరో యోగినాం ప్రభుః ।। ౩౯.

కరంజ పర్వతంపై ఎప్పుడూ ఆనందంగా, భూతపతి అయిన మహాదేవుడు, వృషభం గుర్తుగా ధరించిన శంకరుడు, యోగులకు అధిపతిగా తానే స్వయంగా నివసిస్తున్నాడు.

నానావేషధరైర్భూతైః ప్రమథైశ్చ దురాసదైః। కరఞ్జే సానవః సర్వే హ్యవకీర్ణాః సమన్తతః ।। ౩౯.

కరంజ పర్వతపు కొండదారులు చుట్టూ చుట్టూ, వింత వేషధారణలు ధరించిన భూతగణాలతో, ఎదుర్కోవడం కష్టమైన ప్రమథులతో నిండి ఉన్నాయి.

వసుధారే వసుమతాం వసూనామమితౌజసామ్। అష్టావాయతనాన్యాహుః పూజితాని మహాత్మనామ్ ।। ౩౯.

వసుధారపై అపార శక్తి కలిగిన వసువులు, మహాత్ములు పూజించే ఎనిమిది ఆలయాలు ఉన్నాయని చెబుతారు.

రత్నధాతౌ గిరివరే ఋషీణాఞ్చ మహాత్మనామ్। సప్తాశ్రమాణి పుణ్యాని సిద్ధావాసయుతాని చ ।। ౩౯.

రత్నధాతువు సమృద్ధిగా ఉన్న గొప్ప పర్వతంపై, మహాత్ములైన ఋషుల పవిత్రమైన ఏడు ఆశ్రమాలు, సిద్ధులు నివసించే స్థలాలు ఉన్నాయి.

మహాప్రజాపతేః స్థానం హేమశ్రృఙ్గో నగోత్తమే। చతుర్వక్త్రస్య దేవస్య సర్వభూతనమస్కృతమ్ ।। ౩౦.

హేమశృంగ అనే శ్రేష్ఠమైన పర్వతంపై, మహాప్రజాపతి అయిన నాలుగు ముఖాల దేవుడి స్థానం ఉంది. ఆ దేవుడిని సమస్త జీవులు పూజిస్తారు.

గజశైలే భగవతో నానాభూతగణావృతాః । రుద్రాః ప్రముదితా నిత్యం సర్వభూతనమస్కృతాః ।। ౩౯.

గజశైల పర్వతంపై, అనేక భూతగణాలతో చుట్టుముట్టబడి, రుద్రులు ఎప్పుడూ ఆనందంగా, సమస్త ప్రాణులు పూజించేలా అక్కడ నివసిస్తున్నారు.

సుమేధే ధాతుచిత్రాఢ్యే శైలేన్ద్రే మేఘసన్నిభే। నైకోదరదరీవప్రనికుఞ్జైశ్చోపశోభితే ।। ౩౯.

సుమేధ అనే పర్వతాధిపతి, ఖనిజ రేఖలతో మెరిసిపోతూ, మేఘాల వలె కనిపిస్తూ, అనేక గుహలు, అడవి దారులతో అలంకరించబడి ఉంది.

ఆదిత్యానాం వసూనాఞ్చ రుద్రాణాఞ్చామితౌజసామ్। తత్రాయతనవిన్యాసా రమ్యాశ్చైవాశ్వినోరపి ।। ౩౯.

అక్కడ ఆదిత్యులు, వసువులు, అపార శక్తి గల రుద్రులు, అలాగే అశ్వినుల అందమైన ఆలయాలు ఉన్నాయి.

స్థానాని సిద్ధైర్దేవానాం స్థాపితాని నగోత్తమే। తత్ర పూజాపరా నిత్యం యక్ష గన్ధర్వకిన్నరాః ।। ౩౯.

ఆ శ్రేష్ఠమైన పర్వతంపై, సిద్ధులు దేవతల స్థలాలను స్థాపించారు. అక్కడ యక్షులు, గంధర్వులు, కిన్నరులు ఎప్పుడూ పూజల్లో తలమునకలై ఉంటారు.

గన్ధర్వనగరీ స్ఫీతా హేమకక్షే నగోత్తమే। అశీత్యామరపుర్య్యాభా మహాప్రాకారతోరణా ।। ౩౯.

ఆ పర్వతంపై హేమకక్ష అనే గంధర్వుల నగరం విస్తృతంగా ఉంది. అది ఎనభై అమరపురులకు సమానంగా, గొప్ప ప్రాకారాలు, గోపురాలతో ప్రకాశిస్తోంది.

సిద్ధా హ్యపత్తనా నామ గన్ధర్వా యుద్ధ శాలినః। యేషామధిపతిర్దేవో రాజరాజః కపిఞ్జలః ।। ౩౯.

అక్కడ అపట్టన అనే సిద్ధులు, యుద్ధంలో నిపుణులైన గంధర్వులు నివసిస్తున్నారు. వారికి అధిపతిగా దేవుడు, రాజరాజు అయిన కపింజలుడు ఉన్నాడు.

అనలే రాక్షసావాసాః పఞ్చకూటేఽపి దానవాః। ఊర్జితా దేవరిపవో మహాబలపరాక్రమాః ।। ౩౯.

అనల పర్వతంపై రాక్షసులు నివసిస్తున్నారు. పంచకూట పర్వతంలో దానవులు ఉంటారు. వీరంతా దేవతలకు శత్రువులు, అపార బలశాలి, పరాక్రమవంతులు.

శతశ్రృఙ్గే పురశతం యక్షాణామమితౌజసామ్। తామ్రాభే కాద్రవేయస్య తక్షకస్య పురోత్తమమ్ ।। ౩౯.

శతశృంగ పర్వతంపై అపార శక్తి గల యక్షులకు వంద నగరాలు ఉన్నాయి. అలాగే తామ్రవర్ణంగా మెరిసే కద్రువు కుమారుడు తక్షకుని ముఖ్యమైన నగరం ఉంది.

విశాఖే పర్వతశ్రేష్ఠే నైకవప్రదరీశుభే। గుహానిరతవాసస్య గుహస్యాయతనం మహత్ ।। ౩౯.

విశాఖ అనే శ్రేష్ఠమైన పర్వతంపై, అనేక గుహలు, అడవి దారులతో అందంగా కనిపించే చోట, గుహలో నివసించడానికి ఇష్టపడే గుహుడి గొప్ప ఆలయం ఉంది.

శ్వేతోదరే మహాశైలే మహాభవనమణ్డితే। పురం గరుఢపుత్రస్య సునాభస్య మహాత్మనః ।। ౩౯.

శ్వేతోదర అనే గొప్ప పర్వతంపై, అద్భుతమైన భవనాలతో అలంకరించబడి, గరుడుని కుమారుడు, మహాత్ముడైన సునాభుని నగరం ఉంది.