బిల్వప్రమాణైశ్చ శుభైర్మహాస్వాదైః సుగన్ధిభిః। ఫలైః ప్రక్లిద్యతే భూమిః పరుషైర్వృన్తవిచ్యుతైః ।। ౩౮.
అక్కడ భూమి, బిల్వపండు పరిమాణంలో ఉన్న, సువాసనతో, రుచికరమైన ఫలాలతో నిండిపోయి ఉంటుంది. వాటి దండు వేరుపడి, అక్కడక్కడా పడిపోయిన పండ్లతో ఆ నేల తడిగా ఉంటుంది.
తాం స్థలీముపజీవన్తి కిన్నరోరగసాధవః। పరూషకరసోన్మత్తా మానాఢ్యాస్తత్ర చారణాః ।। ౩౮.
ఆ మైదానంలో కిన్నరులు, నాగులు వంటి మంచి జీవులు నివసిస్తారు. పరూషక రసంలో మత్తుగా ఉండే వారు, గర్వంతో ఉన్న చారణులు కూడా అక్కడ కనిపిస్తారు.
కపిఞ్జలస్య శైలస్య నాగశైలస్య చాన్తరే। ద్వియోజనశతాయామా విస్తీర్ణా శతయోజనా ।। ౩౮.
కపింజల పర్వతం, నాగ పర్వతం మధ్యలో, ఆ భూమి రెండు వందల యోజనాల పొడవు, వంద యోజనాల వెడల్పుతో విస్తరించి ఉంది.
స్థలీ మనోహరా సా హి నానావనవిభూషితా । నానాపుష్పఫలోపేతా కిన్నరోరగసేవితా ।। ౩౮.
ఆ మైదానం ఎంతో ఆకర్షణీయంగా ఉంటుంది. వివిధ అడవులతో అలంకరించబడి, ఎన్నో రకాల పూలు, పండ్లతో నిండిపోయి, కిన్నరులు, నాగులు అక్కడ సంచరిస్తూ ఉంటారు.
ద్రాక్షావనాని రమ్యాణి తథా నాగవనాని చ। ఖర్జూరవనఖణ్డాని నీలాశోకవనాని చ ।। ౩౮.
అక్కడ అందమైన ద్రాక్షతోట్లు, నాగవృక్షాల తోటలు, ఖర్జూర తోటలు, నీలాషోక వనాలు ఉన్నాయి.
దాడిమానాఞ్చ స్వాదూనామక్షోటకవనాని చ। అతసీతిలకానాఞ్చ కదలీనాం వనాని చ ।। ౩౮.
అలాగే, మధురమైన దాడిమ పండ్ల తోటలు, అక్షోట వృక్షాలు, అతసి, తిలక వృక్షాలు, అరటి వనాలు కూడా అక్కడ ఉన్నాయి.
బదరీణాఞ్చ స్వాదూనాం వనఖణ్డాని సర్వశః। స్వాదుశీతామ్బుపూర్ణాభిర్నదీభిః శోభితాని చ ।। ౩౮.
అక్కడ చుట్టూ మధురమైన బదరి వృక్షాల తోటలు ఉన్నాయి. వాటిని చల్లని, మధురమైన నీటితో నిండిన నదులు అలంకరిస్తున్నాయి.
తథా పుష్పకశైలస్య మహామేఘస్య చాన్తరే। షష్టియోజనవిస్తీర్ణా సా భూమిః శతమాయతా ।। ౩౮.
అలాగే, పుష్పక పర్వతం, మహామేఘ పర్వతం మధ్యలో ఆ భూమి అరవై యోజనాల వెడల్పుతో, వంద యోజనాల పొడవుతో విస్తరించి ఉంది.
సమా పాణితలప్రఖ్యా కఠినా పాణ్డురా ఘనా। వృక్షగుల్మలతాగుల్మైస్తృణైశ్వాపి వివర్జితా ।। ౩౮.
ఆ భూమి సమతలంగా, చేతిపొడవు లాంటి ఆకారంలో ఉంటుంది. గట్టి, తెల్లగా, ఘనంగా ఉంటుంది. అక్కడ చెట్లు, పొదలు, వల్లులు, గడ్డి కూడా కనిపించవు.
వర్జితా వివిధైః సత్వైర్న్నిత్యమస్మిన్ నిరాశ్రయా। సా కాననస్థలీ నామ దారుణా రోమహర్షణా ।। ౩౮.
అక్కడ ఎన్నో రకాల జీవులు లేవు, ఎప్పుడూ జనసమూహం ఉండదు. ఆ ప్రదేశాన్ని 'కాననస్థలీ' అంటారు. అది భయానకంగా, ఒళ్ళు గగుర్పొడిచేలా ఉంటుంది.
మహాసరాంసి చ తథా మహావృక్షాస్తథైవ చ। మహావనాని సర్వాణి కాన్తనామాని సర్వశః ।। ౩౮.
అక్కడ గొప్ప సరస్సులు, మహా వృక్షాలు, విస్తారమైన అరణ్యాలు ఉన్నాయి. అవన్నీ అందమైన పేర్లతో ప్రసిద్ధి చెందాయి.
సరసాఞ్చ వనానాఞ్చ సా స్థలీ చ ప్రజాపతేః। క్షుద్రాణాం సరసాఞ్చైవ సఙ్ఖ్యా తత్ర న విద్యతే ।। ౩౮.
ప్రజాపతి స్థలిలో ఎన్నో సరస్సులు, అడవులు ఉన్నాయి. చిన్న చిన్న సరస్సుల సంఖ్యను లెక్కించలేము.
దశ ద్వాదశ సప్తాష్టౌ వింశత్ర్రింశచ్చ యోజనాః। స్థల్యో ద్రోణ్యశ్చ విఖ్యాతాః సరాంసి చ వనాని చ ।। ౩౮.
అక్కడ పది, పన్నెండు, ఏడు, ఎనిమిది, ఇరవై, ముప్పై యోజనాల పొడవున్న ప్రసిద్ధ మైదానాలు, లోయలు, సరస్సులు, అడవులు ఉన్నాయి.
కేచిత్ సన్తి మహాఘోరాః శ్యామాః పర్వతకుక్షయః। సూర్యాంశుజాలైరస్పృష్టా నిత్యం శీతా దురాసదాః ।। ౩౮.
కొన్ని పర్వత గర్భాలు చాలా భయంకరంగా, నల్లగా ఉంటాయి. వాటిని ఎప్పుడూ సూర్యకిరణాలు తాకవు. ఎప్పుడూ చల్లగా, చేరడానికి కష్టంగా ఉంటాయి.
తథా హ్యనలతప్తాని సరాంసి ద్విజసత్తమాః। శైలకుక్ష్యన్తరస్థాని సహస్రాణి శతాని చ ।। ౩౮.
అలాగే, అగ్నితో వేడెక్కిన సరస్సులు కూడా ఉన్నాయి. అవి వేలాది, వందల సంఖ్యలో పర్వత గర్భాల్లో ఉన్నాయి.
అతః పరం ప్రవక్ష్యామి యస్మిన్ యస్మిన్ శిలోచ్చయే। యే సన్నివిష్టా దేవానాం వివిధానాం గృహోత్తమాః ।। ౩౯.
ఇప్పుడే నేను ప్రతి పర్వత శిఖరంలో ఉన్న దేవతల వివిధ రకాల అద్భుత నివాసాలను వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.
తత్ర యోఽసౌ మహాశైలః శీతాన్తో నైక విస్తరః। నైకధాతుశతైశ్చిత్రైర్నైకరత్నాకరాకరః ।। ౩౯.
అక్కడ ఒక గొప్ప పర్వతం ఉంది. దాని పైభాగం చలిగా ఉంటుంది, విస్తారంగా వ్యాపించి ఉంటుంది. వందలాది రకాల ఖనిజాలతో, అనేక రత్న సంపదలతో ఆ పర్వతం అద్భుతంగా అలంకరించబడి ఉంటుంది.
నితమ్బైః పుష్పసాలమ్బైర్నైకసత్త్వగుణాలయః। మహార్హమణిచిత్రాభిర్హేమవంశైరలంకృతః ।। ౩౯.
ఆ పర్వతపు ఒడలు పుష్పాలతో కండలించిన లతలతో, ఎన్నో జీవులతో, ఎన్నో గుణాలతో నిండిపోయి ఉంటాయి. విలువైన మణులతో, బంగారు వెదురు మొక్కలతో అందంగా అలంకరించబడి ఉంటుంది.
నితమ్బైః షట్పదోద్గీతైః ప్రవాలైర్హేమచిత్రకైః। తటైః కుసుమసఙ్కీర్ణైర్మత్తభ్రమరనాదితైః ।। ౩౯.
ఆ పర్వతపు ఒడలు తేనెటీగల గానంతో మార్మోగుతుంటాయి. పచ్చని మల్లెలతో, బంగారు రంగు కొమ్మలతో, పుష్పాలతో నిండిన తీరాలతో, మత్తులో ఉన్న తేనెటీగల గుంపులతో ఆ ప్రాంతం శోభిస్తుంది.
లతాలమ్బైశ్చిత్రవద్భిశ్చిత్రైర్ధాతుశతార్చితైః। సానుభీ రత్నచిత్రైశ్చ పుష్పాఢ్యైశ్చ విభూషితః ।। ౩౯.
వివిధ ఆకారాల లతలు అక్కడ వేలాడుతుంటాయి. వందలాది ప్రకాశవంతమైన ఖనిజాలతో, రత్నాలతో మెరిసే పర్వతపు ఎత్తైన ప్రదేశాలు, పుష్ప సమృద్ధితో అలంకరించబడి ఉంటాయి.
విమలస్వాదుపానీయైర్నైకప్రస్రవమైర్యుతః। నికుఞ్జైః కుసుమోత్కీర్ణైరనేకైశ్చ విభూషితః ।। ౩౯.
అక్కడ ఎన్నో ప్రవాహాల నుండి స్వచ్ఛమైన, తీపి నీరు లభిస్తుంది. పుష్పాలతో నిండిన తోటలు, మరెన్నో అలంకారాలతో ఆ పర్వతం మరింత అందంగా కనిపిస్తుంది.
పుష్మౌడుపవహాభిశ్చ స్రవన్తీభిరలంకృతః। కిన్నరాచరితాభిశ్చ దరీభిః సర్వతస్తతః ।। ౩౯.
పుష్ప సమూహాలతో ప్రవహించే వాగులు, కిన్నరులు సంచరించే గుహలు అక్కడ ప్రతి చోటా కనిపిస్తాయి. అవి ఆ పర్వతాన్ని మరింత శోభాయమానంగా చేస్తాయి.
యక్షగన్ధర్వచరితైరనేకైః కన్దరోదరైః। శోభితశ్చ సుఖాసేవ్యైశ్చిత్రైర్గహనసఙ్కటైః ।। ౩౯.
యక్షులు, గంధర్వులు నివసించే అనేక గుహలు, లోయలు అక్కడ ఉన్నాయి. అద్భుతమైన, దట్టమైన అడవులు అక్కడ సుఖంగా ఉండేందుకు అనువుగా ఉన్నాయి.
నానాసత్వగణాకీర్ణైః సుపానీయైః సుఖాశ్రయైః। నానాపుష్పఫలోపేతైః పాదపైః సమలంకృతః ।। ౩౯.౯ . తస్మిన్ గుహాశ్రయాకీర్ణే అనేకోదరకన్దరే। క్రీడావనం మహేన్ద్రస్య సర్వకామగుణైర్యుతమ్ ।। ౩౯.
వివిధ రకాల చెట్లు, స్వచ్ఛమైన నీరు, చల్లని నీడ, అనేక పుష్పాలు, పండ్లు ఉన్న చెట్లతో ఆ ప్రాంతం అలంకరించబడి ఉంది. అక్కడ అనేక గుహలు, లోయల మధ్య మహేంద్రుని వినోదవనం, అన్ని రకాల సౌఖ్యాలతో నిండినదిగా ఉంది.
తత్ర తద్దేవరాజస్య పారిజాతవనం మహత్। ప్రకాశం త్రిషు లోకేషు గీయతే శ్రుతినిశ్చయాత్ ।। ౩౯.
అక్కడ దేవేంద్రునికి చెందిన గొప్ప పారిజాత వనం ఉంది. అది మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధిగా, శాస్త్ర సంప్రదాయాల ద్వారా ప్రసిద్ధి చెందినది.
తరుణాదిత్యసంకాశై ర్మహాగన్ధైర్మనోహరైః। పుష్పైర్భాతి నగశ్రేష్ఠః సుదీప్త ఇవ సర్వశః ।। ౩౯.
ఆ పర్వత శ్రేష్ఠం ఎప్పటికప్పుడు ఉదయించే సూర్యుని వంటి ప్రకాశవంతమైన, మధురమైన పరిమళాలు కలిగిన పుష్పాలతో వెలిగిపోతుంది.
సమగ్రం యోజనశతం తం గన్ధమనిలో వవౌ। పారిజాతకపుష్మాణాం మాహేన్ద్ర వననిర్గతః ।। ౩౯.
మహేంద్రుని వనంలో ఉన్న పారిజాత పుష్పాల సువాసనను గల గాలి, నూరు యోజనల దూరం వరకు వీచింది.
వైఢూర్యనీలైః కమలైః సౌవర్ణైర్వజ్రకేసరైః। సర్వగన్ధబలోపేతైర్మత్తషట్పదనాదితైః ।। ౩౯.
అక్కడ వైడూర్యపు నీలం రంగు కమలాలు, బంగారు రంగు వజ్రపు తంతువులతో కూడిన కమలాలు, అన్ని రకాల పరిమళాలు, శక్తులు కలిగి, మత్తులో ఉన్న తేనెటీగల గానంతో మార్మోగుతుంటాయి.
వ్యాకోశౌర్వికచైశ్చాపి శతపత్రైర్మనోహరైః। సపఙ్కజైర్మహా పత్రైర్వాప్యస్తత్ర విభూషితాః ।। ౩౯.
అక్కడి చెరువులు పూర్తిగా వికసించిన, వందదళాల కమలాలతో, ఆకర్షణీయమైన పెద్ద ఆకులతో, కమలాలతో అలంకరించబడి ఉంటాయి.
విరేజురన్తరమ్బుస్థాః సౌవర్ణమణిభూషితాః। పరిప్సన్దేక్షణా నిత్యం మీనయూథాః సహస్రశః ।। ౩౯.
నీటిలో బంగారు మణులతో మెరిసే చేపలు వేల సంఖ్యలో గుంపులుగా తిరుగుతూ, ఎల్లప్పుడూ చుట్టూ చూస్తూ ప్రకాశిస్తుంటాయి.