వాయుపురాణమ్

హస్త్యోష్ఠం దీర్ఘజఙ్ఘఞ్చ అశ్వదంష్ఠ్రం మహాహనుమ్। రక్తజిహ్వం జటాక్షఞ్చ స్థూలాస్యం దీర్ఘనాసికమ్ ॥ ౮.

అతని పెదాలు ఏనుగు పెదాల్లా, తొడలు పొడవుగా, పళ్ళు గుర్రపు పళ్ళలా, దవడ పెద్దగా, నాలుక ఎర్రగా, కళ్ళు గుంపుగా, నోరు విస్తారంగా, ముక్కు పొడవుగా ఉండేవి.

గుహ్యకం శితికర్ణఞ్చ మహానన్దం మహాముఖమ్। ఏవంవిధం ఖశాపుత్రం విజజ్ఞే సాఽతిభీషణమ్ ॥ ౮.

అతడు గుహ్యకుడిగా, చెవులు పదునుగా, ఆనందంగా, నోరు పెద్దగా ఉండేవాడు. ఇలాంటి భయంకరమైన రూపంతో ఖశకు కుమారుడు పుట్టాడు.

తస్యానుజం ద్వితీయన్తు ఖశా చైవ వ్యజాయత। త్రిశీర్షఞ్చ త్రిపాదఞ్చ త్రిహస్తం కృష్ణలోచనమ్ ॥ ౮.

తర్వాత ఖశ మరో కుమారుడిని కనింది. అతడు తన అన్నకు తమ్ముడు. అతనికి మూడు తలలు, మూడు కాళ్లు, మూడు చేతులు, నల్లని కళ్ళు ఉండేవి.

ఊర్ద్ధ్వకేశం హరిచ్ఛ్మశ్రుం శిలాసంహననం దృఢమ్ । హ్రస్వ కాయం సుబాహుఞ్చ మహాకాయం మహాబలమ్ ॥ ౮.

అతని జుట్టు పైకి నిలబడి ఉండేది, గడ్డ నలుపు రంగులో, దవడ రాయి లాగా గట్టిగా, శరీరం చిన్నగా, చేతులు బలంగా, శరీరం పెద్దగా, బలంగా ఉండేవాడు.

ఆకర్ణదారితాస్యఞ్చ లమ్బభ్రూం స్థూలనాసికమ్। స్థూలోష్ఠమష్టదంష్ట్రఞ్చ ద్విజిహ్వం శఙ్కుకర్ణకమ్ ॥ ౮.

అతని నోరు చెవుల వరకు చీలిపోయి, కనుబొమ్మలు వాలిపోయి, ముక్కు పెద్దగా, పెదాలు మందంగా, ఎనిమిది పళ్ళు, రెండు నాలుకలు, శంఖాకార చెవులు ఉండేవి.

పిఙ్గలోద్వృత్తనయనం జటిలం పిఙ్గలం తథా। మహాకర్ణం మహోరస్కం కటిహీనం కృశోదరమ్। నఖినం లోహితగ్రీవం సా కనిష్ఠం ప్రసూయతే ॥ ౮.

అతని కళ్ళు పింగళంగా, బయటకి పొడవుగా, జుట్టు గుంపుగా, చెవులు పెద్దగా, ఛాతీ విస్తారంగా, నడుము లేకుండా, పొట్ట సన్నగా, చేతులకు గోర్లు, మెడ ఎర్రగా ఉండేవి. ఇలా ఆమె కనిన చిన్న కుమారుడు.

సద్యః ప్రసూయమాత్రౌ తు వివృద్ధౌ చ ప్రమాణతః। ఉపభోగసమర్థాభ్యాం శరీరాభ్యాముపస్థితౌ। సద్యోజాతవివృద్ధాఙ్గౌ మాతరం పర్యభూష్యతామ్ ॥ ౮.

వాళ్లు పుట్టిన వెంటనే పెద్దవాళ్లలా పెరిగిపోయారు. వారి శరీరాలు అన్ని పనులకు తగినట్లుగా తయారయ్యాయి. అవయవాలు తక్షణమే ఎదిగి, తల్లిని చుట్టుముట్టారు.

జ్యాయాంస్తయోస్తు యః క్రూరో మాతరం సోఽభ్యకర్షత। అబ్రవీన్మాతరాయాహి భక్షార్థే క్షుధయార్ద్దితః ॥ ౮.

వాళ్లలో పెద్దవాడు క్రూరుడై తల్లిని పట్టుకుని, 'తల్లి, నాకు ఆకలి ఎక్కువగా ఉంది, తినడానికి రా' అని అన్నాడు.

న్యషేధయత్ పునర్హ్యేనం జ్యాయాంసన్తు కనిష్ఠకః। అబ్రవీత్ సోఽసకృత్తం వై రక్షేమాం మాతరం ఖశామ్। బాహుభ్యాం పరిగృహ్యైనం మాతరం తాం వ్యమోచయత్ ॥ ౮.

అయితే చిన్నవాడు పెద్దవాడిని మళ్లీ మళ్లీ ఆపుతూ, 'మన తల్లి ఖశను కాపాడుదాం' అని అన్నాడు. అతడిని చేతులతో పట్టుకుని, తల్లిని విడిపించాడు.

ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు ప్రాదుర్భూతస్తయోః పితా । తౌ దృష్ట్వా వికృతాకారౌ వసతాం హీత్యభాషత ॥ ౮.

అంతేలోనే వాళ్ల తండ్రి అక్కడికి వచ్చాడు. తన కుమారులు విచిత్రమైన రూపంలో ఉన్నట్టు చూసి, 'ఇక్కడ ఉండకండి' అని అన్నాడు.

తౌ తు తం పితరం దృష్ట్వా బలవన్తౌ త్వరాన్వితౌ । మాతురేవ పునస్వాఙ్కే ప్రలపేతాం స్వమాయయా ॥ ౮.

తండ్రిని చూసిన వెంటనే ఇద్దరు కుమారులు బలంగా, వేగంగా తల్లి ఒడిలోకి వెళ్లి, ఏడుస్తూ తల్లిని పట్టుకున్నారు.

అథోఽబ్రవీదృషిర్భార్యామావాభ్యాముక్తవత్యసి । పూర్వమాచక్ష్వ తత్త్వేన తథైవాభ్యాం వ్యతిక్రమమ్ ॥ ౮.

ఆ తర్వాత ఋషి తన భార్యతో ఇలా అన్నాడు: 'నువ్వు మాతో ముందే మాట్లాడావు. ఇప్పుడు కూడా నిజంగా చెప్పు, ఈ తప్పు గురించి వివరంగా చెప్పు.'

మాతులం భజతే పుత్రః పితౄన్ భజతి కన్యకా। యథాశీలా భవేన్మాతా తథాశీలో భవేత్ సుతః ॥ ౮.

కొడుకు మామను అనుసరిస్తాడు, కుమార్తె తండ్రిని అనుసరిస్తుంది. తల్లి ఎలా ఉంటే, కొడుకు కూడా అలానే ఉంటాడు.

యద్వర్ణా తు భవేద్భూమిస్తద్వర్ణం సలిలం ధ్రువమ్। మాతౄణాం శీలదోషేణ తథా శీలగుణైః పునః। విభిన్నాస్తు ప్రజాః సర్వాస్తథా ఖ్యాతివశేన చ ॥ ౮.

భూమికి ఎలాంటి రంగు ఉంటే, నీటికీ అదే రంగు ఉంటుంది. తల్లుల స్వభావంలో ఉన్న లోపాలు లేదా మంచితనంతో, అన్ని జీవులు వేరుగా ఉంటాయి. పేరుతో కూడా వారు గుర్తించబడతారు.

బలశీలాదిభిస్తాసామదితిర్ధర్మతత్పరా। ధర్మశీలాదిభిశ్చైవ ప్రబోధబలశాలినీ ॥ ౮.

వాళ్లలో అదితి ధర్మానికి ప్రాధాన్యతనిచ్చేవారు. ఆమెకు బలం, మంచితనం, ధర్మం వంటి లక్షణాలు ఉన్నాయి. ధర్మం, మంచితనం, ఇతర గుణాలతో ఆమె జ్ఞానం, బలంతో నిండిపోయింది.

(గన్ధశీలా దితిశ్చైవ ప్రవార్ధ్యయనశాలినీ।) గీతశీలా తథాఽరిష్టా మాయాశీలా దనుః స్మృతా। వినతా తు పునర్ద్దేవీ వైహాయసగతిప్రియా ॥ ౮.

గంధశీల, దితి, ప్రవార్ధ్యయన అనే వారు తమ తమ స్వభావాలతో ప్రసిద్ధులు. గీతశీల, అరిష్ట, మాయాశీల అని పిలవబడే దను, వినతా దేవి మాత్రం ఆకాశంలో సంచరించడాన్ని ఎంతో ఇష్టపడుతుంది.

తపోమయేన శీలేన సురభిః సమలంకృతా। క్రోధశీలా తథా కద్రూః క్రోధేనాసుఖశీలకా ॥ ౮.

తపస్సుతో కూడిన స్వభావం సురభికి అలంకారం. కద్రూ కోపంతో నిండినదీ, ఆ కోపమే ఆమెకు సుఖం లేకుండా చేసింది.

దనాయుషాయాః శీలం వై వైరనుగ్రహ లక్షణమ్। త్వఞ్చ దేవి మహాభాగే క్రోధశీలా మతాసి మే ॥ ౮.

దనువు సంతానానికి శత్రుత్వాన్ని ప్రోత్సహించే స్వభావం ఉంది. మహాభాగ్యవంతురాలైన దేవీ, నిన్ను నేను కోపంతో నిండినదిగా భావిస్తున్నాను.

ఇత్యేతాని సశీలాని స్వభావాల్లోకనాన్నృణామ్। కర్మతో యత్నతో బుద్ధ్యా రూపతో బలతస్తథా। క్షమాతశ్చైవ భిన్నాని భావితార్థబలేన చ ॥ ౮.

ఈ స్వభావాలు జన్మతః, ఇతరులను గమనించడం వల్ల, కర్మ, ప్రయత్నం, బుద్ధి, రూపం, బలం, సహనం, సంకల్పబలం వల్ల వేరుగా ఏర్పడతాయి.

రజఃసత్త్వతమోవృత్తేర్విశ్వరూపాః స్వభావతః। మాతులన్త్వనుయాతాస్తే పుత్రకా గుణవృత్తిభిః ॥ ౮.

రజస్సు, సత్త్వం, తమస్సు ప్రభావంతో ఈ స్వభావాలు అనేక రూపాలు ధరించాయి. వారి కుమారులు తల్లుల లక్షణాలను, గుణాలను అనుసరిస్తారు.

ఇత్యేవముక్త్వా భగవాన్ ఖశామప్రతిమాం తదా। పుత్రావాహూయ సామ్నా వై చక్రే సోమమభీతయః ॥ ౮.

ఇలా చెప్పిన అనంతరం, భగవంతుడు ఖశామ అనే అపూర్వురాలిని పిలిచి, మృదువైన మాటలతో సోముడికి భయం లేకుండా చేశాడు.

తాభ్యాఞ్చ యత్ కృతం తస్యాస్తదాచష్ట తదా ఖశా। మాత్రా యథా సమాఖ్యాతం కర్మ తాభ్యాం పృథక్ పృథక్। తేన ధాత్వర్థయోగేన తత్త్వదర్శీ చకార హ ॥ ౮.

ఆ ఇద్దరు చేసిన పనులను ఖశా వివరంగా చెప్పింది. తల్లి చెప్పినట్లు, వారు వేర్వేరుగా చేసిన కార్యాలను వివరించింది. అలా సత్యాన్ని గ్రహించిన వాడు వాటిని ధాతువుల అర్థం ప్రకారం వివరించాడు.

యక్ష ఇత్యేష ధాతుర్వై ఖాదనే కృషణే చ సః। యక్షయేత్యుక్తవాన్ యస్మాత్ తస్మాద్యక్షో భవత్యయమ్ ॥ ౮.

'యక్ష' అనే ధాతువు తినడం, సన్నగిలిపోవడం అర్థాలకే వాడతారు. 'యక్ష' అని అతడు అన్నందువల్ల అతడిని యక్షుడు అని పిలుస్తారు.

రక్ష ఇత్యేష ధాతుర్యః పాలనే స విభావ్యతే। ఉక్తవాంశ్చైవ యస్మాత్తు రక్ష మే మాతరం ఖశామ్। నామ్నాఽయం రాక్షసస్తస్మాత్ భవిష్యతి తవాత్మజః ॥ ౮.

'రక్ష' అనే ధాతువు కాపాడడాన్ని సూచిస్తుంది. 'నా తల్లిని రక్షించు ఖశా' అని అన్నందువల్ల, నీ కుమారుడు రాక్షసుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందుతాడు.

స తదా తద్విధాన్ దృష్ట్వా విస్మితః పరిమృగ్య చ। తయోః ప్రాదిశదాహారం ప్రజాపతిరసృగ్వసే ॥ ౮.

ఆ ఏర్పాటును చూసి, జాగ్రత్తగా పరిశీలించిన ప్రజాపతి, వారికి ఆహారాన్ని ఇచ్చాడు.

పితా తౌ క్షుధితౌ దృష్ట్వా వరఞ్చేమం తయోర్దదౌ। యువయోర్హస్తసంస్పర్శో నక్తమేన తు సర్వశః ॥ ౮.

తండ్రి, వారు ఆకలితో ఉన్నదాన్ని చూసి, ఈ వరాన్ని ఇచ్చాడు: మీరు ఇద్దరూ రాత్రిపూట మాత్రమే ఆహారాన్ని తినవచ్చు, అది పూర్తిగా మీకు లభిస్తుంది.

నక్తాహారవిహారౌ చ దివా స్వప్నోపభోగినౌ। నక్తఞ్చైవ బలీయాంసౌ దివా సుప్తావుభౌ యువామ్ ॥ ౮.

రాత్రి ఆహారం తిని సంచరిస్తారు, పగలు నిద్రలో లీనమవుతారు. మీరు ఇద్దరూ రాత్రిపూట బలవంతులవుతారు, పగలు నిద్రిస్తారు.

మాతరం రక్షతఞ్చైవ ధర్మశ్చైవానుశిష్యతామ్। ఇత్యుక్త్వా కశ్యపః పుత్రౌ తత్రైవాన్తరధీయత ॥ ౮.

మీ తల్లిని కాపాడండి, ధర్మాన్ని అనుసరించండి అని చెప్పి, కశ్యపుడు తన కుమారులకు ఉపదేశం ఇచ్చి అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు.

గతే పితరి తౌ వీరౌ నిసర్గాదేవ దారుణౌ। విపర్యయేణ వర్త్తన్తౌ కిమ్భక్షౌ ప్రాణిహింసకౌ ॥ ౮.

తండ్రి వెళ్లిన తర్వాత, ఆ ఇద్దరు వీరులు సహజంగా క్రూరులై, పరస్పరం విరుద్ధంగా ప్రవర్తిస్తూ, మాంసాహారం చేసి, ప్రాణులను హింసించేవారు.