వాయుపురాణమ్

మహాభద్రస్య సరస ఉత్తరేణాపి శ్రీమతః। యే మయా పూర్వతః ప్రోక్తాస్తాన్వదిష్యే యథాక్రమమ్ ।। ౩౬.

మహాభద్ర అనే మహాసరస్సు ఉత్తరంగా, నేను ముందుగా చెప్పిన పర్వతాలను ఇప్పుడు క్రమంగా వివరించబోతున్నాను.

శఙ్కుకూటో మహాశైలో వృషభో హంసపర్వతః। నాగశ్చ కపిలశ్చైవ ఇన్ద్రశైలశ్చ సానుమాన్ ।। ౩౬.

శంకుకూట అనే మహాశైలం, వృషభ, హంసపర్వతము, నాగ, కపిల, ఇంద్రశైలం, సానుమాన్ — ఇవన్నీ అక్కడ ఉన్న పర్వతాలు.

నీలః కనక శ్రృఙ్గశ్చ శతశ్రృఙ్గశ్చ పర్వతః। పుష్పకో మేఘశైలశ్చ విరాజశ్చాచలోత్తమః। జారుధిశ్చైవ శైలేన్ద్ర ఇత్యేతే ఉత్తరాః స్మృతాః ।। ౩౬.

నీలము, కనకశృంగము, శతశృంగ పర్వతము, పుష్పక, మేఘశైలం, విరాజ్ అనే ఉత్తమ పర్వతము, జారుధి అనే పర్వతాధిపతి — ఇవన్నీ ఉత్తర దిశలో ప్రసిద్ధమైనవి.

ఏతేషాం శైలముఖ్యానామన్తరేషు యథాక్రమమ్। స్థల్యోఽహ్యన్తరద్రోణ్యశ్చ సరాంసి చ నిబోధత ।। ౩౬.

ఈ ప్రధాన పర్వతాల మధ్యలో ఉన్న మైదానాలు, లోయలు, సరస్సుల పేర్లను కూడా వినండి.

ఇతి శ్రీమహాపురాణే వాయుప్రోక్తే భువనవిన్యాసో నామ షట్‌త్రింశోఽధ్యాయః

ఇలా శ్రీ మహాపురాణంలో వాయుదేవుడు చెప్పిన 'భువన విన్యాసం' అనే ముప్పై ఆరవ అధ్యాయం పూర్తయ్యింది.

శీతాన్తస్యాచలేన్ద్రస్య కుముఞ్జస్యాన్తరేణ తు। ద్రోణ్యో విహఙ్గసఙ్ఘుష్టా నానాసత్త్వనిషేవితాః ।। ౩౭.

శీతాంత అనే పర్వతాధిపతి, కుంౘ అనే పర్వతం మధ్యలో పక్షుల కిలకిలారావంతో నిండిన, అనేక జంతువులు సంచరించే లోయలు ఉన్నాయి.

త్రియోజనశతాయామా విస్తీర్ణాః శతయోజనాః। సురసామలపానీయరమ్యం తత్ర సరోవరమ్ ।। ౩౭.

ఆ లోయలు మూడు వందల యోజనాల పొడవు, వంద యోజనాల వెడల్పుతో విస్తరించి ఉన్నాయి. అక్కడ ఉన్న సరస్సు దేవతలకు ఇష్టమైనది, స్వచ్ఛమైన నీటితో ఎంతో అందంగా ఉంటుంది.

ద్రోణ్యాయామప్రమాణైస్తు పుణ్డరీకైః సుగన్ధిభిః। సహస్రశతపత్రైర్హి మహాపద్మైరలంకృతమ్ ।। ౩౭.

అతిగా పెద్దదైన తొట్టిలో పరిమాణం లేని, పరిమళభరితమైన పద్మాలతో, వేలాది రెక్కలతో, గొప్ప మహాపద్మాలతో అలంకరించబడి ఉంది.

మహోరగైరధ్యుషితం మహాభోగైర్దురాసదైః। దేవదానవగన్ధర్వైరుపస్పృష్టం జలం శుభమ్ ।। ౩౭.

అక్కడ మహా పాము‌లు, పెద్ద పెద్ద పుట్టలతో, చేరడం కష్టమైనవిగా నివసిస్తున్నాయి. ఆ పవిత్రమైన నీటిని దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు తాకుతారు.

పుణ్యం తచ్ఛ్రీసరో నామ ప్రకాశం దివి చేహ చ। ప్రసన్నజలసమ్పూర్ణం శరణ్యం సర్వదేహినామ్ ।। ౩౭.

ఆ పవిత్రమైన సరస్సును శ్రీ సరస్సు అంటారు. అది పరలోకంలోను, భూమిపై కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది. నిర్మలమైన నీటితో నిండినది, సమస్త జీవులకు ఆశ్రయస్థానంగా ఉంది.

తత్ర త్వేకం మహాపద్మం మధ్యే పద్మవనస్య హ। కోటిపత్రప్రచారం తత్తరుణాదిత్యవర్చసమ్ ।। ౩౭.

ఆ పద్మవన మధ్యలో ఒకటి గొప్ప పద్మం ఉంది. అది కోట్లాది రెక్కలతో విస్తరించి, ఉదయించే సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తుంది.

నిత్యం వ్యాకోశమజరం చాఞ్చల్యాచ్చాతిమణ్డలమ్। చారుకేశరజాలాఢ్యం మత్తషట్‌పదనాదితమ్ ।। ౩౭.

అది ఎప్పుడూ వికసించి ఉంటుంది, ఎప్పటికీ వాడిపోదు, చలనం వల్ల మరింత అందంగా కనిపిస్తుంది. అందమైన కేశరాలతో అలంకరించబడి, మత్తులో ఉన్న తేనెటీగల గానంతో మారుమోగుతుంది.

తస్మిన్ పద్మే భగవతీ సాక్షాచ్ఛ్రీర్నిత్యమేవ హి। లక్ష్మ్యాః పద్మం తదావాసం మూర్త్తిమత్యా న సంశయః ।। ౩౭..

ఆ పద్మంపై శ్రీదేవి స్వయంగా ఎల్లప్పుడూ నివసిస్తుంది. అది లక్ష్మీదేవికి స్వరూపమైన వాసస్థలమని సందేహం లేదు.

సరసస్తస్య పూర్వస్మిన్ తీరే సిద్ధనిషేవిత। సదా పుష్పఫలం రమ్యం తత్ర బిల్వవనం మహత్ ।। ౩౭.

ఆ సరస్సు తూర్పు తీరంలో సిద్ధులు తరచుగా సందర్శించే, ఎప్పుడూ పుష్పఫలాలతో నిండిన, ఎంతో అందమైన పెద్ద బిల్వవనం ఉంది.

శతయోజనవిస్తీర్ణం త్రియోజనశతాయ తమ్। అర్ధక్రోశోచ్చశిఖరైర్మహావృక్షైః సహస్రశః ।। ౩౭.

అది వంద యోజనల వెడల్పుతో, మూడు వందల యోజనల పొడవుతో విస్తరించి ఉంది. అక్కడ వేలాది గొప్ప చెట్లు, అరడ్డు క్రోశం ఎత్తైన కొమ్మలతో నిలిచినవిగా ఉన్నాయి.

శాఖాసహస్రకలితైర్మహాస్కన్ధైః సమాకులమ్। ఫలైః సువర్ణసఙ్కాశైర్హరితైః పాణ్డరైస్తథా ।। ౩౭.

వెయ్యి కొమ్మలు కలిగిన గొప్ప కాండాలతో, పసుపు రంగు, ఆకుపచ్చ, తెలుపు రంగుల పండ్లతో నిండిపోయి ఉంది.

అమృతస్వాదుసదృశైర్భేరీమాత్రైః సుగన్ధిభిః। శీర్యమాణైః పతద్భిశ్చ కీర్ణా భూమిర్నిరన్తరా ।। ౩౭.

అమృతం వంటి రుచితో, పరిమళభరితంగా, బేరి పరిమాణంలో ఉన్న పండ్లు పడి పడి నేలంతా కప్పివేస్తున్నాయి.

నామ్నా తచ్ఛ్రీవనం నామ సర్వలోకేషు విశ్రుతమ్। గన్ధర్వైః కిన్నరైర్యక్షైర్మహానాగైశ్చ సేవితమ్ ।। ౩౭.

ఆ వనాన్ని శ్రీవనం అంటారు. అది అన్ని లోకాలలో ప్రసిద్ధి చెందింది. గంధర్వులు, కిన్నరులు, యక్షులు, మహానాగులు అక్కడ నివసిస్తారు.

సిద్ధైశ్చైవ సమాకీర్ణం నిత్యం బిల్వఫలాశిభిః। వివిధైర్భూతసఙ్ఘైశ్చ నిత్యమేవ నిషేవితమ్ ।। ౩౭.

అక్కడ ఎప్పుడూ బిల్వపండ్లు తినే సిద్ధులతో నిండిపోయి ఉంటుంది. వివిధ భూతగణాలు కూడా ఎల్లప్పుడూ అక్కడ సంచరిస్తుంటారు.

తస్మిన్ వనే భగవతీ సాక్షాచ్ఛ్రీర్నిత్యమేవ హి। దేవీ సన్నిహితా తత్ర సిద్ధసఙ్ఘైర్నమస్కృతా ।। ౩౭.

ఆ వనంలో శ్రీదేవి ఎల్లప్పుడూ ప్రత్యక్షంగా ఉంటారు. అక్కడ సిద్ధసమూహాలు ఆమెకు నమస్కరిస్తూ ఉంటారు.

వికఙ్కస్యాచలేన్ద్రస్య మణిశైలస్య చాన్తరే। శతయోజనవిస్తీర్ణం ద్వియోజనశతాయతమ్ ।। ౩౭.

వికంక పర్వతం, మణిశైల పర్వతం మధ్యలో వంద యోజనల వెడల్పుతో, రెండు వందల యోజనల పొడవుతో ఒక గొప్ప వనం ఉంది.

విపులఞ్చమ్పకవనం సిద్ధచారణసేవితమ్। పుష్పలక్ష్మ్యావృతం భాతి జ్వలన్తమివ నిత్యదా ।। ౩౭.

అది విస్తారమైన చంపకవనం. సిద్ధులు, చారణులు అక్కడ సేవ చేస్తారు. పుష్పాల తేజస్సుతో ఎప్పుడూ ప్రకాశిస్తూ, అగ్నిలా మెరిసిపోతుంది.

అర్ద్ధక్రోశోచ్చశిఖరైర్మహాస్కన్ధైః పలాశిభిః । ప్రఫుల్లశాఖాశిఖరైః పిఞ్జరం భాతి తద్వనమ్ ।। ౩౭.

అరడ్డు క్రోశం ఎత్తైన గొప్ప కాండాలున్న పలాశ చెట్లు, వికసించిన కొమ్మలతో ఆ వనం పసుపు రంగులో మెరిసిపోతుంది.

ద్విబాహుపరిణాహైస్తైస్త్రిహస్తాయామవిస్తరైః । మనః శిలాచూర్ణనిభైః పాణ్డుకేసరశాలిభిః ।। ౩౭.

రెండు భుజాల వెడల్పుతో, మూడు చేతుల పొడవు, వెడల్పుతో, రాళ్ల పొడి వంటి పలుచని కేశరాలతో ఆ చెట్లు ఉన్నాయి.

పుష్పైర్మనోహరైర్వ్యాప్తం వ్యాకోశైర్గన్ధశాలిభిః। విరాజతే వనం సర్వం మత్తభ్రమరనాదితమ్ ।। ౩౭.

ఆకర్షణీయమైన పుష్పాలతో, పరిమళభరితమైన వికసించిన పువ్వులతో నిండిన ఆ వనం అంతటా మత్తులో ఉన్న తేనెటీగల గానంతో ప్రకాశిస్తుంది.

తద్వనం దానవైర్దేవగన్ధర్వైర్యక్షరాక్షసైః। కిన్నరైరప్సరోభిశ్చ మహానాగైశ్చ సేవితమ్ ।। ౩౭.

ఆ అరణ్యంలో దానవులు, దేవతలు, గంధర్వులు, యక్షులు, రాక్షసులు, కిన్నరులు, అప్సరసలు, మహా నాగులు తరచూ సంచరిస్తూ ఉంటారు.

తత్రాశ్రమం భగవతః కశ్యపస్య ప్రజాపతేః। సిద్ధసాధ్యగణా కీర్ణం నానాశ్రుతివిభూషితమ్। మహానీలకుముఞ్జాభ్యామన్తరేప్యచలావథ ।। ౩౭.

అక్కడ, గొప్ప నీలం గడ్డి, కుముంజ గడ్డి మధ్యలో, ప్రాజాపతి కశ్యపుని ఆశ్రమం ఉంది. అక్కడ సిద్ధులు, సాధ్యులు సమూహంగా ఉంటారు. అనేక విధాల వేదపఠనాలతో అలంకరించబడి, కదలని స్థిరంగా ఉంటుంది.

మహానద్యాః సుఖాయాస్తు తీరే సిద్ధనిషేవితే। పఞ్చాశద్యోజనాయామం త్రింశద్యోజనవిస్తరమ్। రమ్యం తాలవనం తద్ధి అర్ద్ధక్రోశోచ్చమస్తకమ్ ।। ౩౭.

అందమైన, మృదువైన, పెద్ద నది తీరంలో, సిద్ధులు సందర్శించే చోట, యాభై యోజనాల పొడవు, ముప్పై యోజనాల వెడల్పుతో, అర కరోశు ఎత్తైన తాళ వృక్షాల తోట ఉంది.

మహామూలైర్మహాసారైః స్థిరైరవిరలైః శుభైః। కుముదాఞ్జనసంస్థానైః పరివృత్తైర్మహా ఫలైః। మృష్టగన్ధరసోపేతైరుపేతం సిద్ధసేవితమ్ ।। ౩౭.

అది గొప్ప వేరులు, బలమైన దుంపలు, దట్టమైన, అందమైన, కమలాలా, కాజలంలా ఆకారాలు కలిగి, పెద్ద గుళికల ఫలాలతో, మధురమైన వాసన, రుచితో నిండిన తోటగా, సిద్ధులు తరచూ సందర్శించే స్థలంగా ఉంది.