వాయుపురాణమ్

ఇత్యేతే పర్వతవరా అన్యే చ గిరయస్తథా। పూర్వేణ మన్దరస్యైతే సిద్ధవాసా ఉదాహృతాః ।। ౩౬.

ఇవి మాత్రమే కాకుండా, మరికొన్ని పర్వతశ్రేష్ఠాలు కూడా ఉన్నాయి. మందరానికి తూర్పున ఉన్న వీటిని సిద్ధులు నివసించే ప్రదేశాలుగా చెప్పారు.

సరసో మానసస్యేహ దక్షిణా యే మహాచలాః। యే కీర్తితా మయా తే వై నామతస్తాన్నిబోధత ।। ౩౬.

మానస సరస్సు దక్షిణ భాగంలో ఉన్న గొప్ప పర్వతాలను నేను చెప్పాను. వాటి పేర్లు ఇప్పుడు వినండి.

శైలస్త్రిశిఖరశ్చాపి శిశిరశ్చాచలోత్తమః। కలిఙ్గశ్చ పతఙ్గశ్చ రుచకశ్చైవ సానుమాన్ ।। ౩౬.

మూడు శిఖరాలు కలిగిన శైలం, శిశిరము అనే ఉత్తమ పర్వతము, కలింగ, పతంగ, రుచక, సానుమాన్ — ఇవన్నీ ప్రసిద్ధ పర్వతాలు.

తామ్రాభశ్చ విశాఖశ్చ తథా శ్వేతోదరో గిరిః। సమూలో విషధారశ్చ రత్నధారశ్చ పర్వతః ।। ౩౬.

తామ్రాభ, విశాఖ, శ్వేతోదరము అనే పర్వతము, సమూల, విషధార, రత్నధార అనే పర్వతాలు కూడా ఉన్నాయి.

ఏకశ్రృఙ్గో మహామూలో గజశైలః పిశాచకః। పఞ్చశైలోఽథ కైలాసో హిమవంశ్చాచలోత్తమః ।। ౩౬.

ఏకశృంగ, మహామూల, గజశైలం, పిశాచక, పంచశైలం, కైలాసము, హిమవంతు — ఇవన్నీ ఉత్తమ పర్వతాలు.

ఇత్యేతే దేవచరితా హ్యుత్కృష్టాః పర్వతోత్తమాః। దిగ్భాగో దక్షిణే ప్రోక్తా మేరోరమరవర్చ్చసః ।। ౩౬.

ఇవి దేవతల చరిత్రలో ప్రసిద్ధమైన, అత్యుత్తమమైన పర్వతాలు. ఇవి దక్షిణ దిశలో, మేరు పర్వత కాంతితో ప్రకాశిస్తున్నవిగా చెప్పబడ్డాయి.

అపరేణ సితోదస్య సరసో ద్విజసత్తమాః। ఉత్తమా యే మహాశైలాస్తాన్ ప్రవక్ష్యే యథాక్రమమ్ ।। ౩౬.

సితోద సరస్సు తరువాత, ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా, అక్కడ ఉన్న గొప్ప పర్వతాలను ఇప్పుడు క్రమంగా వివరించబోతున్నాను.

సువక్షాః శిఖిశైలశ్చ కాలో వైఢూర్యపర్వతః। కపిలః పిఙ్గలో రుద్రః సురసశ్చ మహాచలః ।। ౩౬.

సువక్ష, శిఖిశైలం, కాల, వైఢూర్యపర్వతము, కపిల, పింగళ, రుద్ర, సురస అనే మహాచలము — ఇవన్నీ ప్రసిద్ధ పర్వతాలు.

కుముదో మధుమాంశ్చైవ అఞ్జనీముకుటస్తథా। కృష్ణశ్చ పాణ్డరశ్చైవ సహస్రశిఖరశ్చహ ।। ౩౬.

కుముద, మధుమాన్, అంజనీముకుటము, కృష్ణ, పాండర, సహస్రశిఖరము — ఇవన్నీ అక్కడ ఉన్న పర్వతాలు.

పారియాత్రశ్చ శైలేన్ద్రస్త్రిశ్రృఙ్గశ్చాచలోత్తమః। ఇత్యేతే పర్వతవరా దిగ్భాగే పశ్చిమే స్మృతాః ।। ౩౬.

పారియాత్ర, పర్వతాధిపతి, మూడు శిఖరాలు కలిగిన ఉత్తమ పర్వతము — ఇవన్నీ పశ్చిమ దిశలో ప్రసిద్ధి చెందిన పర్వతాలు.

మహాభద్రస్య సరస ఉత్తరేణాపి శ్రీమతః। యే మయా పూర్వతః ప్రోక్తాస్తాన్వదిష్యే యథాక్రమమ్ ।। ౩౬.

మహాభద్ర అనే మహాసరస్సు ఉత్తరంగా, నేను ముందుగా చెప్పిన పర్వతాలను ఇప్పుడు క్రమంగా వివరించబోతున్నాను.

శఙ్కుకూటో మహాశైలో వృషభో హంసపర్వతః। నాగశ్చ కపిలశ్చైవ ఇన్ద్రశైలశ్చ సానుమాన్ ।। ౩౬.

శంకుకూట అనే మహాశైలం, వృషభ, హంసపర్వతము, నాగ, కపిల, ఇంద్రశైలం, సానుమాన్ — ఇవన్నీ అక్కడ ఉన్న పర్వతాలు.

నీలః కనక శ్రృఙ్గశ్చ శతశ్రృఙ్గశ్చ పర్వతః। పుష్పకో మేఘశైలశ్చ విరాజశ్చాచలోత్తమః। జారుధిశ్చైవ శైలేన్ద్ర ఇత్యేతే ఉత్తరాః స్మృతాః ।। ౩౬.

నీలము, కనకశృంగము, శతశృంగ పర్వతము, పుష్పక, మేఘశైలం, విరాజ్ అనే ఉత్తమ పర్వతము, జారుధి అనే పర్వతాధిపతి — ఇవన్నీ ఉత్తర దిశలో ప్రసిద్ధమైనవి.

ఏతేషాం శైలముఖ్యానామన్తరేషు యథాక్రమమ్। స్థల్యోఽహ్యన్తరద్రోణ్యశ్చ సరాంసి చ నిబోధత ।। ౩౬.

ఈ ప్రధాన పర్వతాల మధ్యలో ఉన్న మైదానాలు, లోయలు, సరస్సుల పేర్లను కూడా వినండి.

ఇతి శ్రీమహాపురాణే వాయుప్రోక్తే భువనవిన్యాసో నామ షట్‌త్రింశోఽధ్యాయః

ఇలా శ్రీ మహాపురాణంలో వాయుదేవుడు చెప్పిన 'భువన విన్యాసం' అనే ముప్పై ఆరవ అధ్యాయం పూర్తయ్యింది.

శీతాన్తస్యాచలేన్ద్రస్య కుముఞ్జస్యాన్తరేణ తు। ద్రోణ్యో విహఙ్గసఙ్ఘుష్టా నానాసత్త్వనిషేవితాః ।। ౩౭.

శీతాంత అనే పర్వతాధిపతి, కుంౘ అనే పర్వతం మధ్యలో పక్షుల కిలకిలారావంతో నిండిన, అనేక జంతువులు సంచరించే లోయలు ఉన్నాయి.

త్రియోజనశతాయామా విస్తీర్ణాః శతయోజనాః। సురసామలపానీయరమ్యం తత్ర సరోవరమ్ ।। ౩౭.

ఆ లోయలు మూడు వందల యోజనాల పొడవు, వంద యోజనాల వెడల్పుతో విస్తరించి ఉన్నాయి. అక్కడ ఉన్న సరస్సు దేవతలకు ఇష్టమైనది, స్వచ్ఛమైన నీటితో ఎంతో అందంగా ఉంటుంది.

ద్రోణ్యాయామప్రమాణైస్తు పుణ్డరీకైః సుగన్ధిభిః। సహస్రశతపత్రైర్హి మహాపద్మైరలంకృతమ్ ।। ౩౭.

అతిగా పెద్దదైన తొట్టిలో పరిమాణం లేని, పరిమళభరితమైన పద్మాలతో, వేలాది రెక్కలతో, గొప్ప మహాపద్మాలతో అలంకరించబడి ఉంది.

మహోరగైరధ్యుషితం మహాభోగైర్దురాసదైః। దేవదానవగన్ధర్వైరుపస్పృష్టం జలం శుభమ్ ।। ౩౭.

అక్కడ మహా పాము‌లు, పెద్ద పెద్ద పుట్టలతో, చేరడం కష్టమైనవిగా నివసిస్తున్నాయి. ఆ పవిత్రమైన నీటిని దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు తాకుతారు.

పుణ్యం తచ్ఛ్రీసరో నామ ప్రకాశం దివి చేహ చ। ప్రసన్నజలసమ్పూర్ణం శరణ్యం సర్వదేహినామ్ ।। ౩౭.

ఆ పవిత్రమైన సరస్సును శ్రీ సరస్సు అంటారు. అది పరలోకంలోను, భూమిపై కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది. నిర్మలమైన నీటితో నిండినది, సమస్త జీవులకు ఆశ్రయస్థానంగా ఉంది.

తత్ర త్వేకం మహాపద్మం మధ్యే పద్మవనస్య హ। కోటిపత్రప్రచారం తత్తరుణాదిత్యవర్చసమ్ ।। ౩౭.

ఆ పద్మవన మధ్యలో ఒకటి గొప్ప పద్మం ఉంది. అది కోట్లాది రెక్కలతో విస్తరించి, ఉదయించే సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తుంది.

నిత్యం వ్యాకోశమజరం చాఞ్చల్యాచ్చాతిమణ్డలమ్। చారుకేశరజాలాఢ్యం మత్తషట్‌పదనాదితమ్ ।। ౩౭.

అది ఎప్పుడూ వికసించి ఉంటుంది, ఎప్పటికీ వాడిపోదు, చలనం వల్ల మరింత అందంగా కనిపిస్తుంది. అందమైన కేశరాలతో అలంకరించబడి, మత్తులో ఉన్న తేనెటీగల గానంతో మారుమోగుతుంది.

తస్మిన్ పద్మే భగవతీ సాక్షాచ్ఛ్రీర్నిత్యమేవ హి। లక్ష్మ్యాః పద్మం తదావాసం మూర్త్తిమత్యా న సంశయః ।। ౩౭..

ఆ పద్మంపై శ్రీదేవి స్వయంగా ఎల్లప్పుడూ నివసిస్తుంది. అది లక్ష్మీదేవికి స్వరూపమైన వాసస్థలమని సందేహం లేదు.

సరసస్తస్య పూర్వస్మిన్ తీరే సిద్ధనిషేవిత। సదా పుష్పఫలం రమ్యం తత్ర బిల్వవనం మహత్ ।। ౩౭.

ఆ సరస్సు తూర్పు తీరంలో సిద్ధులు తరచుగా సందర్శించే, ఎప్పుడూ పుష్పఫలాలతో నిండిన, ఎంతో అందమైన పెద్ద బిల్వవనం ఉంది.

శతయోజనవిస్తీర్ణం త్రియోజనశతాయ తమ్। అర్ధక్రోశోచ్చశిఖరైర్మహావృక్షైః సహస్రశః ।। ౩౭.

అది వంద యోజనల వెడల్పుతో, మూడు వందల యోజనల పొడవుతో విస్తరించి ఉంది. అక్కడ వేలాది గొప్ప చెట్లు, అరడ్డు క్రోశం ఎత్తైన కొమ్మలతో నిలిచినవిగా ఉన్నాయి.

శాఖాసహస్రకలితైర్మహాస్కన్ధైః సమాకులమ్। ఫలైః సువర్ణసఙ్కాశైర్హరితైః పాణ్డరైస్తథా ।। ౩౭.

వెయ్యి కొమ్మలు కలిగిన గొప్ప కాండాలతో, పసుపు రంగు, ఆకుపచ్చ, తెలుపు రంగుల పండ్లతో నిండిపోయి ఉంది.

అమృతస్వాదుసదృశైర్భేరీమాత్రైః సుగన్ధిభిః। శీర్యమాణైః పతద్భిశ్చ కీర్ణా భూమిర్నిరన్తరా ।। ౩౭.

అమృతం వంటి రుచితో, పరిమళభరితంగా, బేరి పరిమాణంలో ఉన్న పండ్లు పడి పడి నేలంతా కప్పివేస్తున్నాయి.

నామ్నా తచ్ఛ్రీవనం నామ సర్వలోకేషు విశ్రుతమ్। గన్ధర్వైః కిన్నరైర్యక్షైర్మహానాగైశ్చ సేవితమ్ ।। ౩౭.

ఆ వనాన్ని శ్రీవనం అంటారు. అది అన్ని లోకాలలో ప్రసిద్ధి చెందింది. గంధర్వులు, కిన్నరులు, యక్షులు, మహానాగులు అక్కడ నివసిస్తారు.

సిద్ధైశ్చైవ సమాకీర్ణం నిత్యం బిల్వఫలాశిభిః। వివిధైర్భూతసఙ్ఘైశ్చ నిత్యమేవ నిషేవితమ్ ।। ౩౭.

అక్కడ ఎప్పుడూ బిల్వపండ్లు తినే సిద్ధులతో నిండిపోయి ఉంటుంది. వివిధ భూతగణాలు కూడా ఎల్లప్పుడూ అక్కడ సంచరిస్తుంటారు.