వాయుపురాణమ్

మనోహరాణి చత్వారి దేవాక్రీడనకాన్యథ। చతుర్దిశముదారాణి నామ్నా శ్రృణుత తాని మే ।। ౩౬.

అక్కడ నాలుగు అద్భుతమైన దేవతల క్రీడా ప్రదేశాలు ఉన్నాయి. అవి అన్ని దిశల్లో ప్రసిద్ధమైనవి. వాటి పేర్లు నేను చెప్పబోతున్నాను, వినండి.

పూర్వఞ్చైత్రరథం నామ దక్షిణం నన్దనం వనమ్। వైభ్రాజం పశ్చిమం విద్యాదుత్తరం సవితుర్వనమ్ ।। ౩౬.

తూర్పు వైపున చైత్రరథం, దక్షిణంలో నందనవనం, పడమర వైపు వైభ్రాజం, ఉత్తరంలో సవితృవనం అని పిలుస్తారు.

మహావనేషు చైతేషు నివిష్టాని యథాక్రమమ్। అనుబన్ధాని రమ్యాణి విహఙ్గైః కూజితాని చ ।। ౩౬.

ఈ మహావనాలలో ఒక్కొక్కదానిలో అనుసరించి అందమైన ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. పక్షుల కూళ్లతో ఆ ప్రదేశాలు ప్రతిధ్వనిస్తుంటాయి.

వనైర్విస్తీర్ణతీర్థాని మహాపుణ్యావనాని చ। మహానాగాధివాసాని సేవితాని మహాత్మభిః ।। ౩౬.

ఈ అడవుల్లో విస్తారమైన తీర్థాలు, మహాపుణ్య ప్రదేశాలు, గొప్ప నాగులు నివసించే ప్రాంతాలు, మహాత్ములు సందర్శించే ప్రదేశాలు ఉన్నాయి.

సురసామలలోయాని శివాని సుసుఖాని చ। సిద్ధదేవాసురవరైరుపస్పృష్టజలాని చ ।। ౩౬.

అవి ఎంతో పవిత్రంగా, శుభ్రంగా, సుఖంగా ఉంటాయి. అక్కడి నీటిని సిద్ధులు, దేవతలు, గొప్ప అసురులు తాకినవారు.

ఛత్రప్రమాణైర్వికచైర్మహాగన్ధైర్మనోహరైః। పుణ్డరీకైర్మహాపత్రైరుత్పలైః శోభితాని చ। మహాసరాంసి చత్వారి తాని వక్ష్యామి నామతః ।। ౩౬.

అవి గొప్ప గొడుగు పరిమాణంలో ఉన్న, పూర్తిగా వికసించిన, మధుర సువాసనతో ఆకట్టుకునే పుండరీకాలు, పెద్ద ఆకులతో ఉన్న ఉత్పలాలతో అలంకరించబడి ఉంటాయి. ఆ నాలుగు గొప్ప సరస్సుల పేర్లు నేను చెబుతాను.

అరుణోదం సరః పూర్వం దక్షిణం మానసం స్మృతమ్। సితోదం పశ్చిమసరో మహాభద్రన్తథోత్తరమ్ ।। ౩౬.

తూర్పు వైపు ఉన్న సరస్సు అరుణోదం, దక్షిణం వైపు మానస సరస్సు, పడమర వైపు సితోద సరస్సు, ఉత్తరం వైపు మహాభద్ర సరస్సు అని పిలుస్తారు.

అరుణోదఞ్చ పూర్వేణ యే చ శైలాస్తతః స్మృతాః। తాన్ కీర్త్యమానాంస్తత్త్వేన శ్రృణుధ్వం విస్తరాన్మమ ।। ౩౬.

ఇప్పుడు అరుణోదం సరస్సుకు తూర్పున ఉన్న పర్వతాలు, తరువాత గుర్తించబడే పర్వతాల గురించి నేను వివరంగా చెబుతాను, వినండి.

శీతాన్తశ్చ కుముఞ్జశ్చ సువీరశ్చాచలోత్తమః। వికఙ్కో మణిశీలశ్చ వృషభశ్చాచలోత్తమః ।। ౩౬.

శీతాంత, కుముంజ, సువీర అనే ఉత్తమ పర్వతాలు, వికంక, మణిశిల, వృషభ అనే గొప్ప పర్వతాలు అక్కడ ఉన్నాయి.

మహానీలోఽథ రుచకః సబిన్దుర్మన్దరస్తథా। వేణుమాంశ్చ సుమేధశ్చ నిషధో దేవపర్వతః ।। ౩౬.

మహానీలం, రుచకం, సబిందు, మందరము, వేణుమాను, సుమేధ, నిషధ, దేవపర్వతము — ఇవన్నీ ప్రసిద్ధమైన పర్వతాలు.

ఇత్యేతే పర్వతవరా అన్యే చ గిరయస్తథా। పూర్వేణ మన్దరస్యైతే సిద్ధవాసా ఉదాహృతాః ।। ౩౬.

ఇవి మాత్రమే కాకుండా, మరికొన్ని పర్వతశ్రేష్ఠాలు కూడా ఉన్నాయి. మందరానికి తూర్పున ఉన్న వీటిని సిద్ధులు నివసించే ప్రదేశాలుగా చెప్పారు.

సరసో మానసస్యేహ దక్షిణా యే మహాచలాః। యే కీర్తితా మయా తే వై నామతస్తాన్నిబోధత ।। ౩౬.

మానస సరస్సు దక్షిణ భాగంలో ఉన్న గొప్ప పర్వతాలను నేను చెప్పాను. వాటి పేర్లు ఇప్పుడు వినండి.

శైలస్త్రిశిఖరశ్చాపి శిశిరశ్చాచలోత్తమః। కలిఙ్గశ్చ పతఙ్గశ్చ రుచకశ్చైవ సానుమాన్ ।। ౩౬.

మూడు శిఖరాలు కలిగిన శైలం, శిశిరము అనే ఉత్తమ పర్వతము, కలింగ, పతంగ, రుచక, సానుమాన్ — ఇవన్నీ ప్రసిద్ధ పర్వతాలు.

తామ్రాభశ్చ విశాఖశ్చ తథా శ్వేతోదరో గిరిః। సమూలో విషధారశ్చ రత్నధారశ్చ పర్వతః ।। ౩౬.

తామ్రాభ, విశాఖ, శ్వేతోదరము అనే పర్వతము, సమూల, విషధార, రత్నధార అనే పర్వతాలు కూడా ఉన్నాయి.

ఏకశ్రృఙ్గో మహామూలో గజశైలః పిశాచకః। పఞ్చశైలోఽథ కైలాసో హిమవంశ్చాచలోత్తమః ।। ౩౬.

ఏకశృంగ, మహామూల, గజశైలం, పిశాచక, పంచశైలం, కైలాసము, హిమవంతు — ఇవన్నీ ఉత్తమ పర్వతాలు.

ఇత్యేతే దేవచరితా హ్యుత్కృష్టాః పర్వతోత్తమాః। దిగ్భాగో దక్షిణే ప్రోక్తా మేరోరమరవర్చ్చసః ।। ౩౬.

ఇవి దేవతల చరిత్రలో ప్రసిద్ధమైన, అత్యుత్తమమైన పర్వతాలు. ఇవి దక్షిణ దిశలో, మేరు పర్వత కాంతితో ప్రకాశిస్తున్నవిగా చెప్పబడ్డాయి.

అపరేణ సితోదస్య సరసో ద్విజసత్తమాః। ఉత్తమా యే మహాశైలాస్తాన్ ప్రవక్ష్యే యథాక్రమమ్ ।। ౩౬.

సితోద సరస్సు తరువాత, ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా, అక్కడ ఉన్న గొప్ప పర్వతాలను ఇప్పుడు క్రమంగా వివరించబోతున్నాను.

సువక్షాః శిఖిశైలశ్చ కాలో వైఢూర్యపర్వతః। కపిలః పిఙ్గలో రుద్రః సురసశ్చ మహాచలః ।। ౩౬.

సువక్ష, శిఖిశైలం, కాల, వైఢూర్యపర్వతము, కపిల, పింగళ, రుద్ర, సురస అనే మహాచలము — ఇవన్నీ ప్రసిద్ధ పర్వతాలు.

కుముదో మధుమాంశ్చైవ అఞ్జనీముకుటస్తథా। కృష్ణశ్చ పాణ్డరశ్చైవ సహస్రశిఖరశ్చహ ।। ౩౬.

కుముద, మధుమాన్, అంజనీముకుటము, కృష్ణ, పాండర, సహస్రశిఖరము — ఇవన్నీ అక్కడ ఉన్న పర్వతాలు.

పారియాత్రశ్చ శైలేన్ద్రస్త్రిశ్రృఙ్గశ్చాచలోత్తమః। ఇత్యేతే పర్వతవరా దిగ్భాగే పశ్చిమే స్మృతాః ।। ౩౬.

పారియాత్ర, పర్వతాధిపతి, మూడు శిఖరాలు కలిగిన ఉత్తమ పర్వతము — ఇవన్నీ పశ్చిమ దిశలో ప్రసిద్ధి చెందిన పర్వతాలు.

మహాభద్రస్య సరస ఉత్తరేణాపి శ్రీమతః। యే మయా పూర్వతః ప్రోక్తాస్తాన్వదిష్యే యథాక్రమమ్ ।। ౩౬.

మహాభద్ర అనే మహాసరస్సు ఉత్తరంగా, నేను ముందుగా చెప్పిన పర్వతాలను ఇప్పుడు క్రమంగా వివరించబోతున్నాను.

శఙ్కుకూటో మహాశైలో వృషభో హంసపర్వతః। నాగశ్చ కపిలశ్చైవ ఇన్ద్రశైలశ్చ సానుమాన్ ।। ౩౬.

శంకుకూట అనే మహాశైలం, వృషభ, హంసపర్వతము, నాగ, కపిల, ఇంద్రశైలం, సానుమాన్ — ఇవన్నీ అక్కడ ఉన్న పర్వతాలు.

నీలః కనక శ్రృఙ్గశ్చ శతశ్రృఙ్గశ్చ పర్వతః। పుష్పకో మేఘశైలశ్చ విరాజశ్చాచలోత్తమః। జారుధిశ్చైవ శైలేన్ద్ర ఇత్యేతే ఉత్తరాః స్మృతాః ।। ౩౬.

నీలము, కనకశృంగము, శతశృంగ పర్వతము, పుష్పక, మేఘశైలం, విరాజ్ అనే ఉత్తమ పర్వతము, జారుధి అనే పర్వతాధిపతి — ఇవన్నీ ఉత్తర దిశలో ప్రసిద్ధమైనవి.

ఏతేషాం శైలముఖ్యానామన్తరేషు యథాక్రమమ్। స్థల్యోఽహ్యన్తరద్రోణ్యశ్చ సరాంసి చ నిబోధత ।। ౩౬.

ఈ ప్రధాన పర్వతాల మధ్యలో ఉన్న మైదానాలు, లోయలు, సరస్సుల పేర్లను కూడా వినండి.

ఇతి శ్రీమహాపురాణే వాయుప్రోక్తే భువనవిన్యాసో నామ షట్‌త్రింశోఽధ్యాయః

ఇలా శ్రీ మహాపురాణంలో వాయుదేవుడు చెప్పిన 'భువన విన్యాసం' అనే ముప్పై ఆరవ అధ్యాయం పూర్తయ్యింది.

శీతాన్తస్యాచలేన్ద్రస్య కుముఞ్జస్యాన్తరేణ తు। ద్రోణ్యో విహఙ్గసఙ్ఘుష్టా నానాసత్త్వనిషేవితాః ।। ౩౭.

శీతాంత అనే పర్వతాధిపతి, కుంౘ అనే పర్వతం మధ్యలో పక్షుల కిలకిలారావంతో నిండిన, అనేక జంతువులు సంచరించే లోయలు ఉన్నాయి.

త్రియోజనశతాయామా విస్తీర్ణాః శతయోజనాః। సురసామలపానీయరమ్యం తత్ర సరోవరమ్ ।। ౩౭.

ఆ లోయలు మూడు వందల యోజనాల పొడవు, వంద యోజనాల వెడల్పుతో విస్తరించి ఉన్నాయి. అక్కడ ఉన్న సరస్సు దేవతలకు ఇష్టమైనది, స్వచ్ఛమైన నీటితో ఎంతో అందంగా ఉంటుంది.

ద్రోణ్యాయామప్రమాణైస్తు పుణ్డరీకైః సుగన్ధిభిః। సహస్రశతపత్రైర్హి మహాపద్మైరలంకృతమ్ ।। ౩౭.

అతిగా పెద్దదైన తొట్టిలో పరిమాణం లేని, పరిమళభరితమైన పద్మాలతో, వేలాది రెక్కలతో, గొప్ప మహాపద్మాలతో అలంకరించబడి ఉంది.

మహోరగైరధ్యుషితం మహాభోగైర్దురాసదైః। దేవదానవగన్ధర్వైరుపస్పృష్టం జలం శుభమ్ ।। ౩౭.

అక్కడ మహా పాము‌లు, పెద్ద పెద్ద పుట్టలతో, చేరడం కష్టమైనవిగా నివసిస్తున్నాయి. ఆ పవిత్రమైన నీటిని దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు తాకుతారు.