కేతుమాలేతి చ యథా తస్యా నామ ప్రకీర్తితమ్। తన్నిబోధత విప్రేన్ద్రా నిరుక్తం నామ కర్మతః ।। ౩౫.
ఆ వృక్షానికి 'కేతుమాల' అనే పేరు ప్రసిద్ధి చెందింది. బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠులారా, ఆ పేరుకి అర్థం, కారణం ఇప్పుడు వినండి.
క్షీరోదమథనే వృత్తే దైత్యపక్షే పరాజితే। మహాసమరసమ్మర్దవృక్షక్షోభవిమర్దితా ।। ౩౫.
పాలసముద్రాన్ని మథించినప్పుడు, దానవులు ఓడిపోయిన సమయంలో, ఆ మహాసమరంలో వృక్షం బాగా కదిలి, తాకిడికి లోనైంది.
సహస్రాక్షేణ విహితా మాలా తస్య సుతానితా। తస్య స్కన్ధే సమాసక్త్యా హ్యశ్వత్థస్య వనస్పతేః ।। ౩౫.
ఆ అశ్వత్థ వృక్షానికి, ఇంద్రుడు తన సహస్ర కళ్లతో, దాని ఫలాలతో ఒక మాలను తయారు చేసి, దాని కాండానికి అలంకరించాడు.
సా తథైవ మహాగన్ధా హ్యమ్లానా సర్వకామికీ। ఇజ్యతే సుమహాభాగా వివిధైః సిద్ధచారణైః ।। ౩౫.
ఆ మాల ఎంతో మధురమైన వాసనతో, ఎప్పుడూ మురికిపోని, అన్ని కోరికలను తీర్చేలా, అనేక సిద్ధులు, చారణులు ఆరాధించేలా ఉంది.
తస్య కేతోః సదా మాలా దేవదత్తా విరాజతే। పవనేనేరితా దివ్యం వాతి గన్ధం మనోరమమ్ ।। ౩౫.
ఆ గుర్తు వృక్షానికి దేవతలు ఇచ్చిన మాల ఎప్పుడూ ప్రకాశిస్తూ ఉంటుంది. గాలి తాకితే, ఆ మాల నుండి దివ్యమైన, మధురమైన సువాసన వెదజల్లుతుంది.
తాభ్యాం నామాఙ్కితో ద్వీపః పశ్చిమే బహువిస్తరః। కేతుమాల ఇతి ఖ్యాతో దివి చేహ చ సర్వశః ।। ౩౫.
ఆ రెండు పేర్లతో గుర్తింపు పొందిన పశ్చిమ ద్వీపం, పరిమాణంలో విస్తారంగా ఉండి, ఇహలోకంలోనూ, స్వర్గంలోనూ 'కేతుమాల'గా ప్రసిద్ధి చెందింది.
స్వపార్శ్వస్యోత్తరే చాపి శ్రృఙ్గే జాతో మహాద్రుమః । న్యగ్రోధో విపులస్కన్ధోఽనేకయోజనమణ్డలః ।। ౩౫.
దాని వాయుపాక్షికంగా, ఉత్తర భాగంలో ఉన్న శిఖరంపై, ఒక గొప్ప వృక్షం—ఎంతో విస్తారమైన కాండం, అనేక యోజనాల పరిధిలో ఉన్న న్యగ్రోధ వృక్షం పెరిగింది.
మాల్యదామకలాపైశ్చ వివిధైర్గన్ధశాలిభిః। శాకావిలమ్బీ శుశుభే సిద్ధచారణసేవితః ।। ౩౫.
ఆ వృక్షం పూలమాలలు, పుష్పగుచ్ఛాలు, వివిధ రకాల సువాసన గల ధాన్యాలతో అలంకరించబడి, దాని కొమ్మలు కిందకు వేలాడుతూ, సిద్ధులు, చారణులు సేవించేలా ఉంది.
ప్రవాలకుమ్భసదృశైర్మధుపూర్ణైః ఫలైః సదా। స హ్యుత్తర కురూణాన్తు కేతువృక్షః ప్రకాశతే ।। ౩౫.
ప్రవాళాలాంటి కుండల రూపంలో, తేనెతో నిండిన ఫలాలతో ఎప్పుడూ ప్రకాశించే ఆ కేతువృక్షం, ఉత్తరకురువుల మధ్య వెలుగుతుంటుంది.
సనత్కుమారావరజా మానసా బ్రహ్మణః సుతాః। సప్త తత్ర మహాభాగాః కురవో నామ విశ్రుతాః ।। ౩౫.
సనత్కుమారునికి తమ్ముళ్లుగా, బ్రహ్మదేవుని మనస్సులోంచి పుట్టిన ఏడుగురు మహాభాగులు, అక్కడ 'కురువులు' అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందారు.
తత్ర తైరాగతజ్ఞానైః సత్త్వస్థైః పుణ్యకీర్తిభిః। అక్షయం క్షేమమపరం లోకం ప్రాప్తం సనాతనమ్ ।। ౩౫.
అక్కడ ఆ కురువులు, జ్ఞానం, సద్గుణాలు, పుణ్యకీర్తి కలిగి, నిత్యమైన, అక్షయమైన, అత్యుత్తమమైన లోకాన్ని పొందారు.
తేషాం నామాఙ్కితో ద్వీపః సప్తానాం వై మహాత్మనామ్ । దివి చేహ చ విఖ్యాతా ఉత్తరాః కురవః సదా ।। ౩౫.
ఆ ఏడుగురు మహాత్ముల పేరుతో ద్వీపం ప్రసిద్ధి చెందింది. స్వర్గంలోనూ, భూమిపై కూడా ఉత్తరకురువులు ఎప్పటికీ ప్రఖ్యాతి పొందారు.
తేషాం చతుర్ణాం వక్ష్యామి శైలేన్ద్రాణాం యథాక్రమమ్। అనుబన్ధాని రమ్యాణి సర్వకాలర్త్తుకాని చ ।। ౩౬.
ఆ నలుగురు గొప్ప పర్వతాల అందమైన ప్రాంతాలు, అన్ని కాలాల్లోనూ ఆకర్షణీయంగా ఉండే వాటి విశేషాలను నేను ఒక్కొక్కటిగా వివరించబోతున్నాను.
సారికాభిర్మయూరైశ్చ చకోరైశ్చ మదోత్కటైః। శుకైశ్చ భృఙ్గరాజైశ్చ చిత్రకైశ్చ సమన్తతః ।। ౩౬.
ఆ ప్రాంతాలు చుట్టూ చుట్టూ సారిక పక్షులు, నెమళ్లు, ఉల్లాసంగా ఉండే చకోర పక్షులు, గ్రీవ పక్షులు, మయూర పక్షులు, రంగురంగుల పక్షులతో నిండి ఉంటాయి.
జీవఞ్జీవకనాదైశ్చ హేమకానాఞ్చ నాదితైః। మత్తకోకిలనాదైశ్చ వల్గూనాఞ్చ నినాదితైః ।। ౩౬.
అక్కడ జీవంజీవక పక్షుల కూళ్లు, హేమక పక్షుల అరుపులు, మత్తులో ఉన్న కోయిలల గానం, అందమైన పక్షుల మధుర స్వరాలు ప్రతిధ్వనిస్తుంటాయి.
సుగ్రీవకాఞ్చనరవైః కలవిఙ్కరుతైస్తథా। కూజితాన్తరశబ్దైశ్చ సురమ్యాణి చ సర్వశః ।। ౩౬.
సుగ్రీవక పక్షుల అరుపులు, కలవింక పక్షుల కూళ్లు, ఇంకా అనేక రకాల పక్షుల మధుర ధ్వనులతో ఆ ప్రాంతం మరింత అందంగా కనిపిస్తుంది.
మదాత్కటైర్మధురైశ్చ భ్రమరైశ్చ మహాలసైః। ఉపగీతవనాన్తాని కిన్నరైశ్చ వ్కచిత్ వ్కచిత్ ।। ౩౬.
అక్కడ అడవి ప్రదేశాల్లో మత్తులో ఉన్న తేనెటీగలు, మధురమైన స్వరంతో గానం చేసే తేనెటీగలు, కొన్నిసార్లు కిన్నరులు కూడా పాటలు పాడుతూ ఉంటారు.
పుష్పవృష్టిం విముఞ్చన్తి మన్దమారుతకమ్పితాః। తరవో యత్ర దృశ్యన్తే చారుపల్లవశోభితాః ।। ౩౬.
అక్కడ మృదువైన గాలిలో ఊగిపడే, అందమైన కొత్త మొగ్గలతో అలంకరించబడిన చెట్లు, మల్లెపూల వానను వదులుతున్నట్టు కనిపిస్తాయి.
స్తబకైర్మఞ్జరీభిశ్చ తామ్రైః కిసలయైస్తథా। మన్దవాతవశాల్లోలైర్దోలయద్భిర్యుతాని చ ।। ౩౬.
ఆ చెట్లు మంజరి గుత్తులతో, ఎర్రటి కొత్త ఆకులతో, మృదువైన గాలిలో ఊగే కొమ్మలతో అలంకరించబడి ఉంటాయి.
నానాధాతువిచిత్రైశ్చ కాన్తరూపైః శిలాశతైః। శల్లైః వ్కచిద్ద్విజశ్రేష్ఠా విన్యస్తైః శోభితాని చ ।। ౩౬.
వివిధ లోహాలతో మెరిసే శిలలతో, అందమైన ఆకారాలతో, కొన్నిచోట్ల ఉత్తమమైన పక్షుల గూళ్లతో ఆ ప్రదేశాలు అలంకరించబడి ఉంటాయి.
దేవదానవగన్ధర్వైర్యక్షరాక్షసపన్నగైః। సిద్ధాప్సరోగణైశ్చైవ సేవితాని తతస్తతః ।। ౩౬.
అక్కడ దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, యక్షులు, రాక్షసులు, పాములు, సిద్ధులు, అప్సరసల సమూహాలు తరచూ సంచరిస్తూ ఉంటారు.
మనోహరాణి చత్వారి దేవాక్రీడనకాన్యథ। చతుర్దిశముదారాణి నామ్నా శ్రృణుత తాని మే ।। ౩౬.
అక్కడ నాలుగు అద్భుతమైన దేవతల క్రీడా ప్రదేశాలు ఉన్నాయి. అవి అన్ని దిశల్లో ప్రసిద్ధమైనవి. వాటి పేర్లు నేను చెప్పబోతున్నాను, వినండి.
పూర్వఞ్చైత్రరథం నామ దక్షిణం నన్దనం వనమ్। వైభ్రాజం పశ్చిమం విద్యాదుత్తరం సవితుర్వనమ్ ।। ౩౬.
తూర్పు వైపున చైత్రరథం, దక్షిణంలో నందనవనం, పడమర వైపు వైభ్రాజం, ఉత్తరంలో సవితృవనం అని పిలుస్తారు.
మహావనేషు చైతేషు నివిష్టాని యథాక్రమమ్। అనుబన్ధాని రమ్యాణి విహఙ్గైః కూజితాని చ ।। ౩౬.
ఈ మహావనాలలో ఒక్కొక్కదానిలో అనుసరించి అందమైన ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. పక్షుల కూళ్లతో ఆ ప్రదేశాలు ప్రతిధ్వనిస్తుంటాయి.
వనైర్విస్తీర్ణతీర్థాని మహాపుణ్యావనాని చ। మహానాగాధివాసాని సేవితాని మహాత్మభిః ।। ౩౬.
ఈ అడవుల్లో విస్తారమైన తీర్థాలు, మహాపుణ్య ప్రదేశాలు, గొప్ప నాగులు నివసించే ప్రాంతాలు, మహాత్ములు సందర్శించే ప్రదేశాలు ఉన్నాయి.
సురసామలలోయాని శివాని సుసుఖాని చ। సిద్ధదేవాసురవరైరుపస్పృష్టజలాని చ ।। ౩౬.
అవి ఎంతో పవిత్రంగా, శుభ్రంగా, సుఖంగా ఉంటాయి. అక్కడి నీటిని సిద్ధులు, దేవతలు, గొప్ప అసురులు తాకినవారు.
ఛత్రప్రమాణైర్వికచైర్మహాగన్ధైర్మనోహరైః। పుణ్డరీకైర్మహాపత్రైరుత్పలైః శోభితాని చ। మహాసరాంసి చత్వారి తాని వక్ష్యామి నామతః ।। ౩౬.
అవి గొప్ప గొడుగు పరిమాణంలో ఉన్న, పూర్తిగా వికసించిన, మధుర సువాసనతో ఆకట్టుకునే పుండరీకాలు, పెద్ద ఆకులతో ఉన్న ఉత్పలాలతో అలంకరించబడి ఉంటాయి. ఆ నాలుగు గొప్ప సరస్సుల పేర్లు నేను చెబుతాను.
అరుణోదం సరః పూర్వం దక్షిణం మానసం స్మృతమ్। సితోదం పశ్చిమసరో మహాభద్రన్తథోత్తరమ్ ।। ౩౬.
తూర్పు వైపు ఉన్న సరస్సు అరుణోదం, దక్షిణం వైపు మానస సరస్సు, పడమర వైపు సితోద సరస్సు, ఉత్తరం వైపు మహాభద్ర సరస్సు అని పిలుస్తారు.
అరుణోదఞ్చ పూర్వేణ యే చ శైలాస్తతః స్మృతాః। తాన్ కీర్త్యమానాంస్తత్త్వేన శ్రృణుధ్వం విస్తరాన్మమ ।। ౩౬.
ఇప్పుడు అరుణోదం సరస్సుకు తూర్పున ఉన్న పర్వతాలు, తరువాత గుర్తించబడే పర్వతాల గురించి నేను వివరంగా చెబుతాను, వినండి.
శీతాన్తశ్చ కుముఞ్జశ్చ సువీరశ్చాచలోత్తమః। వికఙ్కో మణిశీలశ్చ వృషభశ్చాచలోత్తమః ।। ౩౬.
శీతాంత, కుముంజ, సువీర అనే ఉత్తమ పర్వతాలు, వికంక, మణిశిల, వృషభ అనే గొప్ప పర్వతాలు అక్కడ ఉన్నాయి.