వాయుపురాణమ్

తథా చతుర్థదిగ్దేశే నైర్ఋత్యాధిపతేః సభా। నామ్నా కృష్ణాఙ్గనా నామ విరూపాక్షస్య ధీమతః ।। ౩౪.

అలాగే, నాల్గవ దిక్కులో, నైరృత్య దిక్పాలుడైన విరూపాక్షుని సభ ఉంది. ఆ సభను కృష్ణాంగన అని పిలుస్తారు.

పఞ్చమేఽప్యన్తరతటే ఏవమేవ మహాసభా। వైవస్వతస్య విజ్ఞేయా నామ్నా శుభవతీ సతీ। ఉదకాధిపతేః ఖ్యాతా వరుణస్య మహాత్మనః ।। ౩౪.

ఐదవ అంతర్గత ప్రాంతంలో కూడా, అలాగే ఒక గొప్ప సభ ఉంది. అది వైవస్వతుని సభగా, శుభవతీ అనే పేరుతో, జలాధిపతి అయిన మహాత్ముడు వరుణునికి ప్రసిద్ధి.

పరోత్తరే తథా దేశే షష్ఠేఽన్తరతటే శివే। వాయోర్గన్ధవతీ నామ సభా సర్వగుణోత్తరా ।। ౩౪.

అత్యంత ఉత్తర ప్రాంతంలో, ఆరవ అంతర్గత ప్రాంతంలో, వాయుదేవుని గంధవతీ అనే సభ ఉంది. అది అన్ని గుణాలలో అగ్రస్థానంలో ఉంది.

సప్త మేఽప్యన్తరతటే నక్షత్రాధిపతేః సభా। నామ్నా మహోదయా నామ శుద్ధవైఢూర్య్యవేదికా ।। ౩౪.

ఏడవ అంతర్గత ప్రాంతంలో కూడా, నక్షత్రాధిపతికి చెందిన మహోదయ అనే సభ ఉంది. అది శుద్ధ వైడూర్యంతో చేసిన వేదికతో అలంకరించబడింది.

యత్తద్వై కర్ణికామూలమితి వై సమ్ప్రకీర్తితమ్। తద్యోజనసహస్రాణాం సప్తతీనామధః స్మృతమ్ ।। ౩౫.

కర్ణికా మూలం అని పిలవబడేది, భూమికి డెబ్బై వేల యోజనాల లోతులో ఉందని చెబుతారు.

చత్వరింశత్తథాష్టౌ చ సహస్రాణ్యత్ర మణ్డలమ్। శైలరాజావృతం రమ్యం మేరుమూలమితి శ్రుతిః ।। ౩౫.

అక్కడ నలభై ఎనిమిది వేల యోజనాల పరిమాణంలో ఒక వలయం ఉంది. అది పర్వత రాజు చుట్టూ ఉన్న रमణీయమైనది. దాన్ని మేరు మూలం అని శ్రుతులు చెబుతాయి.

తేషాం గిరిసహస్రాణామనేకేషు మహోచ్ఛ్రితాః। దిక్షు సర్వాసు పర్య్యన్తైర్మర్య్యాదాః పర్వతాః స్మృతాః ।। ౩౫.

ఆ పర్వతాల వెయ్యిలో, అనేకవి ఎంతో ఎత్తుగా ఉంటాయి. అన్ని దిక్కుల చివరల్లో, అవే పరిమితి పర్వతాలుగా భావిస్తారు.

నికుఞ్జకన్దరనదీగుహానిర్ఝరశోభితాః। బహుప్రాసాదకటకై స్తటైశ్చ కుసుమోజ్జ్వలైః ।। ౩౫.

ఆ పర్వతాలు వనాలు, గుహలు, నదులు, జలపాతాలు, ఎన్నో కోటలు, పుష్పాలతో మెరిసే కొండచరియలతో అలంకరించబడ్డాయి.

నితమ్బపుష్పమాలౌఘైః సానుభిర్ధాతుమణ్డితైః । శిఖరైర్హేమకపిలైర్నైకప్రస్రవణావృతైః। శోభితా గిరయః సర్వ్వే పుష్టై రత్న సమర్పితైః ।। ౩౫.

ఆ పర్వతాలన్నీ, కొండపై పుష్పమాలలతో, ఖనిజాలతో, బంగారు, గోధుమ రంగు శిఖరాలతో, అనేక ఊటలతో, విలువైన రత్నాలతో అలంకరించబడ్డాయి.

విహఙ్గశతసంజుష్టైః కుఞ్జైరనుపమైరపి। సిహశార్దూలశరభైర్నైకైశ్చామరవారణైః। నానావర్ణాకృతిధరైః సేవితా వివిధైర్నగైః ।। ౩౫.

వందలాది పక్షులతో, అపూర్వమైన వనాలతో, సింహాలు, పులులు, శరభాలు, ఎన్నో రాజహస్తులతో, వివిధ రంగుల ఆకారాల చెట్లతో ఆ పర్వతాలు నిండి ఉన్నాయి.

సప్తాశ్చ హరికృష్ణాఙ్గమేకైకం దశపర్వతమ్। బాహ్యమాభ్యన్తరా యే తు త్రివాహాస్తు సమాః స్మృతాః ।। ౩౫.

ఏడు పర్వతాలు ఉన్నాయి. వాటి ఒక్కొక్కటి బంగారు, నీలిరంగు భాగాలతో, ఒక్కదానికొకటి పది బయట, పది లోపల పర్వతాలు కలవు. మధ్యలో మూడు పర్వతాలు సమానంగా ఉంటాయని భావిస్తారు.

జఠరో దేవకూటశ్చ పూర్వస్యాం దిశి పర్వతౌ। తౌ దక్షిణోత్తరాయామావానీలనిషధాయతౌ ।। ౩౫.

పూర్వ దిక్కులో జఠర, దేవకూట అనే పర్వతాలు ఉన్నాయి. దక్షిణం, ఉత్తరంలో నీల, నిషధ పర్వతాలు ఉన్నాయి.

కైలాసో హిమవాంశ్చైవ దక్షిణోత్తరపర్వతౌ। పూర్వపశ్చాయతావేతావర్ణవాన్తవ్యవస్థితౌ ।। ౩౫.

కైలాసం, హిమవంతు దక్షిణ, ఉత్తర పర్వతాలు. ఇవి తూర్పు–పడమర వైపుగా విస్తరించి, వివిధ రంగులతో ఉన్నాయి.

యోఽసౌ మేరుర్ద్విజశ్రేష్ఠాః ప్రాంశుః కనకపర్వతః। విష్కమ్భం తస్య వక్ష్యామి తన్మే నిగదతః శ్రృణు ।। ౩౫.

ఓ ఉత్తమ బ్రాహ్మణులారా! ఆ మేరు పర్వతం ఎంతో ఎత్తైన బంగారు పర్వతం. దాని వెడల్పు గురించి నేను వివరంగా చెబుతాను, మీరు శ్రద్ధగా వినండి.

మహాపాదాస్తు చత్వారో మేరోరథ చతుర్ద్దిశమ్। యైర్ధృతత్వాన్న చలతి సప్తద్వీపవతీ మహీ ।। ౩౫.

మేరు పర్వతానికి నలుపై భాగాల్లో నాలుగు గొప్ప పాదాలు ఉన్నాయి. అవి మేరు పర్వతాన్ని మద్దతు ఇస్తున్నందున, ఏడు ద్వీపాలతో కూడిన భూమి కదలదు.

దశయోజనసాహస్ర ఆయామస్తేషు పఠ్యతే। దేవగన్ధర్వయక్షాణాం నానారత్నోపశోభితాః। నైకనిర్ఝరవప్రాఢ్యా రమ్యకన్దరనిర్మితాః ।। ౩౫.

వాటికి పది వేలు యోజనాల పొడవు ఉంది. దేవతలు, గంధర్వులు, యక్షులు అక్కడ వేర్వేరు రత్నాలతో అలంకరించబడి ఉంటాయి. అనేక జలపాతాలు, వంకలు, అందమైన గుహలతో ఆ ప్రాంతాలు ఎంతో ఆకర్షణీయంగా తయారయ్యాయి.

నితమ్బపుష్పకాదమ్బైః శోభితాశ్చిత్రసానవః। మనఃశిలాదరీభిశ్చ హరితాలతలైస్తథా ।। ౩౫.

అక్కడి రంగురంగుల కొండచొచ్చులు కదంబపుష్పాల సమూహాలతో, మణిపుష్పాలతో, మణిపుష్పాల వలె మెరిసే రాళ్లతో, ఆకుపచ్చ రంగు నేలతో అందంగా కనిపిస్తున్నాయి.

సువర్ణమణిచిత్రాభిర్గుహాభిశ్చ సమన్తతః। శుద్ధహిఙ్గులకప్రఖ్యైః కాఞ్చనైర్ధాతుమణ్డితైః ।। ౩౫.

ఆ గుహలు చుట్టూ బంగారం, మణులతో అలంకరించబడి, శుద్ధమైన హింగులు వలె కనిపించే ధాతువులతో, బంగారు ఖనిజాలతో మెరిసిపోతున్నాయి.

వరకాఞ్చనచిత్రైశ్చ ప్రవాలైః సమలంకృతాః। రుచిరాః శతపర్వాణః సిద్ధావాసా ముదాన్వితాః। మహావిమానైః శ్రీమద్భిః సమన్తాత్పరిదీపితాః ।। ౩౫.

అవి ఉత్తమమైన బంగారం, పగడాలతో అలంకరించబడి, అందమైన అనేక మడతలతో, సిద్ధుల ఆనంద నివాసాలుగా, మహా విహారాలతో చుట్టూ ప్రకాశిస్తూ ఉన్నాయి.

పూర్వేణ మన్దరో నామ దక్షిణే గన్ధమాదనః। విపులః పశ్చిమే పార్శ్వే సుపార్శ్వశ్చోత్తరే స్మృతః ।। ౩౫.

తూర్పున మందర అనే పర్వతం, దక్షిణంలో గంధమాదన, పడమట వైపున విపుల, ఉత్తరంలో సుపార్శ్వ అని గుర్తించబడిన పర్వతాలు ఉన్నాయి.

తేషాం సహస్రశ్రృఙ్గేషు వజ్రవైఢూర్యవేదికాః। శాఖాసహస్రకలితాః సుమూలాః సుప్రతిష్ఠితాః ।। ౩౫.

వాటిలోని వెయ్యి శిఖరాలపై వజ్రం, వైడూర్యంతో చేసిన వేదికలు ఉన్నాయి. అవి వేలకొద్దీ శాఖలతో, బలంగా, దృఢంగా నిలిచి ఉన్నాయి.

స్రిగ్ధైర్నీలైర్ఘనైః పర్ణైః సఞ్ఝన్నవివిధాశ్రయాః । అనేకప్రజనోత్సేధా మహాపుష్పఫలోపగాః ।। ౩౫.

నిగనిగలాడే నీలి ఆకులతో, ఎన్నో జీవులకు ఆశ్రయం కల్పిస్తూ, అనేక సంతానాలతో పెరిగి, గొప్ప పువ్వులు, ఫలాలతో నిండినవిగా ఉన్నాయి.

యక్షగన్ధర్వసేవ్యాశ్చ సేవితాః సిద్ధచారణైః। మహావృక్షాః సముత్పన్నాశ్చత్వారో ద్వీపకేతవః ।। ౩౫.

యక్షులు, గంధర్వులు సేవించే, సిద్ధులు, చారణులు పూజించే ఈ మహావృక్షాలు, ద్వీపానికి నాలుగు ధ్వజాలుగా పుట్టుకొచ్చాయి.

మన్దరస్య గిరేఃశ్రృఙ్గే మహావృక్షః స కేతురాట్। ఆలమ్బశాఖాశిఖరః కన్దరశ్చైవ పాదపః ।। ౩౫.

మందర పర్వత శిఖరంపై ఉన్న మహావృక్షమే ప్రధాన ధ్వజం. దాని శాఖలు శిఖరాన్ని తాకుతూ, దాని కాండం అడుగున నిలిచింది.

మహాకుమ్భప్రమాణైస్తు పుష్పైర్వికచకేసరైః। మహాగన్ధైర్మనోజ్ఞైశ్చ శోభితః సర్వకాలజైః ।। ౩౫.

అది పెద్ద కలశాలంత పెద్ద పువ్వులతో, విప్పిన కేశరాలతో, అందమైన పరిమళాలతో, ఎప్పుడూ వికసిస్తూ అలంకరించబడి ఉంటుంది.

సహస్రమధికం సోఽథ గన్ధేనాపూరయద్దిశః। యోజనానాం సమన్తాద్వై మన్దమారుతవీజితః ।। ౩౫.

ఆ వృక్ష పరిమళం వెయ్యికి పైగా దిశల్లో, మృదువైన గాలితో చుట్టూ యోజనాల దూరం వ్యాపిస్తుంది.

వరకేతురేవ ప్రథితో భద్రాశ్వో నామ యో ద్విజాః। యత్ర సాక్షాత్ హృషీకేశః సిద్ధసఙ్ఘైర్మహీయతే ।। ౩౫.

ఆ ప్రధాన ధ్వజాన్ని భద్రాశ్వం అని ప్రసిద్ధి. అక్కడ హృషీకేశుడు సిద్ధుల సమూహాలచే ప్రత్యక్షంగా పూజింపబడతాడు.

తస్య రుద్రకదమ్బస్య తదా శ్వేతహరో హరిః । ప్రాప్తవానపరశ్రేష్ఠః స తత్ర సహితః పురా ।। ౩౫.

అక్కడ రుద్రకదంబ వృక్షం వద్ద, తెల్ల మెడ కలిగిన హరి, ఇతరులలో శ్రేష్ఠుడై, పూర్వకాలంలో వారితో కలసి అక్కడికి వచ్చాడు.

తేన చాలోకితం సర్వం ద్వీపం ద్విపదనాయకాః। యస్య నామ్నా సమాఖ్యాతో భద్రాశ్వో నామ నామతః ।। ౩౫.

ఆయన ఆ ద్వీపాన్ని మొత్తం దర్శించి, నరాధిపులారా, తన పేరుతో భద్రాశ్వం అని ఆ ప్రాంతానికి పేరు వచ్చింది.