వాయుపురాణమ్

కద్రూర్నాగసహస్రం వై చరా చరమజీజనత్ । అనేకశిరసాం తేషాం ఖేచరాణాం మహాత్మనామ్। బహుధానామధేయానాం ప్రాయశస్తు నిబోధత ॥ ౮.

కద్రూ వెయ్యి నాగులను ప్రసవించింది. వీరిలో కదలేవారు, కదలని వారు, అనేక తలలు కలిగి, ఆకాశంలో సంచరించే మహాత్ములు, అనేక పేర్లతో ఉన్నారు. వాటిలో ముఖ్యమైనవాటిని వినండి.

తేషాం ప్రధాననాగాశ్చ శేషవాసుకితక్షకాః। సకణీరశ్చ జమ్భశ్చ అఞ్జనో వామనస్తథా ॥ ౮.

వాటిలో ప్రధానమైన నాగులు శేషుడు, వాసుకి, తక్షకుడు, సకణీరుడు, జంభుడు, అంజనుడు, వామనుడు.

ఐరావతమహాపఝౌ కమ్బలాశ్వతరావుభౌ। ఐలపత్రశ్చ శఙ్ఖశ్చ కర్కోటకధనఞ్జయౌ ॥ ౮.

ఎరావతుడు, మహాపజ్హుడు, కంబలుడు, అశ్వతరుడు, ఐలపత్రుడు, శంఖుడు, కర్కోటకుడు, ధనంజయుడు.

మహాకర్ణో మహానీలో ధృతరాష్ట్రబలాహకౌ। కుమారః పుష్పదన్తశ్చ సుముఖో దుర్ముఖస్తథా ॥ ౮.

మహాకర్ణుడు, మహానీలుడు, ధృతరాష్ట్రుడు, బలాహకుడు, కుమారుడు, పుష్పదంతుడు, సుముఖుడు, దుర్ముఖుడు.

శిలీముఖో దధిముఖః కాలీయః శాలిపిణ్డకః । బిన్దుపాదః పుణ్డరీకో నాగశ్చాపూరణస్తథా ॥ ౮.

శిలీముఖుడు, దధిముఖుడు, కాలియుడు, శాలిపిండకుడు, బిందుపాదుడు, పుండరీకుడు, అపూరణుడు అనే నాగులు.

కపిలశ్చామ్బరీషశ్చ ధృతపాదశ్చ కచ్ఛపః । ప్రహ్లాదః పఝచిత్రశ్చ గన్ధర్వోఽథ నమస్వికః ॥ ౮.

కపిలుడు, అంబరీషుడు, ధృతపాదుడు, కచ్చపుడు, ప్రహ్లాదుడు, పజ్హచిత్రుడు, గంధర్వుడు, నమస్వికుడు.

నహుషః ఖరరోమా చ మణిరిత్యేవమాదయః। కాద్రవేయా మయా ఖ్యాతాః ఖశాయాంస్తు నిబోధత ॥ ౮.

నహుషుడు, ఖరరోముడు, మణి—ఇవే ప్రసిద్ధి చెందిన కాద్రవేయులు. ఇప్పుడు ఖశ వంశానికి చెందినవారిని వినండి.

ఖశా విజజ్ఞే పుత్రౌ ద్వౌ విశ్రుతౌ పురుషాదకౌ। జ్యేష్ఠం పశ్చిమసఙ్ఖ్యాయాం పూర్వస్యాం మనుజాస్తథా ॥ ౮.

ఖశ నుంచి ఇద్దరు కుమారులు పుట్టారు. వాళ్లు ఇద్దరూ భయంకరమైనవారు, మనుష్యులను తినేవాళ్లుగా ప్రసిద్ధి చెందారు. పెద్దవాడు పడమరవారిలో, చిన్నవాడు తూర్పువారిలో జన్మించాడు.

విలోహితం వికర్ణఞ్చ పూర్వం సాఽజనయత్ సుతమ్। చతుర్భుజం చతుష్పాదం ద్విమూర్ద్ధానం ద్విధాగతిమ్ ॥ ౮.

ఆమె ముందుగా విలోహితుడు వికర్ణుడు అనే కుమారుడిని కనింది. అతనికి నాలుగు చేతులు, నాలుగు కాళ్లు, రెండు తలలు ఉండేవి. అతడు రెండు విధాలుగా కదలగలిగేవాడు.

సర్వాఙ్గకేశం స్థూలాఙ్గం తుఙ్గనాసం మహోదరమ్। స్థూలశీర్షం మహాకర్ణం ముఞ్జాకేశం మనోరథమ్ ॥ ౮.

అతని శరీరం అంతా జుట్టుతో నిండిపోయి, అవయవాలు బలంగా, ముక్కు పొడవుగా, పొట్ట పెద్దగా, తల పెద్దగా, చెవులు పెద్దగా, జుట్టు ముంజ గడ్డి లాగా ఉండేవి. మనసు కోరికలతో నిండిపోయి ఉండేది.

హస్త్యోష్ఠం దీర్ఘజఙ్ఘఞ్చ అశ్వదంష్ఠ్రం మహాహనుమ్। రక్తజిహ్వం జటాక్షఞ్చ స్థూలాస్యం దీర్ఘనాసికమ్ ॥ ౮.

అతని పెదాలు ఏనుగు పెదాల్లా, తొడలు పొడవుగా, పళ్ళు గుర్రపు పళ్ళలా, దవడ పెద్దగా, నాలుక ఎర్రగా, కళ్ళు గుంపుగా, నోరు విస్తారంగా, ముక్కు పొడవుగా ఉండేవి.

గుహ్యకం శితికర్ణఞ్చ మహానన్దం మహాముఖమ్। ఏవంవిధం ఖశాపుత్రం విజజ్ఞే సాఽతిభీషణమ్ ॥ ౮.

అతడు గుహ్యకుడిగా, చెవులు పదునుగా, ఆనందంగా, నోరు పెద్దగా ఉండేవాడు. ఇలాంటి భయంకరమైన రూపంతో ఖశకు కుమారుడు పుట్టాడు.

తస్యానుజం ద్వితీయన్తు ఖశా చైవ వ్యజాయత। త్రిశీర్షఞ్చ త్రిపాదఞ్చ త్రిహస్తం కృష్ణలోచనమ్ ॥ ౮.

తర్వాత ఖశ మరో కుమారుడిని కనింది. అతడు తన అన్నకు తమ్ముడు. అతనికి మూడు తలలు, మూడు కాళ్లు, మూడు చేతులు, నల్లని కళ్ళు ఉండేవి.

ఊర్ద్ధ్వకేశం హరిచ్ఛ్మశ్రుం శిలాసంహననం దృఢమ్ । హ్రస్వ కాయం సుబాహుఞ్చ మహాకాయం మహాబలమ్ ॥ ౮.

అతని జుట్టు పైకి నిలబడి ఉండేది, గడ్డ నలుపు రంగులో, దవడ రాయి లాగా గట్టిగా, శరీరం చిన్నగా, చేతులు బలంగా, శరీరం పెద్దగా, బలంగా ఉండేవాడు.

ఆకర్ణదారితాస్యఞ్చ లమ్బభ్రూం స్థూలనాసికమ్। స్థూలోష్ఠమష్టదంష్ట్రఞ్చ ద్విజిహ్వం శఙ్కుకర్ణకమ్ ॥ ౮.

అతని నోరు చెవుల వరకు చీలిపోయి, కనుబొమ్మలు వాలిపోయి, ముక్కు పెద్దగా, పెదాలు మందంగా, ఎనిమిది పళ్ళు, రెండు నాలుకలు, శంఖాకార చెవులు ఉండేవి.

పిఙ్గలోద్వృత్తనయనం జటిలం పిఙ్గలం తథా। మహాకర్ణం మహోరస్కం కటిహీనం కృశోదరమ్। నఖినం లోహితగ్రీవం సా కనిష్ఠం ప్రసూయతే ॥ ౮.

అతని కళ్ళు పింగళంగా, బయటకి పొడవుగా, జుట్టు గుంపుగా, చెవులు పెద్దగా, ఛాతీ విస్తారంగా, నడుము లేకుండా, పొట్ట సన్నగా, చేతులకు గోర్లు, మెడ ఎర్రగా ఉండేవి. ఇలా ఆమె కనిన చిన్న కుమారుడు.

సద్యః ప్రసూయమాత్రౌ తు వివృద్ధౌ చ ప్రమాణతః। ఉపభోగసమర్థాభ్యాం శరీరాభ్యాముపస్థితౌ। సద్యోజాతవివృద్ధాఙ్గౌ మాతరం పర్యభూష్యతామ్ ॥ ౮.

వాళ్లు పుట్టిన వెంటనే పెద్దవాళ్లలా పెరిగిపోయారు. వారి శరీరాలు అన్ని పనులకు తగినట్లుగా తయారయ్యాయి. అవయవాలు తక్షణమే ఎదిగి, తల్లిని చుట్టుముట్టారు.

జ్యాయాంస్తయోస్తు యః క్రూరో మాతరం సోఽభ్యకర్షత। అబ్రవీన్మాతరాయాహి భక్షార్థే క్షుధయార్ద్దితః ॥ ౮.

వాళ్లలో పెద్దవాడు క్రూరుడై తల్లిని పట్టుకుని, 'తల్లి, నాకు ఆకలి ఎక్కువగా ఉంది, తినడానికి రా' అని అన్నాడు.

న్యషేధయత్ పునర్హ్యేనం జ్యాయాంసన్తు కనిష్ఠకః। అబ్రవీత్ సోఽసకృత్తం వై రక్షేమాం మాతరం ఖశామ్। బాహుభ్యాం పరిగృహ్యైనం మాతరం తాం వ్యమోచయత్ ॥ ౮.

అయితే చిన్నవాడు పెద్దవాడిని మళ్లీ మళ్లీ ఆపుతూ, 'మన తల్లి ఖశను కాపాడుదాం' అని అన్నాడు. అతడిని చేతులతో పట్టుకుని, తల్లిని విడిపించాడు.

ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు ప్రాదుర్భూతస్తయోః పితా । తౌ దృష్ట్వా వికృతాకారౌ వసతాం హీత్యభాషత ॥ ౮.

అంతేలోనే వాళ్ల తండ్రి అక్కడికి వచ్చాడు. తన కుమారులు విచిత్రమైన రూపంలో ఉన్నట్టు చూసి, 'ఇక్కడ ఉండకండి' అని అన్నాడు.

తౌ తు తం పితరం దృష్ట్వా బలవన్తౌ త్వరాన్వితౌ । మాతురేవ పునస్వాఙ్కే ప్రలపేతాం స్వమాయయా ॥ ౮.

తండ్రిని చూసిన వెంటనే ఇద్దరు కుమారులు బలంగా, వేగంగా తల్లి ఒడిలోకి వెళ్లి, ఏడుస్తూ తల్లిని పట్టుకున్నారు.

అథోఽబ్రవీదృషిర్భార్యామావాభ్యాముక్తవత్యసి । పూర్వమాచక్ష్వ తత్త్వేన తథైవాభ్యాం వ్యతిక్రమమ్ ॥ ౮.

ఆ తర్వాత ఋషి తన భార్యతో ఇలా అన్నాడు: 'నువ్వు మాతో ముందే మాట్లాడావు. ఇప్పుడు కూడా నిజంగా చెప్పు, ఈ తప్పు గురించి వివరంగా చెప్పు.'

మాతులం భజతే పుత్రః పితౄన్ భజతి కన్యకా। యథాశీలా భవేన్మాతా తథాశీలో భవేత్ సుతః ॥ ౮.

కొడుకు మామను అనుసరిస్తాడు, కుమార్తె తండ్రిని అనుసరిస్తుంది. తల్లి ఎలా ఉంటే, కొడుకు కూడా అలానే ఉంటాడు.

యద్వర్ణా తు భవేద్భూమిస్తద్వర్ణం సలిలం ధ్రువమ్। మాతౄణాం శీలదోషేణ తథా శీలగుణైః పునః। విభిన్నాస్తు ప్రజాః సర్వాస్తథా ఖ్యాతివశేన చ ॥ ౮.

భూమికి ఎలాంటి రంగు ఉంటే, నీటికీ అదే రంగు ఉంటుంది. తల్లుల స్వభావంలో ఉన్న లోపాలు లేదా మంచితనంతో, అన్ని జీవులు వేరుగా ఉంటాయి. పేరుతో కూడా వారు గుర్తించబడతారు.

బలశీలాదిభిస్తాసామదితిర్ధర్మతత్పరా। ధర్మశీలాదిభిశ్చైవ ప్రబోధబలశాలినీ ॥ ౮.

వాళ్లలో అదితి ధర్మానికి ప్రాధాన్యతనిచ్చేవారు. ఆమెకు బలం, మంచితనం, ధర్మం వంటి లక్షణాలు ఉన్నాయి. ధర్మం, మంచితనం, ఇతర గుణాలతో ఆమె జ్ఞానం, బలంతో నిండిపోయింది.

(గన్ధశీలా దితిశ్చైవ ప్రవార్ధ్యయనశాలినీ।) గీతశీలా తథాఽరిష్టా మాయాశీలా దనుః స్మృతా। వినతా తు పునర్ద్దేవీ వైహాయసగతిప్రియా ॥ ౮.

గంధశీల, దితి, ప్రవార్ధ్యయన అనే వారు తమ తమ స్వభావాలతో ప్రసిద్ధులు. గీతశీల, అరిష్ట, మాయాశీల అని పిలవబడే దను, వినతా దేవి మాత్రం ఆకాశంలో సంచరించడాన్ని ఎంతో ఇష్టపడుతుంది.

తపోమయేన శీలేన సురభిః సమలంకృతా। క్రోధశీలా తథా కద్రూః క్రోధేనాసుఖశీలకా ॥ ౮.

తపస్సుతో కూడిన స్వభావం సురభికి అలంకారం. కద్రూ కోపంతో నిండినదీ, ఆ కోపమే ఆమెకు సుఖం లేకుండా చేసింది.

దనాయుషాయాః శీలం వై వైరనుగ్రహ లక్షణమ్। త్వఞ్చ దేవి మహాభాగే క్రోధశీలా మతాసి మే ॥ ౮.

దనువు సంతానానికి శత్రుత్వాన్ని ప్రోత్సహించే స్వభావం ఉంది. మహాభాగ్యవంతురాలైన దేవీ, నిన్ను నేను కోపంతో నిండినదిగా భావిస్తున్నాను.

ఇత్యేతాని సశీలాని స్వభావాల్లోకనాన్నృణామ్। కర్మతో యత్నతో బుద్ధ్యా రూపతో బలతస్తథా। క్షమాతశ్చైవ భిన్నాని భావితార్థబలేన చ ॥ ౮.

ఈ స్వభావాలు జన్మతః, ఇతరులను గమనించడం వల్ల, కర్మ, ప్రయత్నం, బుద్ధి, రూపం, బలం, సహనం, సంకల్పబలం వల్ల వేరుగా ఏర్పడతాయి.