వాయుపురాణమ్

భద్రాశ్వో భరతశ్చైవ కేతుమాలశ్చ పశ్చిమః। ఉత్తరాః కురవశ్చైవ కృతపుణ్యప్రతిశ్రయాః ।। ౩౪.

భద్రాశ్వ, భారత, పశ్చిమ వైపున కేతుమాల, ఉత్తర వైపున కురు—ఇవి అన్నీ పుణ్యకార్యాలు చేసినవారికి ఆశ్రయస్థానాలు.

కర్ణికా తస్య పద్మస్య సమన్తాత్పరిమణ్డలా। యోజనానాం సహస్రాణి నవతిః షట్ ప్రకీర్త్తితాః। చత్వారశ్చాప్యశీతిశ్చ అన్తరాన్తర ధిష్ఠితాః ।। ౩౪.

ఆ పద్మపు మధ్యభాగం చుట్టూ వృత్తాకారంగా ఉంది. తొంభై ఆరు వేల యోజనాలుగా చెప్పబడింది. ప్రతి అంతరంలో నాలుగు మరియు ఎనభై యోజనాలు స్థాపించబడ్డాయి.

త్రిశతఞ్చ సహస్రాణి యోజనానాం ప్రమాణతః। తస్య కేశరజాలాని విస్తీర్ణాని సమన్తతః ।। ౩౪.

మూడు లక్షల యోజనాల పరిమాణంలో, దాని కేశరాలు అన్ని వైపులా విస్తరించి ఉన్నాయి.

శతసాహస్రికాయామా సాశీతిపృథులాయతా। చత్వారి తస్య పత్రాణి యోజనానాం చతుర్ద్దిశమ్ ।। ౩౪.

దాని పువ్వు రేకులు వంద వేల యోజనాల పొడవు, ఎనభై యోజనాల వెడల్పు కలిగి, నాలుగు దిక్కులా నాలుగు రేకులు విస్తరించి ఉన్నాయి.

తత్ర యాసౌ మయా పూర్వం కర్ణికేత్యభిశబ్దితా। తాం వర్ణ్యమానామేకాగ్రాః సమాసేన నిబోధత ।। ౩౪.

అక్కడ నేను ముందుగా 'మధ్యభాగం' అని చెప్పినదాని గురించి, ఇప్పుడు సంక్షిప్తంగా, స్పష్టంగా వినండి.

శతాశ్రిమేనం మేనేఽత్రిః సహస్రాశ్రిమృషిర్భృగుః। అష్టాశ్రిమేనం సావర్ణిశ్చతురస్రన్తు భాగురిః ।। ౩౪.

అత్రి దాన్ని వంద కిరణాలుగా భావించాడు, భృగు వెయ్యి కిరణాలుగా, సావర్ణి ఎనిమిది కిరణాలుగా, భాగురి నాలుగు కిరణాలుగా పరిగణించాడు.

వార్షాయణిస్తు సాముద్రం శరావఞ్చైవ గాలవః। ఊర్ద్ధ్వవేణీకృతం గార్గ్యః క్రోష్టకిః పరిమణ్డలమ్ ।। ౩౪.

వర్షాయణుడు దాన్ని సముద్రంలా, గాలవుడు పళ్లెం లా, గార్గ్యుడు పైకి జడలుగా, క్రోష్టకి వృత్తాకారంగా భావించాడు.

యద్యద్యస్య హి యత్పార్శ్చ పర్వతాధిపతేర్ఋషిః। తత్తదేవాస్య వేదాసౌ బ్రహ్మైనం వేద కృత్స్నశః ।। ౩౪.

ఏ పర్వతాధిపతికి ఏ వైపు ఏ లక్షణం ఉంటే, ఆ ఋషి దానిని పూర్తిగా తెలుసు. అందువల్ల వేదాలను, బ్రహ్మను పూర్తిగా తెలుసు.

మణిరత్నమయం చిత్రం నానావర్ణప్రభాయుతమ్। అనేకవర్ణనిచయం సౌవర్ణమరుణప్రభమ్ ।। ౩౪.

అది మణులు, రత్నాలతో అలంకరించబడి, అనేక రంగుల కాంతులతో మెరిసిపోతుంది. బంగారు, అరుణవర్ణపు ప్రకాశంతో అనేక రంగులు కలిగి ఉంది.

కాన్తం సహస్రపర్వాణం సహస్రోదకకన్దరమ్। సహస్ర శతపత్రన్తం విద్ధి మేరుం నగోత్తమమ్ ।। ౩౪.

అందమైన, వెయ్యి శిఖరాలు, వెయ్యి నీటి గుహలు, వెయ్యి తామర పువ్వుల వలె ముగిసిన శిఖరాలతో ఉన్న పర్వతాలలో శ్రేష్ఠమైన మేరు పర్వతాన్ని తెలుసుకో.

మణిరత్నార్పితస్తమ్భైర్మణిచిత్రితవేదికైః। సువర్ణమణిచిత్రాఙ్గం తథా విద్రుమతోరణైః ।। ౩౪.

దాని స్తంభాలు మణులు, రత్నాలతో అలంకరించబడి, వేదికలు విలువైన రత్నాలతో శోభించుచూ, దేహం బంగారం, మణులతో మెరిసిపోతూ, ద్వారాలు పద్మరాగంతో నిర్మించబడి ఉన్నాయి.

విమానయానైః శ్రీమద్భిః శతసఙ్ఖ్యైర్దివౌకసామ్। ప్రభాదీపితపర్యన్తం మేరుం పర్వణి పర్వణి ।। ౩౪.

ప్రతి శిఖరంపై మేరు పర్వతాన్ని దేవతల శతాది విమానాలు చుట్టుముట్టి, అవి అంచుల వద్ద ప్రకాశంతో మెరిసిపోతున్నాయి.

తస్య పర్వసహస్రేఽస్మిన్ నానాశ్రయవిభూషితే। సర్వదేవ నికాయాని సన్నివిష్టాన్యనేకశః ।। ౩౪.

ఆ వెయ్యి శిఖరాలు వివిధ నివాసాలతో అలంకరించబడి, అందులో అన్ని దేవతల సమూహాలు అనేక రూపాలలో స్థిరంగా ఉన్నాయి.

తమావసచ్చోర్ద్ధ్వతలే దేవదేవశ్చతుర్ముఖః। బ్రహ్మా బ్రహ్మవిదాం శ్రేష్ఠో వరిష్ఠస్త్రిదివౌకసామ్ ।। ౩౪.

అక్కడ పైభాగంలో దేవతల దేవుడు, నాలుగు ముఖాల బ్రహ్మ, బ్రహ్మవిద్యలో శ్రేష్ఠుడు, దేవతలలో గొప్పవాడు నివసిస్తాడు.

మహాభువనసమ్పూర్ణైః సర్వ్వైః కామఫలప్రదైః । మహాసురసహస్రైస్తం దిక్ష్వనేకసమాకులమ్ ।। ౩౪.

ఆ ప్రదేశం అన్ని దిశల్లో మహాసురులతో, అన్ని లోకాలు నిండిపోయి, అన్ని కోరికలను ఫలించునటువంటి ఫలితాలతో నిండి ఉంది.

తత్ర బ్రహ్మసభా రమ్యా బ్రహ్మర్షిగణసేవితా । నామ్నా మనోవతీ నామ సర్వలోకేషు విశ్రుతా ।। ౩౪.

అక్కడ బ్రహ్మసభ ఎంతో అందంగా, బ్రహ్మర్షుల సమూహం సేవించుచూ, మనోవతీ అనే పేరుతో అన్ని లోకాలలో ప్రసిద్ధిగా ఉంది.

తత్రేశానస్య దేవస్య సహస్రాదిత్యవర్చసమ్। మహావిమానం సంస్థాప్య మహిమ్నా వర్తతే సదా ।। ౩౪.

అక్కడ ఈశానుడు వెయ్యి సూర్యుల వలె తేజస్సుతో ఉన్నవాడు, గొప్ప విమానాన్ని స్థాపించి, తన మహిమతో ఎప్పుడూ వెలుగుతుంటాడు.

తత్ర సర్షిగణా దేవాశ్చతుర్వక్త్రస్య తే తదా। తదేవ తేజసాం రాశిర్దేవానాం తత్ర కీర్త్త్యతే ।। ౩౪.

అక్కడ ఋషులూ, దేవతలూ నాలుగు ముఖాలవారిని సేవించుచూ ఉంటారు; అక్కడే దేవతల తేజస్సు సమూహం ప్రశంసించబడుతుంది.

తత్రాస్తే శ్రీపతిః శ్రీమాన్ సహస్రాక్షః పురన్దరః। ఉపాస్యమానస్త్రిదశైర్మహాయోగైః సురర్షిభిః ।। ౩౪.

అక్కడ లక్ష్మీపతి, సహస్రాక్షుడు, పురందరుడు నివసిస్తూ, దేవతలు, మహాయోగులు, దేవర్షులు ఆయనను పూజిస్తున్నారు.

తత్ర లోకపతేః స్థానమాదిత్యసమవర్చసః। మహేన్ద్రస్య మహారాజ్ఞః సర్వ్వసిద్ధైర్నమస్కృతమ్ ।। ౩౪.

అక్కడ లోకపతి, సూర్యుని తేజస్సుతో మెరిసే మహేంద్రుడు, మహారాజు, అన్ని సిద్ధులు పూజించే స్థానం ఉంది.

తమిన్ద్రలోకం లోకస్య ఋద్ధ్యా పరమయా యుతమ్। దీప్యతే త్వమరశ్రేష్ఠైస్త్రిదశైర్నిత్యసేవితమ్ ।। ౩౪.

ఆ ఇంద్రలోకం అత్యంత ఐశ్వర్యంతో నిండినది, అమరులలో శ్రేష్ఠులు, దేవతలు ఎప్పుడూ సేవించేలా ప్రకాశిస్తుంది.

ద్వితీయేఽప్యన్తరతటే వైదిశ్యే పూర్వ్వదక్షిణే। నానాధాతుశతశ్చిత్రైః సురమ్యమతితేజసమ్ ।। ౩౪.

రెండవ లోపలి వంకలో, ఆగ్నేయ దిశలో, వందలాది రకాల లోహాలతో అలంకరించబడి, అపూర్వమైన అందంతో, గొప్ప తేజస్సుతో ఉంది.

నైకరత్నార్థితతలమనేకస్తమ్భసంయుతమ్। జామ్బూనదకృతోద్యానం నానారత్నసువేదికమ్ ।। ౩౪.

దాని నేల అనేక రత్నాలకు ఆశించదగినది, ఎన్నో స్తంభాలతో, బంగారంతో చేసిన తోటలు, విభిన్న రత్నాలతో వేదికలు ఉన్నాయి.

కూటాగారైర్వినిక్షిప్తమనేకైర్భవనోత్తమైః । మహావిమానం ప్రథితం భాస్కరం జాతవేదసమ్ ।। ౩౪.

అనేక గృహాలు, ఉత్తమ భవనాలతో అలంకరించబడి, ప్రసిద్ధమైన గొప్ప విమానం, సూర్యుని వలె ప్రకాశించే, జాతవేదసునికి చెందినది అక్కడ ఉంది.

సా హి తేజోవతీ నామ హుతాశస్య మహాసభా। సాక్షాత్తత్ర సురశ్రేష్ఠః సర్వదేవముఖోఽనలః ।। ౩౪.

అది హుతాశుని మహాసభ, తేజోవతీ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది; అక్కడ సాక్షాత్ అగ్ని, అన్ని దేవతలలో శ్రేష్ఠుడు, ప్రత్యక్షంగా ఉన్నాడు.

శిఖాశతసహస్రాఢ్యో జ్వాలామాలీ విభా వసుః। స్తూయతే హూయతే చైవ తత్ర సర్షిగణైః సురైః ।। ౩౪.

వెయ్యి శిఖలతో, జ్వాలామాలలతో అలంకరించబడి, వసువుగా ప్రకాశిస్తూ, అక్కడ ఋషులూ, దేవతలూ ఆయనను స్తుతిస్తూ, హోమాలు చేస్తున్నారు.

అధిదైవకృతం విప్రైర్విశేషః స తు ఉచ్యతే। స విభాగఞ్చ తేజశ్చ సర్వ ఏవ న సంశయః ।। ౩౪.

దేవతల గురించి ఋషులు చెప్పిన ఈ విశేషం ఇక్కడ వివరించబడింది; ఈ విభాగమూ, తేజస్సూ అన్నీ నిస్సందేహంగా ఉన్నవి.

భోగాన్తరమనుప్రాప్త ఏకతేజో విభుః స్మృతః। పృథక్‌త్వఞ్చ హి యుక్త్యా తు కార్యకారణమిశ్రితమ్ ।। ౩౪.

ఇంకొక ఆనందాన్ని పొందినప్పుడు, అది ఒక్కటే, అన్నింటినీ వ్యాపించిన వెలుగుగా భావించబడుతుంది. కానీ, కారణం–ఫలితాల కలయికను బట్టి వేర్వేరు రూపాలు ఉన్నాయని తర్కంతో గ్రహించవచ్చు.

తమగ్నిం లోకలోకజ్ఞైస్తద్వీర్యైంస్తత్పరా క్రమైః । మహాత్మభిర్మహాసిద్ధైర్మహాభాగైర్నమస్కృతమ్ ।। ౩౪.

ఆ అగ్నిని లోకాలను తెలిసినవారు, దాని శక్తులకోసం, ఒక్కొక్క దశలో, గొప్ప మనస్సు గలవారు, మహాశక్తులు, మహాభాగ్యులు అందరూ గౌరవంగా నమస్కరిస్తారు.