పరిమణ్డలయోర్మధ్యే మేరురుత్తమపర్వతః । చతుర్వర్ణః సుసౌవర్ణశ్చతురస్రః సముచ్ఛ్రితః। అవ్యక్తా ధాతవః సర్వ్వే సముత్పన్నా జలాదయః ।। ౩౪.
ఆ రెండు వృత్తాల మధ్య మేరు అనే ఉత్తమ పర్వతం ఉంది. అది నాలుగు రంగులతో, బంగారు వర్ణంతో, నాలుగు మూలలతో, ఎత్తుగా ఉంది. అందులో నుంచి నీరు మొదలైన అన్ని సూక్ష్మ పదార్థాలు ఉద్భవించాయి.
అవ్యక్తాత్ పృథివీ పద్మం మేరుపర్వతకర్ణికమ్। చతుష్పథం సముత్పన్నం వ్యక్తం పఞ్చగుణం మహత్ ।। ౩౪.
అప్రకటితమైనదానిలో నుంచి భూమి పుట్టింది. అది పద్మం వలె, మేరు పర్వతం దాని మధ్య భాగంగా ఉంది. దానిలో నుంచి నాలుగు దిశల మార్గాలు, ఐదు లక్షణాలతో కూడిన మహత్తరమైనవి, స్పష్టంగా ఉద్భవించాయి.
తతః సర్వ్వాః సముత్పన్నా వృత్తయో ద్విజసత్తమాః। నైకకల్పార్జితైః పుణ్యౌర్వే విధైః ప్రాగుపార్జితైః ।। ౩౪.
అప్పటి నుంచి, ద్విజులారా, అన్ని సృష్టి చక్రాలు పుట్టాయి. అనేక యుగాలలో కూడిన పుణ్య ఫలితాల వల్ల అవి ఏర్పడ్డాయి.
కృతాత్మభిర్వినీతాత్మా మహాత్మా పురుషోత్తమః। మహాదేవో మహాయోగీ జగజ్జ్యేష్ఠో మహేశ్వరః । సర్వలోకగతోఽనన్తో హ్యమూర్తిత్వాదజాయత ।। ౩౪.
తనను సాధించుకున్న, నియమితమైన, గొప్ప మనస్సు గలవారిచే, పరమాత్మ, మహాదేవుడు, మహాయోగి, జగత్తుకు పెద్దవాడు, మహేశ్వరుడు, అన్ని లోకాలలో వ్యాపించి, అనంతమైన, రూపరహితుడైన వాడు జన్మించాడు.
న తస్య ప్రాకృతీ మూర్త్తిర్మాంసమేదోఽస్థిసమ్భవా । యోగాచ్చైవేశ్వరత్వాచ్చ సర్వ్వాత్మాగత ఏవ సః ।। ౩౪.
ఆయనకు మాంసం, మేద, ఎముకలతో కూడిన భౌతిక శరీరం లేదు. యోగబలంతో, ఈశ్వరత్వంతో, ఆయన అన్ని ప్రాణుల్లో ఉన్నాడు.
తన్నిమిత్తం సముత్పన్నం లోకపద్మం సనాతనమ్। కల్పశేషస్య తస్యాదౌ కాలస్య గతిరీదృశీ ।। ౩౪.
ఆయన సంకల్పంతో శాశ్వతమైన లోక పద్మం పుట్టింది. కల్పాంతంలో ఆది సమయంలో కాల ప్రవాహం ఇలానే సాగింది.
తస్మిన్ పద్మే సముత్పన్నో దేవదేవశ్చతుర్ముఖః। ప్రజాపతిపతిర్బ్రహ్మా ఈశానో జగతః ప్రభుః ।। ౩౪.
ఆ పద్మంపై దేవతలకు దేవుడైన, నాలుగు ముఖాలుగల బ్రహ్మ, ప్రజాపతులకు అధిపతి, జగత్తుకు పాలకుడు జన్మించాడు.
తస్య బీజాని సర్గో హి పుష్కరస్య యథార్థవత్। కృత్స్నః ప్రజానిసర్గేణ విస్తరేణేహ కథ్యతే ।। ౩౪.
ఆయన సృష్టి, పద్మపు విత్తనాల వలె ఉంటుంది. సమస్త ప్రాణుల సృష్టి, విస్తారంగా ఇక్కడ వివరించబడింది.
యదబ్జం వైష్ణవం కార్య్యం తతస్తన్నాభితోఽభవత్। పద్మాకారా సముత్పన్నా పృథివీ సవనద్రుమా ।। ౩౪.
విష్ణువు సంకల్పంతో ఆ పద్మం ఆయన నాభి నుండి పుట్టింది. దానిలో నుంచి అడవులు, చెట్లు కలిగిన భూమి పద్మాకారంగా ఏర్పడింది.
తదస్య లోకపద్మస్య విస్తరేణ ప్రకాశితమ్। వర్ణమానం విభాగేన క్రమశః శ్రృణుత ద్విజాః ।। ౩౪.
ఇలా ఈ లోక పద్మం యొక్క విస్తృతి వివరించబడింది. ఇప్పుడు, ద్విజులారా, దాని విభాగాలు, పరిమాణాలు వరుసగా వినండి.
మహాద్వీపాస్తు విఖ్యాతాశ్చత్వారః పత్రసంస్థితాః। తతః కర్ణికసంస్థానో మేరుర్నామ మహాబలః ।। ౩౪.
నాలుగు మహాద్వీపాలు ప్రసిద్ధిగా పద్మదళాల్లా ఉన్నాయి. వాటి మధ్యలో కర్ణికలా మేరు అనే మహాశక్తివంతుడైన పర్వతం ఉంది.
నానావర్ణేషు పార్శ్వేషు పూర్వతః శ్వేత ఉచ్యతే। పీతన్తు దక్షిణం తస్య శృఙ్గం కృష్ణం తథాపరమ్ ।। ౩౪.
దాని వివిధ వైపులా వేర్వేరు రంగులు ఉన్నాయి. తూర్పున శ్వేత పర్వతం ఉంది. దక్షిణంలో పసుపు రంగు శిఖరం, ఇంకొక చోట నలుపు రంగు శిఖరం ఉంది.
ఉత్తరం తస్య రక్తం వై శోభివర్ణసమన్వితమ్। మేరుస్తు శోభతే శుభ్రో రాజవత్స తు ధిష్ఠితః ।। ౩౪.
ఆ ప్రాంతానికి ఉత్తరంగా ఒక ఎర్రని భాగం ఉంది, అది ఎంతో అందమైన రంగుతో మెరిసిపోతుంది. అక్కడ మెరు పర్వతం తెల్లగా, రాజవత్సంలా స్థిరంగా వెలిగిపోతుంది.
తరుణాదిత్యవర్ణాభో విధూమ ఇవ పావకః। చతురశీతిసాహస్ర ఉత్సేధేన ప్రకీర్త్తితః ।। ౩౪.
అది ఉదయించే సూర్యుని రంగు లా కనిపిస్తుంది, పొగ లేకుండా మండే అగ్నిలా మెరిసిపోతుంది. దాని ఎత్తు ఎనబై నాలుగు వేలుగా చెప్పబడింది.
ప్రవిష్టః షోడశాధస్తాద్విస్తృతస్తావదేవ తు । స శరావస్థితః పూర్వం ద్వాత్రింశన్మూర్ధ్ని విస్తృతః ।। ౩౪.
అది పది ఆరు భాగాలు క్రింద, అంతే పైకి వ్యాపించి ఉంది. ముందు అది పళ్లెం లా ఉండేది, పై భాగంలో దాని వెడల్పు ముప్పై రెండు భాగాలు.
విస్తారాత్ త్రిగుణశ్చాస్య పరిణాహః సమన్తతః। మణ్డలేన ప్రమాణేన త్ర్యస్రేఽర్ద్ధన్తు తదిష్యతే ।। ౩౪.
దాని చుట్టూ పరిధి దాని వెడల్పుకి మూడింతలు. వృత్తాకారంగా కొలిచినప్పుడు, త్రిభుజాకారంలో అర్ధ భాగం పరిగణించబడుతుంది.
చత్వారింశత్సహస్రాణి యోజనానాం సమన్తతః। అష్టాభిరధికాని స్యుస్త్ర్యస్రే మానే ప్రకీర్త్తితమ్ ।। ౩౪.
దాని చుట్టూ నలభై వేల యోజనాల పరిమాణం ఉంది. త్రిభుజ కొలత ప్రకారం ఇంకా ఎనిమిది యోజనాలు కలిపి ఉంటాయి.
చతురస్రేణ మానేన పరిణాహః సమన్తతః। చతుఃషష్టిసహస్రాణి యోజనానాం విధీయతే ।। ౩౪.
చతురస్రంగా కొలిచినప్పుడు, దాని చుట్టూ పరిధి అరవై నాలుగు వేల యోజనాలుగా నిర్ణయించబడింది.
స పర్వతో మహాదివ్యో దివ్యౌషధిసమన్వితః। భువనైరావృతః సర్వో జాతరూపమయైః శుభైః ।। ౩౪.
ఆ పర్వతం అత్యంత దివ్యమైనది, దివ్య ఔషధాలతో నిండినది. అది అన్ని లోకాలతో చుట్టుముట్టబడి, స్వర్ణంతో అలంకరించబడి ఉంది.
తత్ర దేవగణాః సర్వే గన్ధర్వోరగరాక్షసాః । శైలరాజైః ప్రదృశ్యన్తే శుభాశ్చాప్సరసాఙ్గణాః ।। ౩౪.
అక్కడ దేవతలు, గంధర్వులు, నాగులు, రాక్షసులు, పర్వత రాజులతో పాటు, అందమైన అప్సరస సమూహాలు కనిపిస్తారు.
స తుమేరుః పరివృతో భువనైర్భూతభావనః। చత్వారో యస్య దేశా వై నానాపార్శ్వేష్వధిష్ఠితాః ।। ౩౪.
ఆ మెరు పర్వతం లోకాలతో చుట్టుముట్టబడి, భూతాలకూ మూలంగా ఉంది. దాని నాలుగు వైపులా నాలుగు ప్రాంతాలు స్థాపించబడ్డాయి.
భద్రాశ్వో భరతశ్చైవ కేతుమాలశ్చ పశ్చిమః। ఉత్తరాః కురవశ్చైవ కృతపుణ్యప్రతిశ్రయాః ।। ౩౪.
భద్రాశ్వ, భారత, పశ్చిమ వైపున కేతుమాల, ఉత్తర వైపున కురు—ఇవి అన్నీ పుణ్యకార్యాలు చేసినవారికి ఆశ్రయస్థానాలు.
కర్ణికా తస్య పద్మస్య సమన్తాత్పరిమణ్డలా। యోజనానాం సహస్రాణి నవతిః షట్ ప్రకీర్త్తితాః। చత్వారశ్చాప్యశీతిశ్చ అన్తరాన్తర ధిష్ఠితాః ।। ౩౪.
ఆ పద్మపు మధ్యభాగం చుట్టూ వృత్తాకారంగా ఉంది. తొంభై ఆరు వేల యోజనాలుగా చెప్పబడింది. ప్రతి అంతరంలో నాలుగు మరియు ఎనభై యోజనాలు స్థాపించబడ్డాయి.
త్రిశతఞ్చ సహస్రాణి యోజనానాం ప్రమాణతః। తస్య కేశరజాలాని విస్తీర్ణాని సమన్తతః ।। ౩౪.
మూడు లక్షల యోజనాల పరిమాణంలో, దాని కేశరాలు అన్ని వైపులా విస్తరించి ఉన్నాయి.
శతసాహస్రికాయామా సాశీతిపృథులాయతా। చత్వారి తస్య పత్రాణి యోజనానాం చతుర్ద్దిశమ్ ।। ౩౪.
దాని పువ్వు రేకులు వంద వేల యోజనాల పొడవు, ఎనభై యోజనాల వెడల్పు కలిగి, నాలుగు దిక్కులా నాలుగు రేకులు విస్తరించి ఉన్నాయి.
తత్ర యాసౌ మయా పూర్వం కర్ణికేత్యభిశబ్దితా। తాం వర్ణ్యమానామేకాగ్రాః సమాసేన నిబోధత ।। ౩౪.
అక్కడ నేను ముందుగా 'మధ్యభాగం' అని చెప్పినదాని గురించి, ఇప్పుడు సంక్షిప్తంగా, స్పష్టంగా వినండి.
శతాశ్రిమేనం మేనేఽత్రిః సహస్రాశ్రిమృషిర్భృగుః। అష్టాశ్రిమేనం సావర్ణిశ్చతురస్రన్తు భాగురిః ।। ౩౪.
అత్రి దాన్ని వంద కిరణాలుగా భావించాడు, భృగు వెయ్యి కిరణాలుగా, సావర్ణి ఎనిమిది కిరణాలుగా, భాగురి నాలుగు కిరణాలుగా పరిగణించాడు.
వార్షాయణిస్తు సాముద్రం శరావఞ్చైవ గాలవః। ఊర్ద్ధ్వవేణీకృతం గార్గ్యః క్రోష్టకిః పరిమణ్డలమ్ ।। ౩౪.
వర్షాయణుడు దాన్ని సముద్రంలా, గాలవుడు పళ్లెం లా, గార్గ్యుడు పైకి జడలుగా, క్రోష్టకి వృత్తాకారంగా భావించాడు.
యద్యద్యస్య హి యత్పార్శ్చ పర్వతాధిపతేర్ఋషిః। తత్తదేవాస్య వేదాసౌ బ్రహ్మైనం వేద కృత్స్నశః ।। ౩౪.
ఏ పర్వతాధిపతికి ఏ వైపు ఏ లక్షణం ఉంటే, ఆ ఋషి దానిని పూర్తిగా తెలుసు. అందువల్ల వేదాలను, బ్రహ్మను పూర్తిగా తెలుసు.
మణిరత్నమయం చిత్రం నానావర్ణప్రభాయుతమ్। అనేకవర్ణనిచయం సౌవర్ణమరుణప్రభమ్ ।। ౩౪.
అది మణులు, రత్నాలతో అలంకరించబడి, అనేక రంగుల కాంతులతో మెరిసిపోతుంది. బంగారు, అరుణవర్ణపు ప్రకాశంతో అనేక రంగులు కలిగి ఉంది.