వాయుపురాణమ్

సప్తద్వీపన్తు వక్ష్యామి చన్ద్రాదిత్యగ్రహైః సహ। యేషాం మనుష్యాస్తర్కేణ ప్రమాణాని ప్రచక్షతే ।। ౩౪.

ఏడు ద్వీపాలను, చంద్రుడు, సూర్యుడు, గ్రహాలతో కలిపి వివరిస్తాను. వాటి పరిమాణాలను మనుషులు తర్కంతో నిర్ణయిస్తారు.

అచిన్త్యాః ఖలు యే భావా న తాంస్తర్కేణ భావయేత్। ప్రకృతిభ్యః పరం యచ్చ తన్నిత్యఞ్చ ప్రజక్ష్యతే ।। ౩౪.

అలాగని, ఊహకు అందని విషయాలను తర్కంతో గ్రహించరాదు. ప్రకృతికి మించి, శాశ్వతమైనదాన్ని నేను వివరిస్తాను.

నవవర్షం ప్రవక్ష్యామి జమ్బూద్వీపం యథా తథా । విస్తరాన్మణ్డలాచ్చైవ యోజనైస్తన్నిబోధత ।। ౩౪.

జంబూద్వీపంలోని తొమ్మిది దేశాలను, వాటి పరిమాణం, చుట్టుకొలత యోజనల్లో ఎంత ఉందో వివరంగా చెబుతాను, వినండి.

శతమేకం సహస్రాణాం యోజనానాం ప్రమాణతః। నానాజనపదాకీర్ణైః పురైశ్చ వివిధైః శుభైః ।। ౩౪.

దాని పరిమాణం లక్ష యోజనలు, అనేక జనపదాలు, వివిధ రకాల అందమైన నగరాలతో అలంకరించబడి ఉంది.

సిద్ధచారణగన్ధర్వపర్వతైరుపశోభితమ్। సర్వధాతునిబద్ధైశ్చ శిలాజాలసముద్భవైః । పర్వతప్రభవాభిశ్చ నదీభిః పర్వతైస్తథా ।। ౩౪.

అది సిద్ధులు, చారణులు, గంధర్వులు, పర్వతాలతో, అన్ని లోహాల రాళ్లతో, పర్వతాల నుంచి పుట్టే నదులతో అలంకరించబడి ఉంది.

జమ్బూద్వీపః పృథుః శ్రీమాన్ సర్వ్వతః పరివారితః। నవభిశ్చావృతః సర్వ్వైర్భువనైర్భూతభావనైః। లావణేన సముద్రేణ సర్వ్వతః పరివారితః ।। ౩౪.

జంబూద్వీపం విశాలంగా, మహిమాన్వితంగా అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టబడి ఉంది. ఇది తొమ్మిది ప్రాంతాలతో, అన్ని జీవుల నివాసాలతో, అలాగే చుట్టూ ఉప్పు సముద్రంతో ఆవృతమై ఉంది.

జమ్బూద్వీపస్య విస్తారాత్ సమేన తు సమన్తతః। జమ్బూద్వీపస్య విస్తారాత్ సమేన తు సమన్తతః। ప్రాగాయతాః సుపర్వాణః షడిమే వర్షపర్వ్వతాః। అవగాఢా ఉభయతః సముద్రౌ పూర్వపశ్విమౌ ।। ౩౪.

జంబూద్వీపం ఎంత వెడల్పుగా ఉందో, అంతే సమంగా అన్ని వైపులా ఆరు పెద్ద పర్వత శ్రేణులు తూర్పు వైపు విస్తరించి ఉన్నాయి. అవి విశాలంగా, బలంగా ఉండి, తూర్పు, పడమర వైపులా సముద్రంలో లోతుగా మునిగిపోయి ఉన్నాయి.

హిమప్రాయశ్చ హిమవాన్ హేమకూటశ్చ హేమవాన్। తరుణాదిత్యవర్ణాభో హైరణ్యో నిషధః స్మృతః ।। ౩౪.

హిమవంతం ఎక్కువగా మంచుతో కప్పబడి ఉంటుంది. హేమకూటం బంగారం వలె మెరిసిపోతుంది. నిషధం కూడా బంగారు వర్ణంతో, ఉదయించే సూర్యుడి కాంతిలా ప్రకాశిస్తుంది.

చాతుర్వర్ణస్తు సౌవర్ణో మేరుశ్చోచ్యతమః స్మృతః। ప్లుతాకృతిప్రమాణశ్చ చతురస్రః సముచ్ఛ్రితః ।। ౩౪.

మేరుపర్వతం నాలుగు రంగులతో ప్రసిద్ధి చెందినది. ఇది బంగారు వర్ణంతో, పెద్దదిగా, చతురస్రమైన ఆకారంలో, ఎత్తుగా ఉంది.

నానావర్ణస్తు పార్శ్వేషు ప్రజాపతిగుణాన్వితః। నాభివన్ధనసమ్భూతో బ్రహ్మణోఽవ్యక్తజన్మనః ।। ౩౪.

దాని ప్రక్కలన్నీ వివిధ రంగులతో మెరిసిపోతూ, ప్రజాపతుల లక్షణాలు కలిగి ఉంది. అది బ్రహ్మదేవుడి నాభి బంధనంలా, ఎవరికీ తెలియని జననమైన బ్రహ్మ నుండి ఉద్భవించింది.

పూర్వ్వతః శ్వేతవర్ణోఽసౌ బ్రహ్మణ్యస్తస్య తేన తత్। పీతశ్చ దక్షిణేనాసౌ తేన వైశ్యత్వమిష్యతే ।। ౩౪.

మేరుపర్వతం తూర్పు వైపు తెలుపు రంగులో ఉంటుంది, అందువల్ల దాన్ని బ్రాహ్మణంగా భావిస్తారు. దక్షిణ వైపు పసుపు రంగులో ఉండి, అందువల్ల వైశ్యుడిగా పరిగణిస్తారు.

భృఙ్గపత్రనిభశ్వాసౌ పక్ష్విమేన మహాబలః। తేనాస్య శూద్రతా దృష్టా మేరోర్నానార్థకారణాత్ ।। ౩౪.

పశ్చిమ వైపు అది తేనెటీగ రెక్కల వలె నలుపు రంగులో ఉంటుంది. అందువల్ల దాన్ని శూద్రునిగా భావిస్తారు. మేరుపర్వతానికి సంబంధించిన అనేక కారణాల వల్ల ఇది ఇలా చెప్పబడింది.

పార్శ్వముత్తరతస్తస్య రక్తవర్ణం స్వభావతః। తేనాస్య క్షత్రతా చస్యాదితి వర్ణాః ప్రకీర్తితాః। వ్యక్తః స్వభావతః ప్రోక్తో వర్ణతః పరిమాణతః ।। ౩౪.

ఉత్తర వైపున అది సహజంగా ఎరుపు రంగులో ఉంటుంది. అందువల్ల దాన్ని క్షత్రియునిగా పరిగణిస్తారు. ఇలా మేరుపర్వతానికి రంగులు, వాటి స్వభావం, పరిమాణం వివరించబడ్డాయి.

నీలశ్చ వైఢూర్య్యమయః శ్వేతశ్రృఙ్గో హిరణ్మయః। మయూరబర్హవర్ణస్తు శాతకౌమ్భస్తు శ్రృఙ్గవాన్ ।। ౩౪.

నీలపర్వతం వైడూర్య రత్నంతో తయారై, తెల్లని శిఖరాలు, బంగారు వర్ణంతో ఉంటుంది. శ్వేతపర్వతం నెమలి తోక రంగులో మెరిసిపోతూ, శృంగవాన్ బంగారు వర్ణంతో ఉన్నాడు.

ఏతే పర్వ్వతరాజానః సిద్ధచారణసేవితాః। తేషామన్తరవిష్కమ్భో నవసాహస్ర ఉచ్యతే ।। ౩౪.

ఈ పర్వత రాజులు సిద్ధులు, చారణులు నివసించే స్థలాలు. వీటి మధ్య దూరం తొమ్మిది వేల యోజనాలు అని చెప్పబడింది.

మధ్యే త్విలావృతం యస్తు మహామేరోః సమన్తతః। నవైవ తు సహస్రాణి విస్తీర్ణః పర్వ్వతస్తు సః। మధ్యే తస్య మహామేరోర్నిర్ధూమ ఇవ పావకః ।। ౩౪.

మధ్యలో, మహా మేరుపర్వతాన్ని అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టి, ఇలావృతం ఉంది. ఆ పర్వతం తొమ్మిది వేల యోజనాల వెడల్పుతో, మధ్యలో మేరుపర్వతం పొగలేని అగ్ని వలె ప్రకాశిస్తుంది.

వేద్యర్ద్ధం దక్షిణం మేరోరుత్తరార్ద్ధం తథోత్తరమ్। వర్షాణి యాని సప్తాత్ర తేషాం యే వర్షపర్వ్వతాః। ద్వే ద్వే సహస్రే విస్తీర్ణా యోజనాని సముచ్ఛ్రయాత్ ।। ౩౪.

మేరుపర్వతం దక్షిణ భాగాన్ని వేద్య అని, ఉత్తర భాగాన్ని కూడా అలాగే పిలుస్తారు. ఇక్కడ ఉన్న ఏడు ప్రాంతాలు, వాటి పర్వత శ్రేణులు రెండువేల యోజనాల వెడల్పు, ఎత్తుతో ఉన్నాయి.

జమ్బూద్వీపస్య విస్తారాత్తేషామాయామ ఉచ్యతే। యోజనానాం సహస్రాణి శతే ద్వే మధ్యమౌ గిరీ ।। ౩౪.

జంబూద్వీపం వెడల్పు ప్రకారం వాటి పొడవు చెప్పబడింది. మధ్యలో ఉన్న రెండు పర్వతాలు రెండువందల వేల యోజనాల పొడవు కలిగి ఉన్నాయి.

నీలశ్చ నిషధశ్చైవ తాభ్యాం హీనాస్తు యేఽపరే। శ్వేతశ్చ హేమకూటశ్చ హిమవాన్ శ్రృఙ్గవాంశ్చ యః ।। ౩౪.

నీలపర్వతం, నిషధపర్వతం ఈ రెండు మధ్యలో ఉన్నాయి. వీటికన్నా తక్కువగా ఉన్నవి శ్వేతపర్వతం, హేమకూటం, హిమవంతం, శృంగవాన్.

నవతిర్ద్వీవశీతిర్ద్వౌ సహస్రాణ్యాయతాస్తు యే । తేషాం మధ్యే జనపదాస్తాని వర్షాణి సప్త వై ।। ౩౪.

తొంభై రెండు వేల యోజనాల పొడవు ఉన్న పర్వతాలలో, జనులు నివసించే ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. అవే ఏడు ప్రాంతాలు.

సమ్పాతవిషమైస్తైస్తు పర్వ్వతైరావృతాని చ। సన్తతాని నదీభేదైరగమ్యాని పరస్పరమ్। వసన్తి తేషు సత్వాని నానా జాతీని భాగశః ।। ౩౪.

ఈ ప్రాంతాలు Unevenగా, పరస్పరం కలిసిపోని పర్వతాలతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నాయి. నదులు వాటిని విభజిస్తూ, ఒకదానికొకటి చేరలేని విధంగా ఉన్నాయి. వాటిలో వివిధ జాతుల జీవులు, ఒక్కొక్కరు ఒక్కో భాగంలో నివసిస్తున్నారు.

ఇదం హైమవతం వర్షం భారతం నామ విశ్రుతమ్। హేమకూటం పరం తస్మాన్నామ్నా కిమ్పురుషం స్మృతమ్ ।। ౩౪.

ఈ హిమవంత ప్రాంతం భరతం అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది. హేమకూటం దాటి ఉన్న ప్రాంతాన్ని కింపురుషం అని పిలుస్తారు.

నైషధం హేమకూటన్తు హరివర్షం తదుచ్యతే। హరివర్షాత్పరఞ్చైవ మేరోశ్చ తదిలావృతమ్ ।। ౩౪.

నిషధం, హేమకూటం మధ్యలో ఉన్న ప్రాంతాన్ని హరివర్షం అంటారు. హరివర్షం, మేరుపర్వతం దాటి ఉన్నది ఇలావృతం.

ఇలావృతపరం నీలం రమ్యకం నామ విశ్రుతమ్। రమ్యాత్పరతరం శ్వేతం విశ్రుతన్తద్ధిరణ్మయమ్। హిరణ్మయాత్పరఞ్చాపి శ్రృఙ్గవాంస్తు కురుస్మృతమ్ ।। ౩౪.

ఇలావృతానికి ఆపక్క నీల పర్వతం ఉంది. దాని తరువాత ప్రసిద్ధమైన రమ్యక దేశం వస్తుంది. రమ్యక కంటే గొప్పది శ్వేత దేశం. శ్వేత దేశం తరువాత హిరణ్మయ దేశం ఉంది. హిరణ్మయ దేశాన్ని మించి శృంగవాన్ అనే పర్వతం ఉంది, దానిని కురు అని కూడా అంటారు.

ధనుఃసంస్థే చ విజ్ఞేయే ద్వే వర్షే దక్షిణోత్తరే। దీర్ఘాణి తత్ర చత్వారి మధ్యమన్తదిలావృతమ్ ।। ౩౪.

బాణంలా వంగిన ఆకారంలో రెండు ప్రాంతాలు ఉన్నాయి — ఒకటి దక్షిణం, మరొకటి ఉత్తరం. అక్కడ నాలుగు పొడవైన దేశాలు ఉన్నాయి. వాటి మధ్యలో ఇలావృతం ఉంది.

అర్వాక్ చ నిషధస్యాథ వేద్యర్ద్ధం దక్షిణం స్మృతమ్। పరం నీలవతో యచ్చ వేద్యర్ద్ధన్తు తదుత్తరమ్। వేద్యర్ద్ధం దక్షిణే త్రీణి వర్షాణి త్రీణి చోత్తరే ।। ౩౪.

నిషధ పర్వతానికి ఈవైపు వేదిక యొక్క అర్థ భాగం దక్షిణంగా గుర్తించబడింది. నీల పర్వతానికి ఆవైపు వేదిక యొక్క అర్థ భాగం ఉత్తరంగా ఉంటుంది. దక్షిణవైపు మూడు దేశాలు, ఉత్తరవైపు కూడా మూడు దేశాలు ఉన్నాయి.

తయోర్మధ్యే తు విజ్ఞేయం మేరుమధ్యమిలావృతమ్। దక్షిణేన తు నీలస్య నిషధస్యోత్తరేణ తు ।। ౩౪.

ఆ రెండు మధ్యలో, మేరు పర్వతం మధ్యలో ఇలావృతం ఉంది. అది నీల పర్వతానికి దక్షిణంగా, నిషధ పర్వతానికి ఉత్తరంగా ఉంటుంది.

ఉదగాయతో మహాశైలో మాల్యవాన్ నామ పర్వ్వతః। యోజనానాం సహస్రోరురానీలనిషధాయతః। ఆయామతశ్వతుస్త్రిశత్సహస్రాణి ప్రకీర్తితః ।। ౩౪.

ఉత్తర దిశలో మాల్యవాన్ అనే గొప్ప పర్వత శ్రేణి ఉంది. అది నీల, నిషధ పర్వతాల మధ్య వెయ్యి యోజనాల వెడల్పుతో, మొత్తం ముప్పై వేల యోజనాల పొడవుతో విస్తరించి ఉంది.

తస్య ప్రతీచ్యాం విజ్ఞేయః పర్వతో గన్ధమాదనః। ఆయామాదథ విస్తారాన్ మాల్యవానితి విశ్రుతః ।। ౩౪.

దాని పడమర వైపున గంధమాదన పర్వతం ఉంది. మాల్యవాన్ పర్వతం పొడవులోను, వెడల్పులోను ప్రసిద్ధి చెందింది.