వాయుపురాణమ్

తేషాం వంశప్రకూతైస్తు భుక్తేయం భారతీ ధరా। కృతత్రేతాదియుక్తాని యుగాఖ్యాన్యేకసప్తతిః ।। ౩౩.

వారి వంశజుల ద్వారా ఈ భారత భూమి అనుభవించబడింది. కృత, త్రేతా మొదలైన యుగాలు కలిపి డబ్బై ఒకటి గడిచిపోయాయి.

యేఽతీతాస్తైర్యుగైః సార్ద్ధం రాజానస్తే తదన్వయాః। స్వాయమ్భువేఽన్తరే పూర్వం శతశోఽథ సహస్రశః ।। ౩౩.

ఆ యుగాలతో పాటు గతించిన రాజులు, వారి వంశస్థులు, స్వాయంభువ మాన్వంతరంలో ముందు నూర్లలో, వేలల్లో ఉన్నారు.

ఏష స్వాయమ్భువః సర్గో యేనేదం పూరితం జగత్। ఋషిభిర్దైవతైశ్చాపి పితృగన్ధర్వరాక్షసైః ।। ౩౩.

ఇదే స్వాయంభువ సృష్టి, దీని ద్వారా ఈ లోకం ఋషులు, దేవతలు, పితృదేవతలు, గంధర్వులు, రాక్షసులతో నిండిపోయింది.

యక్షభూతపిశాచైశ్చ మనుష్యమృగపక్షిభిః । తైషాం సృష్టిరియం లోకే యుగైః సహ వివర్త్తతే ।। ౩౩.

యక్షులు, భూతాలు, పిశాచులు, మనుషులు, జంతువులు, పక్షులతో కూడిన వారి సృష్టి ఈ లోకంలో యుగాల ప్రకారం మారుతూ వస్తోంది.

ఏవం ప్రజాసన్నివేశం శ్రుత్వా చ ఋషిపుఙ్గవః। పప్రచ్ఛ నిపుణః సూతం పృథివ్యాయామ విస్తరౌ ।। ౩౪.

ఇలా ప్రజల ఏర్పాటును విన్న ఋషిపుంగవుడు, సూతుడిని భూమి పొడవు, వెడల్పు గురించి నిపుణంగా ప్రశ్నించాడు.

కతి ద్వీపాః సముద్రా వా పర్వతాశ్చ కతి ప్రభోః। కియన్తి చైవ వర్షాణి తేషు నద్యశ్చ కాః స్మృతాః ।। ౩౪.

ప్రభూ! ఎన్ని ద్వీపాలు, సముద్రాలు, ఎన్ని పర్వతాలు ఉన్నాయి? వాటిలో ఎన్ని దేశాలు, ఏ నదులు ప్రసిద్ధి చెందాయి?

మహాభూతప్రమాణఞ్చ లోకా లోకౌ తథైవ చ। పర్యాయపారిమాణ్యఞ్చ గతిశ్చన్ద్రార్కయోస్తథా। ఏతత్ ప్రబ్రూహి నః సర్వం విస్తరేణ యథా తథా ।। ౩౪.

మహాభూతాల పరిమాణం, లోకాలు, లోకాలొక పరిమితి, వాటి పరిమాణాలు, చంద్రుడు, సూర్యుడు ఎలా సంచరిస్తారు — ఇవన్నీ వివరంగా చెప్పండి.

అత ఊర్ద్ధ్వం ప్రవక్ష్యామి పృథివ్యాయామవిస్తరమ్। సఙ్ఖ్యాశ్చైవ సముద్రాణాం ద్వీపానాఞ్చైవ విస్తరమ్ ।। ౩౪.

ఇప్పుడే భూమి వెడల్పు, సముద్రాల సంఖ్య, ద్వీపాల పరిమాణాన్ని చెప్పబోతున్నాను.

యావన్తి చైవ వర్షాణి తేషు నద్యశ్చ యాః స్మృతాః। మహాభూతప్రమాణఞ్చ లోకాలోకౌ తథైవ చ। పర్యాయపారిమాణ్యఞ్చ గతిశ్చన్ద్రార్కయోస్తథా ।। ౩౪.

ఎన్ని దేశాలు, వాటిలో ప్రసిద్ధమైన నదులు, మహాభూతాల పరిమాణం, లోకాలు, లోకాలొక పరిమితి, చంద్రుడు, సూర్యుడు ఎలా సంచరిస్తారు — ఇవన్నీ వివరంగా చెబుతాను.

ద్వీపభేదసహస్రాణి సప్తస్వన్తర్గతాని వై। న శక్యన్తే ప్రమాణేన వక్తుం వర్షశతైరపి ।। ౩౪.

ఏడు ద్వీపాలలో ఉన్న వేలాది విభాగాలను వందల సంవత్సరాలు చెప్పినా పూర్తిగా వివరించలేరు.

సప్తద్వీపన్తు వక్ష్యామి చన్ద్రాదిత్యగ్రహైః సహ। యేషాం మనుష్యాస్తర్కేణ ప్రమాణాని ప్రచక్షతే ।। ౩౪.

ఏడు ద్వీపాలను, చంద్రుడు, సూర్యుడు, గ్రహాలతో కలిపి వివరిస్తాను. వాటి పరిమాణాలను మనుషులు తర్కంతో నిర్ణయిస్తారు.

అచిన్త్యాః ఖలు యే భావా న తాంస్తర్కేణ భావయేత్। ప్రకృతిభ్యః పరం యచ్చ తన్నిత్యఞ్చ ప్రజక్ష్యతే ।। ౩౪.

అలాగని, ఊహకు అందని విషయాలను తర్కంతో గ్రహించరాదు. ప్రకృతికి మించి, శాశ్వతమైనదాన్ని నేను వివరిస్తాను.

నవవర్షం ప్రవక్ష్యామి జమ్బూద్వీపం యథా తథా । విస్తరాన్మణ్డలాచ్చైవ యోజనైస్తన్నిబోధత ।। ౩౪.

జంబూద్వీపంలోని తొమ్మిది దేశాలను, వాటి పరిమాణం, చుట్టుకొలత యోజనల్లో ఎంత ఉందో వివరంగా చెబుతాను, వినండి.

శతమేకం సహస్రాణాం యోజనానాం ప్రమాణతః। నానాజనపదాకీర్ణైః పురైశ్చ వివిధైః శుభైః ।। ౩౪.

దాని పరిమాణం లక్ష యోజనలు, అనేక జనపదాలు, వివిధ రకాల అందమైన నగరాలతో అలంకరించబడి ఉంది.

సిద్ధచారణగన్ధర్వపర్వతైరుపశోభితమ్। సర్వధాతునిబద్ధైశ్చ శిలాజాలసముద్భవైః । పర్వతప్రభవాభిశ్చ నదీభిః పర్వతైస్తథా ।। ౩౪.

అది సిద్ధులు, చారణులు, గంధర్వులు, పర్వతాలతో, అన్ని లోహాల రాళ్లతో, పర్వతాల నుంచి పుట్టే నదులతో అలంకరించబడి ఉంది.

జమ్బూద్వీపః పృథుః శ్రీమాన్ సర్వ్వతః పరివారితః। నవభిశ్చావృతః సర్వ్వైర్భువనైర్భూతభావనైః। లావణేన సముద్రేణ సర్వ్వతః పరివారితః ।। ౩౪.

జంబూద్వీపం విశాలంగా, మహిమాన్వితంగా అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టబడి ఉంది. ఇది తొమ్మిది ప్రాంతాలతో, అన్ని జీవుల నివాసాలతో, అలాగే చుట్టూ ఉప్పు సముద్రంతో ఆవృతమై ఉంది.

జమ్బూద్వీపస్య విస్తారాత్ సమేన తు సమన్తతః। జమ్బూద్వీపస్య విస్తారాత్ సమేన తు సమన్తతః। ప్రాగాయతాః సుపర్వాణః షడిమే వర్షపర్వ్వతాః। అవగాఢా ఉభయతః సముద్రౌ పూర్వపశ్విమౌ ।। ౩౪.

జంబూద్వీపం ఎంత వెడల్పుగా ఉందో, అంతే సమంగా అన్ని వైపులా ఆరు పెద్ద పర్వత శ్రేణులు తూర్పు వైపు విస్తరించి ఉన్నాయి. అవి విశాలంగా, బలంగా ఉండి, తూర్పు, పడమర వైపులా సముద్రంలో లోతుగా మునిగిపోయి ఉన్నాయి.

హిమప్రాయశ్చ హిమవాన్ హేమకూటశ్చ హేమవాన్। తరుణాదిత్యవర్ణాభో హైరణ్యో నిషధః స్మృతః ।। ౩౪.

హిమవంతం ఎక్కువగా మంచుతో కప్పబడి ఉంటుంది. హేమకూటం బంగారం వలె మెరిసిపోతుంది. నిషధం కూడా బంగారు వర్ణంతో, ఉదయించే సూర్యుడి కాంతిలా ప్రకాశిస్తుంది.

చాతుర్వర్ణస్తు సౌవర్ణో మేరుశ్చోచ్యతమః స్మృతః। ప్లుతాకృతిప్రమాణశ్చ చతురస్రః సముచ్ఛ్రితః ।। ౩౪.

మేరుపర్వతం నాలుగు రంగులతో ప్రసిద్ధి చెందినది. ఇది బంగారు వర్ణంతో, పెద్దదిగా, చతురస్రమైన ఆకారంలో, ఎత్తుగా ఉంది.

నానావర్ణస్తు పార్శ్వేషు ప్రజాపతిగుణాన్వితః। నాభివన్ధనసమ్భూతో బ్రహ్మణోఽవ్యక్తజన్మనః ।। ౩౪.

దాని ప్రక్కలన్నీ వివిధ రంగులతో మెరిసిపోతూ, ప్రజాపతుల లక్షణాలు కలిగి ఉంది. అది బ్రహ్మదేవుడి నాభి బంధనంలా, ఎవరికీ తెలియని జననమైన బ్రహ్మ నుండి ఉద్భవించింది.

పూర్వ్వతః శ్వేతవర్ణోఽసౌ బ్రహ్మణ్యస్తస్య తేన తత్। పీతశ్చ దక్షిణేనాసౌ తేన వైశ్యత్వమిష్యతే ।। ౩౪.

మేరుపర్వతం తూర్పు వైపు తెలుపు రంగులో ఉంటుంది, అందువల్ల దాన్ని బ్రాహ్మణంగా భావిస్తారు. దక్షిణ వైపు పసుపు రంగులో ఉండి, అందువల్ల వైశ్యుడిగా పరిగణిస్తారు.

భృఙ్గపత్రనిభశ్వాసౌ పక్ష్విమేన మహాబలః। తేనాస్య శూద్రతా దృష్టా మేరోర్నానార్థకారణాత్ ।। ౩౪.

పశ్చిమ వైపు అది తేనెటీగ రెక్కల వలె నలుపు రంగులో ఉంటుంది. అందువల్ల దాన్ని శూద్రునిగా భావిస్తారు. మేరుపర్వతానికి సంబంధించిన అనేక కారణాల వల్ల ఇది ఇలా చెప్పబడింది.

పార్శ్వముత్తరతస్తస్య రక్తవర్ణం స్వభావతః। తేనాస్య క్షత్రతా చస్యాదితి వర్ణాః ప్రకీర్తితాః। వ్యక్తః స్వభావతః ప్రోక్తో వర్ణతః పరిమాణతః ।। ౩౪.

ఉత్తర వైపున అది సహజంగా ఎరుపు రంగులో ఉంటుంది. అందువల్ల దాన్ని క్షత్రియునిగా పరిగణిస్తారు. ఇలా మేరుపర్వతానికి రంగులు, వాటి స్వభావం, పరిమాణం వివరించబడ్డాయి.

నీలశ్చ వైఢూర్య్యమయః శ్వేతశ్రృఙ్గో హిరణ్మయః। మయూరబర్హవర్ణస్తు శాతకౌమ్భస్తు శ్రృఙ్గవాన్ ।। ౩౪.

నీలపర్వతం వైడూర్య రత్నంతో తయారై, తెల్లని శిఖరాలు, బంగారు వర్ణంతో ఉంటుంది. శ్వేతపర్వతం నెమలి తోక రంగులో మెరిసిపోతూ, శృంగవాన్ బంగారు వర్ణంతో ఉన్నాడు.

ఏతే పర్వ్వతరాజానః సిద్ధచారణసేవితాః। తేషామన్తరవిష్కమ్భో నవసాహస్ర ఉచ్యతే ।। ౩౪.

ఈ పర్వత రాజులు సిద్ధులు, చారణులు నివసించే స్థలాలు. వీటి మధ్య దూరం తొమ్మిది వేల యోజనాలు అని చెప్పబడింది.

మధ్యే త్విలావృతం యస్తు మహామేరోః సమన్తతః। నవైవ తు సహస్రాణి విస్తీర్ణః పర్వ్వతస్తు సః। మధ్యే తస్య మహామేరోర్నిర్ధూమ ఇవ పావకః ।। ౩౪.

మధ్యలో, మహా మేరుపర్వతాన్ని అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టి, ఇలావృతం ఉంది. ఆ పర్వతం తొమ్మిది వేల యోజనాల వెడల్పుతో, మధ్యలో మేరుపర్వతం పొగలేని అగ్ని వలె ప్రకాశిస్తుంది.

వేద్యర్ద్ధం దక్షిణం మేరోరుత్తరార్ద్ధం తథోత్తరమ్। వర్షాణి యాని సప్తాత్ర తేషాం యే వర్షపర్వ్వతాః। ద్వే ద్వే సహస్రే విస్తీర్ణా యోజనాని సముచ్ఛ్రయాత్ ।। ౩౪.

మేరుపర్వతం దక్షిణ భాగాన్ని వేద్య అని, ఉత్తర భాగాన్ని కూడా అలాగే పిలుస్తారు. ఇక్కడ ఉన్న ఏడు ప్రాంతాలు, వాటి పర్వత శ్రేణులు రెండువేల యోజనాల వెడల్పు, ఎత్తుతో ఉన్నాయి.

జమ్బూద్వీపస్య విస్తారాత్తేషామాయామ ఉచ్యతే। యోజనానాం సహస్రాణి శతే ద్వే మధ్యమౌ గిరీ ।। ౩౪.

జంబూద్వీపం వెడల్పు ప్రకారం వాటి పొడవు చెప్పబడింది. మధ్యలో ఉన్న రెండు పర్వతాలు రెండువందల వేల యోజనాల పొడవు కలిగి ఉన్నాయి.

నీలశ్చ నిషధశ్చైవ తాభ్యాం హీనాస్తు యేఽపరే। శ్వేతశ్చ హేమకూటశ్చ హిమవాన్ శ్రృఙ్గవాంశ్చ యః ।। ౩౪.

నీలపర్వతం, నిషధపర్వతం ఈ రెండు మధ్యలో ఉన్నాయి. వీటికన్నా తక్కువగా ఉన్నవి శ్వేతపర్వతం, హేమకూటం, హిమవంతం, శృంగవాన్.