వాయుపురాణమ్

హిమాహ్వం దక్షిణం వర్షం భరతాయ న్యవేదయత్। తస్మాత్తద్భారతం వర్షం తస్య నామ్నా విదుర్బుధాః ।। ౩౩.

దక్షిణంగా ఉన్న హిమాహ్వ అనే ప్రాంతాన్ని భరతునికి అప్పగించాడు. అందువల్ల ఆ ప్రాంతాన్ని భరతుని పేరుతో 'భారత' అని పండితులు పిలుస్తారు.

భరతస్యాత్మజో విద్వాన్ సుమతిర్నామ ధార్మికః। బభూవ తస్మింస్తద్రాజ్యం భరతః సంన్యయోజయత్। పుత్ర సంక్రామితశ్రీకో వనం రాజా వివేశ సః ।। ౩౩.

భరతునికి సుమతి అనే జ్ఞానవంతుడు, ధార్మికుడు కుమారుడు జన్మించాడు. భరతుడు తన రాజ్యాన్ని అతనికి అప్పగించాడు. తన ఐశ్వర్యాన్ని కుమారునికి ఇచ్చి, రాజు అరణ్యంలోకి వెళ్లాడు.

తేజసస్తు సుతశ్చాపి ప్రజాపతిరమిత్రజిత్। తైజసస్యాత్మజో విద్వానిన్ద్రద్యుమ్న ఇతి శ్రుతః ।। ౩౩.

సుమతికి అమిత్రజిత్ అనే ప్రజాపతి కుమారుడు జన్మించాడు. అమిత్రజితునికి జ్ఞానంలో ప్రసిద్ధుడైన ఇంద్రద్యుమ్నుడు కుమారుడిగా పుట్టాడు.

పరమేష్ఠీ సుతశ్చాథ నిధనే తస్య శోభనః । ప్రతీహారకులే తస్య నామ్నా జజ్ఞే తదన్వయాత్। ప్రతిహర్త్తేతి విఖ్యాతో జజ్ఞే తస్యాపి ధీమతః ।। ౩౩.

ఇంద్రద్యుమ్నునికి పరమేశ్ఠి కుమారుడు. అతని మరణానంతరం ప్రతిహార వంశంలో శోభనుడు జన్మించాడు. ఆ వంశంలోనే ధీమంతుడు అయిన ప్రతిహర్తా జన్మించాడు.

ఉన్నేతా ప్రతిహర్త్తుస్తు భువస్తస్య సుతః స్మృతః । ఉద్గీథస్తస్య పుత్రోఽభూత్ప్రతావిశ్చాపి తత్సుతః ।। ౩౩.

ప్రతిహర్తాకు ఉనేత అనే కుమారుడు పుట్టాడు. ఉనేతకు ఉద్గీథుడు కుమారుడు, ఉద్గీథునికి ప్రతావి కుమారుడు.

ప్రతావేస్తు విభుః పుత్రః పృథుస్తస్య సుతో మతః । పృథోశ్చాపి సుతో నక్తో నక్తస్యాపి గయః స్మృతః ।। ౩౩.

ప్రతావికి విభు కుమారుడు, విభుకు పృథు కుమారుడు. పృథునికి నక్తుడు కుమారుడు, నక్తునికి గయుడు కుమారుడు.

గయస్య తు నరః పుత్రో నరస్యాపి సుతో విరాట్। విరాట్‌సుతో మహావీర్యో దీమాంస్తస్య సుతోఽభవత్ ।। ౩౩.

గయునికి నరుడు కుమారుడు, నరునికి విరాట్ కుమారుడు. విరాట్ కుమారుడు మహాశక్తిశాలి, అతని కుమారుడు దీమంతుడు.

ధీమతశ్చ మహాన్ పుత్రో మహతశ్చాపి భౌవనః। భౌవనస్య సుతస్త్వష్టా అరిజస్తస్య చాత్మజః ।। ౩౩.

ధీమంతుడు గొప్ప కుమారుడిని పొందాడు. భౌవనుడు కూడా మహోన్నతుడు. భౌవనునికి త్వష్టా కుమారుడు, త్వష్టాకు అరిజుడు పుత్రుడు.

అరిజస్య రజః పుత్రః శతజిద్రజసో మతః। తస్య పుత్రశతం త్వాసీద్రాజానః సర్వ ఏవ తే ।। ౩౩.

అరిజునికి రాజః కుమారుడు, రాజఃకు శతజిత్ అని ప్రసిద్ధి. శతజిత్‌కు వంద మంది కుమారులు, వారు అందరూ రాజులయ్యారు.

విశ్వజ్యోతిః ప్రధానాయైస్తైరిమా వర్ద్ధితాః ప్రజాః। తైరిదం భారతం వర్షం సప్తఖణ్డం కృతం పురా ।। ౩౩.

విశ్వజ్యోతి మరియు ఇతర ప్రముఖులు ఈ ప్రజలను అభివృద్ధి చేశారు. వారి వల్ల ఈ భారతదేశం ఏడు భాగాలుగా పూర్వం విభజించబడింది.

తేషాం వంశప్రకూతైస్తు భుక్తేయం భారతీ ధరా। కృతత్రేతాదియుక్తాని యుగాఖ్యాన్యేకసప్తతిః ।। ౩౩.

వారి వంశజుల ద్వారా ఈ భారత భూమి అనుభవించబడింది. కృత, త్రేతా మొదలైన యుగాలు కలిపి డబ్బై ఒకటి గడిచిపోయాయి.

యేఽతీతాస్తైర్యుగైః సార్ద్ధం రాజానస్తే తదన్వయాః। స్వాయమ్భువేఽన్తరే పూర్వం శతశోఽథ సహస్రశః ।। ౩౩.

ఆ యుగాలతో పాటు గతించిన రాజులు, వారి వంశస్థులు, స్వాయంభువ మాన్వంతరంలో ముందు నూర్లలో, వేలల్లో ఉన్నారు.

ఏష స్వాయమ్భువః సర్గో యేనేదం పూరితం జగత్। ఋషిభిర్దైవతైశ్చాపి పితృగన్ధర్వరాక్షసైః ।। ౩౩.

ఇదే స్వాయంభువ సృష్టి, దీని ద్వారా ఈ లోకం ఋషులు, దేవతలు, పితృదేవతలు, గంధర్వులు, రాక్షసులతో నిండిపోయింది.

యక్షభూతపిశాచైశ్చ మనుష్యమృగపక్షిభిః । తైషాం సృష్టిరియం లోకే యుగైః సహ వివర్త్తతే ।। ౩౩.

యక్షులు, భూతాలు, పిశాచులు, మనుషులు, జంతువులు, పక్షులతో కూడిన వారి సృష్టి ఈ లోకంలో యుగాల ప్రకారం మారుతూ వస్తోంది.

ఏవం ప్రజాసన్నివేశం శ్రుత్వా చ ఋషిపుఙ్గవః। పప్రచ్ఛ నిపుణః సూతం పృథివ్యాయామ విస్తరౌ ।। ౩౪.

ఇలా ప్రజల ఏర్పాటును విన్న ఋషిపుంగవుడు, సూతుడిని భూమి పొడవు, వెడల్పు గురించి నిపుణంగా ప్రశ్నించాడు.

కతి ద్వీపాః సముద్రా వా పర్వతాశ్చ కతి ప్రభోః। కియన్తి చైవ వర్షాణి తేషు నద్యశ్చ కాః స్మృతాః ।। ౩౪.

ప్రభూ! ఎన్ని ద్వీపాలు, సముద్రాలు, ఎన్ని పర్వతాలు ఉన్నాయి? వాటిలో ఎన్ని దేశాలు, ఏ నదులు ప్రసిద్ధి చెందాయి?

మహాభూతప్రమాణఞ్చ లోకా లోకౌ తథైవ చ। పర్యాయపారిమాణ్యఞ్చ గతిశ్చన్ద్రార్కయోస్తథా। ఏతత్ ప్రబ్రూహి నః సర్వం విస్తరేణ యథా తథా ।। ౩౪.

మహాభూతాల పరిమాణం, లోకాలు, లోకాలొక పరిమితి, వాటి పరిమాణాలు, చంద్రుడు, సూర్యుడు ఎలా సంచరిస్తారు — ఇవన్నీ వివరంగా చెప్పండి.

అత ఊర్ద్ధ్వం ప్రవక్ష్యామి పృథివ్యాయామవిస్తరమ్। సఙ్ఖ్యాశ్చైవ సముద్రాణాం ద్వీపానాఞ్చైవ విస్తరమ్ ।। ౩౪.

ఇప్పుడే భూమి వెడల్పు, సముద్రాల సంఖ్య, ద్వీపాల పరిమాణాన్ని చెప్పబోతున్నాను.

యావన్తి చైవ వర్షాణి తేషు నద్యశ్చ యాః స్మృతాః। మహాభూతప్రమాణఞ్చ లోకాలోకౌ తథైవ చ। పర్యాయపారిమాణ్యఞ్చ గతిశ్చన్ద్రార్కయోస్తథా ।। ౩౪.

ఎన్ని దేశాలు, వాటిలో ప్రసిద్ధమైన నదులు, మహాభూతాల పరిమాణం, లోకాలు, లోకాలొక పరిమితి, చంద్రుడు, సూర్యుడు ఎలా సంచరిస్తారు — ఇవన్నీ వివరంగా చెబుతాను.

ద్వీపభేదసహస్రాణి సప్తస్వన్తర్గతాని వై। న శక్యన్తే ప్రమాణేన వక్తుం వర్షశతైరపి ।। ౩౪.

ఏడు ద్వీపాలలో ఉన్న వేలాది విభాగాలను వందల సంవత్సరాలు చెప్పినా పూర్తిగా వివరించలేరు.

సప్తద్వీపన్తు వక్ష్యామి చన్ద్రాదిత్యగ్రహైః సహ। యేషాం మనుష్యాస్తర్కేణ ప్రమాణాని ప్రచక్షతే ।। ౩౪.

ఏడు ద్వీపాలను, చంద్రుడు, సూర్యుడు, గ్రహాలతో కలిపి వివరిస్తాను. వాటి పరిమాణాలను మనుషులు తర్కంతో నిర్ణయిస్తారు.

అచిన్త్యాః ఖలు యే భావా న తాంస్తర్కేణ భావయేత్। ప్రకృతిభ్యః పరం యచ్చ తన్నిత్యఞ్చ ప్రజక్ష్యతే ।। ౩౪.

అలాగని, ఊహకు అందని విషయాలను తర్కంతో గ్రహించరాదు. ప్రకృతికి మించి, శాశ్వతమైనదాన్ని నేను వివరిస్తాను.

నవవర్షం ప్రవక్ష్యామి జమ్బూద్వీపం యథా తథా । విస్తరాన్మణ్డలాచ్చైవ యోజనైస్తన్నిబోధత ।। ౩౪.

జంబూద్వీపంలోని తొమ్మిది దేశాలను, వాటి పరిమాణం, చుట్టుకొలత యోజనల్లో ఎంత ఉందో వివరంగా చెబుతాను, వినండి.

శతమేకం సహస్రాణాం యోజనానాం ప్రమాణతః। నానాజనపదాకీర్ణైః పురైశ్చ వివిధైః శుభైః ।। ౩౪.

దాని పరిమాణం లక్ష యోజనలు, అనేక జనపదాలు, వివిధ రకాల అందమైన నగరాలతో అలంకరించబడి ఉంది.

సిద్ధచారణగన్ధర్వపర్వతైరుపశోభితమ్। సర్వధాతునిబద్ధైశ్చ శిలాజాలసముద్భవైః । పర్వతప్రభవాభిశ్చ నదీభిః పర్వతైస్తథా ।। ౩౪.

అది సిద్ధులు, చారణులు, గంధర్వులు, పర్వతాలతో, అన్ని లోహాల రాళ్లతో, పర్వతాల నుంచి పుట్టే నదులతో అలంకరించబడి ఉంది.

జమ్బూద్వీపః పృథుః శ్రీమాన్ సర్వ్వతః పరివారితః। నవభిశ్చావృతః సర్వ్వైర్భువనైర్భూతభావనైః। లావణేన సముద్రేణ సర్వ్వతః పరివారితః ।। ౩౪.

జంబూద్వీపం విశాలంగా, మహిమాన్వితంగా అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టబడి ఉంది. ఇది తొమ్మిది ప్రాంతాలతో, అన్ని జీవుల నివాసాలతో, అలాగే చుట్టూ ఉప్పు సముద్రంతో ఆవృతమై ఉంది.

జమ్బూద్వీపస్య విస్తారాత్ సమేన తు సమన్తతః। జమ్బూద్వీపస్య విస్తారాత్ సమేన తు సమన్తతః। ప్రాగాయతాః సుపర్వాణః షడిమే వర్షపర్వ్వతాః। అవగాఢా ఉభయతః సముద్రౌ పూర్వపశ్విమౌ ।। ౩౪.

జంబూద్వీపం ఎంత వెడల్పుగా ఉందో, అంతే సమంగా అన్ని వైపులా ఆరు పెద్ద పర్వత శ్రేణులు తూర్పు వైపు విస్తరించి ఉన్నాయి. అవి విశాలంగా, బలంగా ఉండి, తూర్పు, పడమర వైపులా సముద్రంలో లోతుగా మునిగిపోయి ఉన్నాయి.

హిమప్రాయశ్చ హిమవాన్ హేమకూటశ్చ హేమవాన్। తరుణాదిత్యవర్ణాభో హైరణ్యో నిషధః స్మృతః ।। ౩౪.

హిమవంతం ఎక్కువగా మంచుతో కప్పబడి ఉంటుంది. హేమకూటం బంగారం వలె మెరిసిపోతుంది. నిషధం కూడా బంగారు వర్ణంతో, ఉదయించే సూర్యుడి కాంతిలా ప్రకాశిస్తుంది.

చాతుర్వర్ణస్తు సౌవర్ణో మేరుశ్చోచ్యతమః స్మృతః। ప్లుతాకృతిప్రమాణశ్చ చతురస్రః సముచ్ఛ్రితః ।। ౩౪.

మేరుపర్వతం నాలుగు రంగులతో ప్రసిద్ధి చెందినది. ఇది బంగారు వర్ణంతో, పెద్దదిగా, చతురస్రమైన ఆకారంలో, ఎత్తుగా ఉంది.