వాయుపురాణమ్

జ్యేష్ఠః శాన్తభయస్తేషాం సప్తవర్షాణి తాని వై। తస్మాచ్ఛాన్తభయాచ్చైవ శిశిరస్తు సుఖోదయః। ఆనన్దశ్చ ధ్రువశ్చైవ క్షేమకశ్చ శివస్తథా ।। ౩౩.

వారిలో పెద్దవాడు శాంతభయుడు. వీరు ఏడువిభాగాలు. శాంతభయుని నుంచి శిశిర, సుఖోదయ, ఆనంద, ధ్రువ, క్షేమక, శివ అనే ప్రాంతాలు ఏర్పడ్డాయి.

తాని తేషాం సనామాని సప్తవర్షాణి భాగశః। నివేశితాని తైస్తాని పూర్వే స్వాయమ్భువేఽన్తరే ।। ౩౩.

వాటికి పేర్లు కూడా వాటివే. ఈ ఏడువిభాగాలు, ప్రతి ఒక్కటి వేర్వేరుగా, పురాతన స్వాయంభువ మను కాలంలో స్థాపించబడ్డాయి.

మేధాతిథేస్తు పుత్రైస్తైః సప్తద్వీపనివాసిభిః। వర్ణాశ్రమాచారయుక్తాః ప్లక్షద్వీపే ప్రజాః కృతాః ।। ౩౩.

ఆ మేధాతిథి కుమారులు, ఏడుద్వీప నివాసులు, ప్లక్ష ద్వీపంలో ప్రజలను వర్ణాశ్రమాచార్యులతో స్థాపించారు.

ప్లక్షద్వీపాదికేష్వేవ శాకద్వీపాన్తరేషు వై। జ్ఞేయః పఞ్చసు ధర్మో వై వర్ణాశ్రమవిభాగశః ।। ౩౩.

ప్లక్ష ద్వీపంలో, అలాగే ఇతర ద్వీపాలలో, శాక ద్వీపానికి అవతల ప్రాంతాలలో కూడా, వర్ణాశ్రమ విభాగాల ప్రకారం ధర్మం అయిదు విధాలుగా ఉంటుంది.

సుఖమాయుశ్చ రూపఞ్చ బలం ధర్మశ్చ నిత్యశః। పఞ్చస్వేతేషు ద్వీపేషు సర్వం సాధారణం స్మృతమ్ ।। ౩౩.

ఆయిదు ద్వీపాల్లో అందరికీ ఆనందం, దీర్ఘాయువు, అందం, బలం, ధర్మం — ఇవన్నీ సాధారణంగా ఉంటాయి.

సప్తద్వీపపరిక్రాన్తం జమ్బూద్వీపం నిబోధత। ఆగ్నీధ్రం జ్యేష్ఠదాయాదం కన్యాపుత్రం మహాబలమ్। ప్రియవ్రతోఽభ్యషిఞ్చత్తం జమ్బూద్వీపేశ్వరం నృపమ్ ।। ౩౩.

ఏడు ద్వీపాలతో చుట్టుముట్టబడిన జంబూద్వీపాన్ని విను. కన్యా నుండి జన్మించిన తన పెద్ద కుమారుడు, మహాబలుడు అయిన ఆగ్నీధ్రుని, ప్రియవ్రతుడు జంబూద్వీపానికి రాజుగా అభిషేకించాడు.

తస్య పుత్రా బభూవుర్హి ప్రజాపతిసమౌజసః। జ్యేష్ఠో నాభి రితి ఖ్యాతస్తస్య కిమ్పురుషోఽనుజః ।। ౩౩.

ఆయన కుమారులు ప్రజాపతితో సమానమైన శక్తివంతులు. పెద్దవాడు నాభి, అతను ప్రసిద్ధుడు. అతని తమ్ముడు కింపురుషుడు.

హరివర్షస్తృతీయస్తు చతుర్థోఽభూదిలావృతః। రమ్యః స్యాత్పఞ్చమః పుత్రో హరిన్మాన్ షష్ఠ ఉచ్యతే ।। ౩౩.

మూడవవాడు హరివర్షుడు, నాల్గవవాడు ఇలావృతుడు. ఐదవ కుమారుడు రమ్యుడు, ఆరవవాడు హారిమాన్ అని పిలుస్తారు.

కురుస్తు సప్తమస్తేషాం భద్రాశ్వో హ్యష్టమః స్మృతః। నవమః కేతుమాలస్తు తేషాం దేశాన్నిబోధత ।। ౩౩.

వారిలో ఏడవవాడు కురు, ఎనిమిదవవాడు భద్రాశ్వుడు, తొమ్మిదవవాడు కేతుమాలుడు. ఇప్పుడు వారి దేశాలను విను.

నాభేస్తు దక్షిణం వర్షం హిమాద్వన్తు పితా దదౌ । హేమ కూటం తు యద్వర్షం దదౌ కిమ్పురుషాయ తత్ ।। ౩౩.

నాభి నుండి దక్షిణంగా ఉన్న హిమాహ్వ అనే ప్రాంతాన్ని తండ్రి ఇచ్చాడు. హేమకూట అనే ప్రాంతాన్ని కింపురుషునికి అప్పగించాడు.

నైషధం యత్ స్మృతం వర్షం హరివర్షాయ తద్దదౌ। మధ్యమం యత్సుమేరోస్తు స దదౌ తదిలావృతే ।। ౩౩.

నైషధం అనే ప్రాంతాన్ని హరివర్షునికి ఇచ్చాడు. సుమేరు మధ్యభాగాన్ని ఇలావృతానికి అప్పగించాడు.

నీలన్తు యత్ స్మృతం వర్షం రమ్యాయైతత్ పితా దదౌ । శ్వేతం యదుత్తరం తస్మాత్ పిత్రా దత్తం హరిన్మతే ।। ౩౩.

నీలం అనే ప్రాంతాన్ని రమ్యకు తండ్రి ఇచ్చాడు. ఆ ఉత్తర భాగమైన శ్వేతాన్ని కూడా తండ్రే ఇచ్చాడు, ఓ జ్ఞానవంతుడా!

యదుత్తరం శ్రృఙ్గవతో వర్ష తత్ కురవే దదౌ । వర్షం మాల్యవత శ్చాపి భద్రాశ్వాయ న్యవేదయత్ ।। ౩౩.

శృంగవాన్ పర్వతానికి ఉత్తరంగా ఉన్న ప్రాంతాన్ని కురువుకు ఇచ్చాడు. మాల్యవత్ ప్రాంతాన్ని భద్రాశ్వునికి అప్పగించాడు.

గన్ధమాదనవర్షన్తు కేతుమాలే న్యవేదయత్। ఇత్యేతాని మహాన్తీహ నవవర్షాణి భాగశః ।। ౩౩.

గంధమాదన ప్రాంతాన్ని కేతుమాలునికి అప్పగించాడు. ఇలా ఈ తొమ్మిది మహా ప్రాంతాలు ఒక్కొక్కరికి విడివిడిగా అప్పగించబడ్డాయి.

ఆగ్నీధ్రస్తేషు సర్వేషు పుత్రాంస్తానభ్యషిఞ్చత। యథాక్రమం స ధర్మాత్మా తతస్తు తపసి స్థితః ।। ౩౩.

ఆగ్నీధ్రుడు తన కుమారులను ఈ ప్రాంతాలన్నింటిలో క్రమంగా రాజులుగా నియమించాడు. ఆ ధర్మాత్ముడు తర్వాత తపస్సులో నిమగ్నమయ్యాడు.

ఇత్యేతైః సప్భిః కృత్స్నాః సప్తద్వీపా నివేశితాః । ప్రియవ్రతస్య పుత్రైస్తైః పౌత్రైః స్వాయమ్భువస్య తు ।। ౩౩.

ఇలా ప్రియవ్రతుని కుమారులు, మనవులు కలసి ఈ ఏడుద్వీపాలను పూర్తిగా స్థాపించారు, స్వాయంభువుని వంశస్థులు.

యాని కిమ్పురుషాద్యాని వర్షాణ్యష్టౌ శుభాని తు। తేషాం స్వభావతః సిద్ధిః సుఖప్రాయా హ్యయత్నతః ।। ౩౩.

కింపురుష మొదలైన ఎనిమిది శుభమైన ప్రాంతాల్లో నివసించే వారికి సహజంగా సుఖంగా జీవనం లభిస్తుంది; వారు పెద్దగా శ్రమ లేకుండానే సంతోషంగా ఉంటారు.

విపర్యయో న తేష్వస్తి జరామృత్యుభయం న చ । ధర్మాధర్మౌ న తేష్వాస్తాం నోత్తమాధమమధ్యమాః । న తేష్వస్తి యుగావస్థా క్షేత్రేష్వేవ తు సర్వశః ।। ౩౩.

వారికి ఎలాంటి విపరీత పరిస్థితి లేదు, వారికీ వృద్ధాప్యం లేదా మరణ భయం లేదు. ధర్మం, అధర్మం, ఉన్నతమైన, తక్కువ, మధ్య స్థాయిలు లేవు. యుగ మార్పులు కూడా ఉండవు; కేవలం భూముల్లో మాత్రమే మార్పులు జరుగుతాయి.

నాభేర్హి సర్గం వక్ష్యామి హిమాహ్వే తన్నిబోధత। నాభిస్త్వజనయత్ పుత్రం మేఱుదేవ్యాం మహాద్యుతిః। ఋషభం పార్థివశ్రేష్ఠం సర్వక్షత్రస్య పూర్వజమ్ ।। ౩౩.

ఇప్పుడు నాభి వంశ సృష్టిని చెప్పబోతున్నాను, హిమాహ్వ గురించి విను. మహాతేజస్సు గల నాభి, మెరుదేవి నుండి ఋషభుడనే కుమారుణ్ని కనెను. అతడు రాజులలో శ్రేష్ఠుడు, సమస్త క్షత్రియుల పూర్వజుడు.

ఋషభాద్భరతో జజ్ఞే వీరః పుత్రశతాగ్రజః। సోఽభిషిచ్యాథ భరతః పుత్రం ప్రావ్రాజ్యమాస్థితః ।। ౩౩.

ఋషభునికి భరతుడు జన్మించాడు. అతడు వంద మంది కుమారుల్లో పెద్దవాడు, వీరుడు. భరతుడు తన కుమారుణ్ని రాజుగా నియమించి, తాను అరణ్యవాసం చేపట్టాడు.

హిమాహ్వం దక్షిణం వర్షం భరతాయ న్యవేదయత్। తస్మాత్తద్భారతం వర్షం తస్య నామ్నా విదుర్బుధాః ।। ౩౩.

దక్షిణంగా ఉన్న హిమాహ్వ అనే ప్రాంతాన్ని భరతునికి అప్పగించాడు. అందువల్ల ఆ ప్రాంతాన్ని భరతుని పేరుతో 'భారత' అని పండితులు పిలుస్తారు.

భరతస్యాత్మజో విద్వాన్ సుమతిర్నామ ధార్మికః। బభూవ తస్మింస్తద్రాజ్యం భరతః సంన్యయోజయత్। పుత్ర సంక్రామితశ్రీకో వనం రాజా వివేశ సః ।। ౩౩.

భరతునికి సుమతి అనే జ్ఞానవంతుడు, ధార్మికుడు కుమారుడు జన్మించాడు. భరతుడు తన రాజ్యాన్ని అతనికి అప్పగించాడు. తన ఐశ్వర్యాన్ని కుమారునికి ఇచ్చి, రాజు అరణ్యంలోకి వెళ్లాడు.

తేజసస్తు సుతశ్చాపి ప్రజాపతిరమిత్రజిత్। తైజసస్యాత్మజో విద్వానిన్ద్రద్యుమ్న ఇతి శ్రుతః ।। ౩౩.

సుమతికి అమిత్రజిత్ అనే ప్రజాపతి కుమారుడు జన్మించాడు. అమిత్రజితునికి జ్ఞానంలో ప్రసిద్ధుడైన ఇంద్రద్యుమ్నుడు కుమారుడిగా పుట్టాడు.

పరమేష్ఠీ సుతశ్చాథ నిధనే తస్య శోభనః । ప్రతీహారకులే తస్య నామ్నా జజ్ఞే తదన్వయాత్। ప్రతిహర్త్తేతి విఖ్యాతో జజ్ఞే తస్యాపి ధీమతః ।। ౩౩.

ఇంద్రద్యుమ్నునికి పరమేశ్ఠి కుమారుడు. అతని మరణానంతరం ప్రతిహార వంశంలో శోభనుడు జన్మించాడు. ఆ వంశంలోనే ధీమంతుడు అయిన ప్రతిహర్తా జన్మించాడు.

ఉన్నేతా ప్రతిహర్త్తుస్తు భువస్తస్య సుతః స్మృతః । ఉద్గీథస్తస్య పుత్రోఽభూత్ప్రతావిశ్చాపి తత్సుతః ।। ౩౩.

ప్రతిహర్తాకు ఉనేత అనే కుమారుడు పుట్టాడు. ఉనేతకు ఉద్గీథుడు కుమారుడు, ఉద్గీథునికి ప్రతావి కుమారుడు.

ప్రతావేస్తు విభుః పుత్రః పృథుస్తస్య సుతో మతః । పృథోశ్చాపి సుతో నక్తో నక్తస్యాపి గయః స్మృతః ।। ౩౩.

ప్రతావికి విభు కుమారుడు, విభుకు పృథు కుమారుడు. పృథునికి నక్తుడు కుమారుడు, నక్తునికి గయుడు కుమారుడు.

గయస్య తు నరః పుత్రో నరస్యాపి సుతో విరాట్। విరాట్‌సుతో మహావీర్యో దీమాంస్తస్య సుతోఽభవత్ ।। ౩౩.

గయునికి నరుడు కుమారుడు, నరునికి విరాట్ కుమారుడు. విరాట్ కుమారుడు మహాశక్తిశాలి, అతని కుమారుడు దీమంతుడు.

ధీమతశ్చ మహాన్ పుత్రో మహతశ్చాపి భౌవనః। భౌవనస్య సుతస్త్వష్టా అరిజస్తస్య చాత్మజః ।। ౩౩.

ధీమంతుడు గొప్ప కుమారుడిని పొందాడు. భౌవనుడు కూడా మహోన్నతుడు. భౌవనునికి త్వష్టా కుమారుడు, త్వష్టాకు అరిజుడు పుత్రుడు.

అరిజస్య రజః పుత్రః శతజిద్రజసో మతః। తస్య పుత్రశతం త్వాసీద్రాజానః సర్వ ఏవ తే ।। ౩౩.

అరిజునికి రాజః కుమారుడు, రాజఃకు శతజిత్ అని ప్రసిద్ధి. శతజిత్‌కు వంద మంది కుమారులు, వారు అందరూ రాజులయ్యారు.