వాయుపురాణమ్

కృతే వై ప్రక్రియాపాదశ్చతుఃసాహస్ర ఉచ్యతే। తస్మాచ్చతుఃశతం సన్ధ్యా సన్ధ్యాంశశ్చ యథావిధః ।। ౩౨.

కృతయుగంలో మౌలిక కాలం నాలుగు వేల సంవత్సరాలు. అందులో నాలుగు వందలు ఉదయం, అంతే సాయంత్రం కూడా.

త్రేతాదీని సహస్రాణి సంఖ్యయా మునిభిః సహ। తస్యాపి త్రిశతీ సన్ధ్యా సన్ధ్యాంశస్త్రిశతః స్మృతః ।। ౩౨.

త్రేతాదిక యుగాలు కూడా మునులతో కలిపి వేలలో లెక్కించబడతాయి. వాటిలో మూడు వందలు ఉదయం, మూడు వందలు సాయంత్రం అని గుర్తించబడింది.

అనుషఙ్గపాదస్త్రేతాయాస్త్రిసాహస్రస్తు సఙ్ఖ్యయా। ద్వాపరే ద్వే సహస్రే తు వర్షాణాం సమ్ప్రకీర్తితమ్ ।। ౩౨.

త్రేతాయుగానికి సంబంధించిన కాలం మూడు వేల సంవత్సరాలు. ద్వాపరయుగంలో అది రెండు వేల సంవత్సరాలు అని చెప్పబడింది.

తస్యాపి ద్విశతీ సన్ధ్యా సన్ధ్యాంశో ద్విశతస్తథా। ఉపోద్వాతస్తృతీయస్తు ద్వాపరే పాద ఉచ్యతే ।। ౩౨.

ద్వాపరయుగంలో కూడా రెండు వందలు ఉదయం, రెండు వందలు సాయంత్రం. మూడవ భాగాన్ని ఉపోద్వాతం అంటారు.

కలిం వర్షసహస్రన్తు ప్రాహుః సఙ్ఖ్యావిదో జనాః। తస్యాపి శతికా సన్ధ్యా సన్ధ్యాంశః శతమేవ చ ।। ౩౨.

సంఖ్యను తెలిసినవారు కలియుగాన్ని వెయ్యి సంవత్సరాలుగా చెబుతారు. దానికి కూడా వంద సంవత్సరాల ఉదయం, వంద సంవత్సరాల సాయంత్రం.

సంహారపాదః సంఖ్యాతశ్వతుర్థో వై కలౌ యుగే। ససన్ధ్యాని సహాంశాని చత్వారి తు యుగాని వై ।। ౩౨.

కలియుగంలో నాల్గవ భాగాన్ని సంహారకాలంగా లెక్కిస్తారు. ఉదయ, సాయంత్రకాలాలతో కలిపి నాలుగు యుగాలు ఉంటాయి.

ఏతద్ ద్వాదశసాహస్రం చతుర్యుగమితి స్మృతమ్। ఏవం పాదైః సహస్రాణి శ్లోకానాం పఞ్చ పఞ్చ చ ।। ౩౨.

ఈ నాలుగు యుగాలు కలిపి పన్నెండు వేల సంవత్సరాలు అని గుర్తించబడింది. అలాగే, వాటి భాగాలతో కలిపి ఐదు వేల శ్లోకాలు ఉంటాయి.

సన్ధ్యాసన్ధ్యాంశకైరేవ ద్వే సహస్రే తథాఽపరే। ఏవం ద్వాదశసాహస్రం పురాణం కవయో విదుః ।। ౩౨.

ఉదయ, సాయంత్రకాలాలతో మరో రెండు వేల శ్లోకాలు ఉంటాయి. ఇలా పన్నెండు వేల శ్లోకాల పురాణంగా కవులు గుర్తించారు.

యథా వేదశ్చతుష్పాదశ్చతుష్పాదం తథా యుగమ్। యథా యుగం చతుష్పాదం విధాత్రా విహితం స్వయమ్। ఛచతుష్పాదం సురాణాన్తు బ్రహ్మణా విహితం పురా ।। ౩౨.

వేదం నాలుగు భాగాలుగా ఉన్నట్లే, యుగం కూడా నాలుగు భాగాలుగా ఉంది. యుగాన్ని సృష్టికర్త స్వయంగా ఏర్పరిచాడు. అలాగే దేవతలకు కూడా బ్రహ్మా పురాతన కాలంలో నాలుగు భాగాలుగా విభజించాడు.

మన్వన్తరేషు సర్వేషు అతీతానాగతేష్విహ। తుల్యాభిమానినః సర్వే జాయన్తే నామరూపతః ।। ౩౩.

అందరు మన్వంతరాలలో, గతంలోనైనా, భవిష్యత్తులోనైనా, ఇక్కడ అందరూ సమానమైన గర్వంతో, పేరుతో, రూపంతో జన్మిస్తారు.

దేవాశ్చ వివిధా యే చ తస్మిన్ మన్వన్తరేఽధిపాః। ఋషయో మానవాశ్చైవ సర్వే తుల్యాభిమానినః ।। ౩౩.

ఆ మన్వంతరంలో ఉన్న వివిధ దేవతలు, పాలకులు, ఋషులు, మనువులు — వీరందరూ సమానమైన గర్వంతో జన్మిస్తారు.

మహర్షిసర్గః ప్రోక్తో వై వంశం స్వాయమ్భువస్య తు। విస్తరేణానుపూర్వ్యా చ కీర్త్త్యమానం నిబోధత ।। ౩౩.

మహర్షుల సృష్టిని వివరించాను. ఇప్పుడు స్వాయంభువుని వంశాన్ని క్రమంగా, వివరంగా విను.

మనోః స్వాయమ్భువస్యాసన్ దశ పౌత్రాస్తు తత్సమాః. యైరియం పృథివీ సర్వా సప్తద్వీపసమన్వితా ।। ౩౩.

మనువు అయిన స్వాయంభువునికి పది మనవళ్లు ఉన్నారు. వారితో ఈ భూమంతా, ఏడు ద్వీపాలతో కూడినది, జనంతో నిండింది.

ససముద్రాకరవతీ ప్రతివర్షన్నివేశితా। స్వాయమ్భువేఽన్తరే పూర్వమాద్యే త్రేతాయుగే తదా ।। ౩౩.

సముద్రాలతో కూడిన ఈ భూమి, స్వాయంభువ మను అంతరంలో, మొదటి త్రేతాయుగంలో, తన ప్రస్తుత రూపంలో స్థాపించబడింది.

ప్రియవ్రతస్య పుత్రైస్తైః పౌత్రైః స్వాయమ్భువస్య తు। ప్రజాసర్గతపోయోగైస్తైరియం వినివేశితా ।। ౩౩.

ప్రియవ్రతుని కుమారులు, మనవులు, అలాగే స్వాయంభువుని సంతానం, ప్రజలను సృష్టించడం, తపస్సు చేయడం ద్వారా ఈ లోకాన్ని ఏర్పరిచారు.

ప్రియవ్రతాత్ ప్రజావన్తః వీరాత్ కన్యా వ్యజాయత। కన్యా సా తు మహాభాగా కర్ద్దమస్య ప్రజాపతేః ।। ౩౩.

పిల్లలతో సమృద్ధిగా ఉన్న ప్రియవ్రతునికి కన్య అనే కుమార్తె జన్మించింది. ఆ మహాభాగ్యవంతురాలు కన్య, కర్దముడు అనే ప్రజాపతికి భార్యగా అయింది.

కన్యే ద్వే శతపుత్రాంశ్చ సమ్రాట్ కుక్షిశ్చ తే ఉభే। తర్యోర్వై భ్రాతరః శూరాః ప్రజాపతిసమా దశ ।। ౩౩.

ఆ రాజుకు ఇద్దరు కుమార్తెలు, వంద మంది కుమారులు పుట్టారు. వారిలో పది మంది సాహసవంతులు, ప్రజాపతులకు సమానమైన తమ్ముళ్లు.

అగ్నీధ్రశ్చవపుష్మాంశ్చ మేధా మేధాతిథిర్విభుః। జ్యోతిష్మాన్ ద్యుతిమాన్ హవ్యః సవనః సర్వ ఏవ చ ।। ౩౩.

అగ్నీధ్రుడు, వపుష్మాన్, మేధ, మేధాతిథి, విభు, జ్యోతిష్మాన్, ద్యుతిమాన్, హవ్య, సవన, సర్వ — వీరే ఆ పది మంది.

ప్రియవ్రతోఽభిషిచ్యైతాన్ సప్త సప్తసు పార్థివాన్। ద్వీపేషు తేషు ధర్మేణ ద్వీపాంస్తాంశ్చ నిబోధత ।। ౩౩.

ప్రియవ్రతుడు వీరిలో ఏడుగురిని ఏడే ద్వీపాలకు రాజులుగా అభిషేకించాడు. ఆ ద్వీపాల పేర్లు, వారి పాలకుల పేర్లు విను.

జమ్బూద్వీపేశ్వరం చక్రే అగ్నీధ్రన్తు మహాబలమ్। ప్లక్షద్వీపేశ్వరశ్చాపి తేన మేధాతిథిః కృతః ।। ౩౩.

అగ్నీధ్రుడిని జంబూద్వీపానికి అధిపతిగా చేసాడు. మేధాతిథిని ప్లక్షద్వీపానికి రాజుగా నియమించాడు.

శాల్మలౌ తు వపుష్మన్తం రాజానమభిషిక్తవాన్। జ్యోతిష్మన్తం కుశద్వీపే రాజానం కృతవాన్ ప్రభుః ।। ౩౩.

వపుష్మాన్ను శాల్మలద్వీపానికి రాజుగా అభిషేకించాడు. ప్రభువు జ్యోతిష్మాన్ను కుశద్వీపానికి పాలకుడిగా చేసాడు.

ద్యుతిమన్తఞ్చ రాజానం క్రౌజ్చద్వీపే సమాదిశత్। శాకద్వీపేశ్వరఞ్చాపి హవ్యఞ్చక్రే ప్రియవ్రతః ।। ౩౩.

ద్యుతిమాన్ను క్రౌంచద్వీపానికి రాజుగా నియమించాడు. ప్రియవ్రతుడు హవ్యను శాకద్వీపానికి అధిపతిగా చేసాడు.

పుష్కరాధిపతిఞ్చాపి సవనం కృతవాన్ ప్రభుః। పుష్కరే సవనస్యాపి మహావీతః సుతోఽభవత్। ధాతకిశ్చైవ ద్వావేతౌ పుత్రౌ పుత్రవతాం వరో ।। ౩౩.

ప్రభువు సవనుని పుష్కరద్వీపానికి అధిపతిగా చేసాడు. పుష్కరంలో సవనునికి మహావీతుడు, ధాతకి అనే ఇద్దరు కుమారులు పుట్టారు. వారు కుమారులలో శ్రేష్ఠులు.

మహావీతం స్మృతం వర్షం తస్య నామ్నా మహాత్మనః। నామ్నా తు ధాతకేశ్చాపి ధాతకీఖణ్డ ఉచ్యతే ।। ౩౩.

ఆ మహాత్ముడైన మహావీతుని పేరుతో ఆ ప్రాంతాన్ని మహావీత అని పిలుస్తారు. ధాతకికి చెందిన భూభాగాన్ని ధాతకీఖండం అంటారు.

హవ్యో వ్యజనయత్ పుత్రాన్ శాకద్వీపేశ్వరాన్ ప్రభుః। జలదఞ్చ కుమారఞ్చ సుకుమారం మణీచకమ్। వసుమోదం సుమోదాకం సప్తమఞ్చ మహాద్రుమమ్ ।। ౩౩.

శాకద్వీపాధిపతి హవ్యుడు జలదుడు, కుమారుడు, సుకుమారుడు, మణీచకుడు, వసుమోదుడు, సుమోదాకుడు, ఏడవవాడైన మహాద్రుముడు అనే కుమారులను పొందాడు.

జలదం జలదస్యాథ వర్షం ప్రథమముచ్యతే। కుమారస్య చ కౌమారం ద్వితీయం పరికీర్తితమ్ ।। ౩౩.

జలదుని పేరుతో మొదటి ప్రాంతాన్ని జలద అని పిలుస్తారు. కుమారుని పేరుతో రెండవ ప్రాంతాన్ని కౌమార అని ప్రసిద్ధి చెందింది.

సుకుమారం తృతీయన్తు సుకుమారస్య కీర్తితమ్। మణీచకస్య చతుర్థం మణీచకమిహోచ్యతే ।। ౩౩.

సుకుమారుని పేరుతో మూడవ ప్రాంతాన్ని సుకుమార అంటారు. నాలుగవది మణీచకుని పేరుతో మణీచకంగా పిలుస్తారు.

వసుమోదస్య వై వర్షం పఞ్చమం వసుమోదకమ్। మోదాకస్య తు మోదాకం వర్షం షష్ఠం ప్రకీర్తితమ్ ।। ౩౩.

వసుమోదుని పేరుతో ఐదవ ప్రాంతాన్ని వసుమోదకంగా, మోదాకుని పేరుతో ఆరో ప్రాంతాన్ని మోదాకంగా అంటారు.

మహాద్రుమస్య నామ్నా తు సప్తమన్తు మహాద్రుమమ్। ఏషాన్తు మానభిస్తాని సప్తవర్షాణి తత్ర వై ।। ౩౩.

మహాద్రుముని పేరుతో ఏడవ ప్రాంతాన్ని మహాద్రుమం అంటారు. అలా అక్కడ ఆ ఏడూ ప్రాంతాలు వారి పేర్లతో ప్రసిద్ధి చెందాయి.