వాయుపురాణమ్

ఐడవంశేఽథ సమ్భూతా యథా చేక్ష్వాకవో నృపాః। తేభ్య ఏవ శతం పూర్ణం కులానామభిషేచితమ్ ।। ౩౨.

ఐడ వంశంలో, ఇక్ష్వాకు రాజుల వలె, వారిలో నుండి నూరుకు పైగా వంశాలు ప్రతిష్ఠించబడ్డాయి.

తావదేవ తు భోజానాం విస్తరో ద్విగుణః స్మృతః । భోజన్తు త్రిశతం క్షత్రం చతుర్ద్ధా తద్యథాదిశమ్ ।। ౩౨.

భోజ వంశాల విస్తృతి దాని రెండింతలు అని గుర్తించబడింది; భోజులు మూడు వందల క్షత్రియులు, నాలుగు వర్గాలుగా విభజించబడ్డారు.

తేష్వతీతాస్తు రాజానో బ్రువతస్తాన్నిబోధత। శతం వై ప్రతివిన్ధ్యానాం హైహయానాం తథా శతమ్ ।। ౩౨.

వారిలో గతించిన రాజులు ఎవరో విను: ప్రాతివింద్యులు నూరు, హేహయులు కూడా నూరు మంది ఉన్నారు.

ధార్త్తరాష్ట్రాస్త్వేకశతం అశీతిర్జనమేజయాః। శతం వై బ్రహ్మదత్తానాం కులానాం వీర్యిణాం శతమ్ ।। ౩౨.

ధృతరాష్ట్రులు నూరు మంది, జనమేజయులు ఎనభై మంది, బ్రహ్మదత్తులు నూరు మంది, వీర వంశాలు నూరు ఉన్నాయి.

తతః శతన్తు పౌలానాం శతం కాశికుశాదయః । తథాపరం సహస్రన్తు యేఽతీతాః శశబిన్దవః। ఇజానాస్తేఽశ్వమేధైస్తు సర్వే నియుతదక్షిణైః ।। ౩౨.

తర్వాత పౌలులు నూరు మంది, కాశి, కుశ వంశస్థులు నూరు మంది; అలాగే గతించిన శశబిందువులు వెయ్యి మంది; ఇజనులు అందరూ అశ్వమేధ యాగాలు చేసి, అనేక దక్షిణలు ఇచ్చారు.

ఏవం సంక్షేపతః ప్రోక్తా న శక్యా విస్తరేణ తు। వక్తుం రాజర్షయః కృత్స్నా యేఽతీతాస్తైర్యుకైఃసహ ।। ౩౨.

ఇలా సంక్షిప్తంగా వివరించాను గాని, గతంలో ఉన్న అన్ని రాజర్షులు, వారి కాలాలు పూర్తిగా వివరించడం సాధ్యపడదు.

ఏతే యయాతివంశస్య బభూవుర్వంశవర్ద్ధనాః। కీర్తితా ద్యుతిమన్తస్తే యే లోకాన్ ధారయన్తి వై ।। ౩౨.

ఇవాళ చెప్పిన వీరే యయాతి వంశాన్ని పెంపొందించిన మహిమగలవారు. వీరే లోకాలను నిలబెట్టారు.

లభన్తే చ వరాన్ పఞ్చ దుర్లభాన్ బ్రహ్మలౌకికాన్ । ఆయుః పుత్రా ధనం కీర్తిరైశ్వర్యం భూతిరేవ చ ।। ౩౨.

వీరికి బ్రహ్మలోకానికి సంబంధించిన ఐదు అరుదైన వరాలు లభిస్తాయి: దీర్ఘాయువు, సంతానము, ధనం, కీర్తి, ఐశ్వర్యం, మరియు సంపద.

ధారణాచ్ఛ్రవణాచ్చైవ పఞ్చవర్గస్య ధీమతామ్। తథోక్తా లౌకికాశ్చైవ బ్రహ్మలోకం వ్రజన్తి వై ।। ౩౨.

ఈ ఐదు వర్గాలను ధారించటం, వినటం వల్ల జ్ఞానులు ఇహలోక ఫలితాలు పొందుతారు, బ్రహ్మలోకానికీ చేరుతారు.

చత్వార్యాహుః సహస్రాణి వర్షాణాం చ కృతం యుగమ్ । తస్య తావచ్ఛతీ సన్ధ్యా సన్ధ్యాంశశ్చ తథావిధః ।। ౩౨.

కృతయుగం నాలుగు వేల సంవత్సరాలు ఉంటుందని చెబుతారు. దానికి వంద సంవత్సరాల ఉదయం, అంతే సాయంత్రం కూడా ఉంటుంది.

కృతే వై ప్రక్రియాపాదశ్చతుఃసాహస్ర ఉచ్యతే। తస్మాచ్చతుఃశతం సన్ధ్యా సన్ధ్యాంశశ్చ యథావిధః ।। ౩౨.

కృతయుగంలో మౌలిక కాలం నాలుగు వేల సంవత్సరాలు. అందులో నాలుగు వందలు ఉదయం, అంతే సాయంత్రం కూడా.

త్రేతాదీని సహస్రాణి సంఖ్యయా మునిభిః సహ। తస్యాపి త్రిశతీ సన్ధ్యా సన్ధ్యాంశస్త్రిశతః స్మృతః ।। ౩౨.

త్రేతాదిక యుగాలు కూడా మునులతో కలిపి వేలలో లెక్కించబడతాయి. వాటిలో మూడు వందలు ఉదయం, మూడు వందలు సాయంత్రం అని గుర్తించబడింది.

అనుషఙ్గపాదస్త్రేతాయాస్త్రిసాహస్రస్తు సఙ్ఖ్యయా। ద్వాపరే ద్వే సహస్రే తు వర్షాణాం సమ్ప్రకీర్తితమ్ ।। ౩౨.

త్రేతాయుగానికి సంబంధించిన కాలం మూడు వేల సంవత్సరాలు. ద్వాపరయుగంలో అది రెండు వేల సంవత్సరాలు అని చెప్పబడింది.

తస్యాపి ద్విశతీ సన్ధ్యా సన్ధ్యాంశో ద్విశతస్తథా। ఉపోద్వాతస్తృతీయస్తు ద్వాపరే పాద ఉచ్యతే ।। ౩౨.

ద్వాపరయుగంలో కూడా రెండు వందలు ఉదయం, రెండు వందలు సాయంత్రం. మూడవ భాగాన్ని ఉపోద్వాతం అంటారు.

కలిం వర్షసహస్రన్తు ప్రాహుః సఙ్ఖ్యావిదో జనాః। తస్యాపి శతికా సన్ధ్యా సన్ధ్యాంశః శతమేవ చ ।। ౩౨.

సంఖ్యను తెలిసినవారు కలియుగాన్ని వెయ్యి సంవత్సరాలుగా చెబుతారు. దానికి కూడా వంద సంవత్సరాల ఉదయం, వంద సంవత్సరాల సాయంత్రం.

సంహారపాదః సంఖ్యాతశ్వతుర్థో వై కలౌ యుగే। ససన్ధ్యాని సహాంశాని చత్వారి తు యుగాని వై ।। ౩౨.

కలియుగంలో నాల్గవ భాగాన్ని సంహారకాలంగా లెక్కిస్తారు. ఉదయ, సాయంత్రకాలాలతో కలిపి నాలుగు యుగాలు ఉంటాయి.

ఏతద్ ద్వాదశసాహస్రం చతుర్యుగమితి స్మృతమ్। ఏవం పాదైః సహస్రాణి శ్లోకానాం పఞ్చ పఞ్చ చ ।। ౩౨.

ఈ నాలుగు యుగాలు కలిపి పన్నెండు వేల సంవత్సరాలు అని గుర్తించబడింది. అలాగే, వాటి భాగాలతో కలిపి ఐదు వేల శ్లోకాలు ఉంటాయి.

సన్ధ్యాసన్ధ్యాంశకైరేవ ద్వే సహస్రే తథాఽపరే। ఏవం ద్వాదశసాహస్రం పురాణం కవయో విదుః ।। ౩౨.

ఉదయ, సాయంత్రకాలాలతో మరో రెండు వేల శ్లోకాలు ఉంటాయి. ఇలా పన్నెండు వేల శ్లోకాల పురాణంగా కవులు గుర్తించారు.

యథా వేదశ్చతుష్పాదశ్చతుష్పాదం తథా యుగమ్। యథా యుగం చతుష్పాదం విధాత్రా విహితం స్వయమ్। ఛచతుష్పాదం సురాణాన్తు బ్రహ్మణా విహితం పురా ।। ౩౨.

వేదం నాలుగు భాగాలుగా ఉన్నట్లే, యుగం కూడా నాలుగు భాగాలుగా ఉంది. యుగాన్ని సృష్టికర్త స్వయంగా ఏర్పరిచాడు. అలాగే దేవతలకు కూడా బ్రహ్మా పురాతన కాలంలో నాలుగు భాగాలుగా విభజించాడు.

మన్వన్తరేషు సర్వేషు అతీతానాగతేష్విహ। తుల్యాభిమానినః సర్వే జాయన్తే నామరూపతః ।। ౩౩.

అందరు మన్వంతరాలలో, గతంలోనైనా, భవిష్యత్తులోనైనా, ఇక్కడ అందరూ సమానమైన గర్వంతో, పేరుతో, రూపంతో జన్మిస్తారు.

దేవాశ్చ వివిధా యే చ తస్మిన్ మన్వన్తరేఽధిపాః। ఋషయో మానవాశ్చైవ సర్వే తుల్యాభిమానినః ।। ౩౩.

ఆ మన్వంతరంలో ఉన్న వివిధ దేవతలు, పాలకులు, ఋషులు, మనువులు — వీరందరూ సమానమైన గర్వంతో జన్మిస్తారు.

మహర్షిసర్గః ప్రోక్తో వై వంశం స్వాయమ్భువస్య తు। విస్తరేణానుపూర్వ్యా చ కీర్త్త్యమానం నిబోధత ।। ౩౩.

మహర్షుల సృష్టిని వివరించాను. ఇప్పుడు స్వాయంభువుని వంశాన్ని క్రమంగా, వివరంగా విను.

మనోః స్వాయమ్భువస్యాసన్ దశ పౌత్రాస్తు తత్సమాః. యైరియం పృథివీ సర్వా సప్తద్వీపసమన్వితా ।। ౩౩.

మనువు అయిన స్వాయంభువునికి పది మనవళ్లు ఉన్నారు. వారితో ఈ భూమంతా, ఏడు ద్వీపాలతో కూడినది, జనంతో నిండింది.

ససముద్రాకరవతీ ప్రతివర్షన్నివేశితా। స్వాయమ్భువేఽన్తరే పూర్వమాద్యే త్రేతాయుగే తదా ।। ౩౩.

సముద్రాలతో కూడిన ఈ భూమి, స్వాయంభువ మను అంతరంలో, మొదటి త్రేతాయుగంలో, తన ప్రస్తుత రూపంలో స్థాపించబడింది.

ప్రియవ్రతస్య పుత్రైస్తైః పౌత్రైః స్వాయమ్భువస్య తు। ప్రజాసర్గతపోయోగైస్తైరియం వినివేశితా ।। ౩౩.

ప్రియవ్రతుని కుమారులు, మనవులు, అలాగే స్వాయంభువుని సంతానం, ప్రజలను సృష్టించడం, తపస్సు చేయడం ద్వారా ఈ లోకాన్ని ఏర్పరిచారు.

ప్రియవ్రతాత్ ప్రజావన్తః వీరాత్ కన్యా వ్యజాయత। కన్యా సా తు మహాభాగా కర్ద్దమస్య ప్రజాపతేః ।। ౩౩.

పిల్లలతో సమృద్ధిగా ఉన్న ప్రియవ్రతునికి కన్య అనే కుమార్తె జన్మించింది. ఆ మహాభాగ్యవంతురాలు కన్య, కర్దముడు అనే ప్రజాపతికి భార్యగా అయింది.

కన్యే ద్వే శతపుత్రాంశ్చ సమ్రాట్ కుక్షిశ్చ తే ఉభే। తర్యోర్వై భ్రాతరః శూరాః ప్రజాపతిసమా దశ ।। ౩౩.

ఆ రాజుకు ఇద్దరు కుమార్తెలు, వంద మంది కుమారులు పుట్టారు. వారిలో పది మంది సాహసవంతులు, ప్రజాపతులకు సమానమైన తమ్ముళ్లు.

అగ్నీధ్రశ్చవపుష్మాంశ్చ మేధా మేధాతిథిర్విభుః। జ్యోతిష్మాన్ ద్యుతిమాన్ హవ్యః సవనః సర్వ ఏవ చ ।। ౩౩.

అగ్నీధ్రుడు, వపుష్మాన్, మేధ, మేధాతిథి, విభు, జ్యోతిష్మాన్, ద్యుతిమాన్, హవ్య, సవన, సర్వ — వీరే ఆ పది మంది.

ప్రియవ్రతోఽభిషిచ్యైతాన్ సప్త సప్తసు పార్థివాన్। ద్వీపేషు తేషు ధర్మేణ ద్వీపాంస్తాంశ్చ నిబోధత ।। ౩౩.

ప్రియవ్రతుడు వీరిలో ఏడుగురిని ఏడే ద్వీపాలకు రాజులుగా అభిషేకించాడు. ఆ ద్వీపాల పేర్లు, వారి పాలకుల పేర్లు విను.