వాయుపురాణమ్

ఏవముక్తా స్తతః సర్వా దేవతా ఋషిభిః సహ। ప్రణమ్య శిరసా దేవం పునరూచుర్జగత్పతిమ్ ।। ౩౨.

ఇలా అన్న తర్వాత, అన్ని దేవతలు ఋషులతో కలిసి, తలవంచి ఆ దేవునికి నమస్కరించి, మళ్లీ జగత్పతిని అడిగారు.

మహాతేజా మహాకాయో మహావీర్యో మహాద్యుతిః। భీషణః సర్వభూతానాం కథం కాలశ్చతుర్ముఖః ।। ౩౨.

ఓ మహాతేజస్సు, మహాకాయుడు, మహాశక్తిమంతుడు, మహాప్రభావశాలి, అన్ని భూతాలకు భయంకరుడా, కాలం ఎలా నాలుగు ముఖాలతో ఉంటాడు?

ఏష కాలశ్చతుర్మూర్తిశ్చతుర్దంష్ట్రశ్చతుర్ముఖః। లోకసంరక్షణార్థాయ అతిక్రామతి సర్వశః ।। ౩౨.

ఈ కాలమే నాలుగు రూపాలుగలవాడు, నాలుగు దంతాలవాడు, నాలుగు ముఖాలవాడు. లోకాల రక్షణ కోసం అన్నింటిలోనూ సంచరిస్తూ ఉంటాడు.

నాసాధ్యం విద్యతే చాస్య సర్వస్మిన్ సచరాచరే। కాలః సృజతి భూతాని పునఃసంహరతి క్రమాత్ ।। ౩౨.

ఈ కాలానికి సచరాచర జగత్తులో సాధించలేని పని లేదు. కాలమే భూతాలను సృష్టించి, మళ్లీ క్రమంగా వాటిని లయముచేస్తాడు.

సర్వే కాలస్య వశగా న కాలః కస్యచిద్వశే। తస్మాత్తు సర్వభూతాని కాలః కలయతే సదా ।। ౩౨.

అందరూ కాలానికి ఆధీనమే; కాలం మాత్రం ఎవరికీ ఆధీనమవదు. అందుకే కాలమే అన్ని భూతాలను ఎప్పుడూ నడిపిస్తుంటాడు.

విక్రమస్య పదాన్యస్య పూర్వోక్తాన్యేకసప్తతిః। తాని మన్వన్తరాణీహ పరివృత్తయుగక్రమాత్ ।। ౩౨.

పూర్వం చెప్పినట్టు, అతని అడుగులలో డబ్బై ఒకటి ఉన్నాయి. అవే యుగాల మార్పులో మన్వంతరాలు.

ఏకం పదం పరిక్రమ్య పదానామేకసప్తతిః। యదా కాలః ప్రక్రమతే తదా మన్వన్తరక్షయః ।। ౩౨.

కాలం ఆ డబ్బై ఒకటి అడుగుల్లో ఒకదాన్ని పూర్తిచేసినప్పుడు, కాలం ముందుకు సాగినపుడు, అప్పుడు ఒక మన్వంతరానికి అంతం వస్తుంది.

ఏవముక్త్వా తు భగవాన్ దేవర్షిపితృదానవాన్। నమస్కృతశ్చ తైః సర్వైస్తత్రైవాన్తరధీయత ।। ౩౨.

ఇలా అన్న తర్వాత, భగవంతుడు అక్కడే దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతలు, దానవులు అందరూ నమస్కరించిన తరువాత, అక్కడే అంతర్ధానం అయ్యాడు.

ఏవం స కాలే భగవాన్ దేవర్షిపితృదానవాన్। పునః పునః సంహరతే సృజతే చ పునః పునః ।। ౩౨.

ఈ విధంగా, ప్రతి సమయాన భగవంతుడు దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతలు, దానవులను మళ్లీ మళ్లీ లయమూ చేస్తాడు, మళ్లీ మళ్లీ సృష్టించడమూ చేస్తాడు.

అతో మన్వన్తరే చైవ దేవర్షిపితృదానవైః। పూజ్యతే భగవానీశో భయాత్ కాలస్య తస్య వై ।। ౩౨.

అందువల్ల ప్రతి మన్వంతరంలో దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతలు, దానవులు, ఆ కాల భయంతో భగవంతుడిని పూజిస్తారు.

తస్మాత్ సర్వప్రయత్నేన కలౌ కుర్యాత్తపో ద్విజః। ప్రపన్నస్య మహాదేవం తస్య పుణ్యఫలం మహత్। తస్మాద్దేవా దివం గత్వా అవతీర్య చ భూతలే ।। ౩౨.

కలియుగంలో, ద్విజుడు అన్ని శ్రమతో తపస్సు చేయాలి; మహాదేవుని ఆశ్రయించినవారికి గొప్ప పుణ్యఫలం లభిస్తుంది; అందుకే దేవతలు స్వర్గానికి వెళ్లి, మళ్లీ భూమిపైకి దిగుతారు.

ఋషయశ్చైవ దేవాశ్చ కలిమ్ప్రాప్య సుదారుణమ్। తప ఇచ్ఛన్తి భూయిష్ఠం కర్త్తుం ధర్మపరాయణాః। అవతారాన్ కలిం ప్రాప్య కరోతి చ పునః పునః ।। ౩౨.

ఋషులు, దేవతలు కలియుగాన్ని చేరి, ధర్మాన్ని ఆశ్రయించి, ఎక్కువగా తపస్సు చేయాలని కోరుకుంటారు; కలియుగంలో మళ్లీ మళ్లీ అవతారాలు ఎత్తుతారు.

ఏవం కాలాన్తరే సర్వే యేఽతీతా వై సహస్రశః। వైవస్వతేఽన్తరే తస్మిన్ దేవరాజర్షయస్తథా ।। ౩౨.

ఈ విధంగా కాలక్రమంలో, వేలాది మంది గతించినవారు, వైవస్వత మన్వంతరంలో దేవతలు, రాజర్షులు మొదలైనవారు ఉన్నారు.

దేవాపిః పోరవో రాజా మనుశ్వేక్ష్వాకువంశజాః। మహాయోగబలోపేతాః కాలాన్తరముపాసతే ।।౩౨.

దేవాపి అనే పురాతన రాజు, మను వంశంలో ఇక్ష్వాకు వంశస్థులు, గొప్ప యోగబలంతో కాలాన్ని ఆరాధిస్తున్నారు.

క్షీణే కలియుగే తస్మిస్తిష్యే త్రేతాయుగే కృతే। సప్తర్షిభిశ్చైవ సార్ద్ధం భావ్యే త్రేతాయుగే పునః గోత్రాణాం క్షత్రియాణాఞ్చ భవిష్యాస్తే ప్రకీర్తితాః ।। ౩౨.

కలియుగం ముగిసిన తర్వాత, తిష్య, త్రేతా, కృతయుగాల్లో, సప్తర్షులతో కలిసి, భవిష్యత్తు త్రేతాయుగంలో మళ్లీ క్షత్రియ వంశాలు ప్రకటించబడతాయి.

ద్వాపరాన్తే ప్రతిష్ఠన్తే క్షత్రియా ఋషిభిః సహ। కృతే త్రేతాయుగే చైవ తథా క్షీణే చ ద్వాపరే। నరాః పాతకినో యే వై వర్త్తన్తే తే కలౌ స్మృతాః ।। ౩౨.

ద్వాపరయుగాంతంలో, క్షత్రియులు ఋషులతో కలిసి స్థాపించబడతారు; కృతయుగంలో, త్రేతాయుగంలో, అలాగే ద్వాపరయుగం ముగిసినప్పుడు, పాపులు ఉన్నవారు కలియుగానికి చెందుతారని భావిస్తారు.

మన్వన్తరాణాం సప్తానాం సాన్తానార్థా శ్రుతిః స్మృతిః। ఏవమేతేషు సర్వేషు యుగక్షయక్రమస్తథా ।। ౩౨.

ఏడు మన్వంతరాల ముగింపుల గురించి శ్రుతి, స్మృతి చెబుతున్నది; అలాగే అన్ని యుగాల క్షయక్రమం కూడా వివరించబడింది.

పరస్పరం యుగానాఞ్చ బ్రహ్మక్షత్రస్య చోద్భవః। యథా వై ప్రకృతిస్తేభ్యః ప్రవృత్తానాం యథా క్షయమ్ ।। ౩౨.

యుగాల పరస్పర ఉద్భవం, బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియుల జననం, వారి స్వభావం, వారి క్షయం ఎలా జరిగిందో చెప్పబడింది.

జామదగ్న్యేన రామేణ క్షత్రే నిరవశోషితే। క్రియన్తే కులటాః సర్వాః క్షత్రియైర్వసుధాధిపైః। దివం గతానహం తుభ్యం కీర్త్తయిష్యే నిబోధత ।। ౩౨.

జామదగ్ని కుమారుడు రాముడు క్షత్రియ వంశాన్ని నశింపజేసిన తర్వాత, భూమిపై క్షత్రియ రాజులు అన్ని వంశాలను స్థాపించారు; నేను స్వర్గానికి వెళ్లి, వాటిని నీకు వివరించబోతున్నాను, విను.

ఐడమిక్ష్వాకువంశస్య ప్రకృతిం పరిచక్షతే। రాజానః శ్రేణిబన్ధాస్తు తక్షాన్యే క్షత్రియా భువి ।। ౩౨.

ఐడ మరియు ఇక్ష్వాకు వంశాల స్వభావం వివరించబడింది; రాజులు వర్గాలుగా ఉన్నారు, ఇతర క్షత్రియులు భూమిపై వృత్తిదారులుగా ఉన్నారు.

ఐడవంశేఽథ సమ్భూతా యథా చేక్ష్వాకవో నృపాః। తేభ్య ఏవ శతం పూర్ణం కులానామభిషేచితమ్ ।। ౩౨.

ఐడ వంశంలో, ఇక్ష్వాకు రాజుల వలె, వారిలో నుండి నూరుకు పైగా వంశాలు ప్రతిష్ఠించబడ్డాయి.

తావదేవ తు భోజానాం విస్తరో ద్విగుణః స్మృతః । భోజన్తు త్రిశతం క్షత్రం చతుర్ద్ధా తద్యథాదిశమ్ ।। ౩౨.

భోజ వంశాల విస్తృతి దాని రెండింతలు అని గుర్తించబడింది; భోజులు మూడు వందల క్షత్రియులు, నాలుగు వర్గాలుగా విభజించబడ్డారు.

తేష్వతీతాస్తు రాజానో బ్రువతస్తాన్నిబోధత। శతం వై ప్రతివిన్ధ్యానాం హైహయానాం తథా శతమ్ ।। ౩౨.

వారిలో గతించిన రాజులు ఎవరో విను: ప్రాతివింద్యులు నూరు, హేహయులు కూడా నూరు మంది ఉన్నారు.

ధార్త్తరాష్ట్రాస్త్వేకశతం అశీతిర్జనమేజయాః। శతం వై బ్రహ్మదత్తానాం కులానాం వీర్యిణాం శతమ్ ।। ౩౨.

ధృతరాష్ట్రులు నూరు మంది, జనమేజయులు ఎనభై మంది, బ్రహ్మదత్తులు నూరు మంది, వీర వంశాలు నూరు ఉన్నాయి.

తతః శతన్తు పౌలానాం శతం కాశికుశాదయః । తథాపరం సహస్రన్తు యేఽతీతాః శశబిన్దవః। ఇజానాస్తేఽశ్వమేధైస్తు సర్వే నియుతదక్షిణైః ।। ౩౨.

తర్వాత పౌలులు నూరు మంది, కాశి, కుశ వంశస్థులు నూరు మంది; అలాగే గతించిన శశబిందువులు వెయ్యి మంది; ఇజనులు అందరూ అశ్వమేధ యాగాలు చేసి, అనేక దక్షిణలు ఇచ్చారు.

ఏవం సంక్షేపతః ప్రోక్తా న శక్యా విస్తరేణ తు। వక్తుం రాజర్షయః కృత్స్నా యేఽతీతాస్తైర్యుకైఃసహ ।। ౩౨.

ఇలా సంక్షిప్తంగా వివరించాను గాని, గతంలో ఉన్న అన్ని రాజర్షులు, వారి కాలాలు పూర్తిగా వివరించడం సాధ్యపడదు.

ఏతే యయాతివంశస్య బభూవుర్వంశవర్ద్ధనాః। కీర్తితా ద్యుతిమన్తస్తే యే లోకాన్ ధారయన్తి వై ।। ౩౨.

ఇవాళ చెప్పిన వీరే యయాతి వంశాన్ని పెంపొందించిన మహిమగలవారు. వీరే లోకాలను నిలబెట్టారు.

లభన్తే చ వరాన్ పఞ్చ దుర్లభాన్ బ్రహ్మలౌకికాన్ । ఆయుః పుత్రా ధనం కీర్తిరైశ్వర్యం భూతిరేవ చ ।। ౩౨.

వీరికి బ్రహ్మలోకానికి సంబంధించిన ఐదు అరుదైన వరాలు లభిస్తాయి: దీర్ఘాయువు, సంతానము, ధనం, కీర్తి, ఐశ్వర్యం, మరియు సంపద.

ధారణాచ్ఛ్రవణాచ్చైవ పఞ్చవర్గస్య ధీమతామ్। తథోక్తా లౌకికాశ్చైవ బ్రహ్మలోకం వ్రజన్తి వై ।। ౩౨.

ఈ ఐదు వర్గాలను ధారించటం, వినటం వల్ల జ్ఞానులు ఇహలోక ఫలితాలు పొందుతారు, బ్రహ్మలోకానికీ చేరుతారు.