వాయుపురాణమ్

అత్ర యజ్ఞప్రవృత్తిస్తు జాయతే హి మహేశ్వరాత్। తతోఽత్ర ఇజ్యతే యజ్ఞస్తిస్రో జిహ్వాస్త్రయోఽగ్నయః । ఇష్ట్వా చైవాగ్నయో విప్రాః కాలజిహ్వా ప్రవర్త్తతే ।। ౩౨.

ఈ యుగంలో మహేశ్వరుని వల్ల యజ్ఞాలు ప్రారంభమవుతాయి. అందుకే ఇక్కడ యజ్ఞాలు జరుగుతాయి; మూడు నాలుకలు, మూడు అగ్నులు ఉంటాయి. అగ్నిలో హోమం చేసిన తర్వాత, బ్రాహ్మణులారా, కాలమనే నాలుక కదలడం మొదలవుతుంది.

యదేతద్వై ముఖం భీమం ద్విజిహ్వం రక్తపిఙ్గలమ్। ద్విపాదోఽత్ర భవిష్యామి ద్వాపరం నామ తద్యుగమ్ ।। ౩౨.

ఈ భయంకరమైన ముఖం, రెండు నాలుకలతో, ఎరుపు మరియు పింగళ వర్ణంతో కనిపించేది, ఇందులో నేను రెండు కాళ్లతో ఉంటాను. ఆ యుగమే ద్వాపరమని పిలుస్తారు.

యదేతత్ కృష్ణవర్ణాభం తురీయం రక్తలోచనమ్। ఏకజిహ్వం పృథుశ్యామం లేలిహానం పునః పునః ।। ౩౨.

నలుపు వర్ణానికి సమానంగా, ఎర్ర కళ్లతో, ఒక్క నాలుకతో, విస్తారంగా, ముదురు రంగులో, మళ్లీ మళ్లీ లల్లిస్తూ కనిపించే ఈ నాల్గవదే—

తతః కలియుగం ఘోరం సర్వలోకభయఙ్కరమ్। కల్పస్య తు ముఖం హ్యేతచ్చతుర్థం నామ భీషణమ్ ।। ౩౨.

అంతటితో కలియుగం వస్తుంది, అది భయంకరంగా, అన్ని లోకాలకు భయాన్ని కలిగించేది. ఇదే కల్పానికి నాల్గవ, భయానకమైన ముఖం.

న ముఖం నాపి నిర్వాణం తస్మిన్ భవతి వై యుగే। కాలగ్రస్తా ప్రజా చాపి యుగే తస్మిన్ భవిష్యతి ।। ౩౨.

ఆ యుగంలో ముఖమూ ఉండదు, మోక్షమూ ఉండదు. ఆ కాలంలో ప్రజలు కాలచక్రానికి లోనవుతారు.

బ్రహ్మా కృతయుగే పూజ్యస్త్రేతాయాం యజ్ఞ ఇచ్యతే। ద్వాపరే పూజ్యతే విష్ణురహమ్పూజ్యశ్చతుర్ష్వపి ।। ౩౨.

కృతయుగంలో బ్రహ్మదేవుడు పూజించబడతాడు, త్రేతాయుగంలో యజ్ఞం ముఖ్యమైనది. ద్వాపరయుగంలో విష్ణువు పూజించబడతాడు. కానీ నేను నాలుగు యుగాల్లోనూ పూజించబడతాను.

బ్రహ్మా విష్ణుశ్చ యజ్ఞశ్చ కాలస్యైవ కలాస్త్రయః। సర్వేష్వేవ హి కాలేషు చతుర్మూర్తిర్మహేశ్వరః ।। ౩౨.

బ్రహ్మ, విష్ణువు, యజ్ఞం— ఇవన్నీ కాలానికి మూడు రూపాలు. అన్ని యుగాల్లోనూ మహేశ్వరుడు నాలుగు రూపాలతో ఉంటాడు.

అహం జనో జనయితా (వః) కాలః కాలప్రవర్త్తకః। యుగకర్తా తథా చైవ పరం పరపరాయణః ।। ౩౨.

నేనే ప్రజలు, నేనే సృష్టికర్త, నేనే కాలం, కాలాన్ని నడిపించేవాడిని. యుగాలను సృష్టించేవాడిని, పరమమైనవాడిని, అందరికీ ఆశ్రయుడిని.

తస్మాత్ కలియుగం ప్రాప్య లోకానాం హితకారణాత్। అభయార్థఞ్చ దేవానాముభయోర్లోకయోరపి ।। ౩౨.

అందువల్ల కలియుగం వచ్చినప్పుడు, లోకాలకు మేలు కోసం, దేవతలకు భయాన్ని తొలగించడానికి, రెండు లోకాలకూ మేలు కోసం—

తదా భవ్యశ్చ పూజ్యశ్చ భవిష్యామి సురోత్తమాః। తస్మాద్భయం న కార్యం చ కలిం ప్రాప్య మహౌజసః ।। ౩౨.

అప్పుడు నేను మంగళకరుడిగా, పూజించదగినవాడిగా ఉంటాను, ఓ ఉత్తమ దేవతలారా. అందుకే కలియుగం వచ్చినప్పుడు భయపడాల్సిన అవసరం లేదు, ఓ మహాబలశాలులారా.

ఏవముక్తా స్తతః సర్వా దేవతా ఋషిభిః సహ। ప్రణమ్య శిరసా దేవం పునరూచుర్జగత్పతిమ్ ।। ౩౨.

ఇలా అన్న తర్వాత, అన్ని దేవతలు ఋషులతో కలిసి, తలవంచి ఆ దేవునికి నమస్కరించి, మళ్లీ జగత్పతిని అడిగారు.

మహాతేజా మహాకాయో మహావీర్యో మహాద్యుతిః। భీషణః సర్వభూతానాం కథం కాలశ్చతుర్ముఖః ।। ౩౨.

ఓ మహాతేజస్సు, మహాకాయుడు, మహాశక్తిమంతుడు, మహాప్రభావశాలి, అన్ని భూతాలకు భయంకరుడా, కాలం ఎలా నాలుగు ముఖాలతో ఉంటాడు?

ఏష కాలశ్చతుర్మూర్తిశ్చతుర్దంష్ట్రశ్చతుర్ముఖః। లోకసంరక్షణార్థాయ అతిక్రామతి సర్వశః ।। ౩౨.

ఈ కాలమే నాలుగు రూపాలుగలవాడు, నాలుగు దంతాలవాడు, నాలుగు ముఖాలవాడు. లోకాల రక్షణ కోసం అన్నింటిలోనూ సంచరిస్తూ ఉంటాడు.

నాసాధ్యం విద్యతే చాస్య సర్వస్మిన్ సచరాచరే। కాలః సృజతి భూతాని పునఃసంహరతి క్రమాత్ ।। ౩౨.

ఈ కాలానికి సచరాచర జగత్తులో సాధించలేని పని లేదు. కాలమే భూతాలను సృష్టించి, మళ్లీ క్రమంగా వాటిని లయముచేస్తాడు.

సర్వే కాలస్య వశగా న కాలః కస్యచిద్వశే। తస్మాత్తు సర్వభూతాని కాలః కలయతే సదా ।। ౩౨.

అందరూ కాలానికి ఆధీనమే; కాలం మాత్రం ఎవరికీ ఆధీనమవదు. అందుకే కాలమే అన్ని భూతాలను ఎప్పుడూ నడిపిస్తుంటాడు.

విక్రమస్య పదాన్యస్య పూర్వోక్తాన్యేకసప్తతిః। తాని మన్వన్తరాణీహ పరివృత్తయుగక్రమాత్ ।। ౩౨.

పూర్వం చెప్పినట్టు, అతని అడుగులలో డబ్బై ఒకటి ఉన్నాయి. అవే యుగాల మార్పులో మన్వంతరాలు.

ఏకం పదం పరిక్రమ్య పదానామేకసప్తతిః। యదా కాలః ప్రక్రమతే తదా మన్వన్తరక్షయః ।। ౩౨.

కాలం ఆ డబ్బై ఒకటి అడుగుల్లో ఒకదాన్ని పూర్తిచేసినప్పుడు, కాలం ముందుకు సాగినపుడు, అప్పుడు ఒక మన్వంతరానికి అంతం వస్తుంది.

ఏవముక్త్వా తు భగవాన్ దేవర్షిపితృదానవాన్। నమస్కృతశ్చ తైః సర్వైస్తత్రైవాన్తరధీయత ।। ౩౨.

ఇలా అన్న తర్వాత, భగవంతుడు అక్కడే దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతలు, దానవులు అందరూ నమస్కరించిన తరువాత, అక్కడే అంతర్ధానం అయ్యాడు.

ఏవం స కాలే భగవాన్ దేవర్షిపితృదానవాన్। పునః పునః సంహరతే సృజతే చ పునః పునః ।। ౩౨.

ఈ విధంగా, ప్రతి సమయాన భగవంతుడు దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతలు, దానవులను మళ్లీ మళ్లీ లయమూ చేస్తాడు, మళ్లీ మళ్లీ సృష్టించడమూ చేస్తాడు.

అతో మన్వన్తరే చైవ దేవర్షిపితృదానవైః। పూజ్యతే భగవానీశో భయాత్ కాలస్య తస్య వై ।। ౩౨.

అందువల్ల ప్రతి మన్వంతరంలో దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతలు, దానవులు, ఆ కాల భయంతో భగవంతుడిని పూజిస్తారు.

తస్మాత్ సర్వప్రయత్నేన కలౌ కుర్యాత్తపో ద్విజః। ప్రపన్నస్య మహాదేవం తస్య పుణ్యఫలం మహత్। తస్మాద్దేవా దివం గత్వా అవతీర్య చ భూతలే ।। ౩౨.

కలియుగంలో, ద్విజుడు అన్ని శ్రమతో తపస్సు చేయాలి; మహాదేవుని ఆశ్రయించినవారికి గొప్ప పుణ్యఫలం లభిస్తుంది; అందుకే దేవతలు స్వర్గానికి వెళ్లి, మళ్లీ భూమిపైకి దిగుతారు.

ఋషయశ్చైవ దేవాశ్చ కలిమ్ప్రాప్య సుదారుణమ్। తప ఇచ్ఛన్తి భూయిష్ఠం కర్త్తుం ధర్మపరాయణాః। అవతారాన్ కలిం ప్రాప్య కరోతి చ పునః పునః ।। ౩౨.

ఋషులు, దేవతలు కలియుగాన్ని చేరి, ధర్మాన్ని ఆశ్రయించి, ఎక్కువగా తపస్సు చేయాలని కోరుకుంటారు; కలియుగంలో మళ్లీ మళ్లీ అవతారాలు ఎత్తుతారు.

ఏవం కాలాన్తరే సర్వే యేఽతీతా వై సహస్రశః। వైవస్వతేఽన్తరే తస్మిన్ దేవరాజర్షయస్తథా ।। ౩౨.

ఈ విధంగా కాలక్రమంలో, వేలాది మంది గతించినవారు, వైవస్వత మన్వంతరంలో దేవతలు, రాజర్షులు మొదలైనవారు ఉన్నారు.

దేవాపిః పోరవో రాజా మనుశ్వేక్ష్వాకువంశజాః। మహాయోగబలోపేతాః కాలాన్తరముపాసతే ।।౩౨.

దేవాపి అనే పురాతన రాజు, మను వంశంలో ఇక్ష్వాకు వంశస్థులు, గొప్ప యోగబలంతో కాలాన్ని ఆరాధిస్తున్నారు.

క్షీణే కలియుగే తస్మిస్తిష్యే త్రేతాయుగే కృతే। సప్తర్షిభిశ్చైవ సార్ద్ధం భావ్యే త్రేతాయుగే పునః గోత్రాణాం క్షత్రియాణాఞ్చ భవిష్యాస్తే ప్రకీర్తితాః ।। ౩౨.

కలియుగం ముగిసిన తర్వాత, తిష్య, త్రేతా, కృతయుగాల్లో, సప్తర్షులతో కలిసి, భవిష్యత్తు త్రేతాయుగంలో మళ్లీ క్షత్రియ వంశాలు ప్రకటించబడతాయి.

ద్వాపరాన్తే ప్రతిష్ఠన్తే క్షత్రియా ఋషిభిః సహ। కృతే త్రేతాయుగే చైవ తథా క్షీణే చ ద్వాపరే। నరాః పాతకినో యే వై వర్త్తన్తే తే కలౌ స్మృతాః ।। ౩౨.

ద్వాపరయుగాంతంలో, క్షత్రియులు ఋషులతో కలిసి స్థాపించబడతారు; కృతయుగంలో, త్రేతాయుగంలో, అలాగే ద్వాపరయుగం ముగిసినప్పుడు, పాపులు ఉన్నవారు కలియుగానికి చెందుతారని భావిస్తారు.

మన్వన్తరాణాం సప్తానాం సాన్తానార్థా శ్రుతిః స్మృతిః। ఏవమేతేషు సర్వేషు యుగక్షయక్రమస్తథా ।। ౩౨.

ఏడు మన్వంతరాల ముగింపుల గురించి శ్రుతి, స్మృతి చెబుతున్నది; అలాగే అన్ని యుగాల క్షయక్రమం కూడా వివరించబడింది.

పరస్పరం యుగానాఞ్చ బ్రహ్మక్షత్రస్య చోద్భవః। యథా వై ప్రకృతిస్తేభ్యః ప్రవృత్తానాం యథా క్షయమ్ ।। ౩౨.

యుగాల పరస్పర ఉద్భవం, బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియుల జననం, వారి స్వభావం, వారి క్షయం ఎలా జరిగిందో చెప్పబడింది.

జామదగ్న్యేన రామేణ క్షత్రే నిరవశోషితే। క్రియన్తే కులటాః సర్వాః క్షత్రియైర్వసుధాధిపైః। దివం గతానహం తుభ్యం కీర్త్తయిష్యే నిబోధత ।। ౩౨.

జామదగ్ని కుమారుడు రాముడు క్షత్రియ వంశాన్ని నశింపజేసిన తర్వాత, భూమిపై క్షత్రియ రాజులు అన్ని వంశాలను స్థాపించారు; నేను స్వర్గానికి వెళ్లి, వాటిని నీకు వివరించబోతున్నాను, విను.