వాయుపురాణమ్

ఇహాముత్ర హితార్థాయ వదన్తి పరమం పదమ్। పూర్వమేవ మయోక్తస్తే కాలస్తు యుగసంజ్ఞితః ।। ౩౨.

ఇహపరలోక హితార్థంగా వారు పరమపదాన్ని వివరించారు. కాలం అంటే యుగాలే అని నేను ముందే చెప్పాను.

కృతం త్రేతా ద్వాపరఞ్చ యుగాదిః కలినా సహ। పరివర్త్తమానైస్తైరేవ భ్రమమాణేషు చక్రవత్ ।। ౩౨.

కృతయుగం, త్రేతాయుగం, ద్వాపరయుగం, కలియుగం — ఇవే యుగాల ప్రారంభాలు. ఇవన్నీ చక్రంలా తిరుగుతూ మారుతూ ఉంటాయి.

దేవతాస్తు తదోద్విగ్నాః కాలస్య వశమాగతాః. న శక్నువన్తి తన్మానం సంస్స్థాపయితుమాత్మనా ।। ౩౨.

ఆ సమయంలో దేవతలు కలవరపడి, కాలానికి లోబడి, దాని పరిమాణాన్ని తాము నిర్ణయించలేకపోతారు.

తదా తే వాగ్యతా భూత్వా ఆదౌ మన్వన్తరస్య వై। ఋషయశ్చైవ దేవాశ్చ ఇన్ద్రశ్చైవ మహాతపాః ।। ౩౨.

అప్పుడు మన్వంతర ప్రారంభంలో ఋషులు, దేవతలు, మహాతపస్వి ఇంద్రుడు నిశ్శబ్దంగా సమీపించారు.

సమాధాయ మనస్తీవ్రం సహస్రం పరివత్సరాన్। ప్రపన్నాస్తే మహాదేవం భీతాః కాలస్య వై తదా ।। ౩౨.

వారు సహస్ర సంవత్సరాలు మనస్సును ఏకాగ్రంగా నిలిపి, కాలాన్ని భయపడి, మహాదేవుని ఆశ్రయించడానికి వెళ్లారు.

అయం హి కాలో దేవేశశ్చతుర్మూర్తిశ్చతుర్ముఖః । కోఽస్య విద్యాన్మహాదేవ అగాధస్య మహేశ్వర ।। ౩౨.

ఈ కాలమే దేవతలకు అధిపతి, నాలుగు ముఖాలు, నాలుగు రూపాలు కలవాడు. ఓ మహేశ్వరా, అపారమైన ఆయన జ్ఞానాన్ని ఎవరు తెలుసుకోగలరు?

అథ దృష్ట్వా మహాదేవస్తం తు కాలఞ్చతుర్ముఖమ్। న భేతవ్యమితి ప్రాహ కో వః కామః ప్రదీయతామ్ ।। ౩౨.

అప్పుడు మహాదేవుడు ఆ నాలుగు ముఖాల కాలాన్ని చూసి, "భయపడకండి. మీ కోరిక ఏమిటో చెప్పండి, తీరుస్తాను" అని అన్నాడు.

తత్కరిష్యామ్యహం సర్వం న వృథాయం పరిశ్రమః । ఉవాచ దేవో భగవాన్ స్వయఙ్కాలః సుదుర్జయః ।। ౩౨.

"మీరు చేసిన శ్రమ వృథా కాదు, నేను అన్నీ నెరవేర్చుతాను," అని కాలస్వరూపుడైన, దుర్జయుడైన భగవంతుడు స్వయంగా అన్నాడు.

యదేతస్య ముఖం శ్వేతం చతుర్జిహ్వం హి లక్ష్యతే। ఏతత్ కృతయుగం నామ తస్య కాలస్య వై ముఖమ్। అసౌ దేవః సురశ్రేష్ఠో బ్రహ్మా వైవస్వతో ముఖః ।। ౩౨.

ఆయనకు తెల్లని ముఖం, నలుగురు నాలుకలు కనిపిస్తే, అది కాలానికి సంబంధించిన కృతయుగ ముఖం. ఆ దేవుడు, దేవతల్లో శ్రేష్ఠుడు, బ్రహ్మగా, వైవస్వత ముఖంగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.

యదేతద్రక్తవర్ణాభం తృతీయం వః స్మృతం మయా । త్రిజిహ్వం లేలిహానం తు ఏతత్ త్రేతాయుగం ద్విజాః ।। ౩౨.

రక్తవర్ణానికి సమానంగా కనిపించే ఈ మూడవదాన్ని నేను వివరించాను. దీనికి మూడు నాలుకలు ఉండి, లల్లిస్తూ ఉంటుంది. ఇదే త్రేతాయుగం, ఓ ద్విజులారా.

అత్ర యజ్ఞప్రవృత్తిస్తు జాయతే హి మహేశ్వరాత్। తతోఽత్ర ఇజ్యతే యజ్ఞస్తిస్రో జిహ్వాస్త్రయోఽగ్నయః । ఇష్ట్వా చైవాగ్నయో విప్రాః కాలజిహ్వా ప్రవర్త్తతే ।। ౩౨.

ఈ యుగంలో మహేశ్వరుని వల్ల యజ్ఞాలు ప్రారంభమవుతాయి. అందుకే ఇక్కడ యజ్ఞాలు జరుగుతాయి; మూడు నాలుకలు, మూడు అగ్నులు ఉంటాయి. అగ్నిలో హోమం చేసిన తర్వాత, బ్రాహ్మణులారా, కాలమనే నాలుక కదలడం మొదలవుతుంది.

యదేతద్వై ముఖం భీమం ద్విజిహ్వం రక్తపిఙ్గలమ్। ద్విపాదోఽత్ర భవిష్యామి ద్వాపరం నామ తద్యుగమ్ ।। ౩౨.

ఈ భయంకరమైన ముఖం, రెండు నాలుకలతో, ఎరుపు మరియు పింగళ వర్ణంతో కనిపించేది, ఇందులో నేను రెండు కాళ్లతో ఉంటాను. ఆ యుగమే ద్వాపరమని పిలుస్తారు.

యదేతత్ కృష్ణవర్ణాభం తురీయం రక్తలోచనమ్। ఏకజిహ్వం పృథుశ్యామం లేలిహానం పునః పునః ।। ౩౨.

నలుపు వర్ణానికి సమానంగా, ఎర్ర కళ్లతో, ఒక్క నాలుకతో, విస్తారంగా, ముదురు రంగులో, మళ్లీ మళ్లీ లల్లిస్తూ కనిపించే ఈ నాల్గవదే—

తతః కలియుగం ఘోరం సర్వలోకభయఙ్కరమ్। కల్పస్య తు ముఖం హ్యేతచ్చతుర్థం నామ భీషణమ్ ।। ౩౨.

అంతటితో కలియుగం వస్తుంది, అది భయంకరంగా, అన్ని లోకాలకు భయాన్ని కలిగించేది. ఇదే కల్పానికి నాల్గవ, భయానకమైన ముఖం.

న ముఖం నాపి నిర్వాణం తస్మిన్ భవతి వై యుగే। కాలగ్రస్తా ప్రజా చాపి యుగే తస్మిన్ భవిష్యతి ।। ౩౨.

ఆ యుగంలో ముఖమూ ఉండదు, మోక్షమూ ఉండదు. ఆ కాలంలో ప్రజలు కాలచక్రానికి లోనవుతారు.

బ్రహ్మా కృతయుగే పూజ్యస్త్రేతాయాం యజ్ఞ ఇచ్యతే। ద్వాపరే పూజ్యతే విష్ణురహమ్పూజ్యశ్చతుర్ష్వపి ।। ౩౨.

కృతయుగంలో బ్రహ్మదేవుడు పూజించబడతాడు, త్రేతాయుగంలో యజ్ఞం ముఖ్యమైనది. ద్వాపరయుగంలో విష్ణువు పూజించబడతాడు. కానీ నేను నాలుగు యుగాల్లోనూ పూజించబడతాను.

బ్రహ్మా విష్ణుశ్చ యజ్ఞశ్చ కాలస్యైవ కలాస్త్రయః। సర్వేష్వేవ హి కాలేషు చతుర్మూర్తిర్మహేశ్వరః ।। ౩౨.

బ్రహ్మ, విష్ణువు, యజ్ఞం— ఇవన్నీ కాలానికి మూడు రూపాలు. అన్ని యుగాల్లోనూ మహేశ్వరుడు నాలుగు రూపాలతో ఉంటాడు.

అహం జనో జనయితా (వః) కాలః కాలప్రవర్త్తకః। యుగకర్తా తథా చైవ పరం పరపరాయణః ।। ౩౨.

నేనే ప్రజలు, నేనే సృష్టికర్త, నేనే కాలం, కాలాన్ని నడిపించేవాడిని. యుగాలను సృష్టించేవాడిని, పరమమైనవాడిని, అందరికీ ఆశ్రయుడిని.

తస్మాత్ కలియుగం ప్రాప్య లోకానాం హితకారణాత్। అభయార్థఞ్చ దేవానాముభయోర్లోకయోరపి ।। ౩౨.

అందువల్ల కలియుగం వచ్చినప్పుడు, లోకాలకు మేలు కోసం, దేవతలకు భయాన్ని తొలగించడానికి, రెండు లోకాలకూ మేలు కోసం—

తదా భవ్యశ్చ పూజ్యశ్చ భవిష్యామి సురోత్తమాః। తస్మాద్భయం న కార్యం చ కలిం ప్రాప్య మహౌజసః ।। ౩౨.

అప్పుడు నేను మంగళకరుడిగా, పూజించదగినవాడిగా ఉంటాను, ఓ ఉత్తమ దేవతలారా. అందుకే కలియుగం వచ్చినప్పుడు భయపడాల్సిన అవసరం లేదు, ఓ మహాబలశాలులారా.

ఏవముక్తా స్తతః సర్వా దేవతా ఋషిభిః సహ। ప్రణమ్య శిరసా దేవం పునరూచుర్జగత్పతిమ్ ।। ౩౨.

ఇలా అన్న తర్వాత, అన్ని దేవతలు ఋషులతో కలిసి, తలవంచి ఆ దేవునికి నమస్కరించి, మళ్లీ జగత్పతిని అడిగారు.

మహాతేజా మహాకాయో మహావీర్యో మహాద్యుతిః। భీషణః సర్వభూతానాం కథం కాలశ్చతుర్ముఖః ।। ౩౨.

ఓ మహాతేజస్సు, మహాకాయుడు, మహాశక్తిమంతుడు, మహాప్రభావశాలి, అన్ని భూతాలకు భయంకరుడా, కాలం ఎలా నాలుగు ముఖాలతో ఉంటాడు?

ఏష కాలశ్చతుర్మూర్తిశ్చతుర్దంష్ట్రశ్చతుర్ముఖః। లోకసంరక్షణార్థాయ అతిక్రామతి సర్వశః ।। ౩౨.

ఈ కాలమే నాలుగు రూపాలుగలవాడు, నాలుగు దంతాలవాడు, నాలుగు ముఖాలవాడు. లోకాల రక్షణ కోసం అన్నింటిలోనూ సంచరిస్తూ ఉంటాడు.

నాసాధ్యం విద్యతే చాస్య సర్వస్మిన్ సచరాచరే। కాలః సృజతి భూతాని పునఃసంహరతి క్రమాత్ ।। ౩౨.

ఈ కాలానికి సచరాచర జగత్తులో సాధించలేని పని లేదు. కాలమే భూతాలను సృష్టించి, మళ్లీ క్రమంగా వాటిని లయముచేస్తాడు.

సర్వే కాలస్య వశగా న కాలః కస్యచిద్వశే। తస్మాత్తు సర్వభూతాని కాలః కలయతే సదా ।। ౩౨.

అందరూ కాలానికి ఆధీనమే; కాలం మాత్రం ఎవరికీ ఆధీనమవదు. అందుకే కాలమే అన్ని భూతాలను ఎప్పుడూ నడిపిస్తుంటాడు.

విక్రమస్య పదాన్యస్య పూర్వోక్తాన్యేకసప్తతిః। తాని మన్వన్తరాణీహ పరివృత్తయుగక్రమాత్ ।। ౩౨.

పూర్వం చెప్పినట్టు, అతని అడుగులలో డబ్బై ఒకటి ఉన్నాయి. అవే యుగాల మార్పులో మన్వంతరాలు.

ఏకం పదం పరిక్రమ్య పదానామేకసప్తతిః। యదా కాలః ప్రక్రమతే తదా మన్వన్తరక్షయః ।। ౩౨.

కాలం ఆ డబ్బై ఒకటి అడుగుల్లో ఒకదాన్ని పూర్తిచేసినప్పుడు, కాలం ముందుకు సాగినపుడు, అప్పుడు ఒక మన్వంతరానికి అంతం వస్తుంది.

ఏవముక్త్వా తు భగవాన్ దేవర్షిపితృదానవాన్। నమస్కృతశ్చ తైః సర్వైస్తత్రైవాన్తరధీయత ।। ౩౨.

ఇలా అన్న తర్వాత, భగవంతుడు అక్కడే దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతలు, దానవులు అందరూ నమస్కరించిన తరువాత, అక్కడే అంతర్ధానం అయ్యాడు.

ఏవం స కాలే భగవాన్ దేవర్షిపితృదానవాన్। పునః పునః సంహరతే సృజతే చ పునః పునః ।। ౩౨.

ఈ విధంగా, ప్రతి సమయాన భగవంతుడు దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతలు, దానవులను మళ్లీ మళ్లీ లయమూ చేస్తాడు, మళ్లీ మళ్లీ సృష్టించడమూ చేస్తాడు.