వాయుపురాణమ్

అత్రిశ్చైవ వసిష్ఠశ్చ సప్త స్వాయమ్భువేఽన్తరే। అగ్నీధ్రశ్చాతిబాహుశ్చ మేధా మేధాతిథిర్వసుః ।। ౩౧.

అత్రి, వశిష్ఠుడు కూడా—ఇవాళ్లు స్వాయంభువుని యుగంలో ఏడుగురు. అగ్నీధ్రుడు, అతిబాహుడు, మేధ, మేధాతిథి, వసువు కూడా ఉన్నారు.

జ్యోతిష్మాన్ ద్యుతిమాన్ హవ్యః సవనః పుత్ర ఏవ చ ౩౧.

జ్యోతిష్మాన్, ద్యుతిమాన్, హవ్యుడు, సవనుడు, అలాగే పుత్రుడు కూడా ఉన్నారు.

వాయుప్రోక్తా మహాసత్త్వా రాజానః ప్రథమేఽన్తరే। సాసురన్తత్సగన్ధర్వం సయక్షోరగరాక్షసమ్। సపిశాచమనుష్యఞ్చ సుపర్ణాప్సరసాఙ్గణమ్ ।। ౩౧.

వాయువు చెప్పిన మహాశక్తుల రాజులు మొదటి యుగంలో ఉన్నారు. వారిలో అసురులు, గంధర్వులు, యక్షులు, నాగులు, రాక్షసులు, పిశాచులు, మనుషులు, సుపర్ణులు, అప్సరసలు, స్త్రీలు కూడా ఉన్నారు.

నో శక్యమానుపూర్వ్యేణ వక్తుం వర్షశతైరపి। బహుత్వాన్నామధేయానాం సఙ్ఖ్యా తేషాం కులే తథా ।। ౩౧.

వారి పేర్లూ, వంశాలూ ఎంతో ఎక్కువగా ఉండటంతో, వందల సంవత్సరాలు చెప్పినా వారిని క్రమంగా వివరించడం సాధ్యం కాదు.

యా వై వ్రజకులాఖ్యాస్తు ఆసన్ స్వాయమ్బువేఽన్తరే। కాలేన బహునాతీతా అయనాబ్దయుగక్రమైః ।। ౩౧.

వ్రజకులమని పిలువబడే వారు స్వాయంభువుని యుగంలో ఉన్నారు. కాలక్రమంలో ఎన్నో సంవత్సరాలు, యుగాలు గడిచిపోయి, వారు అంతరించిపోయారు.

క ఏష భగవాన్ కాలః సర్వభూతాపహారకః। కస్య యోనిః కిమాదిశ్చ కిన్తత్త్వం స కిమాత్మజః ।। ౩౧.

ఈ కాలమనే మహానుభావుడు ఎవరు? సమస్త ప్రాణులను తీసుకుపోయే ఈ కాలానికి జననం ఏమిటి? ఆది ఏమిటి? అసలు స్వరూపం ఏమిటి? ఎవరి కుమారుడు?

కిమస్య చక్షుః కా మూర్తిః కే చాస్యావయవాః స్మృతాః। కింనామధేయః కోఽస్యాత్మా ఏతత్ ప్రబ్రూహి పృచ్ఛతామ్ ।। ౩౧.

ఈ కాలానికి కన్ను ఏమిటి? రూపం ఎలా ఉంటుంది? అవయవాలు ఏవి అంటారు? పేరు ఏమిటి? ఆత్మ ఎవరు? ఇవన్నీ అడిగినవారికి చెప్పు.

శ్రూయతాం కాలసద్భావః శ్రుత్వా చైవావధార్యతామ్। సూర్యయోనిర్నిమేషాదిః సఙ్ఖ్యాచక్షుః స ఉచ్యతే ।। ౩౧.

ఇప్పుడు కాలముని అసలు స్వరూపాన్ని వినండి. వినిన తరువాత బాగా గ్రహించండి. కాలానికి సూర్యుడు మూలం, క్షణం ఆది, లెక్కించడం కన్ను, కాలాన్ని లెక్కించేవాడని అంటారు.

మూర్త్తిరస్య త్వహోరాత్రే నిమేషావయవశ్చ సః। సంవత్సరశతం త్వస్య నామ చాస్య కలాత్మకమ్। సామ్ప్రతానాగతాతీతకాలాత్మా స ప్రజాపతిః ।। ౩౧.

కాలానికి రూపం అనగా పగలు, రాత్రి. అవయవాలు క్షణాలు. పేరు వంద సంవత్సరాలు, కాలముల కలయికతో కూడినది. వర్తమానం, భవిష్యత్తు, గతకాలములను కలిగి ఉన్న ప్రాణుల అధిపతి.

పఞ్చానాం ప్రవిభక్తానాం కాలావస్థాం నిభోధత। దినార్ద్ధమాసమాసైస్తు ఋతుభిస్త్వయనైస్తథా ।। ౩౧.

ఇప్పుడు కాలాన్ని ఐదు విధాలుగా విభజించడాన్ని తెలుసుకోండి. అవి పగలు, పది పన్నెండు రోజులు, నెల, ఋతువు, సూర్యుని సంచారం ద్వారా ఏర్పడతాయి.

సంవత్సరస్తు ప్రథమో ద్వితీయః పరివత్సరః। ఇద్వత్సరస్తృతీయస్తు చతుర్థశ్చానువత్సరః ।। ౩౧.

మొదటిది సంవత్సరము, రెండవది పరివత్సరము, మూడవది ఇడ్వత్సరము, నాల్గవది అనువత్సరము.

వత్సరః పఞ్చమస్తేషాం కాలః స యుగసంజ్ఞితః। తేషాన్తు తత్త్వం వక్ష్యామి కీర్త్త్యమానం నిబోధత ।। ౩౧.

వాటిలో ఐదవది వత్సరము. ఈ కాలాన్ని యుగమని అంటారు. వాటి అసలు స్వరూపాన్ని నేను వివరించబోతున్నాను, మీరు శ్రద్ధగా వినండి.

ఋతురగ్నిస్తు యః ప్రోక్తః స తు సంవత్సరో మతః। ఆదిత్యే యస్త్వసౌ సారః కాలాగ్నిః పరివత్సరః ।। ౩౧.

ఋతువులలోని అగ్ని సంవత్సరమని పిలుస్తారు. సూర్యునిలోని సారం కాలాగ్ని, దానిని పరివత్సరమని అంటారు.

శుక్లకృష్ణా గతిశ్చాపి అపాం సారమయః ఖగః। స ఇడావత్సరః సోమః పురాణే నిశ్చయో మతః ।। ౩౧.

వృద్ధి, క్షయమనే గమనము, నీటి సారంతో కూడిన పక్షి, అదే ఇడ్వత్సరము. పురాణాలలో దానిని సోమునిగా నిర్ణయించారు.

యశ్చాయం తపతే లోకాంస్తనుభిః సప్తసప్తభిః। ఆశుకర్త్తా చ లోకస్య సవాయురితి వత్సరః ।। ౩౧.

ఏడు కిరణాలతో లోకాలను ప్రకాశింపజేసేవాడు, లోకానికి త్వరగా కార్యసాధకుడు, వత్సరమని పిలవబడే సూర్యుడు, వాయువు.

అహఙ్కారాత్ రుదన్ రుద్రః సద్భూతో బ్రహ్మణస్త్రయః। స రుద్రో వత్సరస్తేషాం విజజ్ఞే నీలలోహితః। తేషాం హి తత్త్వం వక్ష్యామి కీర్త్యమానం నిబోధత ।। ౩౧.

అహంకారంతో రోదించుచూ రుద్రుడు బ్రహ్మ నుండి ఉద్భవించాడు. ఆ నీలలోహితుడే వారి వత్సరమయ్యాడు. వాటి అసలు స్వరూపాన్ని నేను వివరించబోతున్నాను, మీరు వినండి.

అఙ్గప్రత్యఙ్గసంయోగాత్ కాలాత్మా ప్రపితామహః। ఋక్సామ యజుషాం యోనిః పఞ్చానాం పతిరీశ్వరః ।। ౩౧.

అంగ, ఉపాంగాల కలయికతో కాలాత్మ అయిన పితామహుడు, ఋక్, సామ, యజుర్వేదాలకు మూలమైనవాడు, ఐదింటికి అధిపతి, పరిపాలకుడు.

సోఽగ్నిర్యజుశ్చ సోమశ్చ స భూతః స ప్రజాపతిః। ప్రోక్తః సంవత్సరశ్చేతి సూర్యో యోఽగ్నిర్మనీషిభిః ।। ౩౧.

అతడే అగ్ని, యజుర్వేదము, సోముడు, భూతము, ప్రజాపతి. అతడే సంవత్సరము, మేధావులు సూర్యుని అగ్నిగా పిలుస్తారు.

యస్మాత్ కాలవిభాగానాం మాసర్త్వయనయోరపి। గ్రహనక్షత్రశీతోష్ణవర్షాయుఃకర్మణాం తథా। యోజితః ప్రవిభాగానాం దివసానాఞ్చ భాస్కరః ।। ౩౧.

కాల విభాగాల వల్ల నెలలు, ఋతువులు, సూర్యుని సంచారాలు, గ్రహాలు, నక్షత్రాలు, చలిని, వేడిని, వర్షాన్ని, ఆయువు, కర్మలను సూర్యుడు రోజుల్లో విభజించి కలిపాడు.

వైకారికః ప్రసన్నాత్మా బ్రహ్మపుత్రః ప్రజాపతిః। ఏకేనైకోఽథ దివసో మాసోఽథర్తుః పితామహః ।। ౩౧.

మనస్సుతో కూడిన, ప్రశాంత స్వభావమున్న, బ్రహ్మ కుమారుడు అయిన ప్రజాపతి. ఒక్కదానిలో ఒక్కటి—అది పగలు, అది నెల, అది ఋతువు, అది పితామహుడు.

ఆదిత్యః సవితా భానుర్జీవనో బ్రహ్మసత్కృతః। ప్రభవశ్చాత్య యశ్చైవ భూతానాం తేన భాస్కరః ।। ౩౧.

అతడే ఆదిత్యుడు, సవిత, భాను, ప్రాణదాత, బ్రహ్మ చేత గౌరవించబడినవాడు. అతడే భూతాలకు ఆదికారణం, అంతమైన సూర్యుడు.

తారాభిమానీ విజ్ఞేయస్తృతీయః పరివత్సరః। సోమః సర్వౌషధిపతిర్యస్మాత్స ప్రపితామహః ।। ౩౧.

మూడవ పరివత్సరమును నక్షత్రాధిపతిగా తెలుసుకోవాలి. సోముడు అన్ని ఔషధాలకు అధిపతి, అతడినుండే పితామహుడు ఉద్భవించాడు.

ఆజీవః సర్వభూతానాం యోగక్షేమకృదీశ్వరః। అవేక్షణాణః సతతం బిభర్తి జగదంశుభిః ।। ౩౧.

అతడే సమస్త భూతాలకు జీవాన్ని పోషించేవాడు, సంక్షేమాన్ని కాపాడే అధిపతి. ఎప్పుడూ జాగ్రత్తగా తన కిరణాలతో జగత్తును ధరిస్తున్నాడు.

తిథీనాం పర్వసన్ధీనాం పూర్ణిమాదర్శయోరపి। యోనిర్నిశాకరో యశ్చ యోఽమృతాత్మా ప్రజాపతిః ।। ౩౧.

తిథుల మధ్య సంధులు, పౌర్ణమి, అమావాస్యలు — ఇవన్నీ చంద్రుని నుండి ఉద్భవించాయి. ఆయనే చంద్రునికి మూలకారణం, అమృతస్వరూపుడు, సకల ప్రాణులకు కర్త.

తస్మాత్ స పితృమాన్ సోమ ఋగ్యజుశ్ఛన్దఆత్మకః। ప్రాణాపానసమానాద్యైర్వ్యానోదానాత్మకైరపి ।। ౩౧.

అందువల్ల సోముడు పితృదేవతలతో కూడి, ఋగ్వేద, యజుర్వేద, సామవేద స్వరూపుడై, ప్రాణ, అపాన, సమాన, వ్యాన, ఉదానమనే ప్రాణవాయువులతో కూడి ఉన్నాడు.

కర్మభిః ప్రాణినాం లోకే సర్వచేష్టాప్రవర్త్తకః। ప్రాణాపానసమానానాం వాయూనాఞ్చ ప్రవర్త్తకః ।। ౩౧.

ప్రపంచంలోని జీవుల క్రియల ద్వారా, ఆయనే అన్ని చర్యలకు ప్రేరణ కలిగిస్తాడు. ప్రాణ, అపాన, సమానమనే వాయువులను కూడా ఆయనే నడిపిస్తాడు.

పఞ్చానాఞ్చేన్ద్రియమనోబుద్ధిస్మృతి జలాత్మనామ్। సమానకాలకరణః క్రియాః సమ్పాదయన్నివ ।। ౩౧.

ఐదు ఇంద్రియాలు, మనస్సు, బుద్ధి, స్మృతి, నీటి తత్వాలు — వీటి కార్యాలను ఒకేసారి కలిగించేవాడివలె ఆయనే ఏర్పరుస్తాడు.

సర్వాత్మా సర్వలోకానామావహః ప్రవహాదిభిః। విధాతా సర్వభూతానాం క్షమీ నిత్యం ప్రభఞ్జనః ।। ౩౧.

అయనే సర్వప్రాణులకు ఆత్మ, అన్ని లోకాల్ని ప్రవాహాల ద్వారా మోసుకుపోయేవాడు, సర్వజీవులకు కర్త, ఎప్పుడూ సహనశీలుడు, శాశ్వతంగా వ్యాపించేవాడు.

యోనిరగ్నేరపాం భూమే రవేశ్చన్ద్రమసశ్చయః। వాయుః ప్రజాపిర్భూతం లోకాత్మా ప్రపితామహః ।। ౩౧.

అగ్ని, నీరు, భూమి, సూర్యుడు, చంద్రుడు — వీటికి మూలకారణం వాయువు. ఆయనే ప్రాణులకు జనకుడు, లోకాల ఆత్మ, మహాపితామహుడు.