వాయుపురాణమ్

వాయసో మఙ్గలశ్చైవ యామా ద్వాదశ కీర్తితాః। అభిమన్యురుగ్రదృష్టిః సమయోఽథ శుచిశ్రవాః। కేవలో విశ్వరూపశ్చ సుపక్షో మధుపస్తథా ।। ౩౧.

వాయసుడు, మంగళుడు, అలాగే పన్నెండు యములు ప్రసిద్ధి. అభిమన్యుడు, ఉగ్రదృష్టి, సమయుడు, శుచిశ్రవ, కేవలుడు, విశ్వరూపుడు, సుపక్షుడు, మధుపర్కుడు కూడా ఉన్నారు.

తురీయో నిర్హపుశ్చైవ యుక్తో గ్రావాజినస్తు తే। యమినో విశ్వదేవాద్యం యవిష్ఠోఽమృతవానపి ।। ౩౧.

తురీయుడు, నిర్హపుశుడు, యుక్తుడు, గ్రావాజినుడు—ఇవాళ్లు యమినులు, విశ్వదేవులలో ముఖ్యులు. యవిష్ఠుడు, అమృతవంతుడు కూడా ఉన్నారు.

అజిరో విభుర్విభావశ్చ మృలికోఽథ దిదేహకః। శ్రుతిశ్రృణో బృహచ్ఛుక్రో దేవా ద్వాదశ కీర్తితాః ।। ౩౧.

అజిరుడు, విభువు, విభావుడు, మృలికుడు, దిదేహకుడు, శ్రుతి, శ్రిణుడు, బృహచ్ఛుక్రుడు—ఈ పన్నెండు దేవతలు ప్రసిద్ధి.

ఆసన్ స్వాయమ్భువస్యైతే అన్తరే సోమపాయినః। త్విషిమన్తో గణా హ్యేతే వీర్యవన్తో మహాబలాః ।। ౩౧.

ఇవాళ్లు స్వాయంభువుని వంశంలో సోమపానముచేసే దేవతలు. వీరి గణాలు తేజస్సుతో, శక్తితో, పరాక్రమంతో నిండినవారు.

తేషామిన్ద్రః సదా హ్యాసీద్విశ్వభుక్ ప్రథమో విభుః। అసురా యేతదా తేషామాసన్ దాయాదబాన్ధవాః ।। ౩౧.

వీరందరిలో ఇంద్రుడు ఎప్పుడూ అధిపతి, మొదటివాడు, సర్వవ్యాపకుడు. అప్పట్లో అసురులు వీరి బంధువులు, వారసులు.

సుపర్ణయక్షగన్ధర్వాః పిశాచోరగరాక్షసాః। అష్టౌ తే పితృభిః సార్ద్ధం నాసత్యా దేవయోనయః ।। ౩౧.

సుపర్ణులు, యక్షులు, గంధర్వులు, పిశాచులు, నాగులు, రాక్షసులు—ఈ ఎనిమిది వర్గాలు పితృదేవతలతో కలసి నాసత్య దేవయోనులుగా పిలవబడతారు.

స్వాయమ్భువేఽన్తరేఽతీతాః ప్రజాస్త్వాసాం సహస్రశః। ప్రభావరూపసమ్పన్నా ఆయుషా చ బలేన చ ।। ౩౧.

స్వాయంభువుని యుగంలో అనేక సహస్రాల ప్రజలు జన్మించారు. వారు ప్రభావంతో, అందంతో, దీర్ఘాయుష్మంతులుగా, బలవంతులుగా ఉండేవారు.

విస్తరాదిహ నోచ్యన్తే మా ప్రసఙ్గో భవత్విహ। స్వాయమ్భువో నిసర్గశ్చ విజ్ఞేయః సామ్ప్రతం మనుః ।। ౩౧.

వారి వివరాలు ఇక్కడ చెప్పడం లేదు, ఎందుకంటే కథ పొడవవచ్చు. ఇప్పుడు స్వాయంభువుడు, ఆయన సృష్టి గురించి వివరించబడుతోంది అని తెలుసుకో.

అతీతే వర్త్తమానేన దృష్టో వైవస్వతేన సః। ప్రజాభిర్దేవతాభిశ్చ ఋషిభిః పితృభిః సహ ।। ౩౧.

ఆ గతాన్ని ప్రస్తుత వైవస్వతుడు, ప్రజలు, దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతలతో కలిసి దర్శిస్తున్నాడు.

తేషాం సప్తర్షయః పూర్వమాసన్యే తాన్ నిబోధత। భృగ్వఙ్గిరా మరీచిశ్చ పులస్త్యః పులహః క్రతుః ।। ౩౧.

వారిలో ప్రాచీన సప్తర్షులు: భృగువు, అంగిరసుడు, మరీచి, పులస్త్యుడు, పులహుడు, క్రతువు.

అత్రిశ్చైవ వసిష్ఠశ్చ సప్త స్వాయమ్భువేఽన్తరే। అగ్నీధ్రశ్చాతిబాహుశ్చ మేధా మేధాతిథిర్వసుః ।। ౩౧.

అత్రి, వశిష్ఠుడు కూడా—ఇవాళ్లు స్వాయంభువుని యుగంలో ఏడుగురు. అగ్నీధ్రుడు, అతిబాహుడు, మేధ, మేధాతిథి, వసువు కూడా ఉన్నారు.

జ్యోతిష్మాన్ ద్యుతిమాన్ హవ్యః సవనః పుత్ర ఏవ చ ౩౧.

జ్యోతిష్మాన్, ద్యుతిమాన్, హవ్యుడు, సవనుడు, అలాగే పుత్రుడు కూడా ఉన్నారు.

వాయుప్రోక్తా మహాసత్త్వా రాజానః ప్రథమేఽన్తరే। సాసురన్తత్సగన్ధర్వం సయక్షోరగరాక్షసమ్। సపిశాచమనుష్యఞ్చ సుపర్ణాప్సరసాఙ్గణమ్ ।। ౩౧.

వాయువు చెప్పిన మహాశక్తుల రాజులు మొదటి యుగంలో ఉన్నారు. వారిలో అసురులు, గంధర్వులు, యక్షులు, నాగులు, రాక్షసులు, పిశాచులు, మనుషులు, సుపర్ణులు, అప్సరసలు, స్త్రీలు కూడా ఉన్నారు.

నో శక్యమానుపూర్వ్యేణ వక్తుం వర్షశతైరపి। బహుత్వాన్నామధేయానాం సఙ్ఖ్యా తేషాం కులే తథా ।। ౩౧.

వారి పేర్లూ, వంశాలూ ఎంతో ఎక్కువగా ఉండటంతో, వందల సంవత్సరాలు చెప్పినా వారిని క్రమంగా వివరించడం సాధ్యం కాదు.

యా వై వ్రజకులాఖ్యాస్తు ఆసన్ స్వాయమ్బువేఽన్తరే। కాలేన బహునాతీతా అయనాబ్దయుగక్రమైః ।। ౩౧.

వ్రజకులమని పిలువబడే వారు స్వాయంభువుని యుగంలో ఉన్నారు. కాలక్రమంలో ఎన్నో సంవత్సరాలు, యుగాలు గడిచిపోయి, వారు అంతరించిపోయారు.

క ఏష భగవాన్ కాలః సర్వభూతాపహారకః। కస్య యోనిః కిమాదిశ్చ కిన్తత్త్వం స కిమాత్మజః ।। ౩౧.

ఈ కాలమనే మహానుభావుడు ఎవరు? సమస్త ప్రాణులను తీసుకుపోయే ఈ కాలానికి జననం ఏమిటి? ఆది ఏమిటి? అసలు స్వరూపం ఏమిటి? ఎవరి కుమారుడు?

కిమస్య చక్షుః కా మూర్తిః కే చాస్యావయవాః స్మృతాః। కింనామధేయః కోఽస్యాత్మా ఏతత్ ప్రబ్రూహి పృచ్ఛతామ్ ।। ౩౧.

ఈ కాలానికి కన్ను ఏమిటి? రూపం ఎలా ఉంటుంది? అవయవాలు ఏవి అంటారు? పేరు ఏమిటి? ఆత్మ ఎవరు? ఇవన్నీ అడిగినవారికి చెప్పు.

శ్రూయతాం కాలసద్భావః శ్రుత్వా చైవావధార్యతామ్। సూర్యయోనిర్నిమేషాదిః సఙ్ఖ్యాచక్షుః స ఉచ్యతే ।। ౩౧.

ఇప్పుడు కాలముని అసలు స్వరూపాన్ని వినండి. వినిన తరువాత బాగా గ్రహించండి. కాలానికి సూర్యుడు మూలం, క్షణం ఆది, లెక్కించడం కన్ను, కాలాన్ని లెక్కించేవాడని అంటారు.

మూర్త్తిరస్య త్వహోరాత్రే నిమేషావయవశ్చ సః। సంవత్సరశతం త్వస్య నామ చాస్య కలాత్మకమ్। సామ్ప్రతానాగతాతీతకాలాత్మా స ప్రజాపతిః ।। ౩౧.

కాలానికి రూపం అనగా పగలు, రాత్రి. అవయవాలు క్షణాలు. పేరు వంద సంవత్సరాలు, కాలముల కలయికతో కూడినది. వర్తమానం, భవిష్యత్తు, గతకాలములను కలిగి ఉన్న ప్రాణుల అధిపతి.

పఞ్చానాం ప్రవిభక్తానాం కాలావస్థాం నిభోధత। దినార్ద్ధమాసమాసైస్తు ఋతుభిస్త్వయనైస్తథా ।। ౩౧.

ఇప్పుడు కాలాన్ని ఐదు విధాలుగా విభజించడాన్ని తెలుసుకోండి. అవి పగలు, పది పన్నెండు రోజులు, నెల, ఋతువు, సూర్యుని సంచారం ద్వారా ఏర్పడతాయి.

సంవత్సరస్తు ప్రథమో ద్వితీయః పరివత్సరః। ఇద్వత్సరస్తృతీయస్తు చతుర్థశ్చానువత్సరః ।। ౩౧.

మొదటిది సంవత్సరము, రెండవది పరివత్సరము, మూడవది ఇడ్వత్సరము, నాల్గవది అనువత్సరము.

వత్సరః పఞ్చమస్తేషాం కాలః స యుగసంజ్ఞితః। తేషాన్తు తత్త్వం వక్ష్యామి కీర్త్త్యమానం నిబోధత ।। ౩౧.

వాటిలో ఐదవది వత్సరము. ఈ కాలాన్ని యుగమని అంటారు. వాటి అసలు స్వరూపాన్ని నేను వివరించబోతున్నాను, మీరు శ్రద్ధగా వినండి.

ఋతురగ్నిస్తు యః ప్రోక్తః స తు సంవత్సరో మతః। ఆదిత్యే యస్త్వసౌ సారః కాలాగ్నిః పరివత్సరః ।। ౩౧.

ఋతువులలోని అగ్ని సంవత్సరమని పిలుస్తారు. సూర్యునిలోని సారం కాలాగ్ని, దానిని పరివత్సరమని అంటారు.

శుక్లకృష్ణా గతిశ్చాపి అపాం సారమయః ఖగః। స ఇడావత్సరః సోమః పురాణే నిశ్చయో మతః ।। ౩౧.

వృద్ధి, క్షయమనే గమనము, నీటి సారంతో కూడిన పక్షి, అదే ఇడ్వత్సరము. పురాణాలలో దానిని సోమునిగా నిర్ణయించారు.

యశ్చాయం తపతే లోకాంస్తనుభిః సప్తసప్తభిః। ఆశుకర్త్తా చ లోకస్య సవాయురితి వత్సరః ।। ౩౧.

ఏడు కిరణాలతో లోకాలను ప్రకాశింపజేసేవాడు, లోకానికి త్వరగా కార్యసాధకుడు, వత్సరమని పిలవబడే సూర్యుడు, వాయువు.

అహఙ్కారాత్ రుదన్ రుద్రః సద్భూతో బ్రహ్మణస్త్రయః। స రుద్రో వత్సరస్తేషాం విజజ్ఞే నీలలోహితః। తేషాం హి తత్త్వం వక్ష్యామి కీర్త్యమానం నిబోధత ।। ౩౧.

అహంకారంతో రోదించుచూ రుద్రుడు బ్రహ్మ నుండి ఉద్భవించాడు. ఆ నీలలోహితుడే వారి వత్సరమయ్యాడు. వాటి అసలు స్వరూపాన్ని నేను వివరించబోతున్నాను, మీరు వినండి.

అఙ్గప్రత్యఙ్గసంయోగాత్ కాలాత్మా ప్రపితామహః। ఋక్సామ యజుషాం యోనిః పఞ్చానాం పతిరీశ్వరః ।। ౩౧.

అంగ, ఉపాంగాల కలయికతో కాలాత్మ అయిన పితామహుడు, ఋక్, సామ, యజుర్వేదాలకు మూలమైనవాడు, ఐదింటికి అధిపతి, పరిపాలకుడు.

సోఽగ్నిర్యజుశ్చ సోమశ్చ స భూతః స ప్రజాపతిః। ప్రోక్తః సంవత్సరశ్చేతి సూర్యో యోఽగ్నిర్మనీషిభిః ।। ౩౧.

అతడే అగ్ని, యజుర్వేదము, సోముడు, భూతము, ప్రజాపతి. అతడే సంవత్సరము, మేధావులు సూర్యుని అగ్నిగా పిలుస్తారు.

యస్మాత్ కాలవిభాగానాం మాసర్త్వయనయోరపి। గ్రహనక్షత్రశీతోష్ణవర్షాయుఃకర్మణాం తథా। యోజితః ప్రవిభాగానాం దివసానాఞ్చ భాస్కరః ।। ౩౧.

కాల విభాగాల వల్ల నెలలు, ఋతువులు, సూర్యుని సంచారాలు, గ్రహాలు, నక్షత్రాలు, చలిని, వేడిని, వర్షాన్ని, ఆయువు, కర్మలను సూర్యుడు రోజుల్లో విభజించి కలిపాడు.