వాయుపురాణమ్

హరిషేణః సుషేణశ్చ వారిషేణశ్చ వీర్యవాన్। రుద్రదత్తేన్ద్రదత్తౌ చ చన్ద్రద్రుమ మహాద్రుమౌ ॥ ౮.

హరిషేణుడు, సుశేణుడు, వరిషేణుడు (బలవంతుడు), రుద్రదత్తుడు, ఇంద్రదత్తుడు, చంద్రద్రుముడు, మహాద్రుముడు—ఇవన్నీ పేర్లు.

బిన్దుశ్చ బిన్దుసారశ్చ చన్ద్రవంశాశ్చ కిన్నరాః। ఇత్యేతే కిన్నరాః శ్రేష్ఠా లోకే ఖ్యాతాః సుశోభనాః ॥ ౮.

బిందు, బిందుసారుడు, చంద్రవంశజులు, కిన్నరులు — వీరందరూ లోకంలో ప్రసిద్ధి పొందిన, అత్యంత అందమైన కిన్నరులలో ముఖ్యులు.

నృత్యగీతప్రగల్భానామేతేషాం ద్విజసత్తమాః। లోకే గణశతాన్యేవ కిన్నరాణాం మహాత్మనామ్ ॥ ౮.

ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా! వీరిలో నాట్యం, పాటలో నైపుణ్యం కలిగిన గొప్ప మనస్సు గల కిన్నరుల వందలాది గుంపులు ఈ లోకంలో ఉన్నారు.

యక్షా యక్షోపశాన్తశ్చ లౌహేయా రూపశాలినీ। దుహీతా సురవిన్దేతి ప్రకాశా సిద్ధసమ్మతా ॥ ౮.

యక్షుడు, యక్షోపశాంతుడు, అందమైన లౌహేయ, అలాగే ప్రసిద్ధి చెందిన సురవిందా కుమార్తె — వీరందరినీ సిద్ధులు గౌరవిస్తారు.

ఉపాయాకేతనస్యాహి స్వయముత్పాదితో గణః । కరాలకేన భూతానాం తేషాం నామాని మే శ్రృణు ॥ ౮.

ఉపాయకేతుడు తనంతట తానే ఒక గణాన్ని సృష్టించాడు. ఆ భూతాల పేర్లను, కరాళకుడు పెట్టినవాటిని, నన్ను విను.

భూతా భూతగణైర్జ్ఞేయా ఆవేశకనివేశకాః। ఇత్యేవమాదిర్హి గణో భూమిగోచరకః స్మృతః ॥ ౮.

భూతులు, వారి గణాలతో కలసి, ఆవేశకులు, నివేశకులు అని పిలువబడతారు. భూమిపై సంచరించే గణం ఇదే ప్రారంభమని గుర్తించాలి.

విజ్ఞేయ ఇహ లోకేఽస్మిన్ భూతానాం భూతనాయకః। యే ఉత్కృష్టా భవన్త్యేషామమ్బరాన్తరచారిణామ్। వృక్షాగ్రమాత్రమాకాశం తే చరన్తి న సంశయః ॥ ౮.

ఈ లోకంలో భూతులకు నాయకుడు ఎవరో తెలుసుకోవాలి. ఆకాశంలో సంచరించే వారిలో ఉత్తములు వృక్షం ఎత్తు మేరకు ఆకాశంలో తిరుగుతారు — ఇందులో సందేహం లేదు.

తత్రేమే దేవగన్ధర్వాః ప్రాయేణ కథితా మయా। దేవోపస్థాననిరతా విజ్ఞేయాస్తే యశస్వినః ॥ ౮.

ఇక్కడ నేను దేవతలు, గంధర్వులను ఎక్కువగా వివరించాను. వారు దేవతలకు సేవలో నిమగ్నమై, కీర్తిశాలి వారు అని తెలుసుకో.

నారాయణం సురగురుం విరజం పుష్కరేక్షణమ్। హిరణ్యగర్భఞ్చ తథా చతుర్వక్త్రం స్వయమ్భువమ్ ॥ ౮.

నారాయణుడు, దేవతల గురువు, విరజ, కమలనేత్రుడు, హిరణ్యగర్భుడు, అలాగే నాలుగు ముఖాల స్వయంభువుడు —

శఙ్కరఞ్చ మహాదేవమీశానఞ్చ జగత్ప్రభుమ్। ఇన్ద్రపూర్వాంస్తథా దిత్యాన్ రుద్రాంశ్చ వసుభిః సహ ॥ ౮.

శంకరుడు, మహాదేవుడు, ఈశానుడు, జగత్ప్రభువు, ఇంద్రునితో కూడిన ఆదిత్యులు, అలాగే వసువులతో కూడిన రుద్రులు —

ఉపతస్థుః సగన్ధర్వా నృత్త్యగీతవిశారదాః। త్రిదశాః సర్వలోకస్థా నిపుణా గీతవాదినః ॥ ౮.

నాట్యం, పాటలో నైపుణ్యం కలిగిన గంధర్వులతో పాటు, అన్ని లోకాలలో ఉన్న త్రిదశలు, పాట, వాద్యాల్లో ప్రావీణ్యం కలవారు, సేవ చేశారు.

హంసో జ్యేష్ఠః కనిష్ఠోఽన్యో మధ్యమౌ చ హహా హుహూః। చతుర్థో ధిషణశ్చైవ తతో వాసిరుచిస్తథా ॥ ౮.

హంసుడు పెద్దవాడు, మరొకరు చిన్నవాడు, మధ్యలో ఇద్దరు హహా, హుహూ; నాల్గవవాడు ధిషణుడు, తరువాత వాసిరుచిఅని పిలుస్తారు.

షష్ఠస్తు తుమ్బురుస్తేషాం తతో విశ్వావసుః స్మృతః। ఇమాశ్చాప్సరసో దివ్యా విహితాః పుణ్యలక్షణాః ॥ ౮.

వారిలో ఆరవవాడు తుంబురు, తరువాత విశ్వావసు అని గుర్తించాలి. ఇవే దివ్యమైన, శుభ లక్షణాలు కలిగిన అప్సరసలు.

సుషువేఽష్టౌ మహాభాగా వరిష్ఠా దేవపూజితాః। అనవద్యామనవశామన్వతాం మదనప్రియామ్। అరూషాం సుభగాం భాసీ మరిష్టాఽష్టౌ వ్యజాయత ॥ ౮.

ఎనిమిది గొప్ప, ఉత్తములు, దేవతలు పూజించే వారు జన్మించారు: అనవద్య, అనవశా, అన్వతీ, మదనప్రియా, అరూషా, సుభగా, భాసీ, మరిష్టా — వీరు ఎనిమిది మంది.

మనోవతీ సుకేశా చ తుమ్బురోస్తు సుతే ఉభే। పఞ్చచూడాస్త్విమా దివ్యా దైవిక్యోఽప్సరసో దశ ॥ ౮.

మనోవతీ, సుకేశా — వీరిద్దరూ తుంబురు కుమార్తెలు. ఐదు కిరీటాలు ధరించిన దివ్య అప్సరసలు, మొత్తం పది మంది, దైవిక వంశానికి చెందారు.

మేనకా సహజన్యా చ పర్ణినీ పుఞ్జికస్థలా। ఘృతస్థలా ఘృతాచీ చ విశ్వాచీ పూర్వచీత్యపి। ప్రమ్లోచేత్యభివిఖ్యాతానుమ్లోచన్తీ తథైవ చ ॥ ౮.

మేనకా, సహజన్య, పర్ణినీ, పుంజికస్థలా, ఘృతస్థలా, ఘృతాచీ, విశ్వాచీ, పూర్వచీ, ప్రమ్లోచా, అనుమ్లోచంతీ — వీరు ప్రసిద్ధి చెందిన అప్సరసలు.

అనాదినిధనస్యాథ జజ్ఞే నారాయణస్య యా। ఊరోః సర్వానవద్యాఙ్గీ ఉర్వశ్యేకాదశీ స్మృతా ॥ ౮.

ఆదిలో లేని, అంతు లేని నారాయణుని తొడ నుండి, సర్వాంగ సౌందర్యం కలిగిన ఉర్వశి పదకొండవదిగా జన్మించింది.

మేనస్య మేనకా కన్యా బ్రహ్మణో హృష్టచేతసః । సర్వాశ్చ బ్రహ్మ వాదిన్యో మహాయోగాశ్చ తాః స్మృతాః ॥ ౮.

మేనకా అనేది మేనాకు కుమార్తె, బ్రహ్మను ఆనందింపజేసింది. వీరందరూ బ్రహ్మవాదినులు, మహాయోగినిలుగా ప్రసిద్ధి చెందారు.

గణా అప్సరసాఙ్ఖ్యాతాః పుణ్యాస్తే వై చతుర్ద్దశ। ఆహూతాః శోభయన్తశ్చ గణా హ్యేతే చతుర్ద్దశ ॥ ౮.

అప్సరసల గణాలు పద్నాలుగు, అవి పుణ్యశీలులు. ఈ పద్నాలుగు గణాలు పిలిపించబడినప్పుడు, ప్రకాశాన్ని ప్రసరిస్తాయి.

బ్రహ్మణో మానసాః కన్యాః శోభయన్త్యో మనోః సుతాః। వేగవన్త్యస్త్వరిష్టాయా ఊర్జ్జాయాశ్చాగ్నిసమ్భవాః ॥ ౮.

బ్రహ్మదేవుని మనసులో పుట్టిన కుమార్తెలు, అందంగా మెరిసిపోతూ మనువుకు కుమార్తెలుగా మారారు. వీరిలో త్వరిత అనే దేవతకు చురుకైనవారు, ఊర్జ అనే దేవతకు శక్తివంతులైనవారు, అగ్నిలో జన్మించినవారు కూడా ఉన్నారు.

ఆయుష్మన్త్యశ్చ సూర్యస్య రశ్మిజాతాః సుభా స్వరాః। వారిజా హ్యమృతోత్పన్నా అమృతా నామతః స్మృతాః ॥ ౮.

సూర్యుని కిరణాల నుంచి పుట్టిన ఆయుష్మంత్యులు దీప్తిగా, మధురమైన స్వరంతో ఉన్నారు. నీటిలో పుట్టినవారు అమృతంలో జన్మించి, అమృతా అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందారు.

వాయూత్పన్నా ముదా నామ భూమిజాతా భవాస్తు వై । విద్యుతశ్చ రుచో నామ మృత్యోః కన్యాశ్చ భైరవాః ॥ ౮.

వాయుదేవుని నుంచి పుట్టినవారిని ముదా అంటారు. భూమిలో పుట్టినవారు భవా. మెరుపు నుంచి జన్మించినవారు రుచా అని పిలవబడతారు. మరణదేవుని కుమార్తెలు భైరవలు.

శోభయన్త్యః కామగుణా గణాః ప్రోక్తాశ్చతుర్ద్దశ। సేన్ద్రోపేన్ద్రైః సురగణైః రూపాతిశయనిర్మితాః ॥ ౮.

కామగుణాలతో మెరిసే ఈ దేవతలు పద్నాలుగు వర్గాలుగా ఉన్నారు. ఇంద్రుడు, ఉపేంద్రుడు, ఇతర దేవతలతో కలిసి, అందాన్ని మించిపోయే రూపాలతో వీరు సృష్టించబడ్డారు.

శుభరూపా మహాభాగా దివ్యా నారీ తిలోత్తమా। బ్రహ్మణశ్చాగ్నికుణ్డాచ్చ దేవనారీ ప్రభావతీ। రూపయౌవనసమ్పన్నా ఉత్పన్నా లోకవిశ్రుతా ॥ ౮.

తిలోత్తమా అనే దేవకన్య అందమైన రూపంతో, గొప్ప అదృష్టంతో, దివ్య స్వభావంతో ప్రసిద్ధి చెందింది. బ్రహ్మదేవుని అగ్నికుండంలో పుట్టిన ప్రభావతి, అందం, యవ్వనం కలిగి, లోకాల్లో ప్రసిద్ధి చెందిన దేవత.

వే దీతలసముత్పన్నా చతుర్వక్త్రస్య ధీమతః। నామ్నా వేదవతీ నామ సురనారీ మహాప్రభా ॥ ౮.

చతుర్ముఖ బ్రహ్మదేవుని వేదికలో పుట్టిన, మహా ప్రకాశంతో ఉన్న దేవకన్య వేదవతి అని పేరుపొందింది.

తథా యమస్య దుహితా రూపయౌవనశాలినీ। వరహేమవిభా హేమా దేవనారీ సులోచనా ॥ ౮.

అలాగే, యమధర్మరాజు కుమార్తె హేమా, అందం, యవ్వనం కలిగి, ఉత్తమమైన బంగారంతో అలంకరించబడిన దేవకన్య. ఆమెకు అందమైన కళ్లున్నాయి.

ఇత్యేతే బహుసాహస్రం భాస్వరా హ్యప్సరోగణాః। దేవతానామృషీణాఞ్చ పత్న్యస్తా మాతరశ్చ హ ॥ ౮.

ఇలా, వేలాది సంఖ్యలో మెరిసే అప్సరసలు దేవతలకు, ఋషులకు భార్యలుగా, తల్లులుగా ఉన్నారు.

సుగన్ధాశ్చమ్పవర్ణాశ్చ సర్వాశ్చాప్సరసః సమాః। సమ్ప్రయోగే తు కాన్తేన మాద్యన్తి మదిరాం వినా। తాసామాప్యాయతే స్పర్శాదానన్దశ్చ వివర్ద్ధతే ॥ ౮.

అప్సరసలు అన్నీ సువాసనతో, అందమైన రూపంతో, ఒకేలా ఉంటారు. ప్రియుడితో కలిసినప్పుడు, మద్యం లేకుండానే మత్తులో మునిగిపోతారు. వాటి స్పర్శతో ఆనందం పెరుగుతుంది, సంతోషం విస్తరిస్తుంది.

పర్వతే నారదే పూర్వం రేతః స్కన్నం ప్రజాపతేః। పర్వతస్తత్ర సంభూతో నారదశ్చైవ తావుభౌ॥ తయోర్యవీయసీ చైవ తృతీయారన్ధతీ స్మృతా। దేవరుఖ్యో సూర్యజన్మ తస్మిన్నారదపర్వతౌ॥(పాఠభేదః) వినతాయాస్తు పుత్రౌ ద్వావరుణో గరుడశ్చ హ। షట్‌త్రింశత్తు స్వసారశ్చ యవీయస్యస్తు తాః స్మృతాః ॥ ౮.

పర్వతంపై, పూర్వం ప్రజాపతికి వీర్యం జారింది. దాంతో పర్వతుడు, నారదుడు పుట్టారు. వారిద్దరికీ చిన్న చెల్లెలు అరుంధతి. యవీయసి కుమార్తెలు ముప్పై ఆరు మంది చెల్లెళ్ళుగా ప్రసిద్ధి. వినతకు అరుణుడు, గరుడుడు ఇద్దరు కుమారులు. ఆ చెల్లెళ్ళు చిన్నవాళ్లుగా గుర్తించబడ్డారు.